[سورة البقرة (٢) : آية ٢٨٤]
[Bakara Suresi (2), Ayet: 284]
لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الْأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَاللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (٢٨٤)
“Göklerde ve yerde ne varsa Allah'ındır. İçinizdekini açığa vursanız da gizleseniz de Allah sizi onunla hesaba çeker. Sonra dilediğini bağışlar, dilediğine de azap eder. Allah her şeye hakkıyla kadirdir. (284)”
[البقرة: ٢/ ٢٨٤] .
[Bakara: 2/284].
قال جماعة من الصحابة والتابعين كابن عباس وأبي هريرة والشعبي: إن هذه الآية لما نزلت، شقّ ذلك على أصحاب محمد ﷺ، وقالوا: هلكنا يا رسول الله، إن حوسبنا بخواطر أنفسنا، يا رسول الله، كلفنا من الأعمال ما
İbn Abbas, Ebû Hüreyre ve Şa'bî gibi sahabi ve tabiinden bir topluluk şöyle demiştir: Bu ayet indiğinde, bu durum Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabına çok ağır geldi ve dediler ki: 'Helak olduk ey Allah'ın Resûlü! Eğer içimizden geçen hatıralardan hesaba çekileceksek! Ey Allah'ın Resûlü, bize amellerden gücümüzün yettiği kadarı yüklendi...
نطيق كالصلاة والصيام، والجهاد والصدقة، وقد أنزل الله هذه الآية ولا نطيقها، فقال رسول الله ﷺ لهم: أتريدون أن تقولوا كما قالت بنو إسرائيل: سمعنا وعصينا؟
...namaz, oruç, cihad ve sadaka gibi güç yetirebileceğimiz ameller. Allah ise bu ayeti indirdi, buna ise gücümüz yetmez.' Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onlara şöyle buyurdu: 'İsrailoğullarının: «İşittik ve isyan ettik» dediği gibi mi söylemek istiyorsunuz?
بل قولوا: سمعنا وأطعنا، فقالوها، فأنزل الله بعد ذلك: لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها فكشف عنهم الكربة، وفرّج عنهم.
Aksine: «İşittik ve itaat ettik» deyin.' Onlar da bunu söylediler. Bundan sonra Allah: { لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها } “Allah hiçbir kimseye gücünün yettiğinden fazlasını yüklemez” [ayetini] indirdi de üzerlerindeki sıkıntıyı giderdi ve onları ferahlattı.
لقد ظن بعض الصحابة خطأ أن الله تعالى يحاسب العباد على الوساوس والخواطر التي لا يمكن للإنسان دفعها أو التخلص منها، فأنزل الله لهم بيانا نصا واضحا على حكمه أنه لا يكلف نفسا إلا وسعها، والخواطر ليست مما يدخل في الوسع دفعها، فلا حساب عليها.
Sahabenin bir kısmı yanılarak Yüce Allah'ın, insanın defetmesi veya kurtulması mümkün olmayan vesvese ve hatıralardan da kulları hesaba çekeceğini zannetmişti. Bunun üzerine Allah, O'nun hiçbir kimseye gücünün yettiğinden fazlasını yüklemeyeceğine dair hükmünü açıklayan açık bir nas indirmiştir. Hatıralar ise defedilmesi gücün yettiği şeyler kapsamında değildir; dolayısıyla onlardan hesap sorulmayacaktır.
والواقع أن هذه الآية وَإِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ ليس المراد بها الحساب على الوساوس والخواطر، وإنما المقصود بها أن الله تعالى يعلم ويحاسب على ما استقر في النفوس من الخلق الراسخ الثابت كالحب والبغض، وكتمان الشهادة، وقصد الخير والسوء، مما هو مقدور للإنسان، وتكون آية لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها
Gerçek şu ki { وَإِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ } “İçinizdekini açığa vursanız da gizleseniz de Allah sizi onunla hesaba çeker” ayetinden maksat vesvese ve hatıralardan hesaba çekilmek değildir. Aksine maksat, sevgi ve nefret gibi kalbe yerleşmiş köklü ahlakî hallerden, şahitliği gizlemekten, hayır veya kötülüğü kastetmekten yani insanın gücü dâhilinde olan şeylerden Yüce Allah'ın haberdar olması ve bunlardan hesaba çekmesidir. Böylece { لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها } “Allah hiçbir kimseye gücünün yettiğinden fazlasını yüklemez” ayeti,
ليست ناسخة لهذه الآية، وإنما هي موضحة. والله تعالى يغفر لمن يشاء ذنبه، بتوفيقه إلى التوبة والعمل الصالح الذي يمحو السيئة، ويعذب من يشاء، لأنه لم يعمل خيرا يكفر عنه سيئاته، ولم يتب إلى الله، والله على كل شيء أراده قدير.
bu ayeti nesh edici (hükmünü kaldırıcı) değil, bilakis onu açıklayıcı olmaktadır. Yüce Allah, günahı silen tövbe ve salih amele muvaffak kılarak dilediği kimsenin günahını bağışlar; kötülüklerine kefaret olacak bir hayır işlemediği ve Allah'a tövbe etmediği için dilediğine de azap eder. Allah dilediği her şeye hakkıyla kadirdir.
أركان الإيمان
İmanın Rükünleri
تتردد كلمة الإيمان على بعض الألسنة دون بيان مضمونها أو تحديد عناصرها، فهناك إيمان أجوف فاقد المحتوى، وإيمان ناقص، وإيمان مشوّه، وإيمان سيء، وإيمان باطل قائم على الأوهام والخرافات كإيمان الوثنيين.
İman kelimesi, içeriği beyan edilmeksizin veya unsurları belirlenmeksizin bazı dillerde tekrarlanıp durur. Nitekim içi boş, muhtevasız bir iman, eksik bir iman, tahrif edilmiş bir iman, kötü bir iman ve putperestlerin imanı gibi vehimler ve hurafeler üzerine kurulu batıl bir iman da vardır.
إن الإيمان كلمة مقدسة عظيمة ذات مدلول عميق وخطير، وهو التصديق الخاص بأمور معينة، وهي التصديق بالله وملائكته وكتبه ورسله واليوم الآخر وبالقدر خيره وشره، حلوه ومرّه.
Şüphesiz iman, derin ve mühim bir anlama sahip mukaddes ve yüce bir kelimedir. O, belirli hususlara mahsus bir tasdiktir; bu da Allah'a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe ve hayrıyla şerriyle, tatlısıyla acısıyla kadere tasdiktir.
والإيمان بالله: هو التصديق به وبصفاته ورفض الأصنام وكل معبود سواه، إنه التصديق بأن الله سبحانه موجود موصوف بصفات الجلال والكمال، منزه عن صفات النقص، وأنه واحد حق صمد، فرد خالق جميع المخلوقات، متصرف فيما يشاء، ويفعل في ملكه ما يريد.
Allah'a iman; O'nu ve sıfatlarını tasdik etmek, putları ve O'ndan başka her ilahı reddetmektir. Bu, noksan sıfatlardan münezzeh olan Allah'ın var olduğuna, celal ve kemal sıfatlarıyla muttasıf bulunduğuna, noksan sıfatlardan beri olduğuna; O'nun bir, hak, samed, tek ve bütün yaratılmışların yaratıcısı olduğuna, dilediği gibi tasarruf ettiğine ve mülkünde dilediğini yaptığına inanmaktır.
والإيمان بالملائكة: هو اعتقاد وجودهم وأنهم عباد الله، ورفض معتقدات الجاهلية فيهم كقولهم: الملائكة بنات الله، لكن الملائكة هم عباد الله المكرمون، لا يسبقونه بالقول، وهم بأمره يعملون.
Meleklere iman; onların varlığına, Allah'ın kulları olduklarına inanmak ve Cahiliye döneminin onlar hakkındaki 'Melekler Allah'ın kızlarıdır' şeklindeki inançlarını reddetmektir. Bilakis melekler, Allah'ın ikram edilmiş kullarıdır; O'nun sözünün önüne geçmezler ve O'nun emriyle hareket ederler.
والإيمان بالكتب الإلهية: هو التصديق بكل ما أنزل الله على الأنبياء من الوصايا والحكم والأحكام والشرائع والآداب والأخلاق، وعدد هذه الكتب والصحف مائة وأربعة، والأربعة هي التوراة والزبور والإنجيل والقرآن.
İlahi kitaplara iman; Allah'ın peygamberlere indirdiği tavsiyeler, hikmetler, hükümler, şeriatler, edepler ve ahlaka dair her şeyi tasdik etmektir. Bu kitap ve sayfaların sayısı yüz dörttür. Dört tanesi [büyük kitaplar olup] Tevrat, Zebur, İncil ve Kur'an'dır.
والإيمان بالرسل- رسل الله-: هو الاعتقاد بأنهم صادقون فيما أخبروا به عن الله تعالى، الذي أيدهم بالمعجزات الدالة على صدقهم، وأنهم بلّغوا عن الله ورسالاته، وبيّنوا للمكلفين ما أمرهم الله به، وأنه يجب احترامهم، وأن لا يفرّق بين أحد منهم.
Resûllere -Allah'ın elçilerine- iman; doğruluklarına delalet eden mucizelerle kendilerini destekleyen Yüce Allah'tan haber verdikleri her hususta onların doğru söylediklerine, Allah'ın mesajlarını ve risaletini tebliğ ettiklerine, Allah'ın kendilerine emrettiği şeyleri mükelleflere açıkladıklarına, onlara saygı göstermenin farz olduğuna ve aralarından hiçbirini ayırt etmemek gerektiğine inanmaktır.
والإيمان باليوم الآخر: هو التصديق بيوم القيامة، وما اشتمل عليه من الإعادة بعد الموت، والحشر والنشر من القبور، والحساب والميزان، والصراط، والجنة والنار، وأنهما دار ثوابه وجزائه للمحسنين والمسيئين.
Ahiret gününe iman; kıyamet gününü ve onun içerdiği ölümden sonra dirilmeyi, kabirlerden haşr ve neşri, hesabı, mizanı, sıratı, cenneti ve cehennemi, bu ikisinin iyilik ve kötülük yapanlar için O'nun sevap ve ceza yurdu olduğunu tasdik etmektir.
والإيمان بالقدر: هو التصديق بأن الله تعالى قدّر الأشياء في القدم، وعلم سبحانه أنها ستقع في أوقات معلومة عنده ﷿، وحاصل الإيمان بالقدر ما دل عليه قوله تعالى: وَاللَّهُ خَلَقَكُمْ وَما تَعْمَلُونَ (٩٦) [الصافات: ٣٧/ ٩٦] وقوله: إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ (٤٩) [القمر: ٥٤/ ٤٩] . ونحو ذلك، والله تعالى خلق الخير والشر، وقدر مجيئه إلى العبد في أوقات معلومة، يكون الإنسان فيها هو المختار لما يعمله أو يتركه.
Kadere iman; Yüce Allah'ın eşyayı ezelde takdir ettiğini, bunların aziz ve celil olan katında malum vakitlerde gerçekleşeceğini bildiğini tasdik etmektir. Kadere imanın özeti Yüce Allah'ın: { وَاللَّهُ خَلَقَكُمْ وَما تَعْمَلُونَ (٩٦) } “Oysa sizi de yaptıklarınızı da Allah yaratmıştır. (96)” [Saffat: 37/96] ve: { إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ (٤٩) } “Şüphesiz biz her şeyi bir ölçüye (kadere) göre yarattık. (49)” [Kamer: 54/49] buyrukları ve benzerlerinin gösterdiği husustur. Yüce Allah hayrı da şerri de yaratmış, kulun yapacağı veya terk edeceği şeylerde tercih sahibi olduğu malum vakitlerde bunların kula ulaşmasını takdir etmiştir.
وقد أبان القرآن الكريم أصول الإيمان وأركانه، فقال الله تعالى:
Kur'ân-ı Kerîm imanın esaslarını ve rükünlerini açıklamış ve Yüce Allah şöyle buyurmuştur:
[سورة البقرة (٢) : آية ٢٨٥]
[Bakara Suresi (2), Ayet: 285]
آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقالُوا سَمِعْنا وَأَطَعْنا غُفْرانَكَ رَبَّنا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ (٢٨٥)
{ آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقالُوا سَمِعْنا وَأَطَعْنا غُفْرانَكَ رَبَّنا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ (٢٨٥) } “Peygamber, Rabbinden kendisine indirilene iman etti, müminler de. Hepsi Allah'a, meleklerine, kitaplarına ve peygamberlerine iman ettiler. «O'nun peygamberlerinden hiçbirini ayırt etmeyiz» dediler ve «İşittik ve itaat ettik. Bağışlamanı dileriz ey Rabbimiz! Dönüş sanadır» dediler. (285)”
والمعنى: صدّق الرسول بالذي أنزل إليه من ربه من الآيات والأحكام، وصدّق معه المؤمنون، كلهم آمنوا بوجود الله ووحدانيته وبوجود عنصر الملائكة، وبإنزال الكتب من الله، وبإرسال الرسل الكرام، لا نفرّق نحن المؤمنين بين رسله، إذ كل الأنبياء المرسلين سواء في الرسالة والتشريع، لا يختلف واحد عن واحد، وهذه مزية المسلمين يؤمنون بكل الأنبياء، دون تفرقة بين نبي وآخر، نؤمن بكل ما ذكر، ونقول: سمعنا القول سماع وعي وقبول، وأطعنا ما أمرنا به طاعة إذعان وانقياد، معتقدين أن كل أمر ونهي إنما هو لخيري الدنيا والآخرة، ونسأل الله دائما أن يغفر لنا خطايانا، وإليه المرجع والمآب.
Manası: Peygamber, Rabbinden kendisine indirilen ayetleri ve hükümleri tasdik etti, onunla beraber müminler de tasdik ettiler. Hepsi Allah'ın varlığına ve birliğine, meleklerin varlığına, kitapların Allah katından indirildiğine ve kerim peygamberlerin gönderildiğine inandılar. Biz müminler O'nun peygamberleri arasında ayrım yapmayız; çünkü gönderilen bütün peygamberler risalet ve teşri konusunda eşittir, hiçbiri birbirinden farklı değildir. Bu, Müslümanların bir meziyetidir; bir peygamber ile diğeri arasında ayrım yapmaksızın bütün peygamberlere inanırlar. Zikredilenlerin hepsine inanır ve deriz ki: Sözü idrak ve kabul işitmesiyle işittik, emrolunduğumuz şeylere boyun eğme ve teslimiyet itaatiyle itaat ettik; her emir ve yasağın dünya ve ahiret hayrı için olduğuna inanarak. Rabbimizden daima günahlarımızı bağışlamasını dileriz, dönüş ve varış O'nadır.
ولما سئل النبي ﷺ عن الإيمان قال في الصحيحين:
Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e imandan sorulduğunda, Sahîhayn'da geçtiği üzere şöyle buyurmuştur:
«أن تؤمن بالله وملائكته وكتبه ورسله واليوم الآخر، وتؤمن بالقدر خيره وشره» .
«أن تؤمن بالله وملائكته وكتبه ورسله واليوم الآخر، وتؤمن بالقدر خيره وشره» «Allah’a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe ve hayrıyla şerriyle kadere inanmandır.»
يسر التكاليف الشرعية
Şer'î Yükümlülüklerin Kolaylığı
الإسلام دين اليسر والسماحة، فلا عناء ولا مشقة في تكاليفه، ولا حرج في جميع ما أمر به أو نهى عنه، ليكون المسلمون في راحة وطمأنينة، ويداوموا على الأعمال من غير مضايقة ولا سأم أو ملل. وهذا من فضل الله تعالى على الأمة الإسلامية، قال الله تعالى: يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ. [البقرة: ٢/ ١٨٥] .
İslam kolaylık ve müsamaha dinidir; yükümlülüklerinde ne bir zahmet ne de bir meşakkat vardır; Müslümanların rahat ve huzur içinde olmaları, sıkıntı, bıkkınlık ve usanç duymadan amellere devam etmeleri için emrettiği ya da yasakladığı hiçbir hususta bir güçlük yoktur. Bu, Yüce Allah'ın İslam ümmetine bir lütfudur. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: { يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ } “Allah sizin için kolaylık ister, zorluk istemez.” [Bakara: 2/185].
وقال ﷿: وَما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ [الحج: ٢٢/ ٧٨] . وقال سبحانه:
Aziz ve Celil olan [Allah] şöyle buyurmuştur: { وَما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ } “O, dinde size hiçbir güçlük kılmadı.” [Hac: 22/78]. Sübhan olan [Allah] şöyle buyurmuştur:
فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ [التغابن: ٦٤/ ١٦] .
{ فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ } “O halde gücünüz yettiğince Allah'tan korkun.” [Tegabün: 64/16].
ومن مزيد فضل الله علينا أن علّمنا الدعاء بطلب اليسر والتيسير في أداء الواجبات، والتكليف بالأحكام الشرعية، وصيغة هذا الدعاء كما جاء في أواخر سورة البقرة:
Allah'ın üzerimizdeki lütuflarının fazlalığındandır ki, vaciplerin yerine getirilmesinde ve şer'î hükümlerle mükellef kılınmada kolaylık ve teysir talep etme duasını bize öğretmiştir. Bu duanın lafzı Bakara Suresi'nin sonlarında geldiği gibidir:
[سورة البقرة (٢) : آية ٢٨٦]
[Bakara Suresi (2), Ayet: 286]
لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَها لَها ما كَسَبَتْ وَعَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنا لا تُؤاخِذْنا إِنْ نَسِينا أَوْ أَخْطَأْنا رَبَّنا وَلا تَحْمِلْ عَلَيْنا إِصْراً كَما حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنا رَبَّنا وَلا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنا وَارْحَمْنا أَنْتَ مَوْلانا فَانْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرِينَ (٢٨٦)
{ لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَها لَها ما كَسَبَتْ وَعَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنا لا تُؤاخِذْنا إِنْ نَسِينا أَوْ أَخْطَأْنا رَبَّنا وَلا تَحْمِلْ عَلَيْنا إِصْراً كَما حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنا رَبَّنا وَلا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنا وَارْحَمْنا أَنْتَ مَوْلانا فَانْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرِينَ (٢٨٦) } “Allah hiçbir kimseye gücünün yettiğinden fazlasını yüklemez. Kazandığı [iyilik] kendi lehine, yaptığı [kötülük] de kendi aleyhinedir. «Ey Rabbimiz! Unutur veya yanılırsak bizi sorumlu tutma. Ey Rabbimiz! Bize, bizden öncekilere yüklediğin gibi ağır yük yükleme. Ey Rabbimiz! Bize gücümüzün yetmeyeceği şeyleri de taşıtma. Bizi affet, bizi bağışla ve bize merhamet et! Sen bizim Mevlamızsın; kâfirler topluluğuna karşı bize yardım et!» (286)”
قال السّدي: لما نزلت هذه الآية فقالوها، أي ودعوا بها، قال جبريل للنبي ﷺ:
Süddî şöyle demiştir: Bu ayet inip de bunu söylediklerinde yani bu şekilde dua ettiklerinde, Cebrail Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e:
«قد فعل الله لهم ذلك يا محمد» .
«Ey Muhammed, Allah onlar için bunu kabul etti» dedi.
فهذا دلالة على أن هذه الدعوات السبع مستجابة بحمد الله.
İşte bu, Allah'a hamdolsun ki bu yedi duanın kabul edildiğine bir delildir.
وأول هذه الدعوات وثانيها: ربنا لا تؤاخذنا على النسيان الغالب، والخطأ غير المقصود، إذ تركنا ما ينبغي فعله، أو فعلنا ما ينبغي تركه، وأكّد النبي ﷺ رفع ثواب الخطأ والنسيان والإكراه،
Bu duaların birincisi ve ikincisi: Yapılması gerekeni terk ettiğimizde veya terk edilmesi gerekeni yaptığımızda meydana gelen baskın unutkanlıktan ve kasıtsız hatadan dolayı ey Rabbimiz bizi sorumlu tutma! Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem hata, unutma ve zorlanmanın [sorumluluğunun] kaldırıldığını teyit ederek,
فقال فيما رواه ابن ماجه وغيره: «إن الله تجاوز لي عن أمتي الخطأ والنسيان وما استكرهوا عليه» .
İbn Mâce ve başkalarının rivayet ettiğine göre [Resûlullah] şöyle buyurmuştur: «إن الله تجاوز لي عن أمتي الخطأ والنسيان وما استكرهوا عليه» «Şüphesiz Allah, benim hatırıma ümmetimden hatayı, unutmayı ve zorlandıkları şeyleri bağışlamıştır.»
وثالث هذه الدعوات: ربنا ولا تحمل علينا شيئا أو حملا ثقيلا ننوء بحمله، ونعاني المشاق والمتاعب الشديدة من القيام به. ولقد كانت الأمم السابقة لعنادهم وعتوهم، تكاليفهم شاقة، فتوبتهم من الذنب مثلا بقتل النفس، وإزالة النجاسة بقطع موضعها، ونحو ذلك من الأمور الثقيلة والأعمال الشاقة.
Bu duaların üçüncüsü: Ey Rabbimiz, taşımakta zorlanacağımız, yerine getirilmesinde şiddetli meşakkat ve sıkıntılar çekeceğimiz ağır bir yükü üzerimize yükleme! Geçmiş ümmetlerin, inat ve azgınlıkları sebebiyle yükümlülükleri ağırdı; örneğin günahtan tövbeleri nefsi öldürmekle, necasetin giderilmesi necasetli yeri kesip atmakla oluyordu ve buna benzer ağır işler ve meşakkatli ameller vardı.
ورابع هذه الدعوات: ربنا ولا تحمّلنا ما لا قدرة لنا عليه من العقوبة والفتن، ولا تشدّد علينا كما شدّدت على من كان قبلنا، ولا تحملنا من الأعمال ما لا نطيق.
Bu duaların dördüncüsü: Ey Rabbimiz, ceza ve fitnelerden güç yetiremeyeceğimiz şeyleri bize yükleme, bizden öncekilere zorlaştırdığın gibi bize zorlaştırma ve bize güç yetiremeyeceğimiz amelleri yükleme!
وخامس هذه الدعوات وسادسها وسابعها: ربنا اعف عنا فيما واقعناه وارتكبناه وسامحنا عن تقصيرنا، واستر علينا ما علمت، واغفر لنا ما بيننا وبين عبادك، فلا تطلعهم ولا تظهرهم على عيوبنا وأعمالنا القبيحة، وتفضل علينا برحمة سابغة شاملة منك لنا، بأن توفّقنا حتى لا نقع في ذنب آخر، فأنت يا رب متولي أمورنا، وناصرنا، وعليك توكلنا، وإليك أنبنا ورجعنا، ولا حول ولا قوة إلا بك، وانصرنا على القوم الكافرين، يا رب العالمين.
Bu duaların beşincisi, altıncısı ve yedincisi: Ey Rabbimiz, işlediğimiz ve irtikâp ettiğimiz günahlarda bizi affet, kusurlarımızı bağışla; bildiğin günahlarımızı ört, bizimle kulların arasındaki kusurlarımızı bağışla da onları ayıplarımıza ve çirkin amellerimize muttali kılma; başka bir günaha düşmememiz için bizi muvaffak kılarak katından bize bol ve kuşatıcı bir rahmetle lütufta bulun! Çünkü Sen ey Rabbimiz, işlerimizi üstlenen, yardımcımızsın; Sana tevekkül ettik, Sana yönelip döndük; güç ve kuvvet ancak Seninledir; kâfirler topluluğuna karşı bize yardım et, ey Âlemlerin Rabbi!
هذه الأدعية السبعة ذات غرض واحد وهو دخول الجنة، فليحرص المؤمن والمؤمنة على تكرار الدعاء بها،
Bu yedi dua tek bir amaca yöneliktir, o da cennete girmektir. O halde mümin erkek ve mümin kadın bunlarla dua etmeyi tekrarlamaya özen göstersin.
روى البخاري وبقية الجماعة عن ابن مسعود: عن النبي أنه قال: «من قرأ الآيتين من آخر سورة البقرة في ليلة كفتاه» .
Buhârî ve cemaatin geri kalanı İbn Mes'ûd'dan, Peygamber'in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: «Kim bir gecede Bakara Suresi'nin sonundaki iki ayeti okursa, onlar kendisine yeter.»
أي عن قيام الليل،
Yani gece ibadeti (kıyamu'l-leyl) yerine geçer.
وقال علي بن أبي طالب ﵁: «ما أظن أحدا عقل وأدرك الإسلام ينام حتى يقرأهما» .
Ali b. Ebî Tâlib radıyallâhu anh şöyle demiştir: «Aklı başında olan ve İslam'ı idrak eden hiçbir kimsenin bu iki ayeti okumadan uyuyacağını zannetmiyorum.»
وروى الإمام أحمد أن النبي ﷺ قال: «أعطيت هؤلاء الآيات من آخر سورة البقرة من كنز تحت العرش، لم يعطهن أحد قبلي» .
İmam Ahmed, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: «Bakara Suresi'nin sonundaki bu ayetler bana Arş'ın altındaki bir hazineden verildi; benden önce hiç kimseye verilmemiştir.»