Binûn

Sâd — 3. Sayfa

Kaynak: Medâriku't-Tenzîl (Nesefî Tefsiri) · Nesefî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

قَالَ رَبِّ فَأَنْظِرْنِي إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ (٧٩)

{ قَالَ رَبِّ فَأَنْظِرْنِي إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ } “[İblis:] 'Rabbim! Öyleyse [insanların] diriltilecekleri güne kadar bana mühlet ver' dedi.” (79)

{قَالَ رَبِّ فَأَنظِرْنِى} فأمهلني {إلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ}

{ قَالَ رَبِّ فَأَنظِرْنِي } “[İblis:] 'Rabbim! Bana mühlet ver' dedi” yani bana süre tanı; { إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ } “[insanların] diriltilecekleri güne kadar.”

قَالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ (٨٠)

{ قَالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ } “[Allah] buyurdu: 'Şüphesiz sen mühlet verilenlerdensin.'” (80)

{قَالَ فَإِنَّكَ مِنَ المنظرين}

{ قَالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ } “[Allah] buyurdu: 'Şüphesiz sen mühlet verilenlerdensin.'”

إِلَى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ (٨١)

{ إِلَى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ } “O bilinen vaktin gününe kadar.” (81)

{إلى يَوْمِ الوقت المعلوم} الوقت المعلوم الوقت الذي تقع فيه النفخة الأولى ويومه اليوم الذى هو وقت النفخة جزء من أجزائه ومعنى

{ إِلَى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ } “O bilinen vaktin gününe kadar.” Bilinen vakit; birinci sûr üflemesinin meydana geleceği vakittir. Onun günü ise sûrun üflenme vaktinin cüzlerinden biri olduğu gündür. Şunun manası ise:

ص (٨٨ - ٨٢)

Sâd (82 - 88)

الزمر (٢ - ١)

Zümer (1 - 2)

المعلوم أنه معلوم عند الله معين لا يتقدم ولا يتأخر

Bilinen [vakit], Allah katında malum ve muayyen olan, öne alınamayacak ve ertelenemeyecek [bir vakittir].

قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ (٨٢)

{ قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ } “[İblis] dedi ki: 'İzzetine andolsun ki onların hepsini mutlaka azdıracağım.'” (82)

{قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ} أي أقسم بعزة الله وهي سلطانه وقهره

{ قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ } “[İblis] dedi ki: 'İzzetine andolsun ki onların hepsini mutlaka azdıracağım.'” Yani Allah'ın izzetine yemin etti; o da O'nun hâkimiyeti ve kahrıdır.

إِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ (٨٣)

{ إِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ } “'Ancak içlerinden ihlaslı kulların müstesna.'” (83)

{إِلاَّ عِبَادَكَ مِنْهُمُ المخلصين} وبكسر اللام مكي وبصرى وشامى

{ إِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ } “'Ancak içlerinden ihlaslı kulların müstesna.'” Mekkî, Basrî ve Şâmî 'lâm'ın kesresiyle (el-muhlisîn / الْمُخْلِصِينَ) okumuştur.

قَالَ فَالْحَقُّ وَالْحَقَّ أَقُولُ (٨٤)

{ قَالَ فَالْحَقُّ وَالْحَقَّ أَقُولُ } “[Allah] buyurdu: 'İşte bu haktır ve Ben hakkı söylerim.'” (84)

{قَالَ فالحق} بالرفع كوفي غير عليّ على الابتداء أى الحق منى أو على الخبر أي أنا الحق وغيرهم بالنصب على أنه مقسم به كقوله الله لأفعلن كذا يعني حذف عنه الباء فانتصب وجوابه لأَمْلاَنَّ {والحق أَقُولُ} اعتراض بين المقسم به والمقسم عليه وهو منصوب بأقول ومعناه ولاأقول إلا الحق والمراد بالحق اما اسمه ﷿ الذي في قوله أَنَّ الله هُوَ الحق أو الحق الذي هو نقيض الباطل عظمه الله بإقسامه به

{ قَالَ فَالْحَقُّ } Ali dışındaki Kûfelilerce mübteda olarak merfû okunmuştur; yani 'Hak Bendendir' veya haber olarak 'Ben Hakkım' demektir. Diğerleri ise yemin edilen şey kabul edilerek mensûb okumuştur; tıpkı 'Vallahi şunu yapacağım' der gibi [harf-i cerin hazfiyle] 'bâ' hazfedilmiş ve mensûb olmuştur, cevabı ise { لَأَمْلَأَنَّ } “mutlaka dolduracağım” ifadesidir. { وَالْحَقَّ أَقُولُ } “ve Ben hakkı söylerim” ifadesi ise yemin edilen ile üzerine yemin edilen şey arasında bir ara cümledir (i'tirâz); { أَقُولُ } fiili ile mensûbtur ve manası 'Ben haktan başkasını söylemem' demektir. Hak ile kastedilen; ya O'nun { أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ } “şüphesiz Allah hakkın ta kendisidir” ayetindeki عزّ وجلّ ismi veya bâtılın zıddı olan haktır ki Allah ona yemin ederek onu yüceltmiştir.

لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكَ وَمِمَّنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ أَجْمَعِينَ (٨٥)

{ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكَ وَمِمَّنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ أَجْمَعِينَ } “'Andolsun ki cehennemi senden ve onlardan sana uyanların hepsiyle dolduracağım!'” (85)

{لأَمْلاَنَّ جَهَنَّمَ مِنكَ} من جنسك وهم الشياطين {وَمِمَّن تَبِعَكَ مِنْهُمْ} من ذرية آدم {أَجْمَعِينَ} أي لأملأن جهنم من المتبوعين والتابعين أجمعين لا أترك منهم أحدا

{ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكَ } “Andolsun ki cehennemi senden” senin cinsinden olan şeytanlarla [dolduracağım], { وَمِمَّنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ } “ve onlardan sana uyanlarla” Âdem'in zürriyetinden [sana uyanlarla], { أَجْمَعِينَ } “hepsiyle [dolduracağım]!” Yani cehennemi uyulanlar ve uyanların hepsiyle dolduracağım, onlardan hiçbirini bırakmayacağım.

قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ (٨٦)

{ قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ } “[Ey Muhammed!] De ki: 'Buna karşılık sizden bir ücret istemiyorum ve ben kendiliğinden bir şeyler uyduranlardan da değilim.'” (86)

{قل ما أسألكم عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ} الضمير للقرآن أو للوحي {وَمَا أَنَا مِنَ المتكلفين} من الذين يتصنعون ويتحللون بما ليسوا من أهله وما عرفتموني قط متصنعاً ولا مدعياً بما ليس عندي حتى أنتحل النبوة وأتقول القرآن

{ قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ } “De ki: 'Buna karşılık sizden bir ücret istemiyorum'” Zamir Kur'an'a veya vahye aittir. { وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ } “ve ben kendiliğinden bir şeyler uyduranlardan da değilim” ehli olmadıkları şeyleri yapmacık olarak üstlenen ve kendilerine mal edenlerden değilim. Beni asla yapmacık davranan veya sahip olmadığım şeyleri iddia eden biri olarak tanımadınız ki peygamberliği kendime mal edeyim ve Kur'an'ı kendiliğimden uydurayım!

إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ (٨٧)

{ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ } “O, bütün âlemler için bir öğütten başka bir şey değildir.” (87)

{إِنْ هُوَ} ما القرآن {إِلاَّ ذِكْرٌ} من الله {للعالمين} للثقلين أوحى إليّ فأنا أبلغه

{ إِنْ هُوَ } “O değildir” Kur'an değildir, { إِلَّا ذِكْرٌ } “bir öğütten başka” Allah'tan bir öğütten başka, { لِلْعَالَمِينَ } “âlemler için” insan ve cin toplulukları için; bana vahyolundu, ben de onu tebliğ ediyorum.

وعن رسول الله ﷺ للمتكلف ثلاث علامات ينازع من فوقه ويتعاطى مالا ينال ويقول مالا يعلم

Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den şöyle rivayet edilmiştir: “Mütekellifin (yapmacık davranıp haddini aşanın) üç alameti vardır: Kendisinden üstün olanla çekişir, erişemeyeceği şeye yeltenir ve bilmediği şeyi söyler.”

وَلَتَعْلَمُنَّ نَبَأَهُ بَعْدَ حِينٍ (٨٨)

{ وَلَتَعْلَمُنَّ نَبَأَهُ بَعْدَ حِينٍ } “Ve onun haberini bir süre sonra mutlaka öğreneceksiniz.” (88)

{ولتعلمن نبأه} نبأ القرآن ومافيه من الوعد والوعيد وذكر البعث والنشور {بَعْدَ حِينِ} بعد الموت أو يوم بدر أو يوم القيامة ختم السورة بالذكر كما افتتحها بالذكر والله الموفق

{ وَلَتَعْلَمُنَّ نَبَأَهُ } “Ve onun haberini mutlaka öğreneceksiniz” Kur'an'ın haberini, onda geçen vaat ve tehditleri, diriliş ve toplanış zikrini [öğreneceksiniz]; { بَعْدَ حِينٍ } “bir süre sonra” ölümden sonra veya Bedir günü yahut kıyamet günü. [Allah] sureyi zikirle açtığı gibi zikirle tamamladı. Başarıya ulaştıran Allah'tır.