Binûn

Zekâtın Vücûbiyetinin Tekidi, Faziletinin ve Onunla İlgili Hususların Beyanı Bâbı

Kaynak: Riyâzü's-Sâlihîn · İmam Nevevî · Riyâzü's-Sâlihîn (Fahl tahkiki) · Türkçe çeviri

1206. Hadis

وعن ابن عمر رضي الله عنهما : أنَّ رسول الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( بُنِيَ الإسْلاَمُ عَلَى خَمْسٍ : شَهَادَةِ أنْ لاَ إلهَ إِلاَّ اللهُ ، وَأنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ، وَإقَامِ الصَّلاَةِ ، وَإيتَاءِ الزَّكَاةِ ، وَحَجِّ البَيْتِ ، وَصَوْمِ رَمَضَانَ )) متفقٌ عَلَيْهِ .

İbn Ömer radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “İslâm beş esas üzerine bina edilmiştir: Allah'tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed'in O'nun kulu ve elçisi olduğuna şehâdet etmek, namazı kılmak, zekâtı vermek, Beyt'i (Kâbe'yi) haccetmek ve ramazan orucunu tutmak.” Müttefekun aleyh.

1207. Hadis

وعن طَلْحَةَ بن عبيد الله رضي الله عنه ، قَالَ : جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رسولِ الله صلى الله عليه وسلم مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرُ الرَّأسِ نَسْمَعُ دَوِيَّ صَوْتِهِ ، وَلاَ نَفْقَهُ مَا يَقُولُ ، حَتَّى دَنَا مِنْ رسولِ الله صلى الله عليه وسلم ، فَإذا هُوَ يَسألُ عَنِ الإسْلاَم ، فَقَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم : (( خَمْسُ صَلَواتٍ في اليَوْمِ وَاللَّيْلَةِ )) قَالَ : هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُنَّ ؟ قَالَ : (( لاَ ، إِلاَّ أنْ تَطَّوَّعَ )) فَقَالَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم : (( وَصِيامُ شَهْرِ رَمَضَانَ )) قَالَ : هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُ ؟ قَالَ : (( لاَ ، إِلاَّ أنْ تَطَّوَّعَ )) قَالَ : وَذَكَرَ لَهُ رسول الله صلى الله عليه وسلم الزَّكَاةَ ، فَقَالَ : هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا ؟ قَالَ : (( لاَ ، إِلاَّ أنْ تَطَّوَّعَ )) فَأدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ : وَاللهِ لاَ أُزِيدُ عَلَى هَذَا وَلاَ أنْقُصُ مِنْهُ ، فَقَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم : (( أفْلَحَ إنْ صَدَقَ )) متفقٌ عَلَيْهِ .

Talha b. Ubeydullah radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Necd halkından saçı başı dağınık bir adam Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanına geldi. Sesinin uğultusunu işitiyor fakat ne dediğini anlamıyorduk. Nihayet Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e yaklaştı; bir de baktık ki İslâm hakkında soru soruyor. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Günde ve gecede beş vakit namazdır” buyurdu. Adam: ‘Üzerimde bunlardan başkası var mı?’ diye sordu. “Hayır, ancak nâfile olarak kılman müstesna” buyurdu. Ardından Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Ve ramazan ayının orucudur” buyurdu. Adam: ‘Üzerimde bundan başkası var mı?’ diye sordu. “Hayır, ancak nâfile olarak tutman müstesna” buyurdu. [Talha] dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ona zekâtı da zikretti. Adam: ‘Üzerimde bundan başkası var mı?’ diye sordu. “Hayır, ancak nâfile olarak vermen müstesna” buyurdu. Bunun üzerine adam: ‘Vallahi bunun üzerine ne bir şey eklerim ne de bundan bir şey eksiltirim’ diyerek dönüp gitti. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem de: “Eğer doğru söylediyse kurtuluşa erdi” buyurdu. Müttefekun aleyh.

1208. Hadis

وعن ابن عباس رضي الله عنه : أنَّ النبيَّ صلى الله عليه وسلم بعث مُعاذاً رضي الله عنه إِلَى اليَمَنِ ، فَقَالَ : (( ادْعُهُمْ إِلَى شَهَادَةِ أنْ لاَ إلهَ إِلاَّ اللهُ وَأنِّي رسول اللهِ ، فإنْ هُمْ أطَاعُوا لِذلِكَ ، فَأعْلِمْهُمْ أن اللهَ تَعَالَى ، افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَواتٍ في كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ ، فَإنْ هُمْ أطَاعُوا لِذلِكَ ، فَأعْلِمْهُمْ أنَّ اللهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُؤخَذُ مِنْ أغْنِيَائِهِمْ ، وتُرَدُّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ )) متفقٌ عَلَيْهِ .

İbn Abbâs radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem Muâz radıyallâhu anh'i Yemen'e gönderdi ve şöyle buyurdu: “Onları, Allah'tan başka ilâh olmadığına ve benim Allah'ın elçisi olduğuma şehâdet etmeye davet et. Eğer buna itaat ederlerse, Allah Teâlâ'nın kendilerine her gün ve gecede beş vakit namazı farz kıldığını onlara bildir. Eğer buna da itaat ederlerse, Allah'ın kendilerine, zenginlerinden alınıp fakirlerine verilecek bir sadakayı farz kıldığını onlara bildir.” Müttefekun aleyh.

1209. Hadis

وعن ابن عمر رضي الله عنهما ، قَالَ : قَالَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم : (( أُمِرْتُ أنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أنْ لاَ إلهَ إِلاَّ اللهُ، وَأنَّ مُحَمَّداً رسول الله ، وَيُقِيمُوا الصَّلاةَ ، وَيُؤتُوا الزَّكَاةَ، فَإذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِني دِمَاءهُمْ وَأمْوَالَهُمْ ، إِلاَّ بِحَقِّ الإسْلاَمِ ، وَحِسَابُهُم عَلَى الله )) متفقٌ عَلَيْهِ .

İbn Ömer radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “İnsanlar, Allah'tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna şehâdet edinceye, namazı kılıncaya ve zekâtı verinceye kadar onlarla savaşmakla emrolundum. Bunu yaptıkları takdirde, İslâm'ın hakkı hariç, kanlarını ve mallarını benden korumuş olurlar; hesapları ise Allah'a aittir.” Müttefekun aleyh.

1210. Hadis

وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : لَمَّا تُوُفِّيَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم - وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ رضي الله عنه - وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنَ العَرَبِ ، فَقال عُمَرُ رضي الله عنه : كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم : (( أُمِرْتُ أنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولوُا لاَ إلهَ إِلاَّ اللهُ ، فَمَنْ قَالَهَا فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ ، وَحِسَابُهُ عَلَى الله )) فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ : وَاللهِ لأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بين الصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ ، فَإنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ المَالِ . وَاللهِ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالاً كَانُوا يُؤدُّونَهُ إِلَى رسولِ الله صلى الله عليه وسلم ، لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهِ . قَالَ عُمَرُ رضي الله عنه : فَوَاللهِ مَا هُوَ إِلاَّ أنْ رَأيْتُ اللهَ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبي بَكْرٍ لِلقِتَالِ ، فَعَرَفْتُ أنَّهُ الحَقُّ . متفقٌ عَلَيْهِ .

Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem vefat edip, Ebû Bekir radıyallâhu anh halife olduğunda ve Araplardan küfre dönenler döndüğünde, Ömer radıyallâhu anh [Ebû Bekir'e] şöyle dedi: ‘Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “İnsanlar, lâ ilâhe illallah deyinceye kadar onlarla savaşmakla emrolundum. Kim bunu söylerse, onun hakkı hariç, malını ve canını benden korumuş olur; hesabı ise Allah'a aittir” buyurmuşken insanlarla nasıl savaşırsın?’ Bunun üzerine Ebû Bekir dedi ki: ‘Vallahi namaz ile zekâtın arasını ayıranlarla mutlaka savaşacağım; çünkü zekât malın hakkıdır. Vallahi Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e verdikleri bir deve yularını dahi benden esirgeseler, onu esirgemelerinden dolayı onlarla savaşırdım.’ Ömer radıyallâhu anh dedi ki: ‘Vallahi, Allah'ın Ebû Bekir'in gönlünü savaşmaya açtığını görmemden başka bir şey olmadı; böylece onun hak olduğunu anladım.’ Müttefekun aleyh.

1211. Hadis

وعن أَبي أيُّوب رضي الله عنه : أنّ رَجُلاً قَالَ للنبيِّ صلى الله عليه وسلم : أخْبِرْنِي بعمل يُدْخِلُنِي الجَنَّة ، قَالَ : (( تَعْبُدُ اللهَ ، وَلاَ تُشْرِكُ بِهِ شَيْئاً ، وَتُقِيمُ الصَّلاَةَ ، وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ ، وَتَصِلُ الرَّحِمَ )) متفقٌ عَلَيْهِ .

Ebû Eyyûb radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre bir adam Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e: “Bana cennete girmemi sağlayacak bir amel haber ver” dedi. [Nebî] şöyle buyurdu: “Allah'a kulluk eder ve O'na hiçbir şeyi ortak koşmazsın, namazı kılarsın, zekâtı verirsin ve sıla-i rahim yaparsın.” Müttefekun aleyh.

1212. Hadis

وعن أَبي هريرة رضي الله عنه: أنَّ أعْرَابياً أتَى النبيَّ صلى الله عليه وسلم ، فَقَالَ : يَا رسولَ اللهِ، دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ إِذَا عَمِلْتُهُ ، دَخَلْتُ الجَنَّةَ . قَالَ : (( تَعْبُدُ اللهَ لاَ تُشْرِكُ بِهِ شَيْئاً ، وتُقِيمُ الصَّلاَةَ ، وتُؤتِي الزَّكَاةَ المَفْرُوضَةَ ، وَتَصُومُ رَمَضَانَ )) قَالَ : وَالذي نَفْسِي بِيَدِهِ ، لا أزيدُ عَلَى هَذَا ، فَلَمَّا وَلَّى ، قَالَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم : (( مَنْ سَرَّهُ أنْ يَنْظُرَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ أهْلِ الجَنَّةِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى هَذَا )) متفقٌ عَلَيْهِ .

Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre bir bedevî Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelerek: “Yâ Resûlallah! Bana, işlediğim takdirde cennete gireceğim bir amel göster” dedi. [Nebî] şöyle buyurdu: “Allah'a kulluk eder, O'na hiçbir şeyi ortak koşmazsın, namazı kılarsın, farz kılınan zekâtı verirsin ve ramazan orucunu tutarsın.” Adam: “Canım elinde olan Allah'a yemin ederim ki bunun üzerine bir şey eklemem” dedi. Dönüp gidince Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Cennet ehlinden bir adama bakmak kimi sevindirirse buna baksın.” Müttefekun aleyh.

1213. Hadis

وعن جرير بن عبد الله رضي الله عنه ، قَالَ : بايَعْتُ النبيَ صلى الله عليه وسلم عَلَى إقَامِ الصَّلاَةِ ، وَإيتَاءِ الزَّكَاةِ ، وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ . متفقٌ عَلَيْهِ .

Cerîr b. Abdullah radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: “Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e namazı kılmak, zekâtı vermek ve her Müslümanın iyiliğini istemek üzere biat ettim.” Müttefekun aleyh.

1214. Hadis

وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم : (( مَا مِنْ صَاحِبِ ذَهَبٍ ، وَلاَ فِضَّةٍ ، لا يُؤَدِّي مِنْهَا حَقَّهَا إِلاَّ إِذَا كَانَ يَومُ القِيَامَةِ صُفِّحَتْ لَهُ صَفَائِحُ مِنْ نَارٍ، فَأُحْمِيَ عَلَيْهَا في نَارِ جَهَنَّمَ ، فَيُكْوَى بِهَا جَنْبُهُ، وَجَبِينُهُ ، وَظَهْرُهُ، كُلَّمَا بَرَدَتْ أُعِيدَتْ لَهُ في يَومٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ ألْفَ سَنَةٍ ، حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ العِبَادِ فَيَرَى سَبيلَهُ ، إمَّا إِلَى الجَنَّةِ ، وَإمَّا إِلَى النَّارِ )) قيل : يَا رسولَ الله ، فالإبلُ ؟ قَالَ : (( وَلاَ صَاحِبِ إبلٍ لا يُؤَدِّي مِنْهَا حَقَّهَا ، وَمِنْ حَقِّهَا حَلْبُهَا يَومَ وِرْدِهَا ، إِلاَّ إِذَا كَانَ يَومُ القِيَامَةِ بُطِحَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ أوْفَرَ مَا كَانَتْ ، لاَ يَفْقِدُ مِنْهَا فَصيلاً وَاحِداً ، تَطَؤُهُ بِأخْفَافِهَا ، وَتَعَضُّهُ بِأفْوَاهِهَا ، كُلَّمَا مَرَّ عَلَيْهِ أُولاَهَا ، رُدَّ عَلَيْهِ أُخْرَاهَا ، في يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ ألْفَ سَنَةٍ ، حَتَّى يُقْضى بَيْنَ العِبَادِ ، فَيَرَى سَبِيلَهُ ، إمَّا إِلَى الجَنَّةِ ، وَإمَّا إِلَى النَّارِ )) قِيلَ : يَا رَسولَ اللهِ ، فَالبَقَرُ وَالغَنَمُ ؟ قَالَ : (( وَلاَ صَاحِبِ بَقَرٍ وَلاَ غَنَمٍ لاَ يُؤَدِّي مِنْهَا حَقَّهَا ، إِلاَّ إِذَا كَانَ يَوْمُ القِيَامَةِ ، بُطِحَ لَهَا بقَاعٍ قَرْقَرٍ ، لاَ يَفْقِدُ مِنْهَا شَيْئاً ، لَيْسَ فِيهَا عَقْصَاءُ ، وَلاَ جَلْحَاءُ ، وَلاَ عَضْبَاءُ ، تَنْطَحُهُ بقُرُونها ، وَتَطَؤُهُ بِأظْلاَفِهَا ، كُلَّمَا مرَّ عَلَيْهِ أُولاَهَا ، رُدَّ عَلَيْهِ أُخْرَاهَا ، في يَومٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ ألْفَ سَنَة حَتَّى يُقْضى بَيْنَ العِبَادِ ، فَيَرى سَبيِلَهُ ، إمَّا إِلَى الجَنَّةِ ، وَإمَّا إِلَى النَّارِ )) قيل : يَا رسول الله فالخَيْلُ ؟ قَالَ : (( الخَيلُ ثَلاَثَةٌ : هِيَ لِرَجُلٍ وِزْرٌ ، وَهِيَ لِرَجُلٍ سِتْرٌ ، وَهِيَ لِرَجُلٍ أجْرٌ . فَأمَّا الَّتي هي لَهُ وِزْرٌ فَرَجُلٌ ربطها رِيَاءً وَفَخْراً وَنِوَاءً عَلَى أهْلِ الإسْلاَمِ ، فَهِيَ لَهُ وِزْرٌ ، وَأمَّا الَّتي هي لَهُ سِتْرٌ ، فَرَجُلٌ رَبَطَهَا في سَبيلِ الله ، ثُمَّ لَمْ يَنْسَ حَقَّ اللهِ في ظُهُورِهَا ، وَلاَ رِقَابِهَا ، فَهِيَ لَهُ سِتْرٌ ، وَأمَّا الَّتي هي لَهُ أجْرٌ ، فَرَجُلٌ رَبَطَهَا في سَبيلِ الله لأهْلِ الإسْلاَمِ في مَرْجٍ ، أَوْ رَوْضَةٍ فَمَا أكَلَتْ مِنْ ذَلِكَ المَرْجِ أَوْ الرَّوْضَةِ مِنْ شَيْءٍ إِلاَّ كُتِبَ لَهُ عَدَدَ مَا أَكَلَتْ حَسَنَات وكُتِبَ لَهُ عَدَدَ أرْوَاثِهَا وَأبْوَالِهَا حَسَنَات ، وَلاَ تَقْطَعُ طِوَلَهَا فَاسْتَنَّتْ شَرَفاً أَوْ شَرَفَيْنِ إِلاَّ كَتَبَ اللهُ لَهُ عَدَدَ آثَارِهَا ، وَأرْوَاثِهَا حَسَنَاتٍ ، وَلاَ مَرَّ بِهَا صَاحِبُهَا عَلَى نَهْرٍ ، فَشَرِبَتْ مِنْهُ ، وَلاَ يُرِيدُ أنْ يَسْقِيهَا إِلاَّ كَتَبَ اللهُ لَهُ عَدَدَ مَا شَرِبَتْ حَسَنَاتٍ )) قِيلَ : يَا رسولَ اللهِ فالحُمُرُ ؟ قَالَ : (( مَا أُنْزِلَ عَلَيَّ في الحُمُرِ شَيْءٌ إِلاَّ هذِهِ الآية الفَاذَّةُ الجَامِعَةُ : { فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرّاً يَرَهُ } )) متفقٌ عَلَيْهِ ، وهذا لفظ مسلم .

Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Altın ve gümüş sahibi olup da ondan hakkını eda etmeyen hiç kimse yoktur ki kıyamet günü olduğunda onun için ateşten levhalar düzeltilmesin, sonra cehennem ateşinde kızdırılıp onlarla yanı, alnı ve sırtı dağlanmasın. Bunlar her soğuduğunda, miktarı elli bin yıl olan bir günde kullar arasında hüküm verilinceye kadar onun için yeniden kızdırılır; sonunda o kişi ya cennete ya da ateşe giden yolunu görür.” ‘Yâ Resûlallah! Ya develer?’ denildi. Buyurdu ki: “Deve sahibi olup da ondan hakkını eda etmeyen —ki suya indirildiği gün sağılması da onun hakkındandır— hiç kimse yoktur ki kıyamet günü olduğunda, develeri tek bir yavrusu bile eksik olmaksızın, dünyada olduklarından daha semiz ve çok halde iken, onlar için dümdüz ve geniş bir yere yüzüstü yatırılmasın. Develer onu tabanlarıyla çiğner, ağızlarıyla ısırırlar. Onların ilki üzerinden geçtikçe sonuncusu tekrar üzerine salınır. Bu, miktarı elli bin yıl olan bir günde kullar arasında hüküm verilinceye kadar sürer; sonunda o kişi ya cennete ya da ateşe giden yolunu görür.” ‘Yâ Resûlallah! Ya sığır ve koyun?’ denildi. Buyurdu ki: “Sığır ve koyun sahibi olup da ondan hakkını eda etmeyen hiç kimse yoktur ki kıyamet günü olduğunda, hayvanları içlerinde boynuzu kıvrık, boynuzsuz ve boynuzu kırık olan bulunmaksızın ve hiçbir şeyi eksik olmaksızın, onlar için dümdüz ve geniş bir yere yüzüstü yatırılmasın. Hayvanlar onu boynuzlarıyla süser ve tırnaklarıyla çiğnerler. Onların ilki üzerinden geçtikçe sonuncusu tekrar üzerine salınır. Bu, miktarı elli bin yıl olan bir günde kullar arasında hüküm verilinceye kadar sürer; sonunda o kişi ya cennete ya da ateşe giden yolunu görür.” ‘Yâ Resûlallah! Ya atlar?’ denildi. Buyurdu ki: “Atlar üç kısımdır: O, bir kişi için günah, bir kişi için örtü, bir kişi için de ecirdir. Kendisi için günah olana gelince; bu, atı gösteriş, övünme ve İslâm ehline düşmanlık için bağlayan adamdır; işte o at kendisi için günahtır. Kendisi için örtü olana gelince; bu, atı Allah yolunda bağlayan, sonra da onların sırtlarındaki ve boyunlarındaki Allah hakkını unutmayan adamdır; işte o at kendisi için örtüdür. Kendisi için ecir olana gelince; bu, atı İslâm ehli için Allah yolunda bir çayırda ya da bahçede bağlayan adamdır. O at, o çayırdan ya da bahçeden her ne yerse mutlaka yediği miktarca sahibine sevaplar yazılır; dışkıları ve idrarları sayısınca da kendisine sevaplar yazılır. O at ipini koparıp bir ya da iki tepe boyunca şevkle koşacak olsa, Allah mutlaka onun ayak izleri ve dışkıları sayısınca sahibine sevaplar yazar. Sahibi onu bir nehirden geçirirken, sulamak niyetinde olmadığı halde at oradan su içecek olsa, Allah mutlaka içtiği miktarca ona sevaplar yazar.” ‘Yâ Resûlallah! Ya eşekler?’ denildi. Buyurdu ki: “Eşekler hakkında bana şu eşsiz ve her şeyi kuşatan âyetten başka bir şey indirilmedi: { فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرّاً يَرَهُ } “Kim zerre ağırlığınca bir hayır işlerse onu görür. Kim de zerre ağırlığınca bir şer işlerse onu görür.”” Müttefekun aleyh; bu lafız Müslim'indir.