Binûn

Gâfir — 4. Sayfa

Kaynak: Nazmü'd-Dürer (Münasebet Tefsiri) · Bikâî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

ولما كان الكفر بالغيب سببا لعدم قبول الإيمان عند الشهادة قال: (فلم يك) أي لم يصح ولم يقبل بوجه من الوجوه لأنهع لا كون يساعد على ذلك ولا بأدنى درجات الكون، فأشار بكان إلى أن هذا أمر مستقر وشأن مستمر لكل أمة ليس خاصا بالمحدث عنهم ومن مضى قبلهم وبحذف لام الكلمة إلى أنهم أمعنوا في الترقق بتقرير الإيمان وتكريره وتسريحه، والوقت ضيق والمجال حصير، وقد أزفت الآزفة، ليس لها من دون الله كاشفة، فلم يكونوا لفوات الوقت موفين بما طلب منهم) ينفعهم إيمانهم) أي يتجد لهم نفعة بعد ذلك لأنه إيمان إلجاء واضطرار لا إيمان طواعية واختيار) لما رأوا (وأظهر موضع الإضمار زيادة في الترهيب، فقال: (بأسنا (لأن الإيمان لا يتحقق ولا يتصور إلا مع الغيب، وأما عند الشهادة فقد كشفت سريرته على أنه قد فاتت حقيقته وصثورته، فلو ردوا لعادوا، ولو أتاهم بعد ذلك العذاب لانقادوا، ولهذا السر قال تعالى صارفا القول إلى الاسم المقتضي لمزج الحكمة بالعظمة: (سنت الله) أي سن الملك الأعظم المحيط علما وقدرة ذلك ف يكل دهر سنة، ولذا قال) التي قد خلت في عباده (أن الإيمان بعد كشف الغطاء لا يقبل، وكل أمة كذبت الرسل أهلكت، وكل من أجيب إلى الإيمان المقترحة فلم يؤمن عذب، سنها سنة وأمضاها عزمة، فلا غير لها، فربح

Gayba iman etmemek, müşahede anında imanın kabul olunmamasına sebep teşkil ettiği için şöyle buyurdu: {فلم يك} “Fakat olmadı” yani hiçbir şekilde sahih ve makbul olmadı; çünkü buna imkân veren en ufak bir varlık derecesi bile kalmamıştır. "Kâne" fiili ile bunun her ümmet için geçerli, sürekli ve yerleşik bir kanun olduğuna, sadece kendilerinden bahsedilenlere ve öncekilere has olmadığına; kelimenin lâm harfinin hazfedilmesiyle de onların imanı ikrar etme, tekrarlama ve açıklama hususunda son derece inceldiklerine işaret etti. Fakat vakit dardır, alan kısıtlıdır, yaklaşan yaklaşmıştır ve onu Allah'tan başka açığa çıkaracak yoktur; dolayısıyla vaktin geçmesi sebebiyle kendilerinden istenen şeyi yerine getirmiş olmadılar: {ينفعهم إيمانهم} “imanları kendilerine fayda vermedi” yani bundan sonra onların faydasına bir şey yenilenmedi; çünkü bu bir mecburiyet ve çaresizlik imanıdır, gönüllü ve ihtiyarî bir iman değildir; {لما رأوا} “gördükleri zaman.” Korkutmayı artırmak için zamir makamında zahir ismi getirerek şöyle buyurdu: {بأسنا} “azabımızı.” Çünkü iman ancak gayb ile birlikte tahakkuk eder ve tasavvur olunur; müşahede anında ise hakikati ve sureti kaçmış olmakla birlikte gizli olan açığa çıkmıştır. Eğer geri döndürülselerdi yine eski hallerine dönerlerdi; bundan sonra kendilerine azap gelseydi yine boyun eğerlerdi. Bu sırdan ötürü Allah Teâlâ, hikmet ile azameti birleştirmeyi gerektiren isme sözü çevirerek şöyle buyurdu: {سنت الله} “Allah'ın kanunu [olarak]” yani ilim ve kudretle her şeyi kuşatan en büyük Hükümran bunu her devirde bir kanun kılmıştır; nitekim şöyle buyurdu: {التي قد خلت في عباده} “kulları hakkında geçmiş olan.” Yani perdenin kalkmasından sonra imanın kabul edilmeyeceği, elçileri yalanlayan her ümmetin helak edildiği ve talep edilen mucizeler verilip de iman etmeyen herkesin azap gördüğü kanunudur; O bunu bir sünnet kılmış ve kesin bir azimle yürütmüştür, onun için hiçbir değişiklik yoktur. O zaman kazanan

إذ ذاك المؤمنون) وخسر) أي هلك أو تحقق وتبين أنه خسر. ولما كان المكان لا ينفك عن الزمان، استعير ظرفه له وليدل على غاية التمكن فقيل: (هنالك) أي في ذلك الوقت العظيم الشأن بما كان فيه وكان) الكافرون) أي العريفون في هذا الوصف فلا انفكاك بينهم وبينه، وقد التف آخرها بما بين من كمال العزة وتمام القدرة وشمول العلم مما رتب من أسباب الهداية والإضلال ووالإشقاء والإسعاد والنجاة والإهلاك بأولها أي التفاف، واكتنفت البداية والنهاية بيان ذلك مع ما اشتمل عليه الوسط أيضا منه أعظم اكتناف، فسبحان من هذا إنزاله، وتبارك اسمه وجل جلاله، ولا إله سواه ولا حوةل ولا قوة إلا بالله، رب سهل كريم.

müminler oldu. {وخسر} “Ve hüsrana uğradı” yani helak oldu yahut hüsrana uğradığı kesinleşip ortaya çıktı. Mekân zamandan ayrılmadığı için mekân zarfı zamana istiare edilmiş ve son derece yerleşmeyi bildirmek üzere şöyle buyrulmuştur: {هنالك} “İşte orada” yani içinde bulunduğu durum sebebiyle şanı büyük olan o vakitte; {الكافرون} “kâfirler.” Yani bu vasıfta kökleşmiş olan ve kendileriyle bu vasıf arasında ayrılık bulunmayan kimseler [hüsrana uğradı]. Surenin sonu, hidayet, dalalet, bedbahtlık, saadet, kurtuluş ve helak sebeplerinden tertip edilen şeylerle ilmin kuşatıcılığı, kudretin tamlığı ve izzetin kemalini beyan eden baş tarafıyla tam bir uyum içinde sarmaş dolaş olmuş; başı ve sonu, ortasının da ihtiva ettiği hususlarla birlikte bu beyanı en muazzam şekilde kuşatmıştır. İndirdiği bu [kitap] olan Zât her türlü noksanlıktan münezzehtir; ismi pek mübarek, şanı pek yücedir. O'ndan başka ilah yoktur; güç ve kuvvet ancak Allah'a aittir. Rabbim kolaylaştırıcıdır, kerem sahibidir.