Binûn

Şuarâ Suresi Tefsiri — 4. Sayfa

Kaynak: et-Tefsîru'l-Vasît · Vehbe Zühaylî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

هَلْ أُنَبِّئُكُمْ عَلى مَنْ تَنَزَّلُ الشَّياطِينُ (٢٢١) تَنَزَّلُ عَلى كُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ (٢٢٢) يُلْقُونَ السَّمْعَ وَأَكْثَرُهُمْ كاذِبُونَ (٢٢٣) وَالشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ (٢٢٤) أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ (٢٢٥)

{ هَلْ أُنَبِّئُكُمْ عَلى مَنْ تَنَزَّلُ الشَّياطِينُ (٢٢١) تَنَزَّلُ عَلى كُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ (٢٢٢) يُلْقُونَ السَّمْعَ وَأَكْثَرُهُمْ كاذِبُونَ (٢٢٣) وَالشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ (٢٢٤) أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ (٢٢٥) } “Şeytanların kime indiğini size haber vereyim mi? Onlar, her günahkâr yalancıya inerler. [Kulak hırsızlığıyla] işittiklerini aktarırlar; onların çoğu ise yalancıdır. Şairlere ise azgınlar uyar. Görmedin mi ki onlar her vadide şaşkınca dolaşırlar?”

وَأَنَّهُمْ يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ (٢٢٦) إِلاَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيراً وَانْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا وَسَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ (٢٢٧)

{ وَأَنَّهُمْ يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ (٢٢٦) إِلاَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيراً وَانْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا وَسَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ (٢٢٧) } “Ve onlar yapmadıkları şeyleri söylerler. Ancak iman edip salih ameller işleyenler, Allah'ı çokça zikredenler ve zulme uğradıktan sonra haklarını savunanlar müstesnadır. Zulmedenler ise nasıl bir inkılapla devrileceklerini yakında bileceklerdir!”

[الشّعراء:

[Şuarâ:

٢٦/ ٢٢١- ٢٢٧] .

26/221-227].

أخرج ابن جرير وابن أبي حاتم عن ابن عباس قال: تهاجى رجلان على عهد رسول الله ﷺ، أحدهما من الأنصار، والآخر من قوم آخرين، وكان مع كل واحد منهما غواة من قومه، وهم السّفهاء، فأنزل الله تعالى: وَالشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ (٢٢٤) الآيات.

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'tan şöyle rivayet etmiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem döneminde, biri Ensâr'dan, diğeri başka bir kavimden iki adam birbirlerini hicvettiler. Onlardan her birinin yanında kavminden azgın kimseler —yani sefihler— vardı. Bunun üzerine Allah Teâlâ: { وَالشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ (٢٢٤) } “Şairlere ise azgınlar uyar.” ayetlerini indirdi.

ومعنى الآيات يتضمن الرّد على افتراءين للمشركين حول القرآن والرسول، وهما الكهانة والشعر. فليس القرآن من جنس ما تتلقّاه الكهنة عن الشياطين، وليس هو من الشعر في شيء، كما أن الرسول ﷺ ليس كاهنا ولا شاعرا.

Ayetlerin anlamı, müşriklerin Kur'an ve Resûl hakkındaki iki iftirasına cevap içermektedir ki bunlar kehanet ve şiirdir. Kur'an, kâhinlerin şeytanlardan telakki ettiği cinsten bir şey olmadığı gibi kesinlikle şiir de değildir; aynı şekilde Resûl sallallâhu aleyhi ve sellem de ne bir kâhindir ne de bir şairdir.

أما الرّد على الفرية الأولى فمضمونه: هل أخبركم خبرا حقيقيّا نافعا لكم، ألا وهو: من الذي تتنزل عليه الشياطين؟ إنه استفهام وتقرير. تتنزل الشياطين على كل

İlk iftiraya verilen cevabın içeriği ise şöyledir: Size gerçek ve sizin için faydalı olan bir haberi, yani şeytanların kime indiğini haber vereyim mi? Bu, bir istifham (soru) ve takrirdir (onaylatmadır). Şeytanlar her bir...

أفّاك، أي كذّاب، آثم، فاجر فاسق، من الكهنة المتنبّئين، وهم الذين كانوا يتلقّون من الشيطان الكلمة الواحدة التي سمعت من السماء، فيخلطون معها مائة كذبة، فإذا صدقت تلك الكلمة، كانت سبب ضلالة لمن سمعها، إن الشياطين يلقون السمع المسموع من الملائكة، ويكذّبون فيما سمعوه، وأكثر الشياطين كاذبون فيما يوحون به إلى الكهنة، لأنهم يسمعونهم ما لم يسمعوا، فتكون أخبار الكهنة مبنية على الإفك والكذب. وهذا يقتضي نفي كلامهم عن كلام الله تعالى، فإن ما يقول الشياطين ليس هو كلام الله سبحانه.

Effâk (أفّاك), yani yalancı, günahkâr, fâcir ve fâsık olan, gayptan haber veren kâhinlerin üzerine inerler. Onlar, gökten işitilen tek bir kelimeyi şeytandan alıp içine yüz yalan katan kimselerdir. O kelime doğru çıktığında, onu işiten kimse için bir sapıklık sebebi olurdu. Şeytanlar meleklerden işitilen söze kulak verirler ve işittikleri hususta yalan katarlar; şeytanların çoğu da kâhinlere fısıldadıkları şeylerde yalancıdırlar; çünkü onlar kâhinlere işitmedikleri şeyleri işittirirler, böylece kâhinlerin haberleri iftira ve yalana dayanır. Bu durum, onların sözlerinin Allah Teâlâ'nın kelâmından uzak tutulmasını gerektirir; zira şeytanların söylediği söz, Sübhân olan Allah'ın kelâmı değildir.

وكذلك الشعراء يبتعد كلامهم عن كلام الله تعالى في القرآن، إذ قال بعض الكفرة في القرآن: إنه شعر مثل شعر الجاهلية.

Aynı şekilde şairlerin sözü de Allah Teâlâ'nın Kur'an'daki kelâmından uzaktır; nitekim kâfirlerden bazıları Kur'an hakkında: 'O, Câhiliye şiiri gibi bir şiirdir' demişlerdir.

إن الشعراء هم القادة إلى النار، يتّبعهم الضّالّون من الإنس والجنّ، المنحرفون عن جادة الحقّ والاستقامة، ويأخذ بأقوالهم المستحسنون لأشعارهم، المصاحبون لهم.

Şüphesiz şairler ateşe götüren önderlerdir. İnsan ve cinlerden hak yoldan ve istikametten sapan azgınlar onların peşine düşerler; şiirlerini beğenenler ve onlarla arkadaşlık edenler de onların sözlerini benimserler.

ألم تعلم أيها النّبي وكل سامع أن الشعراء يخوضون في كل فنّ من الكلام، ويتناقضون مع أنفسهم، إنهم يمدحون الشيء بعد أن ذمّوه، ويذمّون الشيء بعد أن مدحوه. وأكثر قولهم الكذب، فهم يقولون ما لا يفعلون، ويدّعون ما لم يكن حادثا، ويبالغون في الوصف، ويقولون ما مبعثه محض الخيال، البعيد عن الواقع.

Ey Peygamber ve ey dinleyen herkes! Bilmez misin ki şairler sözün her türlüsüne dalarlar ve kendi kendileriyle çelişirler; bir şeyi önce yerip sonra överler, önce övüp sonra yererler. Sözlerinin çoğu ise yalandır; yapmadıkları şeyleri söylerler, gerçekleşmemiş şeyleri iddia ederler, tasvirde aşırıya kaçarlar ve kaynayan kaynağı gerçeklikten uzak salt hayalden ibaret olan şeyleri söylerler.

ثم استثنى الله تعالى فئة من الشعراء هم صادقون، لاتّصافهم بصفات أربع وهي:

Sonra Allah Teâlâ dört vasıfla nitelenmelerinden ötürü doğru sözlü olan bir grup şairi müstesna kılmıştır ki bunlar:

الإيمان، والعمل الصالح، والذّكر الكثير لله تعالى، والانتصار على الظلم والظالمين، وهؤلاء هم شعراء الإسلام كحسان بن ثابت، وكعب بن مالك، وعبد الله بن رواحة.

İman, salih amel, Allah Teâlâ'yı çokça zikretmek ve zulme ve zalimlere karşı haklarını savunmaktır. Bunlar Hassân b. Sâbit, Kâ'b b. Mâlik ve Abdullah b. Revâha gibi İslam şairleridir.

أما الإيمان: فهو التّصديق بالله ورسوله، وأما العمل الصالح: فهو الجهاد في

İmana gelince: O, Allah'a ve Resûlüne tasdiktir. Salih amele gelince: O,

سبيل الله ونصرة النّبي والإسلام، والتزام الفرائض والأحكام وأعمال الخير، وأما ذكر الله: فهو أنهم يذكرون الله في أشعارهم كثيرا، وذلك خلق لهم وعادة وعبادة، كما قال لبيد حين طلب منه شعر: «إن الله أبدلني بالشعر القرآن خيرا منه» . وأما الانتصار: فهم يدافعون عن الإسلام والقرآن، ويهجون الظلمة الذين يعارضون عقيدة الإسلام. وهذا إشارة إلى ما قاله شعراء الإسلام من الشعر وغيره في قريش. ثم ختمت الآية بوعيد الظّلمة كفّار مكة، وتهديدهم، فإنهم سيرون عاقبة ظلمهم، وإعراضهم عن تدبّر هذه الآيات.

Allah yolunda cihad etmek, Peygamber'e ve İslam'a yardım etmek, farzlara, hükümlere ve hayırlı amellere bağlı kalmaktır. Allah'ı zikretmeye gelince: Şiirlerinde Allah'ı çokça anmalarıdır; bu onlar için bir ahlak, bir adet ve bir ibadettir. Nitekim Lebîd'den şiir istendiğinde: «Şüphesiz Allah şiir yerine bana ondan daha hayırlı olan Kur'an'ı verdi.» demiştir. Haklarını savunmaya gelince: Onlar İslam'ı ve Kur'an'ı savunurlar, İslam akidesine karşı çıkan zalimleri hicvederler. Bu, İslam şairlerinin Kureyş hakkında söyledikleri şiirlere ve diğer sözlere bir işarettir. Sonra ayet, Mekke kâfirleri olan zalimlere yönelik bir tehdit ve uyarıyla son bulmuştur; zira onlar yaptıkları zulmün ve bu ayetleri tefekkür etmekten yüz çevirmelerinin akıbetini göreceklerdir.

إن هذه الآية يدخل فيها كل شاعر في الإسلام يهجو أو يمدح بغير حقّ، ويقذف الناس ولا يرتدع عن كل قول دنيء، كما يدخل فيها في الاستثناء كل تقي من شعراء الإسلام يكثر من ذكر الله ويمسك عن كل ما يعاب.

Bu ayetin kapsamına; İslam'da haksız yere hicveden veya öven, insanlara iftira atan ve her türlü bayağı sözden vazgeçmeyen her şair girdiği gibi, istisna kapsamına da Allah'ı çokça zikreden ve ayıplanacak her şeyden uzak duran İslam şairlerinin her takva sahibi olanı girer.