Binûn

201. Hadis

Kaynak: Riyâzü's-Sâlihîn · İmam Nevevî · Riyâzü's-Sâlihîn (Fahl tahkiki) · Türkçe çeviri

201. Hadis

وعن حُذَيفَة وأبي هريرة رضي الله عنهما ، قالا : قَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم : (( يَجمَعُ اللهُ تبَارَكَ وَتَعَالَى النَّاسَ فَيَقُومُ المُؤمِنُونَ حَتَّى تُزْلَفَ لَهُمُ الجَنَّةُ ، فَيَأتُونَ آدَمَ صَلَواتُ اللهِ عَلَيهِ ، فَيقُولُونَ : يَا أَبَانَا اسْتَفْتِحْ لَنَا الجَنَّةَ ، فَيقُولُ : وَهَلْ أخْرَجَكُمْ مِنَ الجَنَّةِ إلاَّ خَطيئَةُ أبيكُمْ ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍! لَسْتُ بِصَاحِبِ ذلِكَ ، اذْهَبُوا إِلَى ابْنِي إِبْراهيمَ خَلِيل اللهِ . قَالَ : فَيَأتُونَ إبرَاهِيمَ فَيَقُولُ إبراهيم : لَسْتُ بِصَاحِبِ ذلِكَ إِنَّمَا كُنْتُ خَليلاً مِنْ وَرَاءَ وَرَاءَ، اعْمَدُوا إِلَى مُوسَى الَّذِي كَلَّمَهُ الله تَكليماً. فَيَأتُونَ مُوسَى ، فَيَقُولُ : لستُ بِصَاحِبِ ذلِكَ ، اذْهَبُوا إِلَى عِيسى كلمةِ اللهِ ورُوحه ، فيقول عيسى : لستُ بصَاحبِ ذلِكَ ، فَيَأتُونَ مُحَمَّداً صلى الله عليه وسلم فَيَقُومُ فَيُؤذَنُ لَهُ ، وتُرْسَلُ الأَمَانَةُ وَالرَّحِمُ فَيَقُومانِ جَنْبَتَي الصِّرَاطِ يَمِيناً وَشِمَالاً فَيَمُرُّ أوَّلُكُمْ كَالبَرْقِ )) قُلْتُ : بأبي وَأمِّي ، أيُّ شَيءٍ كَمَرِّ البَرقِ ؟ قَالَ : (( ألَمْ تَرَوا كَيْفَ يمُرُّ وَيَرْجِعُ في طَرْفَةِ عَيْن ، ثُمَّ كَمَرّ الرِّيحِ ، ثُمَّ كَمَرِّ الطَّيْرِ ، وَشَدِّ الرِّجَال تَجْري بهمْ أعْمَالُهُمْ ، وَنَبيُّكُمْ قَائِمٌ عَلَى الصِّراطِ ، يَقُولُ : رَبِّ سَلِّمْ سَلِّمْ ، حَتَّى تَعْجِزَ أعْمَالُ العِبَادِ ، حَتَّى يَجِيء الرَّجُلُ لا يَسْتَطِيعُ السَّيْرَ إلاَّ زَحْفاً ، وَفي حَافَتي الصِّراطِ كَلاَلِيبُ معَلَّقَةٌ مَأمُورَةٌ بِأخْذِ مَنْ أُمِرَتْ بِهِ ، فَمَخْدُوشٌ نَاجٍ ، وَمُكَرْدَسٌ في النَّارِ )) وَالَّذِي نَفْسُ أَبي هُرَيْرَةَ بِيَدِهِ ، إنَّ قَعْرَ جَهَنَّمَ لَسَبْعُونَ خَرِيفاً . رواه مسلم . قوله : (( وراء وراء )) هُوَ بالفتح فيهما . وقيل : بالضم بلا تنوين ومعناه : لست بتلك الدرجة الرفيعة ، وهي كلمة تذكر عَلَى سبيل التواضع . وقد بسطت معناها في شرح صحيح مسلم ، والله أعلم .

Huzeyfe ve Ebû Hüreyre radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dediler ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah Tebâreke ve Teâlâ insanları toplar. Mü'minler ayağa kalkarlar, nihayet cennet onlara yaklaştırılır. Bunun üzerine Âdem salavâtullâhi aleyh'e gelirler ve ‘Ey babamız! Bizim için cennetin açılmasını iste’ derler. O da şöyle der: ‘Sizi cennetten babanızın hatasından başka bir şey mi çıkardı! Ben bu işin ehli değilim. Oğlum, Allah'ın dostu İbrâhim'e gidin.’ Bunun üzerine İbrâhim'e gelirler. İbrâhim şöyle der: ‘Ben bu işin ehli değilim. Ben ancak geriden geriye bir dost idim. Allah'ın doğrudan doğruya konuştuğu Mûsâ'ya yönelin.’ Mûsâ'ya gelirler; o da ‘Ben bu işin ehli değilim. Allah'ın kelimesi ve ruhu olan Îsâ'ya gidin’ der. Îsâ da ‘Ben bu işin ehli değilim’ der. Bunun üzerine Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelirler. O ayağa kalkar ve kendisine izin verilir. Emanet ve akrabalık bağı gönderilir; sıratın iki yanında, sağında ve solunda dururlar. İlkleriniz şimşek gibi geçer.” Dedim ki: Babam ve annem sana feda olsun, şimşek gibi geçmek nedir? Şöyle buyurdu: “Şimşeğin göz açıp kapayıncaya kadar nasıl çakıp döndüğünü görmediniz mi? Sonrakiler rüzgâr gibi, sonrakiler kuş gibi ve adamların koşması gibi geçerler; onları amelleri yürütür. Peygamberiniz de sıratın üzerinde durmuş ‘Rabbim! Selâmete çıkar, selâmete çıkar!’ der. Nihayet kulların amelleri yetersiz kalır; öyle ki kişi yürüyemez de ancak sürünerek gelir. Sıratın iki kenarında ise, yakalamakla emrolunduğu kimseleri yakalamak üzere emir almış asılı çengeller vardır. Kimi tırmalanır ama kurtulur, kimi de ateşe yuvarlanır.” Ebû Hüreyre'nin nefsi elinde olana yemin olsun ki, cehennemin dibi yetmiş yıllık mesafedir. Müslim rivayet etmiştir. Hadiste geçen verâe verâe (وراء وراء), her iki kelimenin fethası iledir. Tenvinsiz olarak zamme ile olduğu da söylenmiştir; anlamı “Ben o yüksek derecede değilim” demektir ve tevazu amacıyla söylenen bir sözdür. Bunun anlamını Sahîh-i Müslim Şerhi'nde genişçe açıkladım. Allah en iyisini bilendir.