Binûn

Necm Suresi Tefsiri — 3. Sayfa

Kaynak: Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm (İbn Kesîr Tefsiri) · İbn Kesîr · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

كذا أورده، وليس بمحفوظ بهذا اللفظ ، وإنما الذي في الصحيح: "يأتي الشيطان أحدكم فيقول: من خلق كذا؟ من خلق كذا؟ حتى يقول: من خلق ربك؟ فإذا بلغ أحدكم ذلك فليستعذ بالله وَلْيَنْتَه" .

Onu böyle zikretmiştir, ancak bu lafızla mahfuz değildir . Sahîh'te olan ise şöyledir: "Şeytan sizden birine gelir de: 'Şunu kim yarattı? Bunu kim yarattı?' der; sonunda: 'Rabbini kim yarattı?' der. Sizden birine bu durum ulaştığında hemen Allah'a sığınsın ve [buna] son versin."

وفي الحديث الآخر الذي في السنن: "تفكروا في مخلوقات الله، ولا تفكروا في ذات الله، فإن الله خلق ملكا ما بين شحمة أذنه إلى عاتقه مَسِيرة ثلاثمائة سنة" أو كما قال .

Sünen'de geçen diğer hadiste ise şöyle [buyrulmuştur]: "Allah'ın yarattıkları hakkında düşünün, Allah'ın zatı hakkında düşünmeyin ; zira Allah, kulak memesi ile omzu arası üç yüz yıllık mesafe olan bir melek yaratmıştır" yahut buyurduğu gibi.

وقوله: (وَأَنَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَى) أي: خلق في عباده الضحك، والبكاء وسببهما وهما مختلفان.

O'nun: (وَأَنَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَى) kavli; yani kullarında gülmeyi, ağlamayı ve birbirlerinden farklı oldukları hâlde bu ikisinin sebeplerini yarattı.

(وَأَنَّهُ هُوَ أَمَاتَ وَأَحْيَا)، كقوله: {الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ} [الملك: ٢].

(وَأَنَّهُ هُوَ أَمَاتَ وَأَحْيَا), O'nun şu buyruğu gibidir: {الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ} [Mülk: 2] “O, ölümü ve hayatı yaratandır...”

{وَأَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالأُنْثَى (٤٥) مِنْ نُطْفَةٍ إِذَا تُمْنَى (٤٦) وَأَنَّ عَلَيْهِ النَّشْأَةَ الأُخْرَى (٤٧) وَأَنَّهُ هُوَ أَغْنَى وَأَقْنَى (٤٨) وَأَنَّهُ هُوَ رَبُّ الشِّعْرَى (٤٩) وَأَنَّهُ أَهْلَكَ عَادًا الأُولَى (٥٠) وَثَمُودَ فَمَا أَبْقَى (٥١) وَقَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كَانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغَى (٥٢) وَالْمُؤْتَفِكَةَ أَهْوَى (٥٣) فَغَشَّاهَا مَا غَشَّى (٥٤) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكَ تَتَمَارَى (٥٥)}

{وَأَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالأُنْثَى (٤٥) مِنْ نُطْفَةٍ إِذَا تُمْنَى (٤٦) وَأَنَّ عَلَيْهِ النَّشْأَةَ الأُخْرَى (٤٧) وَأَنَّهُ هُوَ أَغْنَى وَأَقْنَى (٤٨) وَأَنَّهُ هُوَ رَبُّ الشِّعْرَى (٤٩) وَأَنَّهُ أَهْلَكَ عَادًا الأُولَى (٥٠) وَثَمُودَ فَمَا أَبْقَى (٥١) وَقَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كَانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغَى (٥٢) وَالْمُؤْتَفِكَةَ أَهْوَى (٥٣) فَغَشَّاهَا مَا غَشَّى (٥٤) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكَ تَتَمَارَى (٥٥)} “Şüphesiz O, iki çifti; erkeği ve dişiyi, atıldığı zaman bir nutfeden (meniden) yarattı. Şüphesiz diğer diriliş de O'na aittir. Zengin eden de varlıklı kılan da O'dur. Şi‘râ yıldızının Rabbi de O'dur. Önceki Âd'ı O helak etti. Semûd'u da [helak edip geriye] bir şey bırakmadı. Daha önce de Nûh kavmini [helak etti]. Şüphesiz onlar daha zalim ve daha azgındılar. Altüst olan şehirleri de O yerin dibine geçirdi; onları bürüyen [azap] bürüdü. Artık Rabbinin hangi nimetlerinden şüphe edersin?”

(وَأَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ

{ وَأَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ } “Şüphesiz O, iki çifti yarattı...”

الذَّكَرَ وَالأنْثَى * مِنْ نُطْفَةٍ إِذَا تُمْنَى)، كقوله: {أَيَحْسَبُ الإِنْسَانُ أَنْ يُتْرَكَ سُدًى * أَلَمْ يَكُ نُطْفَةً مِنْ مَنِيٍّ يُمْنَى * ثُمَّ كَانَ عَلَقَةً فَخَلَقَ فَسَوَّى * فَجَعَلَ مِنْهُ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالأُنْثَى * أَلَيْسَ ذَلِكَ بِقَادِرٍ عَلَى أَنْ يُحْيِيَ الْمَوْتَى} [القيامة: ٣٦ - ٤٠]. .

الذَّكَرَ وَالأنْثَى * مِنْ نُطْفَةٍ إِذَا تُمْنَى), O'nun şu buyruğu gibidir: {أَيَحْسَبُ الإِنْسَانُ أَنْ يُتْرَكَ سُدًى * أَلَمْ يَكُ نُطْفَةً مِنْ مَنِيٍّ يُمْنَى * ثُمَّ كَانَ عَلَقَةً فَخَلَقَ فَسَوَّى * فَجَعَلَ مِنْهُ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالأُنْثَى * أَلَيْسَ ذَلِكَ بِقَادِرٍ عَلَى أَنْ يُحْيِيَ الْمَوْتَى} [Kıyâme: 36-40] “İnsan başıboş bırakılacağını mı sanır? O, akıtılan meniden bir nutfe değil miydi? Sonra bir alak (embriyo) oldu da [Allah onu] yarattı ve ona şekil verdi. Ondan iki çifti, erkeği ve dişiyi var etti. Bunları yapan, ölüleri diriltmeye kadir değil midir?”

وقوله: (وَأَنَّ عَلَيْهِ النَّشْأَةَ الأخْرَى) أي: كما خلق البداءة هو قادر على الإعادة، وهي النشأة الآخرة يوم القيامة. (وَأَنَّهُ هُوَ أَغْنَى وَأَقْنَى) أي: مَلَّك عباده المال، وجعله لهم قُنْيَة مقيما عندهم، لا يحتاجون إلى بيعه، فهذا تمام النعمة عليهم. وعلى هذا يدور كلام كثير من المفسرين، منهم أبو صالح، وابن جرير، وغيرهما. وعن مجاهد: (أَغْنَى): مَوَّل، (وَأَقْنَى): أخدم. وكذا قال قتادة.

O'nun: (وَأَنَّ عَلَيْهِ النَّشْأَةَ الأخْرَى) kavli; yani ilk yaratılışı varettiği gibi, yeniden yaratmaya da kadirdir ki o da kıyamet günündeki ikinci yaratılıştır. (وَأَنَّهُ هُوَ أَغْنَى وَأَقْنَى) Yani kullarına mal mülk vermiş ve onu satmaya ihtiyaç duymayacakları şekilde yanlarında kalıcı bir sermaye (kunye) kılmıştır. Bu da onlara nimetin tamamlanmasıdır. Ebû Sâlih, İbn Cerîr ve başkaları dâhil olmak üzere pek çok müfessirin sözü bu minvaldedir. Mücâhid'den: "(أَغْنَى): mal verdi, (وَأَقْنَى): hizmetçi verdi" [şeklinde rivayet edilmiştir]. Katâde de böyle demiştir.

وقال ابن عباس ومجاهد أيضا: (أَغْنَى): أعطى، (وَأَقْنَى): رَضّى.

İbn Abbâs ve Mücâhid yine şöyle demişlerdir: "(أَغْنَى): verdi, (وَأَقْنَى): razı etti/hoşnut kıldı."

وقيل: معناه: أغنى نفسه وأفقر الخلائق إليه، قاله الحضرمي بن لاحق.

Şöyle de denilmiştir: Bunun manası; Kendini müstağni kıldı (kimseye muhtaç olmadı) ve yaratılmışları Kendisine muhtaç kıldı [demektir]. Bunu el-Hadramî b. Lâhık söylemiştir.

وقيل: (أَغْنَى) من شاء من خلقه و (وَأَقْنَى): أفقر من شاء منهم، قاله ابن زيد. حكاهما ابن جرير وهما بعيدان من حيث اللفظ.

Şöyle de denilmiştir: "(أَغْنَى) mahlukatından dilediğini zengin kıldı ve (وَأَقْنَى) onlardan dilediğini fakir kıldı." Bunu İbn Zeyd söylemiştir. İbn Cerîr bu iki görüşü nakletmiştir ; ancak bu ikisi lafız bakımından [metnin anlamına] uzaktır.

وقوله: (وَأَنَّهُ هُوَ رَبُّ الشِّعْرَى) قال ابن عباس، ومجاهد، وقتادة، وابن زيد، وغيرهم: هو هذا النجم الوقاد الذي يقال له: "مِرْزَم الجوزاء" كانت طائفة من العرب يعبدونه.

O'nun: (وَأَنَّهُ هُوَ رَبُّ الشِّعْرَى) kavli; İbn Abbâs, Mücâhid, Katâde, İbn Zeyd ve başkaları şöyle demişlerdir: O, kendisine "Mirzemü'l-Cevzâ" denilen şu parlak yıldızdır; Araplardan bir topluluk ona tapmaktaydı.

(وَأَنَّهُ أَهْلَكَ عَادًا الأولَى) وهم: قوم هود. ويقال لهم: عاد بن إرم بن سام بن نوح، كما قال تعالى: {أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ * إِرَمَ ذَاتِ الْعِمَادِ * الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِي الْبِلادِ} [الفجر: ٦ - ٨]، فكانوا من أشد الناس وأقواهم وأعتاهم على الله وعلى رسوله، فأهلكهم الله {بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عَاتِيَةٍ * سَخَّرَهَا عَلَيْهِمْ سَبْعَ لَيَالٍ وَثَمَانِيَةَ أَيَّامٍ حُسُومًا} [الحاقة: ٦، ٧].

(وَأَنَّهُ أَهْلَكَ عَادًا الأولَى) Onlar Hûd'un kavmidir. Onlara, İrem b. Sâm b. Nûh'un oğlu Âd da denir; nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: {أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ * إِرَمَ ذَاتِ الْعِمَادِ * الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِي الْبِلادِ} [Fecr: 6-8] “Görmedin mi Rabbin ne yaptı Âd'a? Sütunlar sahibi İrem'e? Ki beldeler arasında benzeri yaratılmamıştı.” Onlar insanların en zorluları, en güçlüleri ve Allah'a ve elçisine karşı en azgın olanları idiler. Allah onları {بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عَاتِيَةٍ * سَخَّرَهَا عَلَيْهِمْ سَبْعَ لَيَالٍ وَثَمَانِيَةَ أَيَّامٍ حُسُومًا} [Hâkka: 6-7] “uğultulu, dondurucu ve azgın bir rüzgârla [helak etti]. Onu onların üzerine yedi gece sekiz gün aralıksız musallat etti” [ayeti gereğince helak etti].

وقوله: (وَثَمُودَ فَمَا أَبْقَى)، أي: دمرهم فلم يبق منهم أحدا، (وَقَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْل) أي: من قبل هؤلاء، (إِنَّهُمْ كَانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغَى) أي: أشد تمردا من الذين من بعدهم، (وَالْمُؤْتَفِكَةَ أَهْوَى) يعني: مدائن لوط، قَلَبها عليهم فجعل عاليها سافلها، وأمطر عليهم حجارة من سجيل منضود؛ ولهذا قال: (فَغَشَّاهَا مَا غَشَّى) يعني: من الحجارة التي أرسلها عليهم {وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَطَرًا فَسَاءَ مَطَرُ الْمُنْذَرِينَ} [الشعراء: ١٧٣].

O'nun: (وَثَمُودَ فَمَا أَبْقَى) kavli; yani onları yerle bir etti ve onlardan hiçbir kimseyi geride bırakmadı. (وَقَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْل) Yani bunlardan önce [de Nûh kavmini helak etti]. (إِنَّهُمْ كَانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغَى) Yani kendilerinden sonrakilere göre daha çok isyankârdılar. (وَالْمُؤْتَفِكَةَ أَهْوَى) Yani Lût'un şehirlerini; onların altını üstüne getirdi ve üzerlerine kat kat pişirilmiş balçıktan taşlar yağdırdı. Bundan dolayı şöyle buyurdu: (فَغَشَّاهَا مَا غَشَّى) Yani üzerlerine gönderdiği taşlardan [bürüyen bürüdü]: {وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَطَرًا فَسَاءَ مَطَرُ الْمُنْذَرِينَ} [Şuarâ: 173] “Üzerlerine öyle bir yağmur yağdırdık ki! Uyarılanların yağmuru ne de kötü oldu!”

قال قتادة: كان في مدائن لوط أربعة آلاف ألف إنسان، فانضرم عليهم الوادي شيئا من نار ونفط وقَطِران كفم الأتون. رواه ابن أبي حاتم، عن أبيه، عن محمد بن وهب بن عطية، عن الوليد بن مسلم، عن خليد، عنه به. وهو غريب جدا.

Katâde şöyle demiştir: "Lût'un şehirlerinde dört milyon insan vardı. Vadi, fırın ağzı gibi ateş, petrol ve katrandan bir şeyle üzerlerine alev aldı." Bunu İbn Ebî Hâtim; babasından, o Muhammed b. Vehb b. Atıyye'den, o Velîd b. Müslim'den, o Huleyd'den, o da Katâde'den bu lafızla rivayet etmiştir. Bu, son derece garibdir.

(فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكَ تَتَمَارَى) أي: ففي أي نعم الله عليك أيها الإنسان تمتري؟ قاله قتادة.

(فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكَ تَتَمَارَى) Yani: Ey insan! Allah'ın senin üzerindeki hangi nimetlerinden şüphe ediyorsun? Bunu Katâde söylemiştir.

وقال ابن جُرَيج: (فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكَ تَتَمَارَى) يا محمد. والأول أولى، وهو اختيار ابن جرير.

İbn Cüreyc ise: "(فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكَ تَتَمَارَى) Ey Muhammed!" demiştir. Ancak birinci görüş daha uygundur ve bu İbn Cerîr'in de tercihidir.

{هَذَا نَذِيرٌ مِنَ النُّذُرِ الأُولَى (٥٦) أَزِفَتِ الآزِفَةُ (٥٧) لَيْسَ لَهَا مِنْ دُونِ اللَّهِ كَاشِفَةٌ (٥٨) أَفَمِنْ هَذَا الْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ (٥٩) وَتَضْحَكُونَ وَلا تَبْكُونَ (٦٠) وَأَنْتُمْ سَامِدُونَ (٦١) فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَاعْبُدُوا (٦٢)}

{هَذَا نَذِيرٌ مِنَ النُّذُرِ الأُولَى (٥٦) أَزِفَتِ الآزِفَةُ (٥٧) لَيْسَ لَهَا مِنْ دُونِ اللَّهِ كَاشِفَةٌ (٥٨) أَفَمِنْ هَذَا الْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ (٥٩) وَتَضْحَكُونَ وَلا تَبْكُونَ (٦٠) وَأَنْتُمْ سَامِدُونَ (٦١) فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَاعْبُدُوا (٦٢)} “Bu da önceki uyarıcılardan bir uyarıcıdır. Yaklaşmakta olan (kıyamet) yaklaştı. Onu Allah'tan başka açığa çıkaracak (veya engelleyecek) yoktur. Şimdi siz bu söze mi şaşıyorsunuz? Gülüyorsunuz da ağlamıyorsunuz! Ve siz gaflet içinde oyalanmaktasınız. Haydi Allah'a secde edin ve kullukta bulunun!”

(هَذَا نَذِيرٌ) يعني: محمدا ﷺ (مِنَ النُّذُرِ الأولَى) أي: من جنسهم، أرسل كما أرسلوا، كما قال تعالى: {قُلْ مَا كُنْتُ بِدْعًا مِنَ الرُّسُلِ} [الأحقاف: ٩].

(هَذَا نَذِيرٌ) Yani Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'dir. (مِنَ النُّذُرِ الأولَى) Yani onların cinsindendir; onlar nasıl gönderildiyse o da öyle gönderilmiştir. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: {قُلْ مَا كُنْتُ بِدْعًا مِنَ الرُّسُلِ} [Ahkâf: 9] “De ki: 'Ben peygamberlerin ilki (veya türedi bir peygamber) değilim.'”

(أَزِفَتِ الآزِفَة) أي: اقتربت القريبة، وهي القيامة، (لَيْسَ لَهَا مِنْ دُونِ اللَّهِ كَاشِفَةٌ) أي: لا يدفعها إذًا من دون الله أحد، ولا يطلع على علمها سواه.

(أَزِفَتِ الآزِفَة) Yani yaklaşan yaklaştı ki o da kıyamettir. (لَيْسَ لَهَا مِنْ دُونِ اللَّهِ كَاشِفَةٌ) Yani onu o zaman Allah'tan başka kimse defedemez ve onun bilgisine O'ndan başkası muttali olamaz.

ثم قال تعالى منكرا على المشركين في استماعهم القرآن وإعراضهم عنه وتلهيهم: (تَعْجَبُونَ ) من أن يكون صحيحا، (وَتَضْحَكُونَ منه استهزاء وسخرية) (وَلا تَبْكُونَ) أي: كما يفعل الموقنون به، كما أخبر عنهم: {وَيَخِرُّونَ لِلأَذْقَانِ يَبْكُونَ وَيَزِيدُهُمْ خُشُوعًا} [الإسراء: ١٠٩].

Sonra Allah Teâlâ müşriklerin Kur'an'ı dinleyişlerini, ondan yüz çevirişlerini ve gafletle oyalanmalarını kınayarak şöyle buyurmaktadır: onun doğru olmasından (تَعْجَبُونَ ) [dolayı şaşıyorsunuz], (وَتَضْحَكُونَ منه استهزاء وسخرية) alay ve eğlence ederek ona gülüyorsunuz, (وَلا تَبْكُونَ) yani ona kesin olarak inananların yaptığı gibi [yapmıyorsunuz]. Nitekim onlar hakkında şöyle haber vermiştir: {وَيَخِرُّونَ لِلأَذْقَانِ يَبْكُونَ وَيَزِيدُهُمْ خُشُوعًا} [İsrâ: 109] “Ve ağlayarak çeneleri üstü kapanırlar ve bu onların huşûunu artırır.”

وقوله: (وَأَنْتُمْ سَامِدُونَ) قال سفيان الثوري، عن أبيه، عن ابن عباس قال: الغناء، هي يمانية، اسْمِد لنا: غَنّ لنا. وكذا قال عكرمة.

O'nun: (وَأَنْتُمْ سَامِدُونَ) kavli; Süfyân es-Sevrî babasından, o İbn Abbâs'tan naklettiğine göre şöyle demiştir: [Bu] şarkı söylemektir; Yemen dilindedir. 'İsmid lenâ' (اسْمِد لنا), bizim için şarkı söyle demektir. İkrime de böyle demiştir.

وفي رواية عن ابن عباس: (سَامِدُونَ): معرضون. وكذا قال مجاهد، وعكرمة. وقال الحسن: غافلون. وهو رواية عن أمير المؤمنين علي بن أبي طالب. وفي رواية عن ابن عباس: تستكبرون. وبه يقول السدي.

İbn Abbâs'tan bir rivayette: "(سَامِدُونَ): yüz çevirenlerdir" [denilmiştir]. Mücâhid ve İkrime de böyle demiştir. Hasan [el-Basrî]: "Gafillerdir" demiştir ki bu, Müminlerin Emîri Ali b. Ebî Tâlib'den gelen bir rivayettir. İbn Abbâs'tan bir başka rivayette: "Büyüklük taslıyorsunuz" [şeklindedir]. Süddî de bu görüştedir.

ثم قال آمرا لعباده بالسجود له والعبادة المتابعة لرسوله ﷺ والتوحيد والإخلاص: (فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَاعْبُدُوا) أي: فاخضعوا له وأخلصوا ووحدوا.

Sonra kullarına Kendisine secde etmeyi, Resûlü sallallâhu aleyhi ve sellem'e uyan ibadeti, tevhidi ve ihlası emrederek şöyle buyurmuştur: (فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَاعْبُدُوا) Yani O'na boyun eğin, ihlaslı olun ve O'nu birleyin.

قال البخاري: حدثنا أبو مَعْمَر، حدثنا عبد الوارث، حدثنا أيوب، عن عكرمة، عن ابن عباس قال: سجد النبي ﷺ بالنجم، وسجد معه المسلمون والمشركون والجن والإنس. انفرد به دون مسلم .

Buhârî şöyle demiştir: Bize Ebû Ma'mer anlattı, bize Abdülvâris anlattı, bize Eyyûb, İkrime'den, o İbn Abbâs'tan nakletti; o şöyle demiştir: "Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem Necm [suresinde] secde etti; onunla birlikte Müslümanlar, müşrikler, cinler ve insanlar da secde ettiler." Müslim hariç [Buhârî] bu rivayette tek kalmıştır .

وقال الإمام أحمد: حدثنا إبراهيم بن خالد، حدثنا رباح، عن مَعْمَر، عن ابن طاوس، عن عكرمة بن خالد، عن جعفر بن المطلب بن أبي وَدَاعة، عن أبيه قال: قرأ رسول الله ﷺ بمكة سورة النجم، فسجد وسَجَد من عنده، فرفعتُ رأسي وأبيتُ أن أسجد، ولم يكن أسلم يومئذ المطلب،

İmam Ahmed şöyle demiştir: Bize İbrâhim b. Hâlid anlattı, bize Rebâh, Ma'mer'den, o İbn Tâvûs'tan, o İkrime b. Hâlid'den, o Ca'fer b. el-Muttalib b. Ebî Vedâa'dan, o da babasından nakletti; o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Mekke'de Necm suresini okudu, ardından secde etti; yanında bulunanlar da secde ettiler. Ben ise başımı kaldırdım ve secde etmekten kaçındım. O gün el-Muttalib henüz Müslüman olmamıştı.

فكان بعد ذلك لا يسمع أحدًا يقرؤها إلا سجد معه.

Bundan sonra o (Muttalib), bir kimsenin onu (bu sureyi) okuduğunu duyduğunda mutlaka onunla birlikte secde ederdi.

وقد رواه النسائي في الصلاة، عن عبد الملك بن عبد الحميد، عن أحمد بن حنبل، به .

Nesâî bunu Salât [bölümünde], Abdülmelik b. Abdülhamîd'den, o Ahmed b. Hanbel'den naklen bu senetle rivayet etmiştir .

ذكر حديث له مناسبة بما تقدم من قوله تعالى: (هَذَا نَذِيرٌ مِنَ النُّذُرِ الأولَى * أَزِفَتِ الآزِفَة)، فإن النذير هو: الحذر لما يعاين من الشر، الذي يخشى وقوعه فيمن أنذرهم، كما قال: {إِنْ هُوَ إِلا نَذِيرٌ لَكُمْ بَيْنَ يَدَيْ عَذَابٍ شَدِيدٍ} [سبأ: ٤٦]. وفي الحديث: "أنا النذير العُريان" أي: الذي أعجله شدة ما عاين من الشر عن أن يلبس عليه شيئًا، بل بادر إلى إنذار قومه قبل ذلك، فجاءهم عُريانا مسرعا مناسب لقوله: (أَزِفَتِ الآزِفَة) أي: اقتربت القريبة، يعني: يوم القيامة كما قال في أول السورة التي بعدها: {اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ} [القمر: ١]، قال الإمام أحمد:

Allah Teâlâ'nın yukarıda geçen: (هَذَا نَذِيرٌ مِنَ النُّذُرِ الأولَى * أَزِفَتِ الآزِفَة) kavliyle münasebeti olan bir hadisin zikri: Şüphesiz uyarıcı (nezîr), bizzat gördüğü ve uyardığı kimselerin başına gelmesinden korktuğu şerden sakındıran kimsedir; nitekim [Allah Teâlâ] şöyle buyurmuştur: {إِنْ هُوَ إِلا نَذِيرٌ لَكُمْ بَيْنَ يَدَيْ عَذَابٍ شَدِيدٍ} [Sebe: 46] “O, şiddetli bir azabın hemen öncesinde sizin için ancak bir uyarıcıdır.” Hadiste şöyle geçmektedir: "Ben çırılçıplak uyarıcıyım (apaçık tehlikeyi haber verenim)." Yani gördüğü şerrin şiddeti sebebiyle üzerine bir şey giymeye dahi vakit bulamayıp bundan önce kavmini uyarmak için acele eden, onlara çırılçıplak ve aceleyle gelen kimse demektir ki bu da O'nun: (أَزِفَتِ الآزِفَة) yani yaklaşan yaklaştı -kıyamet gününü kastetmektedir- kavline uygundur; nitekim bundan sonraki surenin başında: {اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ} [Kamer: 1] “Kıyamet yaklaştı” buyurmuştur. İmam Ahmed şöyle demiştir:

حدثنا أنس بن عياض، حدثني أبو حازم -لا أعلم إلا عن سهل بن سعد-قال: قال رسول الله ﷺ: "إياكم ومحقرات الذنوب، فإنما مثل محقرات الذنوب كمثل قوم نزلوا بطن واد، فجاء ذا بعود، وجاء ذا بعود حتى أنضجوا خُبْزَتهم، وإن محقرات الذنوب متى يؤخذ بها صاحبها تهلكه". وقال أبو حازم: قال رسول الله ﷺ -قال أبو ضَمْرَة: لا أعلم إلا عن سهل بن سعد-قال: "مثلي ومثل الساعة كهاتين" وفرق بين أصبعيه الوسطى والتي تلي الإبهام، ثم قال: "مثلي ومثل الساعة كمثل فَرسَي رِهَان"، ثم قال: "مثلي ومثل الساعة كمثل رجل بعثه قومه طليعة، فلما خشي أن يسبق ألاح بثوبه: أتيتم أتيتم". ثم يقول رسول الله ﷺ: "أنا ذلك" . وله شواهد من وجوه أخر من صحاح وحِسان. ولله الحمد والمنة، وبه الثقة والعصمة.

Bize Enes b. İyâz anlattı, bana Ebû Hâzim anlattı -Sehl b. Sa'd'dan olduğunu biliyorum- o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Küçümsenen günahlardan sakının! Zira küçümsenen günahların misali, bir vadinin tabanına konaklayan ve ekmeklerini pişirinceye kadar biri bir çöp, diğeri bir çöp getiren bir topluluğun misali gibidir. Şüphesiz küçümsenen günahlar da sahibi onlarla hesaba çekildiği zaman onu helak eder." Ebû Hâzim dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu -Ebû Damre: Sehl b. Sa'd'dan olduğunu biliyorum dedi-: "Benimle kıyametin misali şu ikisi gibidir" ve orta parmağı ile başparmağın yanındaki (şehadet) parmağının arasını ayırdı. Sonra: "Benimle kıyametin misali yarışan iki atın misali gibidir" buyurdu. Sonra: "Benimle kıyametin misali, kavminin öncü olarak gönderdiği, [düşmanın kendisinden] önce davranmasından korkunca elbisesini sallayarak: 'Baskına uğradınız, baskına uğradınız!' diye seslenen bir adamın misali gibidir" buyurdu. Sonra Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "İşte ben oyum" buyurdu . Bunun sahih ve hasen başka vecihlerden şahitleri de vardır. Hamd ve minnet Allah'adır; güven ve masumiyet kaynağı O'dur.

آخر [تفسير] سورة النجم ولله الحمد والمنة

Necm Suresi [tefsirinin] sonu. Hamd ve lütuf Allah'a mahsustur.