Binûn

Yûsuf — 8. Sayfa

Kaynak: İrşâdü'l-Akli's-Selîm (Ebüssuûd Tefsiri) · Ebüssuûd Efendi · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

يوسف الآية (١١١) أو على أن الأول لقومهم

Yûsuf Ayet (111) yahut birinci [zamirin] onların kavimlerine [ait olması takdirine göredir].

{فَنُجّىَ مَن نَّشَاء} هم الرسلُ والمؤمنون بهم وقرىء فننجّي على لفظ المستقبل بالتخفيف والتشديد وقرىء فنجا

{فَنُجّىَ مَن نَّشَاء} “Dilediğimiz kimse kurtarıldı”; onlar peygamberler ve onlara iman edenlerdir. [Fiil], muzari lafzıyla hafif [nuncî] ve şeddeli [nuneccî] olarak da okunmuştur; [ayrıca] “fenecâ” şeklinde de okunmuştur.

{وَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ القوم المجرمين} إذا نزل بهم وفيه بيانٌ لمن تعلق بهم المشيئة

{وَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ القوم المجرمين} “Ve azabımız günahkârlar topluluğundan geri çevrilmez”; onların başına indiğinde [artık geri çevrilmez]. Bunda, [kurtarma] iradesinin kimlere taalluk ettiğine dair bir açıklama vardır.

{لَقَدْ كَانَ فِى قَصَصِهِمْ} أي قَصص الأنبياء وأممِهم وينصره قراءةُ من قرأ بكسر القاف أو قصص يوسفَ وإخوتِه

{لَقَدْ كَانَ فِى قَصَصِهِمْ} “Andolsun ki onların kıssalarında... vardı”; yani peygamberlerin ve ümmetlerinin kıssalarında [vardı]—kâf harfini kesreli [kısas şeklinde] okuyanın kıraati de bunu destekler—yahut Yûsuf ve kardeşlerinin kıssasında [vardı].

{عِبْرَةٌ لاّوْلِى الألباب} لذوِي العقولِ المبرّأةِ عن شوائب أحكام الحِس

{عِبْرَةٌ لاّوْلِى الألباب} “akıl sahipleri için bir ibret”; duyuların yanıltıcı hükümlerinin şaibelerinden arınmış akıl sahipleri için.

{مَا كَانَ} أي القرآنُ المدلولُ عليه بما سبق دَلالة واضحةً

{مَا كَانَ} “O... değildi”; yani önceki ifadelerin apaçık delalet ettiği Kur'an [değildi].

{حَدِيثًا يفترى ولكن} كان

{حَدِيثًا يفترى ولكن} “uydurulacak bir söz; fakat...”; lâkin [o, şöyle] idi:

{تَصْدِيقَ الذى بين يديهِ} من الكتبِ السماوية وقرىء بالرفع على أنه خبر مبتدأ محذوف أي ولكن هو تصديقُ الذي بين يديه {وَتَفْصِيلَ كُلّ شَىْء} مما يحتاج إليه في الدين إذ ما من أمر دينيّ إلا وهو يستند إلى القرآن بالذات أو بوسط

{تَصْدِيقَ الذى بين يديهِ} “kendinden öncekilerin doğrulanmasıdır”; semavi kitaplardan [kendinden öncekileri doğrulamasıdır]. Mahzuf bir mübtedanın haberi kabul edilerek merfû olarak da okunmuştur; yani “fakat o, kendinden öncekilerin doğrulanmasıdır” demektir. {وَتَفْصِيلَ كُلّ شَىْء} “ve her şeyin açıklanmasıdır”; dinde kendisine ihtiyaç duyulan şeylerden [her şeyin açıklamasıdır]; zira bizzat veya bir vasıtayla Kur'an'a dayanmayan hiçbir dini mesele yoktur.

{وهدى} من الضلالة

{وهدى} “ve bir hidayettir”; sapıklıktan [kurtaran bir hidayettir],

{وَرَحْمَةً} ينال بها خيرُ الدارين

{وَرَحْمَةً} “ve bir rahmettir”; kendisiyle iki cihanın hayrına ulaşılan [bir rahmettir].

{لّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ} أي يصدّقونه لأنهم المنتفعون به وأما مَنْ عداهم فلا يهتدون بهداه ولا ينتفعون بجدواه عن رسول الله ﷺ علّموا أرقاءَكم سورةَ يوسف فإنه أيُّما مسلمٍ تلاها وعلَّمها أهلَه وما ملكتْ يمينَه هوّن الله عليه سكراتِ الموتِ وأعطاه القوة أن لا يحسُد مسلماً تم الجزء الرابع ويليه الجزء الخامس وأوله سورة الرعد

{لّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ} “iman eden bir topluluk için”; yani onu tasdik edenler için; zira ondan faydalananlar onlardır. Onların dışındakilere gelince, ne onun hidayetiyle doğru yolu bulurlar ne de onun faydasından istifade ederler. Resûlullah'tan (sallallâhu aleyhi ve sellem) [şöyle rivayet edilmiştir]: “Kölelerinize Yûsuf Suresi'ni öğretiniz; zira hangi Müslüman onu okur ve onu ailesine ve sağ elinin malik olduklarına (köle ve cariyelerine) öğretirse, Allah onun ölüm sekerâtını kolaylaştırır ve ona hiçbir Müslümana haset etmeyecek bir kuvvet verir.” Dördüncü cüz tamamlandı, ardından beşinci cüz gelmektedir ve onun başı Ra'd Suresi'dir.