Binûn

A'râf — 2. Sayfa

Kaynak: et-Tefsîru'l-Müyesser (Kolaylaştırılmış Tefsir) · Alimler Heyeti · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

تلك القرى التي تَقَدَّم ذِكْرُها، وهي قرى قوم نوح وهود وصالح ولوط وشعيب، نقصُّ عليك -أيها الرسول- من أخبارها، وما كان من أَمْر رسل الله التي أرسلت إليهم، ما يحصل به عبرة للمعتبرين وازدجار للظالمين. ولقد جاءت أهلَ القرى رسلنا بالحجج البينات على صدقهم، فما كانوا ليؤمنوا بما جاءتهم به الرسل; بسبب طغيانهم وتكذيبهم بالحق، ومثل خَتْمِ الله على قلوب هؤلاء الكافرين المذكورين يختم الله على قلوب الكافرين بمحمد ﷺ.

İşte daha önce bahsi geçen bu memleketler -ki onlar Nûh, Hûd, Sâlih, Lût ve Şuayb kavimlerinin memleketleridir- ibret alanlar için bir ibret, zalimler için bir caydırıcılık olsun diye [Ey Peygamber], onların haberlerinden ve kendilerine gönderilen Allah'ın elçilerinin durumundan sana anlatıyoruz. Andolsun ki elçilerimiz, o memleketlerin ahalisine doğruluklarına dair apaçık delillerle geldiler; fakat azgınlıkları ve hakkı yalanlamaları sebebiyle elçilerin kendilerine getirdiklerine iman edecek değillerdi. Bahsi geçen bu kâfirlerin kalplerini Allah'ın mühürlediği gibi, Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'i inkâr eden kâfirlerin kalplerini de Allah böyle mühürler.

وما وَجَدْنا لأكثر الأمم الماضية من أمانة ولا وفاء بالعهد، وما وجدنا أكثرهم إلا فسقة عن طاعة الله وامتثال أمره.

Geçmiş ümmetlerin çoğunda ne bir emanet [güvenilirlik] ne de ahde vefa bulduk; onların çoğunu ancak Allah'a itaatten ve O'nun emrine uymaktan çıkan fasıklar olarak bulduk.

ثم بعثنا من بعد الرسل المتقدم ذِكْرهم موسى بن عمران بمعجزاتنا البينة إلى فرعون وقومه، فجحدوا وكفروا بها ظلمًا منهم وعنادًا، فانظر -أيها الرسول- متبصرًا كيف فعلنا بهم وأغرقناهم عن آخرهم بمرأى من موسى وقومه؟ وتلك نهاية المفسدين.

Sonra adı geçen bu elçilerin ardından İmrân oğlu Mûsâ'yı apaçık mucizelerimizle Firavun ve kavmine gönderdik. Fakat onlar haksızlık ve inatçılık ederek o mucizeleri inkâr edip tanımadılar. [Ey Peygamber], basiretle bir bak; onlara ne yaptık ve Mûsâ ile kavminin gözleri önünde onları son ferdine kadar nasıl boğduk? İşte bozguncuların sonu böyledir.

وقال موسى لفرعون محاورًا مبلِّغًا: إني رسولٌ من الله خالق الخلق أجمعين، ومدبِّر أحوالهم ومآلهم.

Mûsâ, Firavun ile konuşup [tebliğini] ulaştırarak şöyle dedi: "Şüphesiz ben, bütün yaratılmışların yaratıcısı, onların durumlarını ve akıbetlerini yöneten Allah tarafından [gönderilmiş] bir elçiyim."

جدير بأن لا أقول على الله إلا الحق، وحريٌّ بي أن ألتزمه، قد جئتكم ببرهان وحجة باهرة من ربكم على صِدْق ما أذكره لكم، فأطلق -يا فرعون- معي بني إسرائيل مِن أَسْرك وقَهْرك، وخلِّ سبيلهم لعبادة الله.

"Bana yaraşan, Allah hakkında haktan başkasını söylememektir ve buna bağlı kalmak benim üzerime bir borçtur. Size anlattığım şeylerin doğruluğuna dair Rabbinizden apaçık bir delil ve parlak bir hüccet ile geldim. Ey Firavun! İsrailoğullarını esaretinden ve baskından [kurtarıp] benimle birlikte serbest bırak, Allah'a ibadet etmeleri için yollarını aç."

قال فرعرن لموسى: إن كنتَ جئتَ بآية حسب زعمك فأتني بها، وأحضرها عندي; لتصحَّ دعواك ويثبت صدقك، إن كنت صادقًا فيما ادَّعيت أنك رسول رب العالمين.

Firavun Mûsâ'ya: "Eğer iddia ettiğin gibi bir delil/mucize getirdiysen, iddianın doğrulanması ve sadakatinin sabit olması için onu bana getir ve huzuruma çıkar; şayet âlemlerin Rabbinin elçisi olduğuna dair iddianda doğru sözlü isen." dedi.

فألقى موسى عصاه، فتحولت حيَّة عظيمة ظاهرة للعيان.

Bunun üzerine Mûsâ asasını attı; asa apaçık, gözle görülür büyük bir yılana dönüştü.

وجذب يده من جيبه أو من جناحه فإذا هي بيضاء كاللبن من غير برص آية لفرعون، فإذا ردَّها عادت إلى لونها الأول، كسائر بدنه.

Elini koynundan veya koltuğunun altından çekip çıkardı; Firavun için bir mucize olarak alaca hastalığı olmaksızın süt gibi bembeyazdı. Onu geri koyduğunda ise bedeninin geri kalanı gibi önceki rengine dönüyordu.

قال الأشراف من قوم فرعون: إن موسى لساحر يأخذ بأعين الناس بخداعه إياهم، حتى يخيل إليهم أن العصا حية، والشيء بخلاف ما هو عليه، وهو واسع العلم بالسحر ماهر به.

Firavun kavminin ileri gelenleri dediler ki: "Şüphesiz Mûsâ, insanları aldatarak gözlerini boyayan, öyle ki asanın bir yılan olduğunu ve şeylerin gerçekte olduğundan farklı olduğunu onlara vehmettiren bir büyücüdür; o, sihir ilminde derin bilgi sahibi ve mahirdir."

يريد أن يخرجكم جميعًا من أرضكم، قال فرعون: فبماذا تشيرون عليَّ أيها الملأ في أمر موسى؟

"[O,] hepinizi yurdunuzdan çıkarmak istiyor." Firavun: "Ey ileri gelenler, Mûsâ'nın durumu hakkında bana ne tavsiye edersiniz?" dedi.

قال مَن حضر مناظرة موسى مِن سادة قوم فرعون وكبرائهم: أَخِّر موسى وأخاه هارون، وابعث في مدائن «مصر» وأقاليمها الشُّرَط.

Firavun kavminin ileri gelenlerinden ve büyüklerinden Mûsâ'nın münazarasında hazır bulunanlar: "Mûsâ'yı ve kardeşi Hârûn'u beklet ve Mısır'ın şehirlerine ve bölgelerine muhafızlar/toplayıcılar gönder." dediler.

ليجمعوا لك كل ساحر واسع العلم بالسحر.

"Sihir ilminde derinleşmiş bütün büyücüleri sana toplasınlar."

وجاء السحرة فرعون قالوا: أئنَّ لنا لجائزة ومالا إن غَلَبْنا موسى؟

Büyücüler Firavun'a gelip: "Eğer Mûsâ'ya üstün gelirsek bize mutlaka bir mükâfat ve mal var mı?" dediler.

قال فرعون: نعم لكم الأجر والقرب مني إن غَلَبْتُموه.

Firavun: "Evet, eğer ona üstün gelirseniz size mükâfat verilecek ve bana yakın kimselerden olacaksınız." dedi.

قال سحرة فرعون لموسى على سبيل التكبر وعدم المبالاة: يا موسى اختر أن تُلقي عصاك أولا أو نُلقي نحن أولا.

Firavun'un büyücüleri kibirle ve umursamazca Mûsâ'ya: "Ey Mûsâ! İster önce sen asanı at, ister önce biz atalım, seç." dediler.

قال موسى للسحرة: ألقوا أنتم، فلما ألقَوا الحبال والعصيَّ سحروا أعين الناس، فخُيِّل إلى الأبصار أن ما فعلوه حقيقة، ولم يكن إلا مجرد صنعة وخيال، وأرهبوا الناس إرهابًا شديدًا، وجاؤوا بسحر قوي كثير.

Mûsâ büyücülere: "Siz atın." dedi. İpleri ve asaları attıklarında insanların gözlerini büyülediler; öyle ki gözlere yaptıkları şey gerçekmiş gibi göründü, oysa bu sırf bir el çabukluğu ve yanılsamadan ibaretti. İnsanları şiddetle korkuttular ve büyük, güçlü bir sihir ortaya koydular.

وأوحى الله إلى عبده ورسوله موسى ﵇ في ذلك الموقف العظيم الذي فرَّق الله فيه بين الحق والباطل، يأمره بأن يُلقي ما في يمينه وهي عصاه، فألقاها فإذا هي تبلع ما يلقونه، ويوهمون الناس أنه حق وهو باطل.

Allah, hakkı batıldan ayırdığı o büyük duruşma anında kulu ve elçisi Mûsâ aleyhisselam'a sağ elindekini, yani asasını atmasını emrederek vahyetti. Mûsâ onu attı; bir de baktılar ki asa, onların attığı ve insanlara batıl olduğu halde hakmış gibi gösterdikleri şeyleri yutuyor!

فظهر الحق واستبان لمن شهده وحضره في أمر موسى ﵇، وأنه رسول الله يدعو إلى الحق، وبطل الكذب الذي كانوا يعملونه.

Böylece Mûsâ aleyhisselam'ın durumunda hak ortaya çıktı, orada bulunup şahit olanlara apaçık belli oldu ve onun hakka çağıran Allah'ın elçisi olduğu anlaşıldı; onların uydurageldikleri yalanlar ise boşa çıktı.

فغُلِبَ جميع السحرة في مكان اجتماعهم، وانصرف فرعون وقومه أذلاء مقهورين مغلوبين.

Böylece büyücülerin tamamı toplandıkları yerde yenilgiye uğradı; Firavun ve kavmi ise küçük düşmüş, kahrolmuş ve mağlup olmuş kimseler olarak geri döndüler.

وخَرَّ السحرة سُجَّدًا على وجوههم لله رب العالمين لِمَا عاينوا من عظيم قدرة الله.

Büyücüler, Allah'ın kudretinin büyüklüğünü bizzat müşahede ettikleri için âlemlerin Rabbi olan Allah'a yüzüstü secdeye kapandılar.

قالوا: آمنا برب العالمين.

"Âlemlerin Rabbine iman ettik." dediler.

وهو رب موسى وهارون، وهو الذي يجب أن تصرف له العبادة وحده دون مَن سواه.

"O, Mûsâ ve Hârûn'un Rabbidir; başkasına değil, yalnızca Kendisine ibadet edilmesi gereken O'dur."

قال فرعون للسحرة: آمنتم بالله قبل أن آذن لكم بالإيمان به؟ إن إيمانكم بالله وتصديقكم لموسى وإقراركم بنبوته لحيلة احتلتموها أنتم وموسى; لتخرجوا أهل مدينتكم منها، وتكونوا المستأثرين بخيراتها، فسوف تعلمون -أيها السحرة- ما يحلُّ بكم من العذاب والنكال.

Firavun büyücülere: "Ben size O'na iman etmeniz için izin vermeden önce mi Allah'a iman ettiniz? Sizin Allah'a iman etmeniz, Mûsâ'yı tasdik etmeniz ve peygamberliğini ikrar etmeniz; şehir halkını oradan çıkarmak ve onun nimetlerini tek başınıza ele geçirmek için sizin ve Mûsâ'nın kurduğu bir tuzaktır. Ey büyücüler! Başınıza gelecek azap ve ibretlik cezayı yakında bileceksiniz!" dedi.

لأقطعنَّ أيديكم وأرجلكم -أيها السحرة- من خلاف: بقطع اليد اليمنى والرجل اليسرى، أو اليد اليسرى والرجل اليمنى، ثم لأعلقنَّكم جميعًا على جذوع النخل; تنكيلا بكم وإرهابًا للناس.

"Ey büyücüler! Size ibretlik bir ceza vermek ve insanları korkutmak için mutlaka ellerinizi ve ayaklarınızı çaprazlama -sağ el ile sol ayağı veya sol el ile sağ ayağı- keseceğim; sonra da hepinizi hurma kütüklerine asacağım!"

قال السحرة لفرعون: قد تحققنا أنَّا إلى الله راجعون، وأن عذابه أشد من عذابك، فلنصبرنَّ اليوم على عذابك; لِننجو من عذاب الله يوم القيامة.

Büyücüler Firavun'a: "Biz şüphesiz Allah'a döneceğimizi ve O'nun azabının senin azabından daha şiddetli olduğunu kesin olarak anladık. Kıyamet gününde Allah'ın azabından kurtulmak için bugün senin azabına mutlaka sabredeceğiz." dediler.

ولستَ تعيب منا وتنكر -يا فرعون- إلا إيماننا وتصديقنا بحجج ربنا وأدلته التي جاء بها موسى ولا تقدر على مثلها أنت ولا أحد آخر سوى الله الذي له ملك السموات والأرض، ربنا أَفِضْ علينا صبرًا عظيمًا وثباتا عليه، وتوفَّنا منقادين لأمرك متبعين رسولك.

"Ey Firavun! Sen bizde, Mûsâ'nın getirdiği, ne senin ne de göklerin ve yerin mülkü elinde olan Allah'tan başka hiçbir kimsenin benzerine güç yetiremeyeceği Rabbimizin hüccetlerine ve delillerine iman edip tasdik etmemizden başka bir kusur bulup kınamıyorsun. Rabbimiz! Üzerimize büyük bir sabır ve onda sebat yağdır; canımızı Sana boyun eğmiş ve elçine tabi olmuş kimseler olarak al!"

وقال السادة والكبراء من قوم فرعون لفرعون: أَتَدَعُ موسى وقومه من بني إسرائيل ليفسدوا الناس في أرض «مصر» بتغيير دينهم بعبادة الله وحده لا شريك له، وترك عبادتك وعبادة آلهتك؟ قال فرعون: سنُقَتِّل أبناء بني إسرائيل ونستبقي نساءهم أحياء للخدمة، وإنَّا عالون عليهم بقهر المُلْكِ والسلطان.

Firavun kavminin ileri gelenleri ve büyükleri Firavun'a: "Mûsâ ve kavmi İsrailoğullarını; Mısır topraklarında insanların dinini değiştirip tek ve ortaksız olan Allah'a ibadet ettirerek, sana ve ilahlarına ibadeti terk ettirerek onları ifsat etsinler diye [serbest] mi bırakacaksın?" dediler. Firavun: "İsrailoğullarının erkek çocuklarını öldüreceğiz, kadınlarını ise hizmet için sağ bırakacağız. Şüphesiz biz, mülk ve iktidar gücüyle onlara boyun eğdirecek üstünlükteyiz." dedi.

قال موسى لقومه -من بني إسرائيل-: استعينوا بالله على فرعون وقومه، واصبروا على ما نالكم من فرعون من المكاره في أنفسكم وأبنائكم. إن الأرض كلها لله يورثها من يشاء من عباده، والعاقبة المحمودة لمن اتقى الله ففعل أوامره واجتنب نواهيه.

Mûsâ kavmine -İsrailoğullarına-: "Firavun ve kavmine karşı Allah'tan yardım isteyin; kendiniz ve çocuklarınız hakkında Firavun'dan size ulaşan sıkıntılara sabredin. Şüphesiz yeryüzü bütünüyle Allah'ındır; kullarından dilediğini ona mirasçı kılar. Güzel akıbet ise Allah'tan korkup emirlerini yerine getiren ve yasaklarından sakınanlarındır." dedi.

قال قوم موسى -من بني إسرائيل- لنبيهم موسى: ابتُلينا وأُوذينا بذبح أبنائنا واستحياء نسائنا على يد فرعون وقومه، من قبل أن تأتينا، ومن بعد ما جئتنا، قال موسى لهم: لعل ربكم أن يهلك عدوكم فرعون وقومه، ويستخلفكم في أرضهم بعد هلاكهم، فينظر كيف تعملون، هل تشكرون أو تكفرون؟

Mûsâ'nın kavmi -İsrailoğulları- peygamberleri Mûsâ'ya: "Sen bize gelmeden önce de geldikten sonra da Firavun ve kavminin eliyle oğullarımızın boğazlanması ve kadınlarımızın sağ bırakılması suretiyle imtihan edildik ve eziyete uğradık." dediler. Mûsâ onlara: "Umulur ki Rabbiniz düşmanınız Firavun'u ve kavmini helak eder ve helaklerinden sonra nasıl amel edeceğinizi -şükür mü edeceksiniz yoksa nankörlük mü- görmek için onların yurduna sizi halef kılar." dedi.

ولقد ابتلينا فرعون وقومه بالقحط والجدب، ونَقْص ثمارهم وغَلاتهم; ليتذكروا، وينزجروا عن ضلالاتهم، ويفزعوا إلى ربهم بالتوبة.

Andolsun ki düşünüp öğüt alsınlar, sapıklıklarından vazgeçsinler ve tövbe ile Rablerine sığınsınlar diye Firavun ve kavmini kuraklık, kıtlık ve meyveleri ile mahsullerinin eksilmesiyle imtihan ettik.

فإذا جاء فرعونَ وقومَه الخِصْبُ والرزقُ قالوا: هذا لنا بما نستحقه، وإن يُصِبْهم جدب وقحط يتشاءموا، ويقولوا: هذا بسبب موسى ومَن معه. ألا إنَّ ما يصيبهم من الجدب والقحط إنما هو بقضاء الله وقدره، وبسبب ذنوبهم وكفرهم، ولكن أكثر قوم فرعون لا يعلمون ذلك; لانغمارهم في الجهل والضلال.

Firavun ve kavmine bolluk ve rızık geldiğinde: "Bu, hak ettiğimiz için bizimdir." derlerdi; başlarına bir kıtlık ve kuraklık geldiğinde ise uğursuzluk sayıp: "Bu, Mûsâ ve beraberindekiler yüzündendir." derlerdi. Dikkat edin! Başlarına gelen kıtlık ve kuraklık ancak Allah'ın kaza ve kaderiyle, onların günahları ve küfürleri sebebiyledir; fakat Firavun kavminin çoğu cehalet ve sapıklığa gömüldükleri için bunu bilmezler.

وقال قوم فرعون لموسى: أي آية تأتِنا بها، ودلالة وحجة أقمتها لتصرفنا عما نحن عليه من دين فرعون، فما نحن لك بمصدِّقين.

Firavun kavmi Mûsâ'ya: "Bizi Firavun'un dininden vazgeçirmek için her ne ayet/mucize getirirsen getir ve ne delil ile hüccet ortaya koyarsan koy, biz sana inanacak değiliz." dediler.

فأرسلنا عليهم سيلا جارفًا أغرق الزروع والثمار، وأرسلنا الجراد، فأكل زروعهم وثمارهم وأبوابهم وسقوفهم وثيابهم، وأرسلنا القُمَّل الذي يفسد الثمار ويقضي على الحيوان والنبات، وأرسلنا الضفادع فملأت آنيتهم وأطعمتهم ومضاجعهم، وأرسلنا أيضًا الدم فصارت أنهارهم وآبارهم دمًا، ولم يجدوا ماء صالحًا للشرب، هذه آيات من آيات الله لا يقدر عليها غيره، مفرقات بعضها عن بعض، ومع كل هذا ترفَّع قوم فرعون، فاستكبروا عن الإيمان بالله، وكانوا قومًا يعملون بما ينهى الله عنه من المعاصي والفسق عتوًّا وتمردًا.

Bunun üzerine üzerlerine ekinleri ve meyveleri sular altında bırakan sürükleyici bir tufan gönderdik; ekinlerini, meyvelerini, kapılarını, tavanlarını ve elbiselerini yiyen çekirgeleri gönderdik; meyveleri bozan, hayvanları ve bitkileri telef eden haşereleri (kene/bit) gönderdik; kaplarını, yiyeceklerini ve yataklarını dolduran kurbağaları gönderdik; ayrıca kanı gönderdik de nehirleri ve kuyuları kana dönüştü ve içecek elverişli su bulamadılar. Bunlar, Allah'ın ayetlerinden olup O'ndan başkasının güç yetiremeyeceği, birbirinden ayrı mucizelerdi. Bütün bunlara rağmen Firavun kavmi büyüklük tasladı, Allah'a iman etmekten kaçınıp kibirlendi; azgınlık ve isyanla Allah'ın yasakladığı günahları ve fasıklığı işleyen bir topluluk idiler.

ولما نزل العذاب على فرعون وقومه فزعوا إلى موسى وقالوا: يا موسى ادع لنا ربك بما أوحى به إليك مِن رَفْع العذاب بالتوبة، لئن رفعت عنا العذاب الذي نحن فيه لنصدِّقنَّ بما جئت به، ونتبع ما دعوت إليه، ولنطلقنَّ معك بني إسرائيل، فلا نمنعهم من أن يذهبوا حيث شاؤوا.

Firavun ve kavminin üzerine azap indiğinde dehşetle Mûsâ'ya sığınıp dediler ki: "Ey Mûsâ! Tövbe edilmesi halinde azabı kaldıracağına dair sana vahyettiği ahdi hürmetine bizim için Rabbine dua et. Eğer içinde bulunduğumuz bu azabı üzerimizden kaldırırsan, getirdiğin şeyi mutlaka tasdik edeceğiz, davet ettiğin şeye uyacağız ve İsrailoğullarını mutlaka seninle birlikte serbest bırakıp diledikleri yere gitmelerine engel olmayacağız."

فلما رفع الله عنهم العذاب الذى أنزله بهم إلى أجلٍ هم بالغوه لا محالة فيعذبون فيه، لا ينفعهم ما تقدَّم لهم من الإمهال وكَشْفِ العذاب إلى حلوله، إذا هم ينقضون عهودهم التي عاهدوا عليها ربهم وموسى، ويقيمون على كفرهم وضلالهم.

Fakat Allah, kaçınılmaz olarak ulaşacakları ve içinde azaba uğrayacakları bir süreye kadar -ki o süre gelip çattığında daha önce kendilerine tanınan mühlet ve azabın kaldırılması kendilerine hiçbir fayda vermeyecektir- üzerlerine indirdiği azabı kaldırınca, bir de baktın ki Rablerine ve Mûsâ'ya verdikleri sözleri bozuyor, küfür ve sapıklıklarında ısrar ediyorlar.

فانتقمنا منهم حين جاء الأجل المحدد لإهلاكهم، وذلك بإحلال نقمتنا عليهم، وهي إغراقهم في البحر; بسبب تكذيبهم بالمعجزات التي ظهرت على يد موسى، وكانوا عن هذه المعجزات غافلين، وتلك الغفلة هي سبب التكذيب.

Helak edilmeleri için belirlenen ecel gelince, Mûsâ'nın eliyle ortaya çıkan mucizeleri yalanlamaları ve bu mucizelerden gafil olmaları sebebiyle -ki bu gaflet yalanlamanın sebebiydi- intikamımızı üzerlerine indirerek, yani onları denizde boğarak onlardan intikam aldık.

وأورثنا بني إسرائيل الذين كانوا يُستَذَلُّون للخدمة، مشارق الأرض ومغاربها (وهي بلاد «الشام» ) التي باركنا فيها، بإخراج الزروع والثمار والأنهار، وتمت كلمة ربك -أيها الرسول- الحسنى على بني إسرائيل بالتمكين لهم في الأرض; بسبب صبرهم على أذى فرعون وقومه، ودمَّرنا ما كان يصنع فرعون وقومه من العمارات والمزارع، وما كانوا يبنون من الأبنية والقصور وغير ذلك.

Hizmet için hor ve hakir görülen İsrailoğullarını; ekinler, meyveler ve nehirler bahşederek bereketli kıldığımız o toprakların (Şam diyarı) doğularına ve batılarına mirasçı kıldık. Firavun ve kavminin eziyetlerine sabretmeleri sebebiyle, [Ey Peygamber], Rabbinin İsrailoğullarına yeryüzünde iktidar verme yönündeki o pek güzel vaadi yerine geldi. Firavun ve kavminin yapmakta olduğu imar faaliyetlerini, çiftlikleri, inşa ettikleri binaları, köşkleri ve diğer şeyleri ise yerle bir ettik.

وقطعنا ببني إسرائيل البحر، فمرُّوا على قوم يقيمون ويواظبون على عبادة أصنام لهم، قال بنو إسرائيل: اجعل لنا يا موسى صنمًا نعبده ونتخذه إلهًا، كما لهؤلاء القوم أصنام يعبدونها، قال موسى لهم: إنكم أيها القوم تجهلون عظمة الله، ولا تعلمون أن العبادة لا تنبغي إلا لله الواحد القهار.

İsrailoğullarını denizden geçirdik; derken kendilerine ait putlara tapmaya devam eden bir topluluğa rastladılar. İsrailoğulları: "Ey Mûsâ! Bu kavmin taptığı putlar olduğu gibi, sen de bize tapacağımız ve ilah edineceğimiz bir put yap." dediler. Mûsâ onlara: "Şüphesiz siz Allah'ın azametini bilmeyen, ibadetin yalnızca bir ve mutlak kahredici olan Allah'a yapılması gerektiğini anlamayan cahil bir topluluksunuz." dedi.

إن هؤلاء المقيمين على هذه الأصنام مُهْلَك ما هم فيه من الشرك، ومدمَّر وباطل ما كانوا يعملون من عبادتهم لتلك الأصنام، التي لا تدفع عنهم عذاب الله إذا نزل بهم.

"Bu putların başında duranların içinde bulundukları şirk helak olmuştur; başlarına Allah'ın azabı indiğinde kendilerinden bunu savamayacak olan bu putlara tapınarak yaptıkları ameller de yok edilmiş ve batıldır."

قال موسى لقومه: أغير الله أطلب لكم معبودًا تعبدونه من دونه، والله هو الذي خلقكم، وفضَّلكم على عالمي زمانكم بكثرة الأنبياء فيكم، وإهلاك عدوكم وما خصَّكم به من الآيات؟

Mûsâ kavmine: "Sizi yaratan, içinizdeki peygamberleri çoğaltarak, düşmanınızı helak ederek ve size bahşettiği özel mucizelerle sizi kendi zamanınızın âlemlerine üstün kılan Allah dururken; O'ndan başka ibadet edeceğiniz bir ilah mı arayayım?" dedi.

واذكروا - يا بني إسرائيل - نِعَمنا عليكم إذ أنقذناكم من أَسْر فرعون وآله، وما كنتم فيه من الهوان والذلة من تذبيح أبنائكم واستبقاء نسائكم للخدمة والامتهان، وفي حَمْلِكم على أقبح العذاب وأسوئه، ثم إنجائكم، اختبار من الله لكم ونعمة عظيمة.

"Ey İsrailoğulları! Sizi Firavun ve hanedanının esaretinden kurtardığımız anı hatırlayın. Oğullarınızın boğazlanması, kadınlarınızın ise hizmet ve horlanma için sağ bırakılmasıyla ne büyük bir zillet ve aşağılanma içindeydiniz. Sizi en çirkin ve en kötü azaba maruz bırakılmanızda ve ardından kurtarılmanızda, Allah'tan sizin için büyük bir imtihan ve büyük bir nimet vardı."

وواعد الله ﷾ موسى لمناجاة ربه ثلاثين ليلة، ثم زاده في الأجل بعد ذلك عشر ليال، فتمَّ ما وَقَّتَه الله لموسى لتكليمه أربعين ليلة. وقال موسى لأخيه هارون -حين أراد المضيَّ لمناجاة ربه-: كن خليفتي في قومي حتى أرجع، وأحمِلَهم على طاعة الله وعبادته، ولا تسلكْ طريق الذين يفسدون في الأرض.

Allah azze ve celle, Rabbi ile münacatta bulunması için Mûsâ'ya otuz gece vaat etti; sonra bu süreyi on gece daha artırdı ve böylece Allah'ın Mûsâ ile konuşmak üzere belirlediği vakit kırk geceye tamamlandı. Mûsâ, Rabbi ile münacata gitmek istediğinde kardeşi Hârûn'a şöyle dedi: "Ben dönünceye kadar kavmimin içinde benim halifem (vekilim) ol, onları Allah'a itaat ve ibadete yönlendir ve yeryüzünde bozgunculuk yapanların yoluna uyma."

ولما جاء موسى في الوقت المحدد وهو تمام أربعين ليلة، وكلَّمه ربه بما كلَّمه من وحيه وأمره ونهيه، طمع في رؤية الله فطلب النظر إليه، قال الله له: لن تراني، أي لن تقدر على رؤيتي في الدنيا، ولكن انظر إلى الجبل، فإن استقر مكانه إذا تجلَّيتُ له فسوف تراني، فلما تجلَّى ربه للجبل جعله دكًّا مستويًا بالأرض، وسقط موسى مغشيًّا عليه، فلما أفاق من غشيته قال: تنزيهًا لك يا رب عما لا يليق بجلالك، إني تبت إليك من مسألتي إياك الرؤية في هذه الحياة الدنيا، وأنا أول المؤمنين بك من قومي.

Mûsâ belirlenen vakitte, yani kırk gecenin tamamında gelip Rabbi de vahyi, emri ve yasağından dilediği şeyleri onunla konuşunca, Allah'ı görmeyi arzuladı ve O'na bakmayı talep etti. Allah ona: "Beni asla göremezsin; yani bu dünyada Beni görmeye güç yetiremezsin. Fakat şu dağa bak; eğer Ben ona tecelli ettiğimde yerinde durabilirse, sen de Beni görebilirsin." buyurdu. Rabbi dağa tecelli edince onu yerle bir edip dümdüz yaptı ve Mûsâ baygın bir halde yere düştü. Baygınlığından ayılınca: "Ey Rabbim! Celaline yakışmayan her türlü şeyden Seni tenzih ederim. Bu dünya hayatında Seni görmeyi istemiş olmaktan dolayı Sana tövbe ettim ve ben kavmimden Sana iman edenlerin ilkiyim." dedi.

قال الله يا موسى: إني اخترتك على الناس برسالاتي إلى خلقي الذين أرسلتك إليهم وبكلامي إياك مِن غير وساطة، فخذ ما أعطيتك مِن أمري ونهيي، وتمسَّك به، واعمل به، وكن من الشاكرين لله تعالى على ما آتاك من رسالته، وخصَّك بكلامه.

Allah buyurdu: "Ey Mûsâ! Kendilerine gönderdiğim kullarıma risaletlerimle ve seninle vasıtasız konuşmamla seni insanların arasından seçtim. Sana verdiğim emir ve yasaklarımı al, ona sımsıkı sarıl, onunla amel et ve sana risaletini bahşettiği ve kelamıyla seni ayrıcalıklı kıldığı için Allah Teâlâ'ya şükredenlerden ol."

وكتبنا لموسى في التوراة من كل ما يحتاج إليه في دينه من الأحكام، موعظة للازدجار والاعتبار وتفصيلا لتكاليف الحلال والحرام والأمر والنهي والقصص والعقائد والأخبار والمغيبات، قال الله له: فخذها بقوة، أي: خذ التوراة بجد واجتهاد، وأمر قومك يعملوا بما شرع الله فيها; فإن مَن أشرك منهم ومِن غيرهم فإني سأريه في الآخرة دار الفاسقين، وهي نار الله التي أعدَّها لأعدائه الخارجين عن طاعته.

Mûsâ için Tevrat'ta dininde ihtiyaç duyduğu her hükümden; sakınmak ve ibret almak için bir öğüt, helal ve haram mükellefiyetlerinin, emir ve yasakların, kıssaların, inanç esaslarının, haberlerin ve gaybî bilgilerin bir açıklaması olarak yazdık. Allah ona şöyle buyurdu: "Onu kuvvetle al; yani Tevrat'ı ciddiyet ve gayretle tut. Kavmine de emret, Allah'ın onda teşri kıldığı (koyduğu) hükümlerle amel etsinler. Zira onlardan veya başkalarından kim şirk koşarsa, ahirette ona fasıkların yurdunu göstereceğim; o da Allah'ın, Kendi itaatinden çıkan düşmanları için hazırladığı cehennem ateşidir."

سأصرف عن فَهْم الحجج والأدلة الدالة على عظمتي وشريعتي وأحكامي قلوب المتكبرين عن طاعتي، والمتكبرين على الناس بغير الحق، فلا يتبعون نبيًا ولا يصغون إليه لتكبرهم، وإنْ يَرَ هؤلاء المتكبرون عن الإيمان كل آية لا يؤمنوا بها لإعراضهم ومحادَّتهم لله ورسوله، وإن يروا طريق الصلاح لا يتخذوه طريقًا، وإن يروا طريق الضلال، أي الكفر يتخذوه طريقًا ودينًا; وذلك بسبب تكذيبهم بآيات الله وغفلتهم عن النظر فيها والتفكر في دلالاتها.

Bana itaatten yüz çevirip kibirlenen ve haksız yere insanlara karşı büyüklük taslayanların kalplerini, azametime, şeriatıma ve hükümlerime delalet eden hüccet ve delilleri anlamaktan uzaklaştıracağım; bu yüzden kibirleri sebebiyle hiçbir peygambere uymaz ve ona kulak vermezler. İmandan kaçınarak büyüklük taslayan bu kimseler, her bir ayeti görseler dahi yüz çevirmeleri, Allah'a ve elçisine düşmanlıkları yüzünden ona iman etmezler. Doğruluk yolunu görseler onu yol edinmezler; sapıklık, yani küfür yolunu görseler onu yol ve din edinirler. Bu da onların Allah'ın ayetlerini yalanlamaları, o ayetlere bakıp delaletlerini tefekkür etmekten gafil olmaları sebebiyledir.

والذين كذَّبوا بآيات الله وحججه وبلقاء الله في الآخرة حبطت أعمالهم; بسبب فَقْدِ شرطها، وهو الإيمان بالله والتصديق بجزائه، ما يجزون في الآخرة إلا جزاء ما كانوا يعملونه في الدنيا من الكفر والمعاصي، وهو الخلود في النار.

Allah'ın ayetlerini, delillerini ve ahirette Allah'a kavuşmayı yalanlayan kimselerin amelleri; şartı olan Allah'a iman ve O'nun mükâfat ve cezasını tasdik etmekten yoksun olduğu için boşa gitmiştir. Onlar ahirette ancak dünyada işledikleri küfür ve isyanların karşılığıyla -ki o da ateşte ebedî kalmaktır- cezalandırılırlar.

واتخذ قوم موسى من بعد ما فارقهم ماضيًا لمناجاة ربه معبودًا مِن ذهبهم عِجلا جسدًا بلا روح، له صوت، ألم يعلموا أنه لا يكلمهم، ولا يرشدهم إلى خير؟ أَقْدَمُوا على ما أقدموا عليه من هذا الأمر الشنيع، وكانوا ظالمين لأنفسهم واضعين الشيء في غير موضعه.

Mûsâ kavminden ayrılıp Rabbi ile münacata gittikten sonra, kavmi altınlarından böğürme sesi çıkaran, ruhsuz bir ceset halindeki buzağıyı ilah edindiler. Onun kendileriyle konuşmadığını ve kendilerini bir hayra yönlendirmediğini bilmediler mi? Bu çirkin fiile cüret ettiler ve bir şeyi yerinden başka yere koyarak kendi nefislerine zulmeden kimseler oldular.

ولما ندم الذين عبدوا العجل مِن دون الله عند رجوع موسى إليهم، ورأوا أنهم قد ضلُّوا عن قصد السبيل، وذهبوا عن دين الله، أخذوا في الإقرار بالعبودية والاستغفار، فقالوا: لئن لم يرحمنا ربنا بقَبول توبتنا، ويستر بها ذنوبنا، لنكونن من الهالكين الذين ذهبت أعمالهم.

Allah'ı bırakıp buzağıya tapanlar, Mûsâ kendilerine döndüğünde pişman olup doğru yoldan saptıklarını ve Allah'ın dininden uzaklaştıklarını görünce kulluklarını itiraf edip istiğfar etmeye başladılar ve: "Eğer Rabbimiz tövbemizi kabul ederek bize merhamet etmez ve bununla günahlarımızı örtmezse, mutlaka amelleri boşa giden helak olmuş kimselerden oluruz." dediler.

ولما رجع موسى إلى قومه مِن بني إسرائيل غضبان حزينًا; لأن الله قد أخبره أنه قد فُتِن قومه، وأن السامريَّ قد أضلَّهم، قال موسى: بئس الخلافة التي خلفتموني مِن بعدي، أعجلتم أَمْر ربكم؟ أي: أستعجلتم مجيئي إليكم وهو مقدَّر من الله تعالى؟ وألقى موسى ألواح التوراة غضبا على قومه الذين عبدوا العجل، وغضبًا على أخيه هارون، وأمسك برأس أخيه يجره إليه، قال هارون مستعطفًا: يا ابن أمي: إن القوم استذلوني وعدُّوني ضعيفًا وقاربوا أن يقتلوني، فلا تَسرَّ الأعداء بما تفعل بي، ولا تجعلني في غضبك مع القوم الذين خالفوا أمرك وعبدوا العجل.

Mûsâ, Allah kavminin fitneye düşürüldüğünü ve Sâmirî'nin onları saptırdığını kendisine haber verdiği için İsrailoğullarından olan kavmine öfkeli ve kederli bir halde dönünce şöyle dedi: "Benden sonra arkamdan ne kötü haleflik yaptınız! Rabbinizin emrini çabuklaştırmak mı istediniz? (Yani Allah Teâlâ tarafından takdir edilmişken size dönüşümü aceleye mi getirmek istediniz?)" Mûsâ, buzağıya tapan kavmine ve kardeşi Hârûn'a duyduğu öfkeden ötürü Tevrat levhalarını bıraktı ve kardeşini başından tutarak kendine doğru çekmeye başladı. Hârûn merhamet dileyerek: "Ey anamın oğlu! Gerçekten bu kavim beni hor görüp güçsüz saydı ve neredeyse beni öldüreceklerdi. Bana yapacağın şeyle düşmanları sevindirme ve öfkenle beni, senin emrine karşı gelip buzağıya tapan o kavimle bir tutma." dedi.

قال موسى لما تبين له عذر أخيه، وعلم أنه لم يُفَرِّط فيما كان عليه من أمر الله: ربِّ اغفر لي غضبي، واغفر لأخي ما سبق بينه وبين بني إسرائيل، وأدخلنا في رحمتك الواسعة، فإنك أرحم بنا من كل راحم.

Mûsâ, kardeşinin mazereti kendisine açıklık kazanınca ve onun Allah'ın emri konusunda bir kusur işlemediğini anlayınca şöyle dedi: "Rabbim! Benim öfkemi bağışla, kardeşimin de İsrailoğulları ile arasında geçenleri bağışla. Bizi geniş rahmetine dâhil et; şüphesiz Sen, bize merhamet edenlerin en merhametlisisin."

إن الذين اتخذوا العجل إلهًا سينالهم غضب شديد مِن ربهم وهوان في الحياة الدنيا; بسبب كفرهم بربهم، وكما فعلنا بهؤلاء نفعل بالمفترين المبتدعين في دين الله، فكل صاحب بدعة ذليل.

Buzağıyı ilah edinenlere, Rablerini inkâr etmeleri sebebiyle Rablerinden şiddetli bir gazap ve dünya hayatında bir zillet erişecektir. Biz bunlara yaptığımız gibi, Allah'ın dininde iftira edip bidat uyduranlara da böyle yaparız; nitekim her bidat sahibi zelildir.

والذين عملوا السيئات من الكفر والمعاصي، ثم رجعوا مِن بعد فعلها إلى الإيمان والعمل الصالح، إن ربك من بعد التوبة النصوح لغفور لأعمالهم غير فاضحهم بها، رحيم بهم وبكل مَن كان مثلهم من التائبين.

Küfür ve günahlardan oluşan kötülükleri işleyip de sonra bunların ardından imana ve salih amele dönenlere gelince, şüphesiz senin Rabbin, [bu] samimi tövbeden sonra onların amellerini bağışlayıcıdır, onları bu amellerle rezil etmez; onlara ve tövbe edenlerden onlar gibi olan herkese karşı pek merhametlidir.

ولما سكن عن موسى غضبه أخذ الألواح بعد أن ألقاها على الأرض، وفيها بيان للحق ورحمة للذين يخافون الله، ويخشون عقابه.

Mûsâ'nın öfkesi yatışınca, yere bıraktığı levhaları aldı. Onlarda, Allah'tan korkan ve O'nun azabından çekinenler için hakkın beyanı ve bir rahmet vardı.

واختار موسى من قومه سبعين رجلا مِن خيارهم، وخرج بهم إلى طور «سيناء» للوقت والأجل الذي واعده الله أن يلقاه فيه بهم للتوبة مما كان من سفهاء بني إسرائيل من عبادة العجل، فلما أتوا ذلك المكان قالوا: لن نؤمن لك -يا موسى- حتى نرى الله جهرة فإنك قد كلَّمته فأرِنَاهُ، فأخذتهم الزلزلة الشديدة فماتوا، فقام موسى يتضرع إلى الله ويقول: رب ماذا أقول لبني إسرائيل إذا أتيتُهم، وقد أهلكتَ خيارهم؟ لو شئت أهلكتهم جميعًا من قبل هذا الحال وأنا معهم، فإن ذلك أخف عليَّ، أتهلكنا بما فعله سفهاء الأحلام منا؟ ما هذه الفعلة التي فعلها قومي من عبادتهم العجل إلا ابتلاءٌ واختبارٌ، تضلُّ بها مَن تشاء مِن خلقك، وتهدي بها من تشاء هدايته، أنت وليُّنا وناصرنا، فاغفر ذنوبنا، وارحمنا برحمتك، وأنت خير مَن صفح عن جُرْم، وستر عن ذنب.

Mûsâ, kavminden seçkin yetmiş adam seçti ve İsrailoğullarının beyinsizlerinin buzağıya tapmalarından ötürü tövbe etmek üzere, Allah'ın onlarla buluşmayı vadettiği vakit ve süre için onları Sînâ Dağı'na çıkardı. O mekâna vardıklarında: "Ey Mûsâ! Sen Allah ile konuştun, O'nu bize açıkça göstermedikçe sana asla inanmayacağız." dediler. Bunun üzerine onları şiddetli bir sarsıntı yakaladı ve öldüler. Mûsâ Allah'a yalvarıp yakarmaya başlayarak şöyle dedi: "Rabbim! İsrailoğullarına vardığımda, Sen onların seçkinlerini helak etmişken ben onlara ne diyeceğim? Dileseydin bundan önce beni de onlarla birlikte helak ederdin; bu benim için daha hafif olurdu. İçimizden beyinsizlerin yaptıkları yüzünden bizi helak mi edeceksin? Kavmimin buzağıya tapması, yarattıklarından dilediğini saptırdığın ve hidayetini dilediğini de doğru yola eriştirdiğin bir imtihan ve denemeden başka bir şey değildir. Sen bizim velimiz ve yardımcımızsın; günahlarımızı bağışla, bize rahmetinle merhamet et. Sen suçu affeden ve günahı örtenlerin en hayırlısısın."

واجعلنا ممن كتبتَ له الصالحات من الأعمال في الدنيا وفي الآخرة، إنا رجعنا تائبين إليك، قال الله تعالى لموسى: عذابي أصيب به مَن أشاء مِن خلقي، كما أصبتُ هؤلاء الذين أصبتهم من قومك، ورحمتي وسعت خلقي كلَّهم، فسأكتبها للذين يخافون الله، ويخشون عقابه، فيؤدون فرائضه، ويجتنبون معاصيه، والذين هم بدلائل التوحيد وبراهينه يصدقون.

"Bizi dünyada ve ahirette kendisi için salih ameller yazdığın kimselerden eyle; muhakkak ki biz tövbe ederek Sana döndük." Allah Teâlâ Mûsâ'ya şöyle buyurdu: "Kavminden o yakaladıklarıma isabet ettirdiğim gibi azabımı da yaratılmışlarımdan dilediğime isabet ettiririm. Rahmetim ise bütün yarattıklarımı kuşatmıştır. Ben onu Allah'tan korkan, O'nun azabından sakınan, böylece farzlarını yerine getirip günahlarından kaçınan ve tevhidin delillerini ve bürhanlarını tasdik eden kimseler için yazacağım."

هذه الرحمة سأكتبها للذين يخافون الله ويجتنبون معاصيه، ويتبعون الرسول النبي الأمي الذي لا يقرأ ولا يكتب، وهو محمد ﷺ، الذي يجدون صفته وأمره مكتوبَيْن عندهم في التوراة والإنجيل، يأمرهم بالتوحيد والطاعة وكل ما عرف حُسْنه، وينهاهم عن الشرك والمعصية وكل ما عرف قُبْحه، ويُحِلُّ لهم الطيبات من المطاعم والمشارب والمناكح، ويُحرِّم عليهم الخبائث منها كلحم الخنزير، وما كانوا يستحلُّونه من المطاعم والمشارب التي حرَّمها الله، ويذهب عنهم ما كُلِّفوه من الأمور الشاقة كقطع موضع النجاسة من الثوب، وإحراق الغنائم، والقصاص حتمًا من القاتل عمدًا كان القتل أم خطأ، فالذين صدَّقوا بالنبي الأمي محمد ﷺ وأقروا بنبوته، ووقروه وعظَّموه ونصروه، واتبعوا القرآن المنزل عليه، وعملوا بسنته، أولئك هم الفائزون بما وعد الله به عباده المؤمنين.

"Bu rahmeti, Allah'tan sakınan, O'na isyandan kaçınan; okuma yazması olmayan ümmî Peygamber'e, yani Tevrat ve İncil'de niteliğini ve durumunu yanlarında yazılı buldukları Muhammed'e sallallâhu aleyhi ve sellem uyan kimseler için yazacağım. O, onlara tevhidi, itaati ve güzel olduğu bilinen her şeyi emreder; onları şirkten, isyandan ve çirkin olduğu bilinen her şeyden sakındırır. Onlara temiz ve güzel yiyecekleri, içecekleri ve evlilikleri helal kılar; domuz eti gibi murdar şeyleri ve Allah'ın haram kıldığı halde helal sayageldikleri yiyecek ve içecekleri onlara haram kılar. Elbisedeki necaset yerini kesmek, ganimetleri yakmak, kasıtlı veya hataen olsun katile mutlaka kısas uygulamak gibi kendilerine yüklenen ağır külfetleri üzerlerinden kaldırır. Ümmî Peygamber Muhammed'i sallallâhu aleyhi ve sellem tasdik edip onun peygamberliğini ikrar eden, ona saygı gösterip onu yücelten, ona yardım eden, ona indirilen Kur'an'a uyan ve onun sünnetiyle amel edenler var ya; işte onlar, Allah'ın mümin kullarına vadettiği şeylere kavuşarak kurtuluşa erenlerdir."

قل -أيها الرسول- للناس كلهم: إني رسول الله إليكم جميعًا لا إلى بعضكم دون بعض، الذي له ملك السموات والأرض وما فيهما، لا ينبغي أن تكون الألوهية والعبادة إلا له جل ثناؤه، القادر على إيجاد الخلق وإفنائه وبعثه، فصدَّقوا بالله وأقرُّوا بوحدانيته، وصدَّقوا برسوله محمد ﷺ النبي الأميِّ الذي يؤمن بالله وما أنزل إليه من ربه وما أنزل على النبيين من قبله، واتبعوا هذا الرسول، والتزموا العمل بما أمركم به من طاعة الله، رجاء أن توفقوا إلى الطريق المستقيم.

[Ey Peygamber!] Bütün insanlara de ki: "Şüphesiz ben, bir kısmınıza değil hepinize birden Allah'ın elçisiyim. Göklerin, yerin ve ikisinde bulunanların mülkü O'nundur. İlahlık ve ibadet, şanı yüce olan, mahlukatı var etmeye, yok etmeye ve yeniden diriltmeye kādir olan Allah'tan başkasına asla layık değildir. O halde Allah'ı tasdik edin, O'nun birliğini ikrar edin. Allah'a, Rabbinden kendisine indirilene ve kendisinden önceki peygamberlere indirilenlere iman eden ümmî Peygamber'i Muhammed'i sallallâhu aleyhi ve sellem tasdik edin. Doğru yola eriştirilmeniz umuduyla bu Elçi'ye uyun ve onun Allah'a itaat kabilinden size emrettiği şeylerle amel etmeye bağlı kalın."

ومِن بني إسرائيل من قوم موسى جماعة يستقيمون على الحق، يهدون الناس به، ويعدلون به في الحكم في قضاياهم.

İsrailoğullarından Mûsâ'nın kavmi içinde hak üzere dosdoğru giden, insanlara onunla doğru yolu gösteren ve davalarında hüküm verirken onunla adalet yapan bir topluluk da vardır.

وفرَّقنا قوم موسى مِن بني إسرائيل اثنتي عشرة قبيلة بعدد الأسباط -وهم أبناء يعقوب- كل قبيلة معروفة من جهة نقيبها. وأوحينا إلى موسى إذ طلب منه قومه السقيا حين عطشوا في التِّيْه: أن اضرب بعصاك الحجر، فضربه، فانفجرت منه اثنتا عشرة عينًا من الماء، قد علمت كل قبيلة من القبائل الاثنتي عشرة مشربهم، لا تدخل قبيلة على غيرها في شربها، وظلَّلنا عليهم السحاب، وأنزلنا عليهم المنَّ -وهو شيء يشبه الصَّمغ، طعمه كالعسل- والسلوى، وهو طائر يشبه السُّمَانَى، وقلنا لهم: كلوا من طيبات ما رزقناكم، فكرهوا ذلك وملُّوه من طول المداومة عليه، وقالوا: لن نصبر على طعام واحد، وطلبوا استبدال الذي هو أدنى بالذي هو خير. وما ظلمونا حين لم يشكروا لله، ولم يقوموا بما أوجب الله عليهم، ولكن كانوا أنفسهم يظلمون; إذ فوَّتوا عليها كل خير، وعرَّضوها للشر والنقمة.

Mûsâ'nın kavmini, İsrailoğullarından -Ya'kūb'un oğulları olan- torunlar sayısınca on iki kabileye ayırdık; her kabile kendi reisi tarafından bilinmekteydi. Tîh çölünde susadıklarında kavmi Mûsâ'dan su isteyince ona: "Asânla taşa vur!" diye vahyettik. O da taşa vurdu; böylece taştan on iki pınar fışkırdı. On iki kabilenin her biri su içeceği yeri bildi; hiçbir kabile diğerinin su içtiği yere girmiyordu. Üzerlerine bulutları gölge yaptık ve onlara kudret helvası -ki bala benzeyen sakızımsı bir maddedir- ile bıldırcına benzeyen bir kuş olan selva indirdik. Onlara: "Size rızık olarak verdiğimiz temiz ve helal şeylerden yiyin." dedik. Fakat onlar buna nankörlük edip devamlı yemekten usandılar ve: "Tek bir yemeğe asla sabretmeyeceğiz." diyerek daha aşağı olanı daha hayırlı olanla değiştirmeyi talep ettiler. Onlar Allah'a şükretmeyip Allah'ın üzerlerine farz kıldığı şeyleri yerine getirmemekle Bize zulmetmediler; fakat kendilerini her türlü hayırdan mahrum bırakıp şerre ve azaba maruz bırakarak ancak kendi nefislerine zulmediyorlardı.

واذكر -أيها الرسول- عصيان بني إسرائيل لربهم ﷾ ولنبيهم موسى ﵇، وتبديلهم القول الذي أمروا أن يقولوه حين قال الله لهم: اسكنوا قرية «بيت المقدس» ، وكلوا من ثمارها وحبوبها ونباتها أين شئتم ومتى شئتم، وقولوا: حُطَّ عنا ذنوبنا، وادخلوا الباب خاضعين لله، نغفر لكم خطاياكم، فلا نؤاخذكم عليها، وسنزيد المحسنين مِن خَيْرَيِ الدنيا والآخرة.

[Ey Peygamber!] İsrailoğullarının Rableri azze ve celle'ye ve peygamberleri Mûsâ aleyhisselâm'a karşı isyanlarını ve Allah'ın kendilerine: "Beytülmakdis kasabasına yerleşin, meyvelerinden, tahıllarından ve bitkilerinden dilediğiniz yerde ve dilediğiniz zaman yiyin. 'Günahlarımızı bağışla' deyin ve kapıdan Allah'a boyun eğerek tevazu içinde girin ki hatalarınızı bağışlayalım ve bunlardan ötürü sizi cezalandırmayalım. İyilik yapanlara dünya ve ahiret hayırlarından daha da artıracağız." buyurduğunda, söylenmesi emredilen sözü değiştirmelerini hatırla.

فغيَّر الذين كفروا بالله منهم ما أمرهم الله به من القول، ودخلوا الباب يزحفون على أستاههم، وقالوا: حبة في شعرة، فأرسلنا عليهم عذابًا من السماء، أهلكناهم به; بسبب ظلمهم وعصيانهم.

İçlerinden Allah'ı inkâr edenler, Allah'ın kendilerine emrettiği sözü değiştirdiler ve kapıdan kıçları üzerinde sürünerek girdiler; "Arpa içinde bir buğday tanesi" dediler. Biz de zulümleri ve isyanları sebebiyle gökten üzerlerine bir azap gönderdik ve onları bununla helak ettik.

واسأل -أيها الرسول- هؤلاء اليهود عن خبر أهل القرية التي كانت بقرب البحر، إذ يعتدي أهلها في يوم السبت على حرمات الله، حيث أمرهم أن يعظموا يوم السبت ولا يصيدوا فيه سمكًا، فابتلاهم الله وامتحنهم; فكانت حيتانهم تأتيهم يوم السبت كثيرة طافية على وجه البحر، وإذا ذهب يوم السبت تذهب الحيتان في البحر، ولا يرون منها شيئًا، فكانوا يحتالون على حبسها في يوم السبت في حفائر، ويصطادونها بعده. وكما وصفنا لكم من الاختبار والابتلاء، لإظهار السمك على ظهر الماء في اليوم المحرم عليهم صيده فيه، وإخفائه عليهم في اليوم المحلل لهم فيه صيده، كذلك نختبرهم بسبب فسقهم عن طاعة الله وخروجهم عنها.

[Ey Peygamber!] Bu Yahudilere, deniz kenarında bulunan kasaba halkının haberini sor. Hani onlar, cumartesi gününü yüceltmeleri ve o günde balık avlamamaları emredilmişken cumartesi gününde Allah'ın yasaklarını çiğniyorlardı. Allah onları sınayıp imtihan etti; böylece cumartesi günü balıkları suyun yüzeyine akın edip çokça çıkıyordu, cumartesi günü geçince de balıklar denizin derinliklerine gidiyor ve onlardan hiçbir şey göremiyorlardı. Onlar da cumartesi günü balıkları çukurlarda hapsetmek için hile yapıyor, cumartesiden sonra da onları avlıyorlardı. Avlanması haram kılınan günde balıkları suyun yüzüne çıkarmak ve avlanması helal kılınan günde onlardan gizlemek suretiyle size anlattığımız bu imtihan ve sınama gibi; Biz onları, Allah'a itaatten sapmaları ve O'nun yolundan çıkmaları sebebiyle işte böyle sınıyoruz.

واذكر -أيها الرسول- إذ قالت جماعة منهم لجماعة أخرى كانت تعظ المعتدين في يوم السبت، وتنهاهم عن معصية الله فيه: لِمَ تعظون قومًا الله مهلكهم في الدنيا بمعصيتهم إياه أو معذبهم عذابا شديدًا في الآخرة؟ قال الذين كانوا ينهَوْنهم عن معصية الله: نَعِظهم وننهاهم لِنُعْذَر فيهم، ونؤدي فرض الله علينا في الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر، ورجاء أن يتقوا الله، فيخافوه، ويتوبوا من معصيتهم ربهم وتعذِّيهم على ما حرَّم عليهم.

[Ey Peygamber!] Hani içlerinden bir topluluk, cumartesi gününde haddi aşanlara öğüt veren ve onları o gündeki Allah'a isyandan sakındıran diğer bir topluluğa: "Kendilerine isyanları sebebiyle Allah'ın dünyada helak edeceği yahut ahirette şiddetli bir azapla cezalandıracağı bir kavme ne diye öğüt veriyorsunuz?" demişti. Onları Allah'a isyandan sakındıranlar ise şöyle dediler: "Onlar hususunda mazeretimiz bulunsun, iyiliği emredip kötülükten nehyetme konusundaki Allah'ın üzerimizdeki farzını yerine getirelim ve olur ki Allah'tan korkup çekinirler de Rablerine isyandan ve kendilerine haram kılınan şeyleri çiğnemekten tövbe ederler ümidiyle onlara öğüt veriyor ve onları sakındırıyoruz."

فلما تركت الطائفة التي اعتدت في يوم السبت ما ذُكِّرت به، واستمرت على غيِّها واعتدائها فيه، ولم تستجب لما وَعَظَتْها به الطائفة الواعظة، أنجى الله الذين ينهون عن معصيته، وأخذ الذين اعتدَوْا في يوم السبت بعذاب أليم شديد; بسبب مخالفتهم أمر الله وخروجهم عن طاعته.

Cumartesi gününde haddi aşan fırka kendilerine hatırlatılan şeyi terk edip azgınlıklarında ve haddi aşmalarında ısrar edince ve öğüt veren fırkanın kendilerine yaptığı nasihati kabul etmeyince; Allah O'na isyandan sakındıranları kurtardı, cumartesi gününde haddi aşanları ise Allah'ın emrine muhalefet etmeleri ve O'na itaatten çıkmaları sebebiyle şiddetli ve acı bir azap ile yakaladı.

فلما تمردت تلك الطائفة، وتجاوزت ما نهاها الله عنه من عدم الصيد في يوم السبت، قال لهم الله: كونوا قردة خاسئين مبعدين من كل خير، فكانوا كذلك.

O topluluk azgınlaşıp Allah'ın kendilerine yasakladığı cumartesi günü avlanmama yasağını çiğneyince, Allah onlara: "Aşağılık ve her türlü hayırdan kovulmuş maymunlar olun!" buyurdu, onlar da öyle oldular.

واذكر -أيها الرسول- إذ علم ذلك إعلامًا صريحًا ليبعثن على اليهود مَن يذيقهم سوء العذاب والإذلال إلى يوم القيامة. إن ربك -أيها الرسول- لسريع العقاب لِمَن استحقه بسبب كفره ومعصيته، وإنه لغفور عن ذنوب التائبين، رحيم بهم.

[Ey Peygamber!] Hani bunu açık bir bildiriyle bildirmişti: Kıyamet gününe kadar Yahudilerin üzerine kendilerine azabın en kötüsünü ve zilleti tattıracak kimseleri mutlaka gönderecektir. Şüphesiz senin Rabbin -ey Peygamber-, inkârı ve isyanı sebebiyle bunu hak eden kimse için cezayı çabuk verendir. Kuşkusuz O, tövbe edenlerin günahlarını bağışlayıcıdır, onlara merhamet edicidir.

وفرَّقنا بني إسرائيل في الأرض جماعات، منهم القائمون بحقوق الله وحقوق عباده، ومنهم المقصِّرون الظالمون لأنفسهم، واختبرنا هؤلاء بالرخاء في العيش والسَّعَة في الرزق، واختبرناهم أيضًا بالشدة في العيش والمصائب والرزايا; رجاء أن يرجعوا إلى طاعة ربهم ويتوبوا من معاصيه.

İsrailoğullarını yeryüzünde fırka fırka dağıttık. Onlardan Allah'ın ve kullarının haklarını yerine getirenler olduğu gibi, [bu haklarda] kusur edip kendi nefislerine zulmedenler de vardır. Rablerinin itaatine dönerler ve günahlarından tövbe ederler ümidiyle onları hem geçim bolluğu ve rızık genişliği ile hem de geçim darlığı, musibetler ve felaketlerle imtihan ettik.

فجاء من بعد هؤلاء الذين وصفناهم بَدَلُ سوء أخذوا الكتاب من أسلافهم، فقرؤوه وعلموه، وخالفوا حكمه، يأخذون ما يعرض لهم من متاع الدنيا من دنيء المكاسب كالرشوة وغيرها; وذلك لشدة حرصهم ونَهَمهم، ويقولون مع ذلك: إن الله سيغفر لنا ذنوبنا تمنيًا على الله الأباطيل، وإن يأت هؤلاء اليهودَ متاعٌ زائلٌ من أنواع الحرام يأخذوه ويستحلوه، مصرِّين على ذنوبهم وتناولهم الحرام، ألَمْ يؤخذ على هؤلاء العهود بإقامة التوراة والعمل بما فيها، وألا يقولوا على الله إلا الحق وألا يكذبوا عليه، وعلموا ما في الكتاب فضيعوه، وتركوا العمل به، وخالفوا عهد الله إليهم في ذلك؟ والدار الآخرة خير للذين يتقون الله، فيمتثلون أوامره، ويجتنبون نواهيه، أفلا يعقل هؤلاء الذين يأخذون دنيء المكاسب أن ما عند الله خير وأبقى للمتقين؟

Nitelendirdiğimiz bu kimselerin ardından, Kitab'ı önceki nesillerden devralan, onu okuyup öğrenen fakat hükmüne aykırı davranan kötü bir nesil geldi. Aşırı hırsları ve tamahları yüzünden rüşvet ve benzeri alçakça kazançlardan dünya menfaatine dair önlerine ne çıkarsa alırlar ve bununla birlikte Allah hakkında batıl temennilerde bulunarak: "Şüphesiz Allah günahlarımızı bağışlayacaktır." derler. Bu Yahudilere haram çeşitlerinden geçici bir menfaat daha gelse, onu da alırlar ve helal sayarlar; günahlarında ve haram yemede ısrarcıdırlar. Tevrat'ı ikame etmeleri, içindekilerle amel etmeleri, Allah hakkında haktan başkasını söylememeleri ve O'na yalan isnat etmemeleri konusunda kendilerinden kesin söz alınmamış mıydı? Kitap'ta olanı öğrendikleri halde onu zayi ettiler, onunla amel etmeyi bıraktılar ve bu hususta Allah'a verdikleri ahdi bozdular. Ahiret yurdu ise Allah'tan korkan, O'nun emirlerini yerine getirip yasaklarından sakınanlar için daha hayırlıdır. Alçakça kazançları alan bu kimseler, Allah katında olanın muttakiler için daha hayırlı ve daha kalıcı olduğunu akletmiyorlar mı?

والذين يتمسَّكون بالكتاب، ويعملون بما فيه من العقائد والأحكام، ويحافظون على الصلاة بحدودها، ولا يضيعون أوقاتها، فإن الله يثيبهم على أعمالهم الصالحة، ولا يضيعها.

Kitab'a sımsıkı sarılan, onda bulunan inanç ve hükümlerle amel eden, hudutlarına riayet ederek namazı kılan ve vakitlerini zayi etmeyenlere gelince; şüphesiz Allah onların salih amellerinin mükâfatını verecek ve onları asla zayi etmeyecektir.

واذكر -أيها الرسول- إذ رفعنا الجبل فوق بني إسرائيل كأنه سحابة تظلهم، وأيقنوا أنه واقع بهم إن لم يقبلوا أحكام التوراة، وقلنا لهم: خذوا ما آتيناكم بقوة، أي اعملوا بما أعطيناكم باجتهاد منكم، واذكروا ما في كتابنا من العهود والمواثيق التي أخذناها عليكم بالعمل بما فيه; كي تتقوا ربكم فتنجوا من عقابه.

[Ey Peygamber!] Hani dağı İsrailoğullarının üzerine sanki onları gölgeleyen bir bulut gibi kaldırmıştık da onlar Tevrat'ın hükümlerini kabul etmedikleri takdirde dağın üzerlerine düşeceğine kesin olarak inanmışlardı. Onlara: "Size verdiğimize kuvvetle sarılın (yani size verdiğimizle azimle amel edin) ve Rabbinizden sakınıp O'nun azabından kurtulmanız için Kitabımızda bulunan, içindekilerle amel etmeniz şartıyla sizden aldığımız ahitleri ve sözleşmeleri hatırlayın!" demiştik.

واذكر -أيها الرسول- إذ استخرج ربك أولاد آدم مِن أصلاب آبائهم، وقررهم بتوحيده بما أودعه في فطرهم من أنه ربهم وخالقهم ومليكهم، فأقروا له بذلك، خشية أن ينكروا يوم القيامة، فلا يقروا بشيء منه، ويزعموا أن حجة الله ما قامت عليهم، ولا عندهم علم بها، بل كانوا عنها غافلين.

[Ey Peygamber!] Hani Rabbin Âdemoğullarını atalarının bellerinden çıkarmış ve onların fıtratlarına yerleştirdiği; kendisinin onların Rabbi, Yaratıcısı ve Hükümranı olduğu hakikatiyle tevhidi ikrar ettirmişti. Onlar da kıyamet gününde inkâr edip bunu hiçbir şekilde kabul etmemezlik etmesinler ve Allah'ın hüccetinin kendilerine ulaşmadığını, bundan haberleri olmadığını, bilakis bundan gafil bulunduklarını iddia etmesinler diye bunu ikrar etmişlerdi.

أو لئلا تقولوا: إنما أشرك آباؤنا من قبلنا ونقضوا العهد، فاقتدينا بهم من بعدهم، أفتعذبنا بما فعل الذين أبطلوا أعمالهم بجعلهم مع الله شريكا في العبادة؟

Yahut: "Daha önce ancak atalarımız şirk koşmuş ve ahdi bozmuştu; biz ise onlardan sonra gelen bir nesildik, onlara uyduk. İbadette Allah'a ortak koşarak amellerini boşa çıkaranların yaptıkları yüzünden bizi helak mi edeceksin?" demeyesiniz diye [böyle yaptık].

وكما فَصَّلْنا الآيات، وبيَّنَّا فيها ما فعلناه بالأمم السابقة، كذلك نفصِّل الآيات ونبيِّنها لقومك أيها الرسول; رجاء أن يرجعوا عن شركهم، وينيبوا إلى ربهم.

Ayetleri ayrıntılı olarak açıkladığımız ve onlarda önceki ümmetlere neler yaptığımızı beyan ettiğimiz gibi; ey Peygamber, şirklerinden vazgeçip Rablerine yönelirler ümidiyle senin kavmine de ayetleri böyle ayrıntılı olarak açıklıyor ve beyan ediyoruz.

واقصص -أيها الرسول- على أمتك خبر رجل من بني إسرائيل أعطيناه حججنا وأدلتنا، فتعلَّمها، ثم كفر بها، ونبذها وراء ظهره، فاستحوذ عليه الشيطان، فصار من الضالين الهالكين; بسبب مخالفته أمر ربه وطاعته الشيطان.

[Ey Peygamber!] Ümmetine, İsrailoğullarından kendisine delillerimizi ve hüccetlerimizi verdiğimiz, bunları öğrenip sonra inkâr eden ve arkasına atan adamın haberini anlat. Şeytan onu hükmü altına almış, o da Rabbinin emrine karşı gelmesi ve şeytana itaat etmesi sebebiyle sapan ve helak olanlardan olmuştu.

ولو شئنا أن نرفع قدره بما آتيناه من الآيات لفعلنا، ولكنه رَكَنَ إلى الدنيا واتبع هواه، وآثر لَذَّاته وشهواته على الآخرة، وامتنع عن طاعة الله وخالف أمره. فَمَثَلُ هذا الرجل مثل الكلب، إن تطرده أو تتركه يُخْرج لسانه في الحالين لاهثًا، فكذلك الذي انسلخ من آيات الله يظل على كفره إن اجتهدْتَ في دعوتك له أو أهملته، هذا الوصف -أيها الرسول- وصف هؤلاء القوم الذين كانوا ضالين قبل أن تأتيهم بالهدى والرسالة، فاقصص -أيها الرسول- أخبار الأمم الماضية، ففي إخبارك بذلك أعظم معجزة، لعل قومك يتدبرون فيما جئتهم به فيؤمنوا لك.

Dileseydik, ona verdiğimiz ayetlerle onun kadrini yüceltirdik; fakat o dünyaya meyletti, hevasına uydu, lezzetlerini ve şehvetlerini ahirete tercih etti, Allah'a itaatten kaçınıp O'nun emrine muhalefet etti. Bu adamın durumu köpeğin durumu gibidir: Onu kovsan da bıraksan da her iki durumda dilini sarkıtıp solur. İşte Allah'ın ayetlerinden sıyrılıp çıkan kimse de sen onu davet etmek için gayret göstersen de terk etsen de küfrü üzere devam eder. Bu vasıf -ey Peygamber-, kendilerine hidayet ve risaletle gelmeden önce sapıklık içinde olan bu kavmin vasfıdır. O halde -ey Peygamber- geçmiş ümmetlerin haberlerini anlat; zira bunu haber vermende en büyük mucize vardır. Umulur ki kavmin kendilerine getirdiğin şeyleri düşünür de sana iman ederler.

قَبُحَ مثلا مثلُ القوم الذين كذَّبوا بحجج الله وأدلته، فجحدوها، وأنفسهم كانوا يظلمونها; بسبب تكذيبهم بهذه الحجج والأدلة.

Allah'ın hüccetlerini ve delillerini yalanlayıp inkâr eden ve bu hüccet ve delilleri yalanlamaları sebebiyle kendi nefislerine zulmeden kavmin durumu ne kadar kötüdür!

من يوفقه الله للإيمان به وطاعته فهو الموفَّق، ومن يخذله فلم يوفقه فهو الخاسر الهالك، فالهداية والإضلال من الله وحده.

Allah kime kendisine iman etmeyi ve itaat etmeyi nasip ederse işte doğru yolu bulan odur. Kimi de yüzüstü bırakıp muvaffak kılmazsa işte hüsrana uğrayıp helak olan odur. Hidayet ve dalalet yalnızca Allah'tandır.

ولقد خلقنا للنار -التي يعذِّب الله فيها مَن يستحق العذاب في الآخرة- كثيرًا من الجن والإنس، لهم قلوب لا يعقلون بها، فلا يرجون ثوابًا ولا يخافون عقابًا، ولهم أعين لا ينظرون بها إلى آيات الله وأدلته، ولهم آذان لا يسمعون بها آيات كتاب الله فيتفكروا فيها، هؤلاء كالبهائم التي لا تَفْقَهُ ما يقال لها، ولا تفهم ما تبصره، ولا تعقل بقلوبها الخير والشر فتميز بينهما، بل هم أضل منها; لأن البهائم تبصر منافعها ومضارها وتتبع راعيها، وهم بخلاف ذلك، أولئك هم الغافلون عن الإيمان بالله وطاعته.

Andolsun ki Biz, -Allah'ın ahirette azabı hak edenleri içinde azaplandıracağı- cehennem için cinlerden ve insanlardan birçoğunu yarattık. Onların kalpleri vardır, onlarla akletmezler; böylece ne bir mükâfat umarlar ne de bir azaptan korkarlar. Gözleri vardır, onlarla Allah'ın ayetlerine ve delillerine bakmazlar. Kulakları vardır, onlarla Allah'ın Kitabı'nın ayetlerini dinleyip tefekkür etmezler. Bunlar, kendilerine söyleneni kavramayan, gördüğünü anlamayan, kalpleriyle hayrı ve şerri ayırt edip akletmeyen hayvanlar gibidir; hatta onlardan daha da sapıktırlar. Çünkü hayvanlar faydalarını ve zararlarını görür, çobanlarına uyarlar; bunlar ise böyle değildir. İşte onlar, Allah'a iman etmekten ve O'na itaat etmekten gafil olanların ta kendileridir.

ولله ﷾ الأسماء الحسنى، الدالة على كمال عظمته، وكل أسمائه حسن، فاطلبوا منه بأسمائه ما تريدون، واتركوا الذين يُغيِّرون في أسمائه بالزيادة أو النقصان أو التحريف، كأن يُسمَّى بها من لا يستحقها، كتسمية المشركين بها آلهتهم، أو أن يجعل لها معنى لم يُردْه الله ولا رسوله، فسوف يجزون جزاء أعمالهم السيئة التي كانوا يعملونها في الدنيا من الكفر بالله، والإلحاد في أسمائه وتكذيب رسوله.

En güzel isimler, O'nun azametinin kemaline delalet eden Allah'ındır ﷾; O'nun bütün isimleri güzeldir. O halde O'ndan isimleriyle ne diliyorsanız isteyin. O'nun isimlerinde artırma, eksiltme veya tahrifle sapıklık edenleri terk edin; müşriklerin ilahlarına bu isimleri vermesi gibi layık olmayan kimselere bu isimlerin verilmesi yahut Allah ve Resûlü'nün kastetmediği bir anlamın bu isimlere yüklenmesi gibi. Onlar dünyada işledikleri Allah'ı inkâr etme, O'nun isimlerinde sapkınlığa düşme ve Resûlü'nü yalanlama şeklindeki kötü amellerinin cezasını mutlaka göreceklerdir.

ومن الذين خَلَقْنا جماعة فاضلة يهتدون بالحق ويَدْعون إليه، وبه يقضون وينصفون الناس، وهم أئمة الهدى ممن أنعم الله عليهم بالإيمان والعمل الصالح.

Yarattıklarımızdan hakka uyan ve ona davet eden, onunla hükmedip insanlar arasında adaleti sağlayan faziletli bir topluluk da vardır. Onlar, Allah'ın kendilerine iman ve salih amel lütfettiği hidayet önderleridir.

والذين كذَّبوا بآياتنا، فجحدوها، ولم يتذكروا بها، سنفتح لهم أبواب الرزق ووجوه المعاش في الدنيا، استدراجًا لهم حتى يغتروا بما هم فيه ويعتقدوا أنهم على شيء، ثم نعاقبهم على غِرَّة من حيث لا يعلمون. وهذه عقوبة من الله على التكذيب بحجج الله وآياته.

Ayetlerimizi yalanlayıp onları inkâr eden ve onlardan öğüt almayanlara gelince; kendilerini derece derece azaba yaklaştırmak için dünyada rızık kapılarını ve geçim imkânlarını açacağız; öyle ki içinde bulundukları duruma aldanıp doğru yolda olduklarını zannetsinler. Sonra onları hiç bilmedikleri bir anda ansızın yakalayacağız. Bu, Allah'ın hüccetlerini ve ayetlerini yalanlamaya karşı Allah'tan gelen bir cezadır.

وأمهل هؤلاء الذين كذبوا بآياتنا حتى يظنوا أنهم لا يعاقبون، فيزدادوا كفرًا وطغيانًا، وبذلك يتضاعف لهم العذاب. إن كيدي متين، أي: قوي شديد لا يُدْفع بقوة ولا بحيلة.

Ayetlerimizi yalanlayan o kimselere mühlet veririm; öyle ki cezalandırılmayacaklarını zannederek küfür ve azgınlıklarını artırırlar ve böylece azapları katmerleşir. Şüphesiz Benim tuzağım metindir (yani ne bir güçle ne de bir hileyle savuşturulamayacak kadar kuvvetli ve çetindir).

أو لم يتفكر هؤلاء الذين كذبوا بآياتنا فيتدبروا بعقولهم، ويعلموا أنه ليس بمحمد جنون؟ ما هو إلا نذير لهم من عقاب الله على كفرهم به إن لم يؤمنوا، ناصح مبين.

Ayetlerimizi yalanlayan o kimseler akıllarıyla etraflıca tefekkür edip Muhammed'de hiçbir delilik olmadığını bilmediler mi? O, iman etmedikleri takdirde Allah'ın onları inkârlarından dolayı cezalandıracağından sakındıran apaçık ve samimi bir uyarıcıdan başkası değildir.

أو لم ينظر هؤلاء المكذبون بآيات الله في ملك الله العظيم وسلطانه القاهر في السموات والأرض، وما خلق الله -جلَّ ثناؤه- من شيء فيهما، فيتدبروا ذلك ويعتبروا به، وينظروا في آجالهم التي عسى أن تكون قَرُبَتْ فيهلكوا على كفرهم، ويصيروا إلى عذاب الله وأليم عقابه؟ فبأي تخويف وتحذير بعد تحذير القرآن يصدقون ويعملون؟

Allah'ın ayetlerini yalanlayan bu kimseler, Allah'ın göklerdeki ve yerdeki azametli mülküne ve ezici hâkimiyetine, Allah'ın -şânı yüce olsun- her ikisinde yarattığı şeylere bakıp bunları tefekkür edip ibret almadılar mı? Ecellerinin yaklaşmış olabileceğini, böylece inkârları üzere helak olup Allah'ın azabına ve acı cezasına varacaklarını görmediler mi? Kur'an'ın uyarısından sonra artık hangi korkutma ve uyarıya inanıp amel edecekler?

مَن يضلله الله عن طريق الرشاد فلا هادي له، ويتركُهم في كفرهم يتحيرون ويترددون.

Allah kimi doğruluk yolundan saptırırsa artık onu doğru yola iletecek yoktur. [Allah] onları inkârları içinde şaşkınca bocalayıp durur halde bırakır.

يسألك -أيها الرسول- كفار «مكة» عن الساعة متى قيامها؟ قل لهم: عِلْمُ قيامها عند الله لا يظهرها إلا هو، ثَقُلَ علمها، وخفي على أهل السموات والأرض، فلا يعلم وقت قيامها ملَك مقرَّب ولا نبي مرسل، لا تجيء الساعة إلا فجأة، يسألك هؤلاء القوم عنها كأنك حريص على العلم بها، مستقص بالسؤال عنها، قل لهم: إنما علمها عند الله الذي يعلم غيب السموات والأرض، ولكنَّ أكثر الناس لا يعلمون أن ذلك لا يعلمه إلا الله.

[Ey Peygamber!] Mekke kâfirleri sana kıyametin ne zaman kopacağını soruyorlar. Onlara de ki: "Onun vaktine dair bilgi ancak Allah katındadır; vaktini O'ndan başkası açığa çıkaramaz. Onun bilgisi ağır basmış, göklerin ve yerin ehline gizli kalmıştır. Ne mukarreb bir melek ne de gönderilmiş bir peygamber onun ne zaman kopacağını bilir. Kıyamet ancak ansızın gelir." Bu kavim sanki sen onun bilgisine pek düşkünmüşsün ve onu iyice sorup araştırmışsın gibi sana onu soruyor. Onlara de ki: "Onun bilgisi ancak göklerin ve yerin gaybını bilen Allah katındadır. Fakat insanların çoğu bunu ancak Allah'ın bildiğini bilmezler."

قل -أيها الرسول-: لا أقدرُ على جَلْبِ خير لنفسي ولا دفع شر يحل بها إلا ما شاء الله، ولو كنت أعلم الغيب لفعلت الأسباب التي أعلم أنها تكثِّر لي المصالح والمنافع، ولاتَّقيتُ ما يكون من الشر قبل أن يقع، ما أنا إلا رسول الله أرسلني إليكم، أخوِّف من عقابه، وأبشر بثوابه قومًا يصدقون بأني رسول الله، ويعملون بشرعه.

[Ey Peygamber!] De ki: "Allah'ın dilemesi dışında ben kendi nefsim için ne bir fayda sağlayabilirim ne de başıma gelecek bir zararı savabilirim. Eğer gaybı bilseydim, benim için maslahatları ve menfaatleri artıracağını bildiğim sebepleri işlerdim ve şerrin meydana gelmesinden önce ondan sakınırdım. Ben, benim Allah'ın elçisi olduğumu tasdik eden ve O'nun şeriatıyla amel eden bir kavim için O'nun azabıyla korkutan ve mükâfatıyla müjdeleyen, Allah'ın size gönderdiği bir elçisinden başkası değilim."

هو الذي خلقكم -أيها الناس- من نفس واحدة، وهي آدم ﵇ وخَلَق منها زوجها، وهي حواء; ليأنس بها ويطمئن، فلما جامعها -والمراد جنس الزوجين من ذرية آدم- حملت ماءً خفيفًا، فقامت به وقعدت وأتمت الحمل، فلما قَرُبت ولادتها وأثقلت دعا الزوجان ربهما: لئن أعطيتنا بشرًا سويًا صالحًا لنكونن ممن يشكرك على ما وهبت لنا من الولد الصالح.

Ey insanlar! Sizi tek bir nefisten, yani Âdem aleyhisselâm'dan yaratan; onunla sükûnet bulup huzura kavuşsun diye ondan eşini, yani Havva'yı var eden O'dur. Erkek eşiyle birleşince -burada kastedilen Âdemoğullarından eşlerin cinsidir- kadın hafif bir su ile gebe kaldı; bununla kalktı, oturdu ve gebeliği tamamladı. Doğumu yaklaşıp da ağırlaşınca karı koca Rablerine şöyle dua ettiler: "Eğer bize kusursuz ve salih bir insan verirsen, bize bağışladığın bu salih çocuktan dolayı mutlaka Sana şükredenlerden olacağız."

فلما رزق الله الزوجين ولدًا صالحًا، جعلا لله شركاء في ذلك الولد الذي انفرد الله بخلقه فعبَّداه لغير الله، فتعالى الله وتنزه عن كل شرك.

Allah o karı kocaya salih bir çocuk verince, yaratılmasında Allah'ın tek olduğu o çocukta Allah'a ortaklar koştular ve onu Allah'tan başkasına kul yaptılar. Allah her türlü şirkten yücedir ve münezzehtir.

أيشرك هؤلاء المشركون في عبادة الله مخلوقاته، وهي لا تقدر على خَلْق شيء، بل هي مخلوقة؟

Bu müşrikler, hiçbir şey yaratmaya güç yetiremeyen, aksine kendileri yaratılmış olan varlıkları Allah'a ibadette ortak mı koşuyorlar?

ولا تستطيع أن تنصر عابديها أو تدفع عن نفسها سوءًا، فإذا كانت لا تخلق شيئًا، بل هي مخلوقة، ولا تستطيع أن تدفع المكروه عمن يعبدها، ولا عن نفسها، فكيف تُتَّخذ مع الله آلهة؟ إنْ هذا إلا أظلم الظلم وأسفه السَّفَه.

Onlar kendilerine tapanlara yardım edemezler ve kendilerinden bir kötülüğü de savamazlar. Hiçbir şey yaratamayan, aksine kendileri yaratılmış olan, ne kendilerine tapanlardan hoşlanılmayan bir şeyi ne de kendi nefislerinden savmaya güç yetiremeyen bu varlıklar, nasıl olur da Allah ile beraber ilah edinilirler? Bu, zulmün en koyusu ve beyinsizliğin en fenasıdır.

وإن ندعوا -أيها المشركون- هذه الأصنام التي عبدتموها من دون الله إلى الهدى، لا تسمع دعاءكم ولا تتبعكم; يستوي دعاؤكم لها وسكوتكم عنها; لأنها لا تسمع ولا تبصر ولا تَهدِي ولا تُهدى.

Ey müşrikler! Allah'ı bırakıp da taptığınız bu putları doğru yola çağırsanız, duanızı işitmezler ve size uymazlar. Onları çağırmanızla onlar karşısında susmanız birdir; çünkü onlar işitmezler, görmezler, doğru yola iletmezler ve doğru yola da iletilmezler.

إن الذين تعبدون من غير الله -أيها المشركون- هم مملوكون لربهم كما أنكم مملوكون لربكم، فإن كنتم كما تزعمون صادقين في أنها تستحق من العبادة شيئًا فادعوهم فليستجيبوا لكم، فإن استجابوا لكم وحصَّلوا مطلوبكم، وإلا تبين أنكم كاذبون مفترون على الله أعظم الفرية.

Ey müşrikler! Allah'tan başka taptıklarınız da tıpkı sizin Rabbinizin kulu olduğunuz gibi Rablerinin kullarıdır. Eğer iddia ettiğiniz üzere onların ibadetten herhangi bir şeyi hak ettikleri konusunda doğru sözlü iseniz haydi onları çağırın da size icabet etsinler! Eğer size icabet edip istediğinizi yerine getirirlerse ne âlâ; aksi halde Allah'a karşı en büyük iftirayı atan yalancılar olduğunuz açığa çıkar.

ألهذه الآلهة والأصنام أرجل يسعَوْن بها معكم في حوائجكم؟ أم لهم أيدٍ يدفعون بها عنكم وينصرونكم على من يريد بكم شرًا ومكروهًا؟ أم لهم أعين ينظرون بها فيعرِّفونكم ما عاينوا وأبصروا مما يغيب عنكم فلا ترونه؟ أم لهم آذان يسمعون بها فيخبرونكم بما لم تسمعوه؟ فإذا كانت آلهتكم التي تعبدونها ليس فيها شيء من هذه الآلات، فما وجه عبادتكم إياها، وهي خالية من هذه الأشياء التي بها يتوصل إلى جلب النفع أو دفع الضر؟ قل -أيها الرسول- لهؤلاء المشركين من عبدة الأوثان: ادعوا آلهتكم الذين جعلتموهم لله شركاء في العبادة، ثم اجتمعوا على إيقاع السوء والمكروه بي، فلا تؤخروني وعجِّلوا بذلك، فإني لا أبالي بآلهتكم; لاعتمادي على حفظ الله وحده.

Bu ilahların ve putların, ihtiyaçlarınız hususunda sizinle birlikte koşup yürüyecekleri ayakları mı var? Yoksa sizden [zararı] savacak ve size kötülük ve zarar vermek isteyenlere karşı size yardım edecek elleri mi var? Yoksa bakıp da sizden gizli kalan ve göremediğiniz şeylerden bizzat müşahede edip gördüklerini size bildirecekleri gözleri mi var? Yoksa işitip de duymadığınız şeyleri size haber verecekleri kulakları mı var? Taptığınız ilahlarınızda bu organlardan hiçbir şey bulunmadığına göre, fayda sağlamaya veya zararı savmaya vesile olan bu şeylerden yoksun oldukları halde onlara tapmanızın gerekçesi nedir? [Ey Peygamber!] Putperest olan bu müşriklere de ki: "İbadette Allah'a ortak koştuğunuz ilahlarınızı çağırın, sonra da bana bir kötülük ve zarar vermek için toplanın; bana hiç mühlet vermeyin ve elinizi çabuk tutun! Çünkü ben, yalnızca Allah'ın korumasına güvendiğim için ilahlarınıza asla aldırış etmem."

إن وليِّيَ الله، الذي يتولى حفظي ونصري، هو الذي نزَّل عليَّ القرآن بالحق، وهو يتولى الصالحين مِن عباده، وينصرهم على أعدائهم ولا يخذلهم.

Benim korumamı ve yardımımı üstlenen velim, bana Kur'an'ı hak ile indiren Allah'tır. O, kullarından salih olanların velisidir; onlara düşmanlarına karşı yardım eder ve onları yüzüstü bırakmaz.

والذين تدعون -أنتم أيها المشركون- مِن غير الله من الآلهة لا يستطيعون نصركم، ولا يقدرون على نصرة أنفسهم.

Siz ey müşrikler, Allah'tan başka yalvardığınız o ilahlar size yardım etmeye güç yetiremezler; kendi nefislerine bile yardım edemezler.

وإن تدعوا -أيها المشركون- آلهتكم إلى الاستقامة والسداد لا يسمعوا دعاءكم، وترى -أيها الرسول- آلهة هؤلاء المشركين مِن عبدة الأوثان يقابلونك كالناظر إليك وهم لا يبصرون; لأنهم لا أبصار لهم ولا بصائر.

Ey müşrikler! İlahlarınızı doğruluğa ve hakka çağırsanız duanızı işitmezler. [Ey Peygamber!] Putperest olan bu müşriklerin ilahlarını, sana bakan kimse gibi sana dönük görürsün; oysa onlar görmezler. Çünkü onların ne gözleri vardır ne de basiretleri.

اقْبَلْ -أيها النبي أنت وأمتك- الفضل من أخلاق الناس وأعمالهم، ولا تطلب منهم ما يشق عليهم حتى لا ينفروا، وأْمر بكل قول حسن وفِعْلٍ جميل، وأعرض عن منازعة السفهاء ومساواة الجهلة الأغبياء.

Ey Peygamber! Sen ve ümmetin, insanların ahlak ve amellerinden kolay ve faziletli olanı kabul edin; nefret edip kaçmasınlar diye onlara güç yetiremeyecekleri şeyleri yüklemeyin. Her güzel sözü ve güzel ameli emret; beyinsizlerle münakaşa etmekten ve ahmak cahillerle bir olmaktan yüz çevir.

وإما يصيبنَّك -أيها النبي- من الشيطان غضب أو تُحِس منه بوسوسة وتثبيط عن الخير أو حث على الشرِّ، فالجأ إلى الله مستعيذًا به، إنه سميع لكل قول، عليم بكل فعل.

Ey Peygamber! Eğer şeytandan sana bir öfke dokunur yahut ondan bir vesvese, hayırdan alıkoyma veya şerre teşvik hissedecek olursan, hemen O'na sığınarak Allah'a iltica et. Şüphesiz O, her sözü hakkıyla işitendir, her fiili hakkıyla bilendir.