Binûn

73- Müzzemmil Suresi — 5. Sayfa

Kaynak: et-Tahrîr ve't-Tenvîr (İbn Âşûr Tefsiri) · İbn Âşûr · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ.

{ وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ } “Ve Allah’tan bağışlanma dileyin. Şüphesiz Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.”

يَجُوزُ أَنْ تَكُونَ الْوَاوُ لِلْعَطْفِ فَيَكُونُ مَعْطُوفًا عَلَى جُمْلَةِ وَما تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ إِلَخْ، فَيَكُونُ لَهَا حُكْمُ التَّذْيِيلِ إِرْشَادًا لِتَدَارُكِ مَا عَسَى أَنْ يَعْرِضَ مِنَ التَّفْرِيطِ فِي بَعْضِ مَا أَمَرَهُ اللَّهُ بِتَقْدِيمِهِ مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ ذَلِكَ يَشْمَلُ الْفَرَائِضَ الَّتِي يَقْتَضِي التَّفْرِيطُ فِي بَعْضِهَا تَوْبَةً مِنْهُ.

Vav harfinin atıf için olması caizdir; bu durumda { وَما تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ } ilh. cümlesine matuf olur ve Allah'ın önceden takdim edilmesini emrettiği hayırların bazısında meydana gelmesi muhtemel olan kusurları telafi etmeye yönelik bir irşad olarak fezleke (tazyîl) hükmünü taşır. Çünkü bu [emir], bazısında kusur gösterildiğinde tevbe etmeyi gerektiren farzları da kapsar.

وَيَجُوزُ أَنْ تَكُونَ الْوَاوُ لِلِاسْتِئْنَافِ وَتَكُونُ الْجُمْلَةُ اسْتِئْنَافًا بَيَانِيًّا نَاشِئًا عَنِ التَّرْخِيصِ فِي تَرْكِ بَعْضِ الْقِيَامِ إِرْشَادًا مِنَ اللَّهِ لِمَا يَسُدُّ مَسَدَّ قِيَامِ اللَّيْلِ الَّذِي يُعَرِّضُ تَرْكُهُ بِأَنْ يَسْتَغْفِرَ الْمُسْلِمُ رَبَّهُ إِذَا انْتَبَهَ مِنْ أَجْزَاءِ اللَّيْلِ، وَهُوَ مَشْمُولٌ لِقَوْلِهِ تَعَالَى:

Vav harfinin istînâf (yeni bir başlangıç) için olması da caizdir. Bu durumda cümle, [gece] kıyamının bir kısmını terk etmeye ruhsat verilmesinden neşet eden beyânî bir istînâf olur; bu da terk edilmesi söz konusu olan gece kıyamının yerine geçecek şeye dair Allah Teâlâ’dan bir irşaddır ki o da Müslümanın gecenin muhtelif vakitlerinde uyandığında Rabbinden bağışlanma dilemesidir. Nitekim bu [mana], Yüce Allah’ın şu buyruğunun kapsamına dahildir:

وَبِالْأَسْحارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ [الذاريات: ١٨] ،

{ وَبِالْأَسْحارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ } “Ve seher vakitlerinde onlar bağışlanma dilerlerdi” [Zâriyât 18],

وَقَالَ النَّبِيءُ ﷺ: «يَنْزِلُ رَبُّنَا كُلَّ لَيْلَةٍ (١) إِلَى سَمَاءِ الدُّنْيَا حِينَ يَبْقَى ثُلُثُ اللَّيْلِ الْآخِرِ فَيَقُولُ: مَنْ يَدْعُونِي فَأَسْتَجِيبَ لَهُ، مَنْ يَسْأَلُنِي فَأُعْطِيَهُ، مَنْ يَسْتَغْفِرُنِي فَأَغْفِرَ لَهُ» . وَقَالَ: «مَنْ تَعَارَّ (٢) مِنَ اللَّيْلِ فَقَالَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، الْحَمْدُ لِلَّهِ وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي أَوْ دَعَا اسْتُجِيبَ لَهُ»

Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Rabbimiz her gece (١), gecenin son üçte biri kaldığında dünya semasına iner ve şöyle buyurur: ‘Bana dua eden yok mu, ona icabet edeyim? Benden isteyen yok mu, ona vereyim? Benden bağışlanma dileyen yok mu, onu bağışlayayım!’” Yine şöyle buyurmuştur: “Geceleyin uykusundan uyanıp (٢) da: ‘Lâ ilâhe illallāhu vahdehû lâ şerîke leh, lehu'l-mülkü ve lehu'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr. Elhamdülillâh ve sübhânallāh ve lâ ilâhe illallāh vallāhu ekber ve lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh’ diyen, sonra da: ‘Allahım, beni bağışla’ diyen veya dua eden kimsenin duasına icabet olunur.”

. وَجُمْلَةُ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ تَعْلِيلٌ لِلْأَمْرِ بِالِاسْتِغْفَارِ، أَيْ لِأَنَّ اللَّهَ كَثِيرُ الْمَغْفِرَةِ شَدِيدُ الرَّحْمَة. وَالْمَقْصُود من هَذَا التَّعْلِيلِ التَّرْغِيبُ وَالتَّحْرِيضُ عَلَى الِاسْتِغْفَارِ بِأَنَّهُ مَرْجُوُّ الْإِجَابَةِ. وَفِي الْإِتْيَانِ بِالْوَصْفَيْنِ الدَّالَّيْنِ عَلَى الْمُبَالَغَةِ فِي الصِّفَةِ إِيمَاءٌ إِلَى الْوَعْدِ بِالْإِجَابَةِ.

{ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ } “Şüphesiz Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhamet edicidir” cümlesi, istiğfar (bağışlanma dileme) emrinin bir ta'lilidir (gerekçesidir); yani çünkü Allah'ın mağfireti pek çok, merhameti son derece büyüktür. Bu ta'lilden (gerekçelendirmeden) maksat, icabet edilmesi umulduğu için istiğfara rağbet ettirmek ve [ona] teşvik etmektir. Sıfatta mübalağa ifade eden iki vasfın getirilmesinde ise [duanın/istiğfarın] kabul edileceği vaadine bir ima (işaret) bulunmaktadır.