فقد أخرج
Nitekim tahriç etmiştir:
أحمد ومسلم وغيرهما عن أبي هريرة عن النبي ﷺ يرويه عن ربه تعالى أنه قال: «أنا خير الشركاء فمن عمل عملا أشرك فيه غيري فأنا بريء منه وهو للذي أشرك».
Ahmed, Müslim ve diğerleri, Ebû Hüreyre'den, o da Peygamber'den ﷺ, o da Rabbi Teâlâ'dan rivayetle nakletmiştir ki O şöyle buyurmuştur: «Ben ortakların en hayırlısıyım. Her kim bir amel işler de onda benden başkasını ortak kılarsa, ben ondan uzağım ve o amel [bana] ortak koştuğu kimsenindir.».
وأخرج البزار والبيهقي عن أنس قال: «قال رسول الله ﷺ تعرض أعمال بني آدم بين يدي الله ﷿ يوم القيامة في صحف مختمة فيقول الله تعالى ألقوا هذا واقبلوا هذا فتقول الملائكة يا رب والله ما رأينا منه إلا خيرا فيقول سبحانه إن عمله كان لغير وجهي ولا أقبل اليوم من العمل إلا ما أريد به وجهي»
el-Bezzâr ve el-Beyhakî, Enes'ten şöyle dediğini tahriç etmiştir: «Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu: Âdemoğullarının amelleri kıyamet günü mühürlü sahifeler içinde Allah Azze ve Celle'nin huzuruna arz olunur. Allah Teâlâ: 'Şunu atın, şunu kabul edin' buyurur. Melekler: 'Ey Rabbimiz! Vallahi biz ondan hayırdan başka bir şey görmedik' derler. Bunun üzerine O Subhânehu: 'Şüphesiz onun ameli benim rızam için değildi; bugün ise ben amellerden sadece benim rızam gözetilerek yapılanı kabul ederim' buyurur.»
،
,
وأخرج أحمد والنسائي وابن حبان والطبراني والحاكم وصححه عن يحيى بن الوليد بن عبادة أن النبي ﷺ قال: «من غزا وهو لا ينوي في غزاته إلا عقالا فله ما نوى»
Ahmed, en-Nesâî, İbn Hibbân, et-Taberânî ve sahih olduğunu belirterek el-Hâkim, Yahyâ b. el-Velîd b. Ubâde'den Peygamber'in ﷺ şöyle buyurduğunu tahriç etmiştir: «Her kim gazveye çıkar da gazvesinde sadece bir deve bağı elde etmekten başka bir şey niyet etmezse, onun için ancak niyet ettiği şey vardır.»
،
,
وأخرج أبو داود والنسائي والطبراني بسند جيد عن أبي أمامة قال: «جاء رجل إلى النبي ﷺ فقال: أرأيت رجلا غزا يلتمس الأجر والذكر ما له فقال رسول الله ﷺ: لا شيء له فأعادها ثلاث مرار يقول رسول الله ﵊: لا شيء له ثم قال: إن الله تعالى لا يقبل من العمل إلا ما كان له خالصا وابتغى به وجهه»
Ebû Dâvûd, en-Nesâî ve et-Taberânî ceyyid bir senetle Ebû Ümâme'den şöyle dediğini tahriç etmiştir: «Bir adam Peygamber'e ﷺ gelerek: 'Hem ecir hem de anılmak [şöhret] isteyerek gazaya çıkan bir adam hakkında ne dersin, onun için ne vardır?' dedi. Resûlullah ﷺ: 'Onun için hiçbir şey yoktur' buyurdu. Adam bunu üç defa tekrarladı; Resûlullah aleyhisselâm [her defasında]: 'Onun için hiçbir şey yoktur' buyuruyor ve ardından şöyle diyordu: 'Şüphesiz Allah Teâlâ, amellerden sadece kendisi için halis kılınan ve yalnızca O'nun rızası gözetilerek yapılanı kabul eder.'»
إلى غير ذلك من الأخبار.
Bunlar ve benzeri daha pek çok rivayet vardır.
واستشكل كون السرور بالعمل إشراكا فيه محبطا له مع أن الإتيان به ابتداء كان بإخلاص النية كما يدل عليه إني أعمل العمل لله تعالى.
Amelden dolayı sevinç duymanın, ona başkasını ortak etmek ve ameli boşa çıkarıcı sayılması müşkül görülmüştür; zira 'Ben Allah Teâlâ için bir amel işliyorum' ifadesinin de delalet ettiği üzere, o amelin yapılmasının başlangıcı ihlaslı bir niyet iledir.
وأجيب بما أشار إليه في الأحياء من أن العمل لا يخلو إذا عمل من أن ينعقد من أوله إلى آخره على الإخلاص من غير شائبة رياء وهو الذهب المصفى أو ينعقد من أوله إلى آخره على الرياء وهو عمل محبط لا نفع فيه أو ينعقد من أول أمره على الإخلاص ثم يطرأ عليه الرياء وحينئذ لا يخلو طروه عليه من أن يكون بعد تمامه أو قبله والأول غير محبط لا سيما إذا لم يتكلف إظهاره إلا أنه إذا ظهرت رغبة وسرور تام بظهوره يخشى عليه لكن الظاهر أنه مثاب عليه والثاني وهو المراد هنا فإن كان باعثا له على العمل ومؤثرا فيه فسد ما قارنه وأحبطه ثم سرى إلى ما قبله.
Buna İhyâ'da işaret edilen şu açıklamayla cevap verilmiştir: Bir amel işlendiğinde şu durumlardan hali değildir: Ya başından sonuna kadar hiçbir riya şaibesi olmaksızın ihlas üzere akdedilir ki bu arı-duru altındır; ya başından sonuna kadar riya üzere akdedilir ki bu boşa çıkmış, hiçbir faydası olmayan bir ameldir; ya da başlangıcında ihlas üzere akdedilip sonradan ona riya arız olur. Bu durumda riyanın ona arız olması ya amel bittikten sonra ya da bitmeden öncedir. Birincisi [ameli] boşa çıkarıcı değildir; bilhassa ameli göstermek için bir külfete girmemişse böyledir. Ancak o amelin ortaya çıkmasına karşı tam bir arzu ve sevinç belirirse onun adına endişe edilir; fakat zahir olan onun sevabını alacağıdır. İkincisi -ki burada kastedilen de budur- eğer o riya kişiyi amele sevk eden ve onda tesirli olan bir unsur haline gelmişse, kendisiyle beraber olan kısmı ifsat edip boşa çıkarır, sonra da kendisinden önceki kısma sirayet eder.
وأخرج ابن منده وأبو نعيم في الصحابة وغيرهما من طريق السدي الصغير عن الكلبي عن أبي صالح عن ابن عباس قال: كان جندب بن زهير إذا صلى أو صام أو تصدق فذكر بخير ارتاح له فزاد في ذلك لمقالة الناس وفيه نزل قوله تعالى: فَمَنْ كانَ يَرْجُوا الآية ولا شك أن العمل الذي يقارن ذلك محبط.
İbn Mende, es-Sahâbe adlı eserinde Ebû Nuaym ve diğerleri, es-Süddî es-Sağîr tarikiyle el-Kelbî'den, o Ebû Sâlih'ten, o da İbn Abbâs'tan şöyle dediğini tahriç etmiştir: Cündeb b. Züheyr namaz kıldığında, oruç tuttuğunda veya sadaka verdiğinde hayırla anılırsa bundan ferahlık duyar ve insanların sözünden dolayı bunları artırırdı. İşte Allah Teâlâ'nın: { فَمَنْ كانَ يَرْجُوا } “Artık her kim umuyorsa...” ayeti onun hakkında inmiştir. Şüphe yok ki bu durumun eşlik ettiği amel boşa çıkmıştır.
وذكر بعضهم قد يثاب الرجل على الإعجاب إذا اطلع على عمله،
Bazıları, ameline muttali olunduğunda kişinin duyduğu beğeniden ötürü de sevap alabileceğini zikretmiştir.
فقد روى الترمذي وغيره عن أبي هريرة رضي الله تعالى عنه «أن رجلا قال: يا رسول الله إني أعمل العمل فيطلع عليه فيعجبني فقال ﵊ لك أجران أجر السر وأجر العلانية»
Nitekim et-Tirmizî ve başkaları Ebû Hüreyre'den radıyallâhu teâlâ anh şöyle rivayet etmiştir: «Bir adam: 'Ey Allah'ın Resûlü! Ben bir amel işliyorum, sonra ona muttali olunuyor ve bu benim hoşuma gidiyor' dedi. Bunun üzerine [Resûlullah] aleyhisselâm: 'Sana iki ecir vardır: Gizlilik ecri ve aleniyet ecri' buyurdu.»
وهذا محمول على ما إذا كان ظهور عمله لأحد باعثا له على عمل مثله والاقتداء به فيه ونحو ذلك ولم يكن إعجابه بعمله ولا بظهوره بل بما يترتب عليه من الخير ومثله دفع سوء الظن ولذا قيل ينبغي لمن يقتدي به أن يظهر أعماله الحسنة، والظاهر أن النبي ﷺ علم حال كل من هذا الرجل وجندب بن زهير فأجاب كلا على حسب حاله، وما ألطف جوابه ﵊ لجندب كما لا يخفى على الفطن.
Bu [hadis], amelinin bir kimseye görünmesi o kimseyi benzer bir ameli yapmaya, ona uymaya ve benzeri şeylere sevk edici olduğu ve kişinin beğenisi amelin kendisine yahut görünmesine değil de bundan doğacak hayra ve benzer şekilde suizanı defetmeye yönelik olduğu duruma hamledilir. Bundan dolayı örnek alınan kimsenin güzel amellerini aşikâr etmesi gerektiği söylenmiştir. Zahir olan odur ki Peygamber ﷺ hem bu adamın hem de Cündeb b. Züheyr'in halini bilmiş ve her birine durumuna göre cevap vermiştir. Zeki olan kimselere gizli kalmayacağı üzere, [Resûlullah'ın] aleyhisselâm Cündeb'e cevabı ne kadar da latiftir!
وأخرج ابن المنذر وابن أبي حاتم وابن مردويه والبيهقي في شعب الأيمان عن ابن عباس رضي الله تعالى عنهما أنه قال: أنزلت الآية في المشركين الذين عبدوا مع الله تعالى إلها غيره وليست في المؤمنين وهو ظاهر في أنه حمل الشرك على الجلي، وأنه تعلم أنه لا يظهر حينئذ وجه تقديم الأمر بالعمل الصالح على النهي عن الشرك المذكور إلا بتكلف فلعل العموم أولى وإن كان الشرك أكثر شيوعا في الشرك الجلي.
İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, İbn Merdûye ve Şuabü'l-Îmân'da el-Beyhakî, İbn Abbâs'tan radıyallâhu teâlâ anhümâ şöyle dediğini tahriç etmiştir: «Ayet, Allah Teâlâ ile birlikte başka bir ilaha ibadet eden müşrikler hakkında inmiştir, müminler hakkında değildir.» Bu rivayet, onun şirki açık şirke hamlettiğini göstermektedir. Şunu bilmelisin ki bu takdirde salih amel emrinin mezkûr şirk nehyinin önüne geçirilmesinin gerekçesi bir zorlama olmaksızın anlaşılamaz. Dolayısıyla şirk lafzı açık şirkte daha yaygın olsa bile, umum ifade etmesi belki de daha evladır.
ويدخل في العموم قراءة القرآن للموتى بالأجرة فلا ثواب فيها للميت ولا للقارئ أصلا وقد عمت البلوى
Ücret karşılığında ölülere Kur'an okumak da bu umuma dahildir; bunda ne ölü için ne de okuyan için kesinlikle hiçbir sevap yoktur. Bu durum umumi bir bela haline gelmiş,
بذلك والناس عنه غافلون وإذا نبهوا لا يتنبهون فإنا لله تعالى وإنا إليه راجعون وقد بالغ في العموم من جعل الاستعانة في الطاعات كالوضوء شركا منهيا عنه
insanlar da bundan gafil kalmıştır; uyarıldıklarında da uyarılmazlar. İnna lillâhi teâlâ ve inna ileyhi râciûn. Abdest gibi taatlerde başkasından yardım istemeyi yasaklanmış bir şirk sayan kimse ise bu umumilikte aşırıya gitmiştir.
فقد قال الراغب في المحاضرات: إن علي بن موسى الرضا رضي الله تعالى عنهما كان عند المأمون فلما حضر وقت الصلاة رأى الخدم يأتونه بالماء والطست فقال الرضا رضي الله تعالى عنه: لو توليت هذا بنفسك فإن الله تعالى يقول: فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً وَلا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً
Nitekim er-Râgıb el-Muhâdarât'ta şöyle demiştir: Ali b. Mûsâ er-Rızâ radıyallâhu teâlâ anhümâ, Me'mûn'un yanındaydı. Namaz vakti gelince hizmetçilerin ona su ve leğen getirdiğini gördü. Bunun üzerine er-Rızâ radıyallâhu teâlâ anh: «Bu işi bizzat kendin üstlensen ya! Zira Allah Teâlâ: { فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً وَلا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً } “Artık her kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa salih bir amel işlesin ve Rabbinin ibadetine hiç kimseyi ortak koşmasın” buyurmaktadır» dedi.
ولعل المراد بالنهي هذا مطلق طلب الترك ليعم الحرام والمكروه، والظاهر أن الفاء للتفريع على قصر الوحدانية عليه تعالى، ووجه ذلك على أن كون الإله الحق واحدا يقتضي أن يكون في غاية العظمة والكمال واقتضاء ذلك عمل الطامع في كرامته عملا صالحا وعدم الإشراك بعبادته مما لا شبهة فيه كذا قيل، وقيل الأمر بالعمل الصالح متفرع على كونه تعالى إلها والنهي عن الشرك متفرع على كون الإله واحدا، وجعل هذا وجها لتقديم الأمر على النهي على ما روي عن ابن عباس وهو كما ترى، وقيل: التفريع على مجموع ما تقدم فليفهم، ووضع الظاهر موضع الضمير في الموضعين مع التعرض لعنوان الربوبية لزيادة التقرير وللإشعار بعلية العنوان للأمر والنهي ووجوب الامتثال فعلا وتركا.
Belki de bu nehiyden maksat, hem haramı hem de mekruhu kapsayacak şekilde mutlak olarak terk talebidir. Zahir olan odur ki fâ [harfi], vahdaniyetin Allah Teâlâ'ya has kılınması üzerine tefri' (hüküm bina etme) içindir. Bunun izahı şöyledir: Hak ilahın bir olması, O'nun nihai azamet ve kemal üzere olmasını gerektirir; bu durumun gereği olarak da O'nun ikramını arzulayan kimsenin salih amel işlemesi ve O'na ibadette hiçbir şeyi ortak koşmaması gerektiğinde şüphe yoktur; nitekim böyle denilmiştir. Salih amel emrinin O Teâlâ'nın ilah olmasına, şirkten nehyin ise ilahın bir olmasına dayandığı da söylenmiştir. İbn Abbâs'tan rivayet edilen kavle göre emrin nehyin önüne geçirilmesinin gerekçesi bu kılınmıştır ki durum gördüğün gibidir. Tefri'in daha önce geçenlerin bütünü üzerine olduğu da söylenmiştir; öyleyse iyi anla. Her iki yerde de zamir makamında açık ismin (zâhir isim) kullanılması ve Rablik unvanına temas edilmesi, takriri artırmak ve bu unvanın emir ve nehyin illeti olduğuna, fiil ve terk bakımından imtisalin (emre uymanın) gerekliliğine dikkat çekmek içindir.
وقرأ أبو عمرو في رواية الجعفي «ولا تشرك» بالتاء الفوقية على الالتفات من الغيبة إلى الخطاب ويكون قوله تعالى: «بربه» التفاتا أيضا من الخطاب إلى الغيبة، هذا وعن معاوية بن أبي سفيان أن هذه الآية «فمن كان يرجو» إلخ آخر آية نزلت وفيه كلام والحق خلافه والله تعالى أعلم.
Ebû Amr, Cu'fî rivayetinde gaibten muhataba iltifat yoluyla üstten iki noktalı te ile «ولا تشرك» şeklinde okumuştur; bu takdirde Allah Teâlâ'nın «بربه» buyruğu da muhataptan gaibe doğru bir iltifat olur. Bu meyanda Muâviye b. Ebî Süfyân'dan, bu «فمن كان يرجو...» ayetinin en son inen ayet olduğu rivayet edilmiştir; ancak bu görüş tartışmalıdır ve hak olan bunun hilafıdır. Doğrusunu en iyi Allah Teâlâ bilir.
«ومن باب الإشارة في الآيات» قيل ذو القرنين إشارة إلى القلب، وقيل: إلى الشيخ الكامل ويأجوج ومأجوج إشارة إلى الدواعي والهواجس الوهمية والوساوس والنوازع الخيالية، وقيل: إشارة إلى القوى والطبائع والأرض إشارة إلى البدن وهكذا فعلوا في باقي ألفاظ القصة وراموا التطبيق بين ما في الآفاق وما في الأنفس ولعمري لقد تكلفوا غاية التكلف ولم يأتوا بما يشرح الخاطر ويسر الناظر، ولعل الأولى أن يقال: الإشارة في القصة إلى إرشاد الملوك لاستكشاف أحوال رعاياهم وتأديب مسيئهم والإحسان إلى محسنهم وإعانة ضعفائهم ودفع الضرر عنهم وعدم الطمع بما في أيديهم وإن سمحت به أنفسهم لمصلحتهم. وقد يقال: فيها إشارة إلى اعتبار الأسباب.
«Ayetlerdeki İşârî Yorumlar Babından»: Zülkarneyn'in kalbe, bir görüşe göre ise mürşid-i kâmile işaret ettiği; Ye'cûc ve Me'cûc'un vehmî dürtülere, kuruntulara, vesveselere ve hayalî meyillere, bir görüşe göre ise kuvvelere ve tabiatlara işaret ettiği; arzın ise bedene işaret ettiği söylenmiştir. Kıssanın diğer lafızlarında da böyle yapmışlar ve afaktaki (dış âlemdeki) varlıklar ile enfüsteki (iç âlemdeki) haller arasında bir mutabakat kurmaya çalışmışlardır. Ömrüme yemin olsun ki son derece aşırı bir zorlamaya girmişler, gönlü ferahlatacak ve görene sevinç verecek bir şey ortaya koyamamışlardır. Belki de en evlası şöyle denilmesidir: Kıssadaki işaret, kralları tebaalarının durumlarını araştırmaya, kötülük yapanları terbiye edip iyilik yapanlara ihsanda bulunmaya, zayıflarına yardım edip onlardan zararı defetmeye ve kendi maslahatları uğruna gönül rızasıyla verseler bile halkın elindekine göz dikmemeye yönlendirmektedir. Kıssada sebeplere itibar edilmesine dair bir işaret bulunduğu da söylenebilir.
وقال الأشاعرة: الأسباب في الحقيقة ملغاة وعلى هذا قول شيخهم يجوز لأعمى الصين أن يرى بقعة أندلس ومذهب السلف أنها معتبرة وإن لم يتوقف عليها فعل الله تعالى عقلا وتحقيق هذا المطلب في محله، وقوله تعالى:
Eş'arîler: 'Sebepler hakikatte hükümsüzdür (mülğâdır)' demişlerdir; şeyhlerinin 'Çin'deki bir âmânın Endülüs diyarını görmesi mümkündür' sözü de bu kabildendir. Selef'in mezhebi ise Allah Teâlâ'nın fiili aklen onlara bağlı olmasa bile sebeplerin muteber olduğu yönündedir. Bu meselenin tahkiki kendi yerindedir. Allah Teâlâ'nın şu buyruğuna gelince:
الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً إشارة إلى المرائين على ما في أسرار القرآن ومنهم الذين يجلسون في الخانقاه لأجل نظر الخلق وصرف وجوه الناس إليهم واصطياد أهل الدنيا بشباك حيلهم وذكر من خسرانهم في الدنيا افتضاحهم فيها وإظهار الله تعالى حقيقة حالهم للناس.
{ الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً } “Onlar, dünya hayatındaki çabaları boşa giden ve kendilerini gerçekten güzel iş yapıyor sanan kimselerdir.” Esrâru'l-Kur'ân'da belirtildiğine göre mürâîlere (gösterişçilere) işarettir. İnsanların kendilerine bakması, halkın teveccühünü kendilerine çekmek ve hile ağlarıyla dünya ehlini avlamak için tekkede oturanlar da bunlardandır. Onların dünyadaki hüsranı olarak, dünyada rezil rüsva olmaları ve Allah Teâlâ'nın onların gerçek hallerini insanlara ifşa etmesi zikredilmiştir.
ومهما تكن عند امرئ من خليقة ... وإن خالها تخفى على الناس تعلم
Kişide hangi huy bulunursa bulunsun... İnsanlardan gizli kaldığını sansa da mutlaka bilinir.
وأما خسرانهم في الآخرة فالطرد عن الحضرة والعذاب الأليم. وقوله تعالى: قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحى إِلَيَّ أَنَّما إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ إشارة إلى جهة مشاركته ﷺ للناس وجهة امتيازه ولولا تلك المشاركة ما حصلت الإفاضة ولولا ذلك الامتياز ما حصلت الاستفاضة. وقد أشار مولانا جلال الدين القونوي قدس سره إلى ذلك بقوله:
Ahiretteki hüsranlarına gelince; ilahî huzurdan kovulmak ve elem verici azaptır. Allah Teâlâ'nın: { قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحى إِلَيَّ أَنَّما إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ } “De ki: Ben de ancak sizin gibi bir beşerim; bana ancak ilahınızın bir tek ilah olduğu vahyolunuyor” buyruğu, Peygamber'in ﷺ insanlarla müşterek olduğu yön ile onlardan ayrıldığı mümtaz yönüne işarettir. Şayet o müştereklik olmasaydı feyiz akışı (ifâza) gerçekleşmezdi; şayet o imtiyaz olmasaydı feyiz alma (istifâza) gerçekleşmezdi. Mevlânâ Celâleddîn el-Konevî kaddesallâhu sırrahu şu sözleriyle buna işaret etmiştir:
كفت بيغمبر كه أصحابي نجوم ... ره روانرا شمع وشيطان رارجوم
Peygamber dedi ki: 'Ashabım yıldızlar gibidir... Yolcular için kandil, şeytanlar içinse taştır.'
هر كسى را كر نظر بوادي زدور ... كو كرفتي ز آفتاب جرخ نور
Eğer herkesin uzaktan görmeye gücü yetseydi... Feleğin güneşinden doğrudan nur alabilseydi,
كي ستاره حاجتي بوادي ذليل ... كي بدي بر نور خورشيدا ودليل
Yıldıza ne hacet kalırdı ey hakir... Güneşin nuruna o nasıl delil olurdu?
ماه ميكو يد بابر وخاك في ... من بشر من مثلكم يوحى إلى
Ay, buluta ve toprağa der ki:... 'Ben sizin gibi bir beşerim, bana vahyolunuyor.'
جون شما تاريك بودم در نهاد ... وحي خورشيد دم جنين نوري
Yaratılışta ben de sizin gibi karanlıktım... Güneşin vahyi bana böyle bir nur bağışladı.
بداد ظلمتي دارم به نسبت با شموس ... نور دارم بهر ظلمات
Güneşlere nispetle bir karanlığım var... Lakin nefislerin karanlıkları için de bir nurum var.
نفوس زان ضعيفم تا تو بابي أوري ... كه ني مردي آفتاب انوري
Sen dayanabilesin diye öyle zayıfım... Zira sen nurlu güneşe dayanamazsın.
هذا ونسأل الله تعالى بحرمة نبيه المكرم المعظم ﷺ أن يوفقنا لما يرضيه ويوفقنا على أسرار كتابه الكريم ومعانيه.
İşte böyle; Kerîm ve Muazzam Peygamberi ﷺ hürmetine Allah Teâlâ'dan bizi razı olacağı amellere muvaffak kılmasını, yüce Kitabı'nın sırlarına ve manalarına muttali eylemesini niyaz ederiz.