151. Hadis
وعن أبي رِبعِي حنظلة بنِ الربيعِ الأُسَيِّدِيِّ الكاتب أحدِ كتّاب رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : لَقِيَنِي أَبُو بَكر رضي الله عنه ، فَقَالَ : كَيْفَ أنْتَ يَا حنْظَلَةُ ؟ قُلْتُ : نَافَقَ حَنْظَلَةُ ! قَالَ : سُبْحَانَ الله مَا تَقُولُ ؟! قُلْتُ : نَكُونُ عِنْدَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم يُذَكِّرُنَا بالجَنَّةِ وَالنَّارِ كأنَّا رَأيَ عَيْنٍ فإِذَا خَرَجْنَا مِنْ عِنْدِ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم عَافَسْنَا الأَزْواجَ وَالأَوْلاَدَ وَالضَّيْعَاتِ نَسينَا كَثِيراً ، قَالَ أَبُو بكر رضي الله عنه : فَوَالله إنَّا لَنَلْقَى مِثْلَ هَذَا ، فانْطَلَقْتُ أَنَا وأبُو بَكْر حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى رَسُول الله صلى الله عليه وسلم . فقُلْتُ : نَافَقَ حَنْظَلَةُ يَا رَسُول اللهِ ! فَقَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( وَمَا ذَاكَ ؟ )) قُلْتُ : يَا رَسُول اللهِ ، نَكُونُ عِنْدَكَ تُذَكِّرُنَا بِالنَّارِ والجَنَّةِ كأنَّا رَأيَ العَيْن فإِذَا خَرَجْنَا مِنْ عِنْدِكَ عَافَسْنَا الأَزْواجَ وَالأَوْلاَدَ وَالضَّيْعَاتِ نَسينَا كَثِيراً . فَقَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( وَالَّذِي نَفْسي بِيَدِهِ ، لَوْ تَدُومُونَ عَلَى مَا تَكُونونَ عِنْدِي ، وَفي الذِّكْر ، لصَافَحَتْكُمُ الملائِكَةُ عَلَى فُرُشِكُمْ وَفي طُرُقِكُمْ ، لَكِنْ يَا حَنْظَلَةُ سَاعَةً وسَاعَةً )) ثَلاَثَ مَرَات . رواه مسلم . قولُهُ : (( رِبْعِيٌّ )) بِكسر الراء . وَ(( الأُسَيِّدِي )) بضم الهمزة وفتح السين وبعدها ياء مكسورة مشددة . وقوله : (( عَافَسْنَا )) هُوَ بِالعينِ والسينِ المهملتين أي : عالجنا ولاعبنا . وَ(( الضَّيْعاتُ )) : المعايش .
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in kâtiplerinden biri olan Ebû Rib'î Hanzale b. er-Rebî' el-Üseyyidî el-Kâtib'den rivayet edildi; dedi ki: Ebû Bekir radıyallâhu anh benimle karşılaştı ve: ‘Nasılsın ey Hanzale?’ dedi. Ben: ‘Hanzale münafık oldu!’ dedim. ‘Sübhânallah, ne diyorsun sen?!’ dedi. Dedim ki: ‘Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanında bulunuyoruz, bize cenneti ve cehennemi hatırlatıyor; sanki gözümüzle görür gibi oluyoruz. Fakat Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanından çıktığımızda eşlerimizle, çocuklarımızla ve geçim işlerimizle uğraşıyor, çok şeyi unutuyoruz.’ Ebû Bekir radıyallâhu anh: ‘Vallahi biz de aynı şeyle karşılaşıyoruz’ dedi. Bunun üzerine Ebû Bekir'le birlikte yürüdük ve Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in huzuruna girdik. ‘Hanzale münafık oldu yâ Resûlallah!’ dedim. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “O da nedir?” buyurdu. Dedim ki: ‘Yâ Resûlallah, senin yanında bulunuyoruz, bize cehennemi ve cenneti hatırlatıyorsun; sanki gözümüzle görür gibi oluyoruz. Fakat senin yanından çıktığımızda eşlerimizle, çocuklarımızla ve geçim işlerimizle uğraşıyor, çok şeyi unutuyoruz.’ Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem üç defa şöyle buyurdu: “Canım elinde olan Allah'a yemin ederim ki, eğer benim yanımda olduğunuz hâl üzere ve zikir içinde devam etseydiniz, melekler yataklarınızın üzerinde ve yollarınızda sizinle musâfaha ederdi. Fakat ey Hanzale, bir saat öyle, bir saat böyle!” Müslim rivayet etmiştir. Râvinin Rib'î (رِبْعِيٌّ) sözü râ'nın kesresi iledir. el-Üseyyidî (الأُسَيِّدِي) hemzenin zammesi, sîn'in fethası ve ardından kesreli ve şeddeli yâ iledir. Âfesnâ (عَافَسْنَا) “uğraştık” sözü noktasız ayn ve sîn iledir; yani meşgul olduk, oynaştık demektir. ed-Day'ât (الضَّيْعاتُ) “geçim işleri” ise maişetler demektir.