Binûn

52- Tûr Suresi — 6. Sayfa

Kaynak: et-Tahrîr ve't-Tenvîr (İbn Âşûr Tefsiri) · İbn Âşûr · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

وَالْمُزَايَلَةِ،

ve zeval bulmada mecazdır;

أَيْ عِنْدَ احْتِجَابِ النُّجُومِ.

yani yıldızların gizlendiği vakitte demektir.

وَفِي الْحَدِيثِ: «إِذَا أَقْبَلَ اللَّيْلُ مِنْ هَاهُنَا (الْإِشَارَةُ إِلَى الْمَشْرِقِ) وَأَدْبَرَ النَّهَارُ مِنْ هَاهُنَا (الْإِشَارَةُ إِلَى جِهَة الْمغرب) فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ»

Hadiste şöyle buyrulmuştur: «Gece buradan yönelip geldiğinde (doğuya işaret edilerek) ve gündüz de buradan çekilip gittiğinde (idbâr ettiğinde; batı yönüne işaret edilerek), oruçlu iftar etmiş olur.»

. وَسُقُوطُ طَوَالِعِهَا الَّتِي تَطْلُعُ: أَنَّهَا تَسْقُطُ فِي جِهَةِ الْمَغْرِبِ عِنْدَ الْفَجْرِ إِذَا أَضَاءَ عَلَيْهَا ابْتِدَاءَ ظُهُورِ شُعَاعِ الشَّمْسِ، فَإِدْبَارُ النُّجُومِ: وَقْتُ السَّحَرِ، وَهُوَ وَقْتٌ يَسْتَوْفِي فِيهِ الْإِنْسَانُ حَظَّهُ مِنَ النَّوْمِ، وَيَبْقَى فِيهِ مَيْلٌ إِلَى اسْتِصْحَابِ الدَّعَةِ، فَأُمِرَ بِالتَّسُبِيحِ فِيهِ لِيَفْصِلَ بَيْنَ النَّوْمِ الْمُحْتَاجِ إِلَيْهِ وَبَيْنَ التَّنَاوُمِ النَّاشِئِ عَنِ التَّكَاسُلِ، ثُمَّ إِنْ وَجَدَ فِي نَفْسِهِ بَعْدَ التَّسْبِيحِ حَاجَةً إِلَى غَفْوَةٍ مِنَ النَّوْمِ اضْطَجَعَ قَلِيلًا إِلَى أَنْ يَحِينَ وَقْتُ صَلَاةِ الصُّبْحِ، كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ يَضْطَجِعُ بَعْدَ صَلَاةِ الْفَجْرِ حَتَّى يَأْتِيَهُ الْمُؤَذِّنُ بِصَلَاةِ الصُّبْحِ.

Doğmuş olan yıldızların batışı, sabah vakti güneş ışınlarının ilk belirişi üzerlerine aydınlık verdiğinde batı yönünde kaybolmalarıdır. Dolayısıyla yıldızların idbârı seher vaktidir; bu da insanın uykudan nasibini tam aldığı ve içinde istirahatı sürdürme meylinin kaldığı bir vakittir. İhtiyaç duyulan uyku ile tembellikten kaynaklanan uyuklama arasını ayırsın diye bu vakitte tesbih emredilmiştir. Sonra eğer tesbihten sonra kendinde biraz uyuklama ihtiyacı duyarsa, sabah namazı vakti gelinceye kadar azıcık uzanır; nitekim Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem de fecir namazından sonra müezzin kendisine sabah namazını bildirmeye gelinceye kadar uzanırdı.

وَالنُّجُومُ: جَمْعُ نَجْمٍ وَهُوَ الْكَوْكَبُ الَّذِي يُضِيءُ فِي اللَّيْلِ غَيْرُ الْقَمَر، وَتقدم عِنْد قَوْلُهُ تَعَالَى: وَسَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَالنَّهارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومُ فِي سُورَةِ النَّحْلِ [١٢] .

En-Nücûm (النُّجُوم), necm (نَجْم) kelimesinin çoğuludur; o da ay dışında geceleri parlayan yıldızdır. Nahl Suresi'nde [12] Allah Teâlâ'nın: { وَسَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَالنَّهارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومُ } “Geceyi, gündüzü, güneşi ve ayı sizin hizmetinize verdi. Yıldızlar da...” kavlinde geçmişti.

وَالْآيَةُ تُشِيرُ إِلَى أَوْقَاتِ الرَّغَائِبِ مِنَ النَّوَافِلِ وَهِيَ صَلَاةُ الْفَجْرِ وَالْأَشْفَاعِ بَعْدَ الْعِشَاءِ وَقِيَامِ آخِرِ اللَّيْلِ. وَقِيلَ: أَشَارَتْ إِلَى الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ بِوَجْهِ الْإِجْمَالِ وَبَيَّنَتْهُ السُّنَّةُ.

Ayet, nafilelerden rağbet edilen vakitlere işaret etmektedir ki bunlar: Fecir namazı, yatsıdan sonraki çift rekatlar (şef' namazı) ve gecenin sonundaki kıyamdır. Ayetin, beş vakit namaza icmali olarak işaret ettiği ve bunu sünnetin açıkladığı da söylenmiştir.