Binûn

Nûr — 4. Sayfa

Kaynak: Nazmü'd-Dürer (Münasebet Tefsiri) · Bikâî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

{فليحذر} أي يوقع الحذر {الذين يخالفون} أي يوقعون مخالفته بالذهاب مجاوزين معرضين {عن أمره} أي أمر رسول الله ﷺ، إلى خلافه {أن تصيبهم فتنة} أي شيء يخالطهم في الدنيا فيحل أمورهم إلى غير الحالة المحبوبة التي كاونوا عليها {أو يصيبهم عذاب أليم*} في الآخرة، وهذا يدل على أن الأمر للوجوب حتى يصرف عنه صارف، لترتيب العقاب على الإخلال به، لأن التحذير من العقاب إنما يكون بعد قيام المقتضي لنزول العذاب.

{فليحذر} “Sakınsın”; yani tam anlamıyla sakınsın, {الذين يخالفون} “karşı gelenler”; yani [meclisten] ayrılıp haddi aşarak ve yüz çevirerek muhalefet edenler, {عن أمره} “onun emrine”; yani Allah Resûlü'nün sallallâhu aleyhi ve sellem emrine muhalefet edip onun zıddına yönelenler, {أن تصيبهم فتنة} “başlarına bir fitne gelmesinden”; yani dünyada kendilerine bulaşıp işlerini içinde bulundukları o sevilen durumdan başka bir hale çevirecek bir şeyin isabet etmesinden, {أو يصيبهم عذاب أليم*} “veya kendilerine acı bir azap isabet etmesinden”; ahirette [acı bir azabın gelmesinden]. Bu durum, emrin aksine bir delil bulunmadıkça vücub ifade ettiğine delalet eder; çünkü emre riayetsizlik üzerine ceza terettüp etmektedir, zira cezadan sakındırma ancak azabın inmesini gerektiren sebep gerçekleştikten sonra olur.

ولما أقام سبحانه الأدلة على أنه نور السماوات والأرض بأنه لا قيام لشيء إلا به سبحانه، وختم بالتحذير لكل مخالف، أنتج ذلك أن له كل شيء فقال: {ألا إن لله} اي الذي له جميع المجد جميع {ما في السماوات} ولثبوت أنه سبحانه محيط العلم والقدرة، لم يقتض المقام التأكيد بإعادة الموصول فقال: {والأرض} أي من جوهر وعرض، وهما له أيضاً لأن الأرض في السماء، وكل سماء في التي فوقها حتى ينتهي ذلك إلى العرش الذي صرح في غير آية أنه صاحبه، وهو سماء أيضاً لعلوه عما دونه، فكل ما فيه له، وذلك أبلغ - لدلالته بطريق المجاز - مما لو صرح به، فدل ذلك - بعد الدلالة

Allah Teâlâ O'nun olmaksızın hiçbir şeyin var olamayacağını açıklayarak Kendisinin göklerin ve yerin nuru olduğuna dair delilleri ikame edip her muhalife yönelik bir uyarıyla [sözü] bitirince, bundan her şeyin O'na ait olduğu neticesi çıktı ve şöyle buyurdu: {ألا إن لله} “Bilesiniz ki Allah'ındır”; yani bütün yüceliklerin sahibi olan [Allah'ındır], {ما في السماوات} “göklerde olanların hepsi”. O'nun ilim ve kudretinin her şeyi kuşattığı sabit olduğundan, bu makam ism-i mevsulün tekrarıyla tekit edilmeyi gerektirmedi ve {والأرض} “ve yerdekiler” buyurdu; yani cevher ve araz cinsinden her şey [O'nundur]. Yer göğün içinde ve her bir gök de kendi üzerindeki göğün içinde olup bu durum birçok ayette sahibinin Kendisi olduğu açıkça belirtilen Arş'a kadar vardığından ve altındakilere göre yüksekte olması sebebiyle Arş da bir sema olduğundan bunların ikisi de O'na aittir; dolayısıyla onun içindeki her şey O'nundur. Bu da -mecaz yoluyla delaleti sebebiyle- açıkça ifade edilmesinden daha beliğdir. Böylece bu durum -delalet ettikten sonra-

على وجوده - على وحدانيته، وكمال علمه وقدرته.

varlığına delalet ettikten sonra- O'nun birliğine, ilminin ve kudretinin kemaline delalet etti.

ولما كانت أحوالهم من جملة ما له، كان من المعلوم أنها لم تقم في أصلها ولا بقاء لها إلا بعلمه ولأنها بخلقه، فلذلك قال محققاً مؤكداً مرهباً: {قد يعلم ما أنتم} أيها الناس كلكم {عليه} أي الآن، والمراد بالمضارع هنا وجود الوصف من غير نظر إلى زمان، ولو عبر بالماضي لتوهم الاختصاص به، والكلام في إدخال «قد» عليه كما مضى آنفاً باعتبار أولي النفوذ في البصر، وأهل الكلال والكدر {ويوم} أي ويعلم ما هم عليه يوم {يرجعون} أي بقهر قاهر لهم على ذلك، لا يقدرون له على دفاع، ولا نوع امتناع {إليه} وكان الأصل: ما أنتم عليه، ولكنه أعرض عنهم تهويلاً للأمر، أو يكون ذلك خاصاً بالمتولين المعرضين إشارة إلى أنهم يناقشون الحساب، ويكون سر الالتفاف التنبيه على الإعراض عن المكذب بالقيامة، والإقبال على المصدق، صوناً لنفيس الكلام، عن الجفاة الأغبياء اللئام {فينبئهم} أي فيتسبب عن ذلك أنه يخبرهم تخبيراً عظيماً {بما عملوا} فليعدوا لكل شيء منه جواباً {والله} أي الذي له الإحاطة الكاملة {بكل شيء} من ذلك وغيره {عليم*} فلذلك أنزل الآيات

Onların halleri de O'na ait olan şeylerin cümlesinden olunca, bu hallerin aslen var olmasının ve bekasının ancak O'nun ilmiyle ve O'nun yaratmasıyla mümkün olduğu malum hale geldi. Bu sebeple hakikati bildirerek, tekit ederek ve korkutarak şöyle buyurdu: {قد يعلم ما أنتم} “O, sizin ne üzerinde olduğunuzu kesinlikle bilir”; ey insanların hepsi! {عليه} “bulunduğunuz hali”; yani şu andaki [halinizi bilir]. Buradaki muzari fiilden kasıt, zamana bakılmaksızın vasfın mevcudiyetidir; şayet mazi kipiyle ifade edilseydi geçmiş zamana has olduğu zannı doğardı. 'Kad' edatının muzari üzerine dahil olmasına dair açıklama, basiret sahipleri ile basireti körelmiş ve bulanmış kimseler dikkate alınarak az önce geçmişti. {ويوم} “ve o gün”; yani şu günde ne halde olduklarını da bilir: {يرجعون} “döndürülecekleri”; yani karşı koyamayacakları ve hiçbir şekilde engel olamayacakları bir kahredicinin onları kahretmesiyle, {إليه} “O'na”. Aslolan 'üzerinde bulunduğunuz hali' [şeklinde hitap] idi; ancak durumun dehşetini bildirmek için onlardan yüz çevirip [üçüncü şahsa geçti]; yahut bu, hesaba çekileceklerine işaret etmek üzere yüz çevirip geri dönenlere mahsustur. İltifat sanatının sırrı ise, kıymetli kelamı kaba, ahmak ve alçak kimselerden korumak maksadıyla kıyameti yalanlayandan yüz çevirip tasdik edene yönelmeye dikkat çekmektir. {فينبئهم} “onlara haber verecektir”; yani bundan kaynaklı olarak onlara büyük bir haber verişle bildirecektir, {بما عملوا} “yaptıklarını”; artık onun her biri için bir cevap hazırlasınlar! {والله} “Allah”; yani tam bir kuşatıcılığa sahip olan [Allah], {بكل شيء} “her şeyi”; bundan ve diğer şeylerden [her şeyi], {عليم*} “hakkıyla bilendir”. Bu sebeple apaçık ayetleri indirdi

البينات، وكان نور الأرض والسماوات، فقد رد الختام على المبدأ، والتحم الآخر بالأول والاثنا - والله الهادي.

ve yerin ve göklerin nuru oldu. Böylece son başa döndü, son ile ilk ve ikisi birbirine kenetlendi. Hidayete erdiren Allah'tır.