Binûn

(18) Kehf Suresi — 4. Sayfa

Kaynak: Envârü't-Tenzîl (Beyzâvî Tefsiri) · Kâdî Beyzâvî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

وَتَرَكْنا بَعْضَهُمْ يَوْمَئِذٍ يَمُوجُ فِي بَعْضٍ وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَجَمَعْناهُمْ جَمْعاً (٩٩) وَعَرَضْنا جَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ لِلْكافِرِينَ عَرْضاً (١٠٠) الَّذِينَ كانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِي غِطاءٍ عَنْ ذِكْرِي وَكانُوا لاَ يَسْتَطِيعُونَ سَمْعاً (١٠١)

{وَتَرَكْنا بَعْضَهُمْ يَوْمَئِذٍ يَمُوجُ فِي بَعْضٍ وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَجَمَعْناهُمْ جَمْعاً (٩٩) وَعَرَضْنا جَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ لِلْكافِرِينَ عَرْضاً (١٠٠) الَّذِينَ كانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِي غِطاءٍ عَنْ ذِكْرِي وَكانُوا لاَ يَسْتَطِيعُونَ سَمْعاً (١٠١)} “O gün biz onları, birbiri içinde dalgalanır bir halde bırakmışızdır. Sûra da üflenmiş, böylece onları bütünüyle toplamışızdır. (99) Ve o gün cehennemi inkârcılara öyle bir sergilemişizdir ki! (100) Onlar ki, gözleri benim zikrime karşı örtü içindeydi ve işitmeye de güç yetiremiyorlardı. (101)”

وَتَرَكْنا بَعْضَهُمْ يَوْمَئِذٍ يَمُوجُ فِي بَعْضٍ وجعلنا بعض يأجوج ومأجوج حين يخرجون مما وراء السد يموجون في بعض مزدحمين في البلاد، أو يموج بعض الخلق في بعض فيضطربون ويختلطون إنسهم وجنهم حيارى ويؤيده قوله: وَنُفِخَ فِي الصُّورِ لقيام الساعة. فَجَمَعْناهُمْ جَمْعاً للحساب والجزاء.

{وَتَرَكْنا بَعْضَهُمْ يَوْمَئِذٍ يَمُوجُ فِي بَعْضٍ} “Biz onları o gün birbiri içinde dalgalanır bir halde bıraktık”; Ye'cûc ve Me'cûc'un bir kısmını, seddin arkasından çıktıkları vakit beldelerde izdiham oluşturarak birbiri içinde dalgalanır kıldık yahut yaratılmışların bir kısmı diğerinin içinde dalgalanır da şaşkınlık içinde insanı ve ciniyle çalkalanıp birbirine karışır; şu sözü de bunu desteklemektedir: {وَنُفِخَ فِي الصُّورِ} “Sûra üflendi”; kıyametin kopması için. {فَجَمَعْناهُمْ جَمْعاً} “Böylece onları bütünüyle topladık”; hesap ve ceza/mükâfat için.

وَعَرَضْنا جَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ لِلْكافِرِينَ عَرْضاً وأبرزناها وأظهرناها لهم.

{وَعَرَضْنا جَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ لِلْكافِرِينَ عَرْضاً} “Ve o gün cehennemi inkârcılara gözler önüne serdik”; onu ortaya çıkardık ve onlara açıkça gösterdik.

الَّذِينَ كانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِي غِطاءٍ عَنْ ذِكْرِي عن آياتي التي ينظر إليها فأذكر بالتوحيد والتعظيم. وَكانُوا لاَ يَسْتَطِيعُونَ سَمْعاً استماعاً لذكري وكلامي لإِفراط صممهم عن الحق، فإن الأصم قد يستطيع السمع إذا صيح به وهؤلاء كأنهم أصمت مسامعهم بالكلية.

{الَّذِينَ كانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِي غِطاءٍ عَنْ ذِكْرِي} “Onlar ki gözleri benim zikrime karşı örtü içindeydi”; bakıldığında tevhid ve tazimle anılacağım âyetlerime karşı [örtülüydü]. {وَكانُوا لاَ يَسْتَطِيعُونَ سَمْعاً} “Ve işitmeye de güç yetiremiyorlardı”; hakka karşı sağırlıklarının aşırılığından dolayı zikrimi ve kelâmımı dinlemeye [güç yetiremiyorlardı]. Zira sağır kimse kendisine bağırıldığında bazen işitebilir, bunlar ise sanki kulakları bütünüyle sağırlaştırılmış gibidir.

[سورة الكهف (١٨) : آية ١٠٢]

[Kehf Suresi (18), Âyet 102]

أَفَحَسِبَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنْ يَتَّخِذُوا عِبادِي مِنْ دُونِي أَوْلِياءَ إِنَّا أَعْتَدْنا جَهَنَّمَ لِلْكافِرِينَ نُزُلاً (١٠٢)

{أَفَحَسِبَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنْ يَتَّخِذُوا عِبادِي مِنْ دُونِي أَوْلِياءَ إِنَّا أَعْتَدْنا جَهَنَّمَ لِلْكافِرِينَ نُزُلاً (١٠٢)} “İnkâr edenler, beni bırakıp da kullarımı dostlar/tanrılar edineceklerini mi sandılar? Şüphesiz biz cehennemi inkârcılara bir konaklama yeri olarak hazırladık.”

أَفَحَسِبَ الَّذِينَ كَفَرُوا أفظنوا والاستفهام للإِنكار. أَنْ يَتَّخِذُوا عِبادِي اتخاذهم الملائكة والمسيح.

{أَفَحَسِبَ الَّذِينَ كَفَرُوا} “İnkâr edenler sandılar mı?”; yani zannettiler mi? Soru inkâr içindir. {أَنْ يَتَّخِذُوا عِبادِي} “Kullarımı edineceklerini”; melekleri ve Mesih'i [ilah/veli] edinmelerini.

مِنْ دُونِي أَوْلِياءَ معبودين نافعهم، أو لا أعذبهم به فحذف المفعول الثاني كما يحذف الخبر للقرينة، أوسد أن يتخذوا مسد مفعوليه وقرئ «أَفَحَسِبَ الذين كَفَرُواْ» أي أفكافيهم في النجاة، وإن بما في حيزها مرتفع بأنه فاعل حسب، فإن النعت إذا اعتمد على الهمزة ساوى الفعل في العمل أو خبر له. إِنَّا أَعْتَدْنا جَهَنَّمَ لِلْكافِرِينَ نُزُلًا ما يقام للنزيل، وفيه تهكم وتنبيه على أن لهم وراءها من العذاب ما تستحقر دونه.

{مِنْ دُونِي أَوْلِياءَ} “Beni bırakıp da dostlar/tanrılar”; kendilerine fayda sağlayacak ibadet edilen varlıklar [edineceklerini mi sandılar?], yahut bundan ötürü kendilerine azap etmeyeceğimi [mi sandılar?]. Karineden ötürü haberin hazfedildiği gibi ikinci mef'ûl hazfedilmiştir veya «أَنْ يَتَّخِذُوا» ifadesi iki mef'ûlün yerine geçmiştir. «أَفَحَسِبَ الذين كَفَرُواْ» şeklinde de okunmuştur; yani kurtuluşta onlara yeteceğini mi [sandılar]? «إنَّ» ve sılası, hasb'in fâili olarak merfûdur; zira sıfat hemzeye dayandığında amel bakımından fiile denk olur ya da ona haberdir. {إِنَّا أَعْتَدْنا جَهَنَّمَ لِلْكافِرِينَ نُزُلًا} “Şüphesiz biz cehennemi inkârcılara bir konaklama yeri olarak hazırladık”; misafire sunulan şeydir. Bunda bir alay ve bunun ötesinde onlar için, yanında cehennemin küçük kalacağı başka azaplar bulunduğuna dair bir uyarı vardır.

[سورة الكهف (١٨) : الآيات ١٠٣ الى ١٠٤]

[Kehf Suresi (18), Âyetler 103-104]

قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمالاً (١٠٣) الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً (١٠٤)

{قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمالاً (١٠٣) الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً (١٠٤)} “De ki: 'Size, amelleri bakımından en çok hüsrana uğrayanları haber verelim mi? Onlar, dünya hayatındaki çabaları boşa gitmiş olan ve kendilerinin gerçekten güzel iş yaptıklarını sanan kimselerdir.'”

قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمالًا نصب على التمييز وجمع لأنه من أسماء الفاعلين أو لتنوع أعمالهم.

{قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمالًا} “De ki: 'Size, amelleri bakımından en çok hüsrana uğrayanları haber verelim mi?'”; [«أَعْمَالاً»] temyiz olarak mansubdur ve ism-i fâillerden olduğu için veya amellerinin çeşitliliğinden ötürü çoğul getirilmiştir.

الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا ضاع وبطل لكفرهم وعجبهم كالرهابنة فإنهم خسروا دنياهم وأخراهم، ومحله الرفع على الخبر المحذوف فإنه جواب السؤال أو الجر على البدل أو النصب على الذم.

{الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا} “Onlar, dünya hayatındaki çabaları boşa gitmiş olan kimselerdir”; küfürleri ve kendilerini beğenmişlikleri sebebiyle zayi olup boşa gitmiştir; rahipler gibi, zira onlar dünyalarını da ahiretlerini de kaybetmişlerdir. [Bu ifadenin] iraptaki yeri, sorunun cevabı olması hasebiyle mahzuf mübtedânın haberi olarak merfû, bedel olarak mecrûr veya zem (kınama) üzere mansubdur.

وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً بعجبهم واعتقادهم أنهم على الحق.

{وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً} “Ve kendilerinin gerçekten güzel iş yaptıklarını sanırlar”; kendilerini beğenmeleri ve hak üzere olduklarına inanmaları sebebiyle.

[سورة الكهف (١٨) : الآيات ١٠٥ الى ١٠٦]

[Kehf Suresi (18), Âyetler 105-106]

أُولئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ وَلِقائِهِ فَحَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَلا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَزْناً (١٠٥) ذلِكَ جَزاؤُهُمْ جَهَنَّمُ بِما كَفَرُوا وَاتَّخَذُوا آياتِي وَرُسُلِي هُزُواً (١٠٦)

{أُولئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ وَلِقائِهِ فَحَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَلا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَزْناً (١٠٥) ذلِكَ جَزاؤُهُمْ جَهَنَّمُ بِما كَفَرُوا وَاتَّخَذُوا آياتِي وَرُسُلِي هُزُواً (١٠٦)} “İşte onlar, Rablerinin âyetlerini ve O'na kavuşmayı inkâr eden, bu yüzden amelleri boşa çıkan kimselerdir. Artık kıyamet günü onlar için hiçbir tartı tutmayız (onlara değer vermeyiz). (105) İnkâr etmeleri, âyetlerimi ve peygamberlerimi alaya almaları sebebiyle onların cezası işte böyle cehennemdir. (106)”

أُولئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ بالقرآن أو بدلائله المنصوبة على التوحيد والنبوة. وَلِقائِهِ بالبعث على ما هو عليه أو لقاء عذابه. فَحَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ بكفرهم فلا يثابون عليها. فَلا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ

{أُولئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ} “İşte onlar, Rablerinin âyetlerini inkâr eden kimselerdir”; Kur'an'ı yahut tevhid ve nübüvvet üzere konulmuş delillerini [inkâr edenlerdir]. {وَلِقائِهِ} “Ve O'na kavuşmayı”; olduğu şekliyle yeniden dirilişi yahut azabıyla karşılaşmayı [inkâr edenlerdir]. {فَحَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ} “Bu yüzden amelleri boşa çıkmıştır”; inkârları sebebiyle, artık onlara mükâfat verilmez. {فَلا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ

وَزْناً

وَزْناً} “Artık kıyamet günü onlar için hiçbir tartı tutmayız”

فنزدري بهم ولا نجعل لهم مقداراً واعتباراً، أو لا نضع لهم ميزاناً يوزن به أعمالهم لانحباطها.

Böylece onları hor görürüz, kendilerine hiçbir değer ve itibar vermeyiz yahut amellerinin boşa gitmiş olması sebebiyle tartılacağı bir terazi koymayız.

ذلِكَ أي الأمر ذلك وقوله: جَزاؤُهُمْ جَهَنَّمُ جملة مبينة له ويجوز أن يكون ذلِكَ مبتدأ والجملة خبره والعائد محذوف أي جزاؤهم به، أو جزاؤهم بدله وجَهَنَّمُ خبره أو جَزاؤُهُمْ خبره وجَهَنَّمُ عطف بيان للخبر. بِما كَفَرُوا وَاتَّخَذُوا آياتِي وَرُسُلِي هُزُواً أي بسبب ذلك.

{ذلِكَ} “İşte böyledir”; yani durum böyledir. {جَزاؤُهُمْ جَهَنَّمُ} “Onların cezası cehennemdir” sözü ise onu açıklayan bir cümledir. {ذلِكَ} kelimesinin mübteda, cümlenin de onun haberi olması ve ait zamirinin mahzuf bulunması da câizdir; yani cezaları onunladır. Yahut {جَزاؤُهُمْ} onun bedeli, {جَهَنَّمُ} haberi; veya {جَزاؤُهُمْ} haberi olup {جَهَنَّمُ} haberin atf-ı beyânıdır. {بِما كَفَرُوا وَاتَّخَذُوا آياتِي وَرُسُلِي هُزُواً} “İnkâr etmeleri, âyetlerimi ve peygamberlerimi alaya almaları sebebiyle”; yani bundan ötürüdür.

[سورة الكهف (١٨) : الآيات ١٠٧ الى ١٠٨]

[Kehf Suresi (18), Âyetler 107-108]

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ كانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلاً (١٠٧) خالِدِينَ فِيها لاَ يَبْغُونَ عَنْها حِوَلاً (١٠٨)

{إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ كانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلاً (١٠٧) خالِدِينَ فِيها لاَ يَبْغُونَ عَنْها حِوَلاً (١٠٨)} “Şüphesiz iman edip salih ameller işleyenlere gelince, onlar için bir konaklama yeri olarak Firdevs cennetleri vardır. (107) Orada ebedî kalıcıdırlar; oradan başka bir yere naklolunmak istemezler. (108)”

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ كانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا فيما سبق من حكم الله ووعده، والْفِرْدَوْسِ أعلى درجات الجنة، وأصله البستان الذي يجمع الكرم والنخل.

{إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ كانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا} “Şüphesiz iman edip salih amel işleyenler için bir konaklama yeri olarak Firdevs cennetleri vardır”; Allah'ın geçmişteki hükmünde ve vaadinde [böyle takdir edilmiştir]. {الْفِرْدَوْسِ} cennetin en yüksek dereceleridir; aslı ise üzüm bağı ve hurmalığı bir arada bulunduran bahçedir.

خالِدِينَ فِيها حال مقدرة. لاَ يَبْغُونَ عَنْها حِوَلًا تحولاً إذ لا يجدون أطيب منها حتى تنازعهم إليه أنفسهم، ويجوز أن يراد به تأكيد الخلود.

{خالِدِينَ فِيها} “Orada ebedî kalıcıdırlar”; mukadder bir hâldir. {لاَ يَبْغُونَ عَنْها حِوَلًا} “Oradan başka bir yere naklolunmak istemezler”; ayrılmak [istemezler], çünkü nefislerinin arzulayacağı ondan daha güzel bir yer bulamazlar. Bununla ebedîliğin teyit edilmesi murat edilmiş de olabilir.

[سورة الكهف (١٨) : آية ١٠٩]

[Kehf Suresi (18), Âyet 109]

قُلْ لَوْ كانَ الْبَحْرُ مِداداً لِكَلِماتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِماتُ رَبِّي وَلَوْ جِئْنا بِمِثْلِهِ مَدَداً (١٠٩)

{قُلْ لَوْ كانَ الْبَحْرُ مِداداً لِكَلِماتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِماتُ رَبِّي وَلَوْ جِئْنا بِمِثْلِهِ مَدَداً (١٠٩)} “De ki: 'Rabbimin kelimeleri için deniz mürekkep olsa, Rabbimin kelimeleri tükenmeden önce deniz mutlaka tükenirdi; bir o kadarını daha yardımcı olarak getirsek bile.'”

قُلْ لَوْ كانَ الْبَحْرُ مِداداً ما يكتب به، وهو اسم ما يمد الشيء كالحبر للدواة والسليط للسراج.

{قُلْ لَوْ كانَ الْبَحْرُ مِداداً} “De ki: 'Eğer deniz mürekkep olsa...'”; kendisiyle yazı yazılan şey [demektir]. O, hokka için mürekkep ve kandil için zeytinyağı gibi bir şeyi takviye edip sürdüren maddenin adıdır.

لِكَلِماتِ رَبِّي لكلمات علمه وحكمته. لَنَفِدَ الْبَحْرُ لنفد جنس البحر بأمره لأن كل جسم متناه. قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِماتُ رَبِّي فإنها غير متناهية لا تنفد كعلمه، وقرأ حمزة والكسائي بالياء. وَلَوْ جِئْنا بِمِثْلِهِ بمثل البحر الموجود. مَدَداً زيادة ومعونة، لأن مجموع المتناهين متناه بل مجموع ما يدخل في الوجود من الأجسام لا يكون إلا متناهياً للدلائل القاطعة على تناهي الأبعاد، والمتناهي ينفد قبل أن ينفد غير المتناهي لا محالة.

{لِكَلِماتِ رَبِّي} “Rabbimin kelimeleri için”; O'nun ilim ve hikmet kelimeleri için. {لَنَفِدَ الْبَحْرُ} “Deniz mutlaka tükenirdi”; O'nun emriyle deniz cinsi tükenirdi; çünkü her cisim sonludur. {قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِماتُ رَبِّي} “Rabbimin kelimeleri tükenmeden önce”; zira O'nun kelimeleri sonsuzdur, ilmi gibi tükenmez. Hamza ve Kisâî yâ ile okumuşlardır. {وَلَوْ جِئْنا بِمِثْلِهِ} “Bir o kadarını getirsek bile”; var olan denizin bir benzerini. {مَدَداً} “Yardımcı olarak”; fazlalık ve destek olarak [getirsek bile]; zira iki sonlunun toplamı da sonludur. Hatta boyutların sonlu olduğuna dair kesin deliller sebebiyle varlığa giren cisimlerin tamamı ancak sonlu olabilir; sonlu olan ise sonsuz olan tükenmeden önce şüphesiz tükenir.

وقرئ «ينفد» بالياء و «مَدَداً» بكسر الميم جمع مدة وهي ما يستمده الكاتب ومداداً. وسبب نزولها أن اليهود قالوا في كتابكم وَمَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً وتقرؤون وَما أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا.

«ينفد» yâ ile, «مَدَداً» da mîm harfinin kesresiyle kâtibin yardım aldığı şey anlamına gelen "müdde"nin çoğulu olarak ve «مداداً» şeklinde de okunmuştur. İniş sebebi ise şudur: Yahudiler, "Sizin kitabınızda {وَمَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً} “Kime hikmet verilmişse, şüphesiz ona çok hayır verilmiştir” deniyor, hem de {وَما أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا} “Size ilimden pek az bir şey verilmiştir” diye okuyorsunuz" demişlerdi.

[سورة الكهف (١٨) : آية ١١٠]

[Kehf Suresi (18), Âyet 110]

قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحى إِلَيَّ أَنَّما إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلاً صالِحاً وَلا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً (١١٠)

{قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحى إِلَيَّ أَنَّما إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلاً صالِحاً وَلا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً (١١٠)} “De ki: 'Ben de ancak sizin gibi bir beşerim; bana ilahınızın yalnızca tek bir ilah olduğu vahyolunuyor. Artık kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa, salih bir amel işlesin ve Rabbinin ibadetine hiç kimseyi ortak koşmasın.'”

قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ لا أدعي الإِحاطة على كلماته. يُوحى إِلَيَّ أَنَّما إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ وإنما تميزت عنكم بذلك. فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ يؤمل حسن لقائه أو يخاف سوء لقائه. فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً يرتضيه الله. وَلا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً بأن يرائيه أو يطلب منه أجراً.

{قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ} “De ki: 'Ben de ancak sizin gibi bir beşerim'”; O'nun kelimelerini ihata ettiğimi iddia etmiyorum. {يُوحى إِلَيَّ أَنَّما إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ} “Bana ilahınızın yalnızca tek bir ilah olduğu vahyolunuyor”; ben sizden yalnızca bununla ayrılıyorum. {فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ} “Artık kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa”; O'na güzel bir şekilde kavuşmayı umuyor veya kötü bir şekilde karşılaşmaktan korkuyorsa. {فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً} “Salih bir amel işlesin”; Allah'ın razı olacağı [bir amel]. {وَلا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً} “Ve Rabbinin ibadetine hiç kimseyi ortak koşmasın”; riyakârlık yaparak veya [O'ndan başkasından] bir mükâfat bekleyerek.

روي أن جندب بن زهير قال لرسول الله ﷺ: إني لأعمل العمل لله فإذا أطلع عليه سرني فقال: «إن الله لا يقبل ما شورك فيه» . فنزلت تصديقاً له وعنه ﵊ «اتقوا الشرك الأصغر» قالوا وما الشرك الأصغر قال «الرياء» .

Cündeb b. Züheyr'in Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e: "Ben bir ameli Allah için yapıyorum; fakat ona muttali olunduğunda bu beni sevindiriyor" dediği, [Resûlullah'ın] da: «Şüphesiz Allah, içerisine ortak koşulan [ameli] kabul etmez» buyurduğu rivayet edilmiştir. Âyet onu tasdik etmek üzere nazil oldu. Yine ondan aleyhisselâm: «Küçük şirkten sakının!» buyurduğu, "Küçük şirk nedir?" dediklerinde ise «Riyadır» dediği rivayet edilmiştir.

والآية جامعة لخلاصتي العلم والعمل وهما التوحيد والإِخلاص في الطاعة.

Âyet, ilim ve amelin iki hülasasını; yani tevhidi ve itaatte ihlası kendisinde toplamıştır.

وعن النبي ﷺ «من قرأها عند مضجعه كان له نوراً في مضجعه يتلألأ إلى مكة حشو ذلك النور ملائكة يصلون عليه حتى يقوم، فإن كان مضجعه بمكة كان له نوراً يتلألأ من مضجعه إلى البيت المعمور حشو ذلك النور ملائكة يصلون عليه حتى يستيقظ» .

Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir: «Kim onu yatağına girdiğinde okursa, yatağında kendisi için Mekke'ye kadar parıldayan bir nûr olur ve bu nûrun içi uyanıncaya kadar kendisine dua eden meleklerle dolar. Şayet yatağı Mekke'de ise, yatağından Beyt-i Ma'mûr'a kadar parıldayan bir nûr olur ve bu nûrun içi uyanıncaya kadar kendisine dua eden meleklerle dolar.»

وعنه ﵊ «من قرأ سورة الكهف من آخرها كانت له نوراً من قرنه إلى قدمه، ومن قرأها كلها كانت له نوراً من الأرض إلى السماء» .

Yine ondan aleyhisselâm şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir: «Kim Kehf Suresi'ni sonundan okursa, onun için başından ayağına kadar bir nûr olur; kim de onu bütünüyle okursa, onun için yerden göğe kadar bir nûr olur.»