Binûn

Neml Suresi Tefsiri — 4. Sayfa

Kaynak: Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm (İbn Kesîr Tefsiri) · İbn Kesîr · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

يقول تعالى مخبرًا رسوله وآمرًا له أن يقول: (إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ رَبَّ هَذِهِ الْبَلْدَةِ الَّذِي حَرَّمَهَا وَلَهُ كُلُّ شَيْءٍ)، كَمَا قَالَ: {قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي شَكٍّ مِنْ دِينِي فَلا أَعْبُدُ الَّذِينَ تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ} [يونس: ١٠٤].

Allah Teâlâ Resûlü'ne haber vererek ve şöyle demesini emrederek buyuruyor ki: (إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ رَبَّ هَذِهِ الْبَلْدَةِ الَّذِي حَرَّمَهَا وَلَهُ كُلُّ شَيْءٍ), nitekim şöyle buyurmuştur: {قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي شَكٍّ مِنْ دِينِي فَلا أَعْبُدُ الَّذِينَ تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ} “De ki: ‘Ey insanlar! Eğer benim dinimden şüphede iseniz, [bilin ki] ben Allah'tan başka taptıklarınıza tapmam; ancak sizin canınızı alacak olan Allah'a kulluk ederim.’” [Yûnus: 104].

وإضافة الربوبية إلى البلدة على سبيل التشريف لها والاعتناء بها، كما قال: {فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ * الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ} [قريش: ٣، ٤].

Rabbliğin beldeye izafe edilmesi, onu şereflendirmek ve ona ihtimam göstermek içindir; nitekim şöyle buyurmuştur: {فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ * الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ} “Şu Beyt'in (Kâbe'nin) Rabbine kulluk etsinler; O ki, onları açlıktan doyurdu ve korkudan emin kıldı.” [Kureyş: 3, 4].

وقوله: (الَّذِي حَرَّمَهَا) أي: الذي إنما صارت حرامًا قدرًا وشرعًا، بتحريمه لها، كما ثبت في الصحيحين عن ابن عباس قال: قال رسول الله ﷺ يوم فتح مكة: "إن هذا البلد حرمه الله يوم خلق السموات والأرض، فهو حرام بحرمة الله إلى يوم القيامة، لا يُعضَد شوكه، ولا ينفر صيده، ولا يلتقط لُقَطَتُه إلا لِمَنْ عرفها، ولا يختلى خلاها" الحديث بتمامه. وقد ثبت في الصحاح والحسان والمسانيد من طرق جماعة تفيد القطع ، كما هو مبين في موضعه من كتاب الأحكام، ولله الحمد.

(الَّذِي حَرَّمَهَا) buyruğu; yani O'nun onu haram kılmasıyla kader ve şeriat bakımından haram kılınmış olan [beldenin Rabbine kulluk etmem emrolundu], nitekim Sahîhayn'da İbn Abbas'tan rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Mekke'nin fethi günü şöyle buyurmuştur: “Bu beldeyi Allah, gökleri ve yeri yarattığı gün haram kılmıştır; o, Allah'ın haram kılmasıyla kıyamet gününe kadar haramdır. Dikeni koparılmaz, avı ürkütülmez, yitiğini ilan edecek kimseden başkası alamaz ve otu biçilmez.” -hadisin tamamı-. Bu, ahkâm kitabının ilgili yerinde açıklandığı üzere, kesinlik (kat'iyet) ifade eden bir cemaat yoluyla Sahihlerde, Hasenlerde ve Müsnedlerde sabit olmuştur; hamd Allah'a mahsustur.

وقوله: (وَلَهُ كُلُّ شَيْءٍ): من باب عطف العام على الخاص، أي: هو رب هذه البلدة، ورب كل شيء ومليكه، (وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ) أي: الموحدين المخلصين المنقادين لأمره المطيعين له.

(وَلَهُ كُلُّ شَيْءٍ) buyruğu ise, genel olanın özel olana atfedilmesi kabilindendir; yani: O, bu beldenin Rabbidir, her şeyin Rabbi ve Mâlikidir. (وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ) yani: [O'nu] birleyen, ihlaslı olan, O'nun emrine boyun eğen ve O'na itaat edenlerden [olmam emredildi].

ب

b

وقوله: (وَأَنْ أَتْلُوَ الْقُرْآنَ) أي: على الناس أبلغهم إياه، كقوله: {ذَلِكَ نَتْلُوهُ عَلَيْكَ مِنَ الآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيمِ} [آل عمران: ٥٨]، وكقوله: {نَتْلُو عَلَيْكَ مِنْ نَبَإِ مُوسَى وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ} [القصص: ٣] أي: أنا مبلغ ومنذر، (فَمَنِ اهْتَدَى فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَمَنْ ضَلَّ فَقُلْ إِنَّمَا أَنَا مِنَ الْمُنْذِرِينَ) أي: لي سوية الرسل الذين أنذروا قومهم، وقاموا بما عليهم من أداء الرسالة إليهم، وخَلَصُوا من عهدتهم، وحساب أممهم على الله، كقوله تعالى: {فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلاغُ وَعَلَيْنَا الْحِسَابُ} [الرعد: ٤٠]، وقال: {إِنَّمَا أَنْتَ نَذِيرٌ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ} [هود: ١٢].

(وَأَنْ أَتْلُوَ الْقُرْآنَ) buyruğu; yani onu tebliğ etmek üzere insanlara [okumam emrolundu]; nitekim şu buyruklar gibidir: {ذَلِكَ نَتْلُوهُ عَلَيْكَ مِنَ الآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيمِ} “Bu [sana anlattıklarımız], ayetlerden ve hikmet dolu Zikir'dendir.” [Âl-i İmrân: 58] ve {نَتْلُو عَلَيْكَ مِنْ نَبَإِ مُوسَى وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ} “İman eden bir topluluk için Mûsâ ile Firavun'un haberinden sana hak ile okuyoruz.” [Kasas: 3], yani: Ben bir tebliğ edici ve bir uyarıcıyım. (فَمَنِ اهْتَدَى فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَمَنْ ضَلَّ فَقُلْ إِنَّمَا أَنَا مِنَ الْمُنْذِرِينَ) yani: Kavimlerini uyaran, kendilerine düşen tebliğ görevini yerine getiren ve sorumluluktan kurtulan elçiler gibiyim; onların ümmetlerinin hesabı ise Allah'a aittir; nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: {فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلاغُ وَعَلَيْنَا الْحِسَابُ} “Sana düşen ancak tebliğ etmektir, hesap görmek ise Bize aittir.” [Ra'd: 40] ve {إِنَّمَا أَنْتَ نَذِيرٌ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ} “Sen ancak bir uyarıcısın; Allah ise her şeye vekildir.” [Hûd: 12] buyurmuştur.

(وَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ سَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ فَتَعْرِفُونَهَا)، أي: لله الحمد الذي لا يعذب أحدًا إلا بعد قيام الحجة

{وَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ سَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ فَتَعْرِفُونَهَا} “Ve de ki: Hamd Allah'a mahsustur. O, delillerini size gösterecek, siz de onları tanıyıp bileceksiniz” buyruğu; yani aleyhine hüccet ikame edilmeden hiç kimseye azap etmeyen Allah'a hamdolsun,

عليه، والإعذار إليه؛ ولهذا قال: (سَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ فَتَعْرِفُونَهَا) كما قال تعالى: {سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الآفَاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ} [فصلت: ٥٣].

ve mazereti ortadan kaldırılmadan hiç kimseye azap etmeyen Allah'a hamdolsun; bundan dolayı şöyle buyurmuştur: (سَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ فَتَعْرِفُونَهَا) nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: {سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الآفَاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ} “Onun hak olduğu kendilerine apaçık belli oluncaya kadar, onlara ufuklarda ve kendi nefislerinde ayetlerimizi göstereceğiz.” [Fussilet: 53].

وقوله: (وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ) أي: بل هو شهيد على كل شيء.

(وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ) buyruğu ise; bilakis O, her şeye şahittir, demektir.

قال ابن أبي حاتم: ذكر عن أبي عمر الحوضي حفص بن عمر: حدثنا أبو أمية بن يعلى الثقفي، حدثنا سعيد بن أبي سعيد، سمعت أبا هريرة يقول: قال رسول الله ﷺ: "يا أيها الناس، لا يَغْترَّنَّ أحدكم بالله؛ فإن الله لو كان غافلا شيئًا لأغفل البعوضة والخردلة والذرة" .

İbn Ebî Hâtim dedi ki: Ebû Ömer el-Havdî Hafs b. Ömer'den zikredildiğine göre: Bize Ebû Ümeyye b. Ya'lâ es-Sekafî rivayet etti, bize Saîd b. Ebî Saîd rivayet etti; Ebû Hüreyre'yi şöyle derken işittim: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem buyurdu ki: “Ey insanlar! Hiçbiriniz Allah hakkında aldanmasın; zira Allah bir şeyi ihmal edecek (gafil kalacak) olsaydı sivrisineği, hardal tanesini ve zerre kadar şeyi ihmal ederdi.” .

[قال أيضا] : حدثنا محمد بن يحيى، حدثنا نصر بن علي، قال أبي: أخبرني خالد بن قيس، عن مطر، عن عمر بن عبد العزيز قال: فلو كان الله مغفلا شيئًا لأغفل ما تعفي الرياح من أثر قدمي ابن آدم.

[Yine şöyle dedi] : Bize Muhammed b. Yahyâ rivayet etti, bize Nasr b. Ali rivayet etti, babam dedi ki: Bana Hâlid b. Kays, Matar'dan, o da Ömer b. Abdilazîz'den bildirdi; o şöyle dedi: “Eğer Allah bir şeyi ihmal edecek olsaydı, rüzgârların âdemoğlunun iki ayağının izinden silip süpürdüklerini ihmal ederdi.”

وقد ذكر عن الإمام أحمد، ﵀، أنه كان ينشد هذين البيتين، إما له أو لغيره:

İmam Ahmed rahimehullâh'ın -kendisine veya başkasına ait olan- şu iki beyti okuduğu zikredilmiştir:

إذَا مَا خَلَوتَ الدهْرَ يَومًا فَلا تَقُل … خَلَوتُ وَلكن قُل عَليّ رَقيب

Zamanın bir gününde tek başına kalsan bile sakın “Yalnız kaldım” deme … bilakis “Üzerimde bir gözetleyici vardır” de.

وَلا تَحْسَبَن الله يَغْفُل ساعةً … وَلا أن مَا يَخْفى عَلَيْه يَغيب

Ve sakın Allah'ın bir an bile gafil olduğunu, yahut gizli kalan hiçbir şeyin O'na kaybolup gideceğini sanma.