150. Hadis
وعن أَبي محمد عبدِ اللهِ بنِ عَمْرو بن العاصِ رضي الله عنهما ، قَالَ : أُخْبرَ النَّبيُّ صلى الله عليه وسلم أنِّي أقُولُ : وَاللهِ لأَصُومَنَّ النَّهَارَ ، وَلأَقُومَنَّ اللَّيلَ مَا عِشْتُ . فَقَالَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم : (( أنتَ الَّذِي تَقُولُ ذلِكَ ؟ )) فَقُلْتُ لَهُ : قَدْ قُلْتُهُ بأبي أنْتَ وأمِّي يَا رسولَ الله . قَالَ : (( فَإِنَّكَ لاَ تَسْتَطِيعُ ذلِكَ فَصُمْ وَأَفْطِرْ ، وَنَمْ وَقُمْ ، وَصُمْ مِنَ الشَّهْرِ ثَلاثةَ أيَّامٍ ، فإنَّ الحَسَنَةَ بِعَشْرِ أمْثَالِهَا وَذَلكَ مِثلُ صِيامِ الدَّهْرِ )) قُلْتُ : فَإِنِّي أُطيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذلِكَ ، قَالَ : (( فَصُمْ يَوماً وَأَفْطِرْ يَوْمَيْنِ )) قُلْتُ : فَإنِّي أُطِيقُ أفضَلَ مِنْ ذلِكَ ، قَالَ : (( فَصُمْ يَوماً وَأفْطِرْ يَوماً فَذلِكَ صِيَامُ دَاوُد صلى الله عليه وسلم ، وَهُوَ أعْدَلُ الصيامِ )) . وفي رواية : (( هُوَ أفْضَلُ الصِّيامِ )) فَقُلْتُ : فَإِنِّي أُطيقُ أفْضَلَ مِنْ ذلِكَ ، فَقَالَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم : (( لا أفضَلَ مِنْ ذلِكَ )) ، وَلأنْ أكُونَ قَبِلْتُ الثَّلاثَةَ الأَيّامِ الَّتي قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم أحَبُّ إليَّ مِنْ أهْلي وَمَالي . وفي رواية : (( أَلَمْ أُخْبَرْ أنَّكَ تَصُومُ النَّهَارَ وتَقُومُ اللَّيلَ ؟ )) قُلْتُ : بَلَى ، يَا رَسُول الله ، قَالَ : (( فَلاَ تَفْعَلْ : صُمْ وَأَفْطِرْ ، وَنَمْ وَقُمْ ؛ فإنَّ لِجَسَدِكَ عَلَيْكَ حَقّاً ، وَإِنَّ لِعَيْنَيكَ عَلَيْكَ حَقّاً ، وَإِنَّ لِزَوْجِكَ عَلَيْكَ حَقّاً ، وَإِنَّ لِزَوْرِكَ عَلَيْكَ حَقّاً ، وَإنَّ بِحَسْبِكَ أنْ تَصُومَ في كُلِّ شَهْرٍ ثَلاثَةَ أيَّامٍ ، فإنَّ لَكَ بِكُلِّ حَسَنَةٍ عَشْرَ أمْثَالِهَا ، فَإِنَّ ذلِكَ صِيَامُ الدَّهْر )) فَشَدَّدْتُ فَشُدِّدَ عَلَيَّ ، قُلْتُ : يَا رَسُول الله ، إنِّي أجِدُ قُوَّةً ، قَالَ : (( صُمْ صِيَامَ نَبيِّ الله دَاوُد وَلاَ تَزد عَلَيهِ )) قُلْتُ : وَمَا كَانَ صِيَامُ دَاوُد ؟ قَالَ : (( نِصْفُ الدَّهْرِ )) فَكَانَ عَبدُ الله يقول بَعدَمَا كَبِرَ : يَا لَيتَنِي قَبِلْتُ رُخْصَة رَسُول الله صلى الله عليه وسلم . وفي رواية : (( أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّكَ تَصُومُ الدَّهرَ ، وَتَقْرَأُ القُرآنَ كُلَّ لَيْلَة ؟ )) فقلت : بَلَى ، يَا رَسُول الله ، وَلَمْ أُرِدْ بذلِكَ إلاَّ الخَيرَ ، قَالَ : (( فَصُمْ صَومَ نَبيِّ اللهِ دَاوُد ، فَإنَّهُ كَانَ أعْبَدَ النَّاسِ ، وَاقْرَأ القُرْآنَ في كُلِّ شَهْر )) قُلْتُ : يَا نَبيَّ اللهِ ، إنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذلِكَ ؟ قَالَ : (( فاقرأه في كل عشرين )) قُلْتُ : يَا نبي الله ، إني أطيق أفضل من ذلِكَ ؟ قَالَ : (( فَاقْرَأهُ في كُلِّ عَشْر )) قُلْتُ : يَا نبي اللهِ ، إنِّي أُطيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذلِكَ ؟ قَالَ : (( فاقْرَأهُ في كُلِّ سَبْعٍ وَلاَ تَزِدْ عَلَى ذلِكَ )) فشدَّدْتُ فَشُدِّدَ عَلَيَّ وَقالَ لي النَّبيّ صلى الله عليه وسلم : (( إنَّكَ لا تَدرِي لَعَلَّكَ يَطُولُ بِكَ عُمُرٌ )) قَالَ : فَصِرْتُ إِلَى الَّذِي قَالَ لي النَّبيُّ صلى الله عليه وسلم . فَلَمَّا كَبِرْتُ وَدِدْتُ أنِّي كُنْتُ قَبِلتُ رُخْصَةَ نَبيِّ الله صلى الله عليه وسلم . وفي رواية : (( وَإِنَّ لِوَلَدِكَ عَلَيْكَ حَقّاً )) . وفي رواية : (( لاَ صَامَ مَنْ صَامَ الأَبَدَ )) ثلاثاً . وفي رواية : (( أَحَبُّ الصِيَامِ إِلَى اللهِ تَعَالَى صِيَامُ دَاوُد ، وَأَحَبُّ الصَّلاةِ إِلَى اللهِ تَعَالَى صَلاةُ دَاوُدَ : كَانَ ينام نصف الليل ، ويقوم ثلثه ، وينام سدسه ، وكان يصوم يوماً ويفطر يوماً ، وَلاَ يَفِرُّ إِذَا لاقَى )) . وفي رواية قال : (( أنْكَحَني أَبي امرَأةً ذَاتَ حَسَبٍ وَكَانَ يَتَعَاهَدُ كنَّتَهُ - أي : امْرَأَةَ وَلَدِهِ - فَيَسْأَلُهَا عَنْ بَعْلِهَا . فَتقُولُ لَهُ : نِعْمَ الرَّجُلُ مِنْ رَجُلٍ لَمْ يَطَأْ لَنَا فِرَاشاً ، وَلَمْ يُفَتِّشْ لَنَا كَنَفاً مُنْذُ أتَيْنَاهُ . فَلَمَّا طَالَ ذلِكَ عَلَيهِ ذَكَرَ ذلك للنَّبيِّ صلى الله عليه وسلم ، فَقَالَ : (( القِنِي بِهِ )) فَلَقيتُهُ بَعد ذلك ، فَقَالَ : (( كَيْفَ تَصُومُ ؟ )) قُلْتُ : كُلَّ يَومٍ ، قَالَ : (( وَكَيْفَ تَخْتِمُ ؟ )) قُلْتُ : كُلَّ لَيْلَةٍ ، وَذَكَرَ نَحْوَ مَا سَبَقَ ، وَكَانَ يَقْرَأُ عَلَى بَعْضِ أهْلِهِ السُّبُعَ الَّذِي يَقْرَؤُهُ ، يَعْرِضُهُ مِنَ النَّهَارِ ليَكُونَ أخفّ عَلَيهِ باللَّيلِ ، وَإِذَا أَرَادَ أنْ يَتَقَوَّى أفْطَرَ أيَّاماً وَأحْصَى وَصَامَ مِثْلَهُنَّ كرَاهِيَةَ أنْ يَترُكَ شَيئاً فَارَقَ عَلَيهِ النَّبيَّ صلى الله عليه وسلم . كل هذِهِ الرواياتِ صحيحةٌ ، مُعظمُها في الصحيحين ، وقليل مِنْهَا في أحدِهِما .
Ebû Muhammed Abdullah b. Amr b. el-Âs radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e benim ‘Vallahi yaşadığım sürece gündüzleri mutlaka oruç tutacağım, geceleri de mutlaka namazla geçireceğim’ dediğim haber verildi. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Bunu söyleyen sen misin?” buyurdu. Ben de ona: ‘Babam anam sana feda olsun yâ Resûlallah, evet, ben söyledim’ dedim. Buyurdu ki: “Sen buna güç yetiremezsin. Oruç da tut, iftar da et; uyu da, gece namazına da kalk. Ayda üç gün oruç tut; çünkü iyilik on misliyle karşılık görür, bu da bütün yılı oruçlu geçirmek gibidir.” Ben: ‘Bundan daha fazlasına güç yetirebilirim’ dedim. Buyurdu ki: “Öyleyse bir gün oruç tut, iki gün tutma.” Ben: ‘Bundan daha fazlasına güç yetirebilirim’ dedim. Buyurdu ki: “Öyleyse bir gün oruç tut, bir gün tutma. Bu, Dâvûd sallallâhu aleyhi ve sellem'in orucudur ve oruçların en mutedil olanıdır.” Bir başka rivayette ise: “O, oruçların en faziletlisidir” şeklindedir. Ben: ‘Bundan daha fazlasına güç yetirebilirim’ dedim. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Bundan daha faziletlisi yoktur” buyurdu. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in söylediği o üç günü kabul etmiş olmak, benim için ailemden ve malımdan daha sevimli olurdu. Bir başka rivayette şöyle buyurdu: “Senin gündüzleri oruç tuttuğun, geceleri de namazla geçirdiğin bana haber verilmedi mi?” Ben: ‘Evet, öyledir yâ Resûlallah’ dedim. Buyurdu ki: “Öyle yapma! Oruç da tut, iftar da et; uyu da, gece namazına da kalk. Çünkü bedeninin senin üzerinde hakkı vardır, gözlerinin senin üzerinde hakkı vardır, eşinin senin üzerinde hakkı vardır, ziyaretçinin de senin üzerinde hakkı vardır. Her ayda üç gün oruç tutman sana yeter. Çünkü senin için her iyiliğe karşılık on misli vardır; bu da bütün yılı oruçlu geçirmek demektir.” Ben işi sıkı tuttum, bunun üzerine bana da sıkı tutuldu. ‘Yâ Resûlallah, ben kendimde güç buluyorum’ dedim. Buyurdu ki: “Allah'ın nebîsi Dâvûd'un orucunu tut, üzerine de bir şey ekleme.” ‘Dâvûd'un orucu nasıldı?’ diye sordum. “Yılın yarısıydı” buyurdu. Abdullah yaşlandıktan sonra şöyle derdi: ‘Keşke Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in tanıdığı ruhsatı kabul etseydim!’ Bir başka rivayette şöyle buyurdu: “Senin bütün yıl oruç tuttuğun ve her gece Kur'ân'ı hatmettiğin bana haber verilmedi mi?” Ben: ‘Evet, öyledir yâ Resûlallah; fakat bununla yalnızca hayır murad ettim’ dedim. Buyurdu ki: “Allah'ın nebîsi Dâvûd'un orucunu tut; çünkü o, insanların en çok ibadet edeniydi. Kur'ân'ı da her ayda bir hatmet.” Ben: ‘Ey Allah'ın Nebîsi, ben bundan daha fazlasına güç yetirebilirim’ dedim. “Öyleyse onu her yirmi günde bir hatmet” buyurdu. Ben: ‘Ey Allah'ın Nebîsi, ben bundan daha fazlasına güç yetirebilirim’ dedim. “Öyleyse onu her on günde bir hatmet” buyurdu. Ben: ‘Ey Allah'ın Nebîsi, ben bundan daha fazlasına güç yetirebilirim’ dedim. “Öyleyse onu her yedi günde bir hatmet ve bunun üzerine çıkma” buyurdu. Ben işi sıkı tuttum, bunun üzerine bana da sıkı tutuldu. Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem bana: “Bilemezsin, belki ömrün uzun olur” buyurdu. [Abdullah] dedi ki: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in bana söylediği duruma geldim. Yaşlandığımda, Allah'ın Nebîsi sallallâhu aleyhi ve sellem'in ruhsatını kabul etmiş olmayı arzu ettim. Bir başka rivayette: “Çocuğunun da senin üzerinde hakkı vardır” buyrulmuştur. Bir başka rivayette üç defa: “Ebedî oruç tutan, oruç tutmuş olmaz” buyrulmuştur. Bir başka rivayette şöyle buyrulmuştur: “Allah teâlâ'ya en sevimli oruç Dâvûd'un orucudur. Allah teâlâ'ya en sevimli namaz da Dâvûd'un namazıdır: O, gecenin yarısını uyur, üçte birini namazla geçirir ve altıda birinde yine uyurdu. Bir gün oruç tutar, bir gün tutmazdı. Düşmanla karşılaştığında da kaçmazdı.” Bir başka rivayette [Abdullah] şöyle dedi: Babam beni soylu bir kadınla evlendirdi. Babam gelinini —yani oğlunun karısını— yoklar, ona kocasını sorardı. Kadın da ona: ‘Ne iyi bir adam! Yanına geldiğimizden beri ne döşeğimize ayak bastı ne de örtümüzü açtı’ derdi. Bu durum uzayınca babam bunu Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e anlattı. O da: “Onu benimle görüştür” buyurdu. Bundan sonra kendisiyle karşılaştım. Bana: “Nasıl oruç tutuyorsun?” diye sordu. ‘Her gün’ dedim. “Nasıl hatmediyorsun?” diye sordu. ‘Her gece’ dedim. Râvi devamında yukarıdakine benzer şeyleri anlattı. [Abdullah] okuyacağı yedide birlik cüzü ailesinden birine okur, geceleyin kendisine daha hafif gelsin diye onu gündüzden gözden geçirirdi. Güç kazanmak istediğinde ise birkaç gün oruç tutmaz, o günleri sayar ve Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den ayrılırken üzerinde sözleştiği bir şeyi terk etmiş olmamak için aynı sayıda oruç tutardı. Bu rivayetlerin hepsi sahihtir; çoğu Sahîhayn'da, az bir kısmı ise ikisinden birindedir.