وقد ثبت في الصحيح، من طريق أبي سلمة، عن أبي هريرة قال: قال رسول الله ﷺ: "أصدق كلمة قالها شاعر [كلمة] لبيد:
Sahih'te Ebû Seleme tarikiyle Ebû Hureyre'den sabit olduğuna göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Bir şairin söylediği en doğru söz, Lebîd'in [şu] sözüdür :
ألا كلُّ شَيْء مَا خَلا اللهَ بَاطِلُ
Haberiniz olsun, Allah'tan başka her şey batıldır "
وقال مجاهد والثوري في قوله: (كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلا وَجْهَهُ) أي: إلا ما أريد به وجهه،
Mücâhid ve es-Sevrî, { كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلا وَجْهَهُ } “O'nun zâtından başka her şey yok olucudur” kavli hakkında şöyle demişlerdir: "Yani O'nun rızası gözetilen ameller müstesna."
وحكاه البخاري في صحيحه كالمقرر له.
Buhârî de Sahih'inde bunu onaylarcasına aktarmıştır.
قال ابن جرير: ويستشهد من قال ذلك بقول الشاعر:
İbn Cerîr şöyle demiştir: Bunu söyleyen kimse, şairin şu sözünü delil getirir:
أسْتَغْفِرُ اللهَ ذنبًا لَسْتُ مُحْصِيَهُ … رَبّ العبَاد، إلَيه الوَجْهُ والعَمَلُ
Kulların Rabbi olan Allah'tan, sayamayacağım günahlar için mağfiret dilerim; yöneliş ve amel ancak O'nadır.
وهذا القول لا ينافي القول الأول، فإن هذا إخبار عن كل الأعمال بأنها باطلة إلا ما أريد بها وجه الله ﷿ من الأعمال الصالحة المطابقة للشريعة. والقول الأول مقتضاه أن كل الذوات فانية وهالكة وزائلة إلا ذاته تعالى، فإنه الأول الآخر الذي هو قبل كل شيء وبعد كل شيء.
Bu görüş ilk görüşle çelişmez; zira bu görüş, şeriata uygun olan ve kendisiyle aziz ve celil olan Allah'ın rızası gözetilen salih ameller dışındaki bütün amellerin batıl olduğunu haber vermektedir. İlk görüşün gereği ise, Yüce Allah'ın Zâtı hariç bütün varlıkların fâni , yok olucu ve zevale erici olmasıdır. Çünkü O, her şeyden önce olan ve her şeyden sonra kalacak olan Evvel ve Âhir'dir.
قال أبو بكر عبد الله بن محمد بن أبي الدنيا في كتاب "التفكر والاعتبار": حدثنا أحمد بن محمد بن أبي بكر، حدثنا مسلم بن إبراهيم، حدثنا عمر بن سليم الباهلي، حدثنا أبو الوليد قال: كان ابن عمر إذا أراد أن يتعاهد قلبه، يأتي الخربة فيقف على بابها، فينادي بصوت حزين فيقول: أين أهلك؟ ثم يرجع إلى نفسه فيقول: (كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلا وَجْهَهُ).
Ebû Bekr Abdullah b. Muhammed b. Ebî'd-Dünyâ "et-Tefekkür ve'l-İ'tibâr" adlı kitabında şöyle demiştir : Bize Ahmed b. Muhammed b. Ebî Bekr anlattı, bize Müslim b. İbrâhim anlattı, bize Ömer b. Selîm el-Bâhilî anlattı, bize Ebu'l-Velîd anlattı ve dedi ki: İbn Ömer kalbini yoklamak (tedavi etmek) istediğinde harabeye gelir, kapısında durur ve hüzünlü bir sesle: "Halkın nerede?" diye seslenirdi. Sonra kendi nefsine dönerek: (كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلا وَجْهَهُ) derdi.
وقوله: (لَهُ الْحُكْمُ) أي: الملك والتصرف، ولا معقب لحكمه، (وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ) أي: يوم معادكم، فيجزيكم بأعمالكم، إن كان خيرا فخير، وإن شرا فشر.
Yüce Allah'ın: (لَهُ الْحُكْمُ) yani mülk ve tasarruf O'na aittir, O'nun hükmünü bozacak hiçbir güç yoktur, (وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ) yani dönüş gününüzde O'na döndürüleceksiniz de O, amellerinizin karşılığını verecektir; hayırsa hayır, şerse şer olarak, kavlidir.
[والله أعلم. آخر تفسير سورة "القصص"]
[Doğrusunu en iyi Allah bilir. "Kasas" Suresi tefsirinin sonu.]