[سورة الحجر (١٥) : الآيات ٩١ الى ٩٣]
[Hicr Suresi (15), Ayetler 91-93]
الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ (٩١) فَوَ رَبِّكَ لَنَسْئَلَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ (٩٢) عَمَّا كانُوا يَعْمَلُونَ (٩٣)
{ الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ (٩١) فَوَ رَبِّكَ لَنَسْئَلَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ (٩٢) عَمَّا كانُوا يَعْمَلُونَ (٩٣) } “Onlar ki Kur'an'ı parça parça edenlerdir. (91) Rabbine andolsun ki, onların hepsine mutlaka soracağız; (92) yaptıklarından ötürü. (93)”
الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ أجزاء جمع عضة، وأصلها عضوة من عضى الشاة إذا جعلها أعضاء.
{ الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ } parçalar [haline getirenler]. «عِضِينَ» [kelimesi] «عِضَة»nin çoğuludur; aslı «عِضْوَة»dir ve koyunu parçalarına ayırdığında söylenen «عَضَّى الشَّاةَ» ifadesinden gelir.
وقيل فعلة من عضهته إذا بهته،
Ona iftira attığında kullanılan «عَضَهْتُهُ» sözünden «فِعْلَة» kalıbında olduğu da söylenmiştir.
وفي الحديث «لعن رسول الله ﷺ العاضهة والمستعضهة»
Hadiste şöyle buyrulmuştur: «Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem iftira/büyü yapan kadına ve yaptıran kadına lanet etti.»
وقيل أسحاراً وعن عكرمة المعضة السحر، وإنما جمع جمع السلامة جبراً لما حذف منه والموصول بصلته صفة للمقتسمين أو مبتدأ خبره.
Büyüler [manasında olduğu] da söylenmiştir; İkrime'den [nakledildiğine göre] «الْمِعْضَة» sihir/büyü demektir. Ondan hazfedilen harfin telafisi için cem-i müzekker sâlim (kurallı çoğul) yapılmıştır. Sıla cümlesiyle birlikte ism-i mevsûl, «المقتسمين» için bir sıfattır yahut [müteakip ayetin] haberi olduğu bir mübtedadır.
فَوَ رَبِّكَ لَنَسْئَلَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ. عَمَّا كانُوا يَعْمَلُونَ من التقسيم أو النسبة إلى السحر فنجازيهم عليه.
{ فَوَ رَبِّكَ لَنَسْئَلَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ } { عَمَّا كانُوا يَعْمَلُونَ } kısımlara ayırmaktan veya sihre nispet etmekten yaptıklarını [soracağız] ve bununla onları cezalandıracağız.
وقيل هو عام في كل ما فعلوا من الكفر والمعاصي.
Bunun, küfür ve günahlardan işledikleri her şey hakkında genel olduğu da söylenmiştir.
[سورة الحجر (١٥) : آية ٩٤]
[Hicr Suresi (15), Ayet 94]
فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ (٩٤)
{ فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ (٩٤) } “Şimdi sen emrolunduğun şeyi açıkça ortaya koy ve müşriklerden yüz çevir. (94)”
فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ فاجهر به، من صدع بالحجة إذا تكلم بها جهاراً، أو فافرق به بين الحق والباطل، وأصله الإِبانة والتمييز وما مصدرية أو موصولة، والراجع محذوف أي بما تؤمر به من الشرائع. وَأَعْرِضْ عَنِ
{ فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ } Onu açıkça ortaya koy; delili alenen söylediğinde kullanılan «صَدَعَ بِالْحُجَّةِ» tabirindendir; yahut onunla hak ile batılın arasını ayır. Kelimenin aslı açığa çıkarmak ve ayırt etmektir. «ما» masdariyye veya mevsûledir, âid zamiri ise mahzuftur; yani şeriatlardan sana emredilen şeyleri [açıkça ortaya koy]. { وَأَعْرِضْ عَنِ
الْمُشْرِكِينَ
الْمُشْرِكِينَ } “Müşriklerden yüz çevir.”
ولا تلتفت إلى ما يقولون.
Onların söylediklerine aldırış etme.
[سورة الحجر (١٥) : الآيات ٩٥ الى ٩٦]
[Hicr Suresi (15), Ayetler 95-96]
إِنَّا كَفَيْناكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ (٩٥) الَّذِينَ يَجْعَلُونَ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ (٩٦)
{ إِنَّا كَفَيْناكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ (٩٥) الَّذِينَ يَجْعَلُونَ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ (٩٦) } “Şüphesiz o alay edenlere karşı biz sana yeteriz. (95) Onlar ki Allah ile beraber başka bir ilah edinirler. Artık yakında bilecekler! (96)”
إِنَّا كَفَيْناكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ بقمعهم وإهلاكهم.
{ إِنَّا كَفَيْناكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ } onları kahrederek ve helak ederek [sana yeteriz].
قيل كانوا خمسة من أشراف قريش: الوليد بن المغيرة، والعاص بن وائل، وعدي بن قيس، والأسود بن عبد يغوث، والأسود بن المطلب، يبالغون في إيذاء النبي ﷺ والاستهزاء به فقال جبريل ﵇ لرسول الله ﷺ: أمرت أن أكفيكهم، فأومأ إلى ساق الوليد فمر بنبال فتعلق بثوبه سهم فلم ينعطف تعظماً لاخذه، فأصاب عرقاً في عقبه فقطعه فمات، وأومأ إلى أخمص العاص فدخل فيه شوكة فانتفخت رجله حتى صارت كالرحى ومات، وأشار إلى أنف عدي بن قيس فامتخط قيحاً فمات، وإلى الأسود بن عبد يغوث وهو قاعد في أصل شجرة فجعل ينطح برأسه الشجرة ويضرب وجهه بالشوك حتى مات، وإلى عيني الأسود بن المطلب فعمي:
Denildi ki, Kureyş'in ileri gelenlerinden beş kişi idiler: Velîd b. Mugīre, Âs b. Vâil, Adî b. Kays, Esved b. Abdiyagûs ve Esved b. Muttalib. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e eziyet etmede ve onunla alay etmede aşırıya gidiyorlardı. Bunun üzerine Cibrîl aleyhisselâm Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e: «Onlara karşı sana yetmekle emrolundum» dedi. Velîd'in bacağına işaret etti; [o da] okçuların yanından geçerken elbisesine bir ok takıldı, kibirlendiğinden onu almak için eğilmedi, [ok] topuğundaki bir damara isabet edip onu kesti ve öldü. Âs'ın ayak tabanına işaret etti, oraya bir diken battı, ayağı değirmen taşı gibi oluncaya kadar şişti ve öldü. Adî b. Kays'ın burnuna işaret etti, burnundan irin aktı ve öldü. Bir ağacın dibinde oturmakta olan Esved b. Abdiyagûs'a [işaret etti]; başını ağaca vurmaya ve yüzünü dikenlere çarpmaya başladı, nihayet öldü. Esved b. Muttalib'in gözlerine işaret etti ve o da kör oldu.
الَّذِينَ يَجْعَلُونَ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ عاقبة أمرهم في الدارين.
{ الَّذِينَ يَجْعَلُونَ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ } iki yurttaki (dünya ve ahiretteki) akıbetlerini [yakında bilecekler].
[سورة الحجر (١٥) : الآيات ٩٧ الى ٩٩]
[Hicr Suresi (15), Ayetler 97-99]
وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّكَ يَضِيقُ صَدْرُكَ بِما يَقُولُونَ (٩٧) فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَكُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ (٩٨) وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ (٩٩)
{ وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّكَ يَضِيقُ صَدْرُكَ بِما يَقُولُونَ (٩٧) فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَكُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ (٩٨) وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ (٩٩) } “Andolsun ki onların söyledikleri şeyler yüzünden göğsünün daraldığını biliyoruz. (97) Sen hemen Rabbini hamd ile tesbih et ve secde edenlerden ol! (98) Ve sana yakîn (ölüm) gelinceye kadar Rabbine kulluk et! (99)”
وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّكَ يَضِيقُ صَدْرُكَ بِما يَقُولُونَ من الشرك والطعن في القرآن والاستهزاء بك.
{ وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّكَ يَضِيقُ صَدْرُكَ بِما يَقُولُونَ } şirk koşmalarından, Kur'an'ı yermelerinden ve seninle alay etmelerinden ötürü [göğsünün daraldığını biliyoruz].
فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ فافزع إلى الله تعالى فيما نابك بالتسبيح والتحميد يكفك ويكشف الغم عنك، أو فنزهه عما يقولون حامداً له على أن هداك للحق. وَكُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ من المصلين،
{ فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ } Başına gelen şeylerde tesbih ve hamd ile Allah Teâlâ'ya sığın ki sana yetsin ve kederi senden gidersin; yahut seni hakka hidayet ettiği için O'na hamdederek, söyledikleri şeylerden O'nu tenzih et. { وَكُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ } namaz kılanlardan [ol],
وعنه ﵊ (أنه كان إذا حَزبه أمر فزع إلى الصلاة) .
Peygamber aleyhisselâm'dan rivayet edildiğine göre, «Kendisini üzen/sıkıntıya sokan bir durumla karşılaştığında namaza sığınırdı.»
وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ أي الموت فإنه متيقن لحاقه كل حي مخلوق، والمعنى فاعبده ما دمت حياً ولا تخلّ بالعبادة لحظة.
{ وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ } yani ölüm [gelinceye kadar]; zira onun yaratılmış her canlıya ulaşacağı kesindir (yakîndir). Anlam şudur: Hayatta olduğun müddetçe O'na ibadet et ve bir an bile ibadeti aksatma.
عن رسول الله ﷺ «من قرأ سورة الحجر كان له من الأجر عشر حسنات بعدد المهاجرين والأنصار والمستهزئين بمحمد ﷺ»
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den [rivayet edildiğine göre]: «Kim Hicr Suresi'ni okursa, muhacirlerin, ensarın ve Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem ile alay edenlerin sayısınca kendisine onar sevap verilir.»
والله أعلم.
En doğrusunu Allah bilir.