أي: وإن من أهل الكتاب طائفة موفقة للخير، يؤمنون بالله، ويؤمنون بما أنزل إليكم وما أنزل إليهم، وهذا الإيمان النافع لا كمن يؤمن ببعض الرسل والكتب، ويكفر ببعض.
Yani Ehl-i Kitap'tan hayra muvaffak kılınmış bir topluluk vardır ki Allah'a iman ederler, size indirilene ve kendilerine indirilene de iman ederler. İşte fayda veren iman budur; resullerin ve kitapların bir kısmına inanıp bir kısmını inkâr edenlerin imanı gibi değildir.
ولهذا -لما كان إيمانهم عاما حقيقيا- صار نافعا، فأحدث لهم خشية الله، وخضوعهم لجلاله الموجب للانقياد لأوامره ونواهيه، والوقوف عند حدوده.
İşte bundan ötürü —onların imanı kapsamlı ve hakiki bir iman olduğu için— faydalı olmuş; onlarda Allah korkusunu, emir ve yasaklarına boyun eğmeyi ve sınırlarında durmayı gerektiren celaline karşı huşuyu meydana getirmiştir.
وهؤلاء أهل الكتاب والعلم على الحقيقة، كما قال تعالى: {إنما يخشى الله من عباده العلماء} ومن تمام خشيتهم لله، أنهم {لا يشترون بآيات الله ثمنًا قليلا} فلا يقدمون الدنيا على الدين كما فعل أهل الانحراف الذين يكتمون ما أنزل الله ويشترون به ثمنا قليلا وأما هؤلاء فعرفوا الأمر على الحقيقة، وعلموا أن من أعظم الخسران، الرضا بالدون عن الدين، والوقوف مع بعض حظوظ النفس السفلية، وترك الحق الذي هو: أكبر حظ وفوز في الدنيا والآخرة، فآثروا الحق وبينوه، ودعوا إليه، وحذروا عن الباطل، فأثابهم الله على ذلك بأن وعدهم الأجر الجزيل، والثواب الجميل، وأخبرهم بقربه، وأنه سريع الحساب، فلا يستبطؤون ما وعدهم الله، لأن ما هو آت محقق حصوله، فهو قريب.
Hakikatte Kitap ve ilim ehli işte bunlardır; nitekim Allah Teâlâ: {إنما يخشى الله من عباده العلماء} “Kulları içinden ancak âlimler Allah'tan hakkıyla korkar” buyurmuştur. Onların Allah korkularının tamlığındandır ki {لا يشترون بآيات الله ثمنًا قليلا} “Allah'ın ayetlerini az bir bedel karşılığında satmazlar.” Yani Allah'ın indirdiğini gizleyip karşılığında az bir bedeli satın alan sapkınların yaptığı gibi dünyayı dine tercih etmezler. Bunlar ise hakikati dosdoğru kavramış; din yerine alçak dünyaya razı olmanın, nefsin aşağılık heveslerine takılıp kalmanın ve dünya ve ahirette en büyük nasip ve kurtuluş olan hakkı terk etmenin hüsranların en büyüğü olduğunu bilmişlerdir. Bu sebeple hakkı tercih edip açıklamışlar, ona davet etmişler ve batıldan sakındırmışlardır. Allah da buna karşılık kendilerine bol ecir ve güzel mükâfat vaat ederek onları ödüllendirmiş; bunun yakın olduğunu ve Kendisinin hesabı pek çabuk gören olduğunu haber vermiştir. O halde onlar Allah'ın vadettiği şeyin geç kalacağını düşünmezler; zira gelecek olan ve gerçekleşmesi kesin olan her şey yakındır.
ثم حض المؤمنين على ما يوصلهم إلى الفلاح - وهو: الفوز والسعادة والنجاح، وأن الطريق الموصل إلى ذلك لزوم الصبر، الذي هو حبس النفس على ما تكرهه، من ترك المعاصي، ومن الصبر على المصائب، وعلى الأوامر الثقيلة على النفوس، فأمرهم بالصبر على جميع ذلك.
Sonra müminleri kendilerini felaha —yani kurtuluşa, saadete ve başarıya— ulaştıracak şeylere teşvik etmiştir. Oraya ulaştıran yolun ise sabra sarılmak olduğunu bildirmiştir. Sabır; günahları terk etmek, musibetlere katlanmak ve nefislere ağır gelen emirlere göğüs germek gibi nefsin hoşlanmadığı hususlarda nefsi tutmaktır. Allah bütün bunlara karşı sabretmelerini emretmiştir.
والمصابرة أي (١) الملازمة والاستمرار على ذلك، على الدوام، ومقاومة الأعداء في جميع الأحوال.
Musâbara; buna devamlı ve kesintisiz sarılmak (1) ve her halükarda düşmanlara karşı direnmektir.
والمرابطة: وهي (٢) لزوم المحل الذي يخاف من وصول العدو منه، وأن يراقبوا أعداءهم، ويمنعوهم من الوصول إلى مقاصدهم، لعلهم يفلحون: يفوزون بالمحبوب الديني والدنيوي والأخروي، وينجون من المكروه كذلك.
Murâbata ise; düşmanın sızmasından korkulan sınır boylarında beklemek (2), düşmanlarını gözetleyip hedeflerine ulaşmalarına engel olmaktır. {لعلكم تفلحون} “Ki kurtuluşa eresiniz;” yani dinî, dünyevî ve uhrevî sevdiklerinize nail olasınız ve aynı şekilde hoşlanmadığınız şeylerden kurtulasınız diye...
فعلم من هذا أنه لا سبيل إلى الفلاح بدون الصبر والمصابرة والمرابطة المذكورات، فلم يفلح من أفلح إلا بها، ولم يفت أحدا الفلاح إلا بالإخلال بها أو ببعضها.
Buradan anlaşıldı ki zikredilen sabır, musâbara ve murâbata olmaksızın kurtuluşa ermenin hiçbir yolu yoktur; felaha eren ancak bunlarla ermiştir, felahı kaçıran da ancak bunların tamamını yahut bir kısmını terk etmekle kaçırmıştır.
والله الموفق ولا حول ولا قوة إلا به.
Muvaffak kılan Allah'tır; güç ve kuvvet ancak O'nunladır.
تم تفسير "سورة آل عمران" والحمد لله على نعمته، ونسأله تمام النعمة.
"Âl-i İmrân Suresi"nin tefsiri tamamlandı. Nimetinden ötürü Allah'a hamdolsun; O'ndan nimetini tamamlamasını dileriz.