30. Hadis
وعن صهيب رضي الله عنه : أنَّ رسولَ الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( كَانَ مَلِكٌ فيمَنْ كَانَ قَبلَكمْ وَكَانَ لَهُ سَاحِرٌ فَلَمَّا كَبِرَ قَالَ للمَلِكِ : إنِّي قَدْ كَبِرْتُ فَابْعَثْ إلَيَّ غُلاماً أُعَلِّمْهُ السِّحْرَ ؛ فَبَعثَ إِلَيْهِ غُلاماً يُعَلِّمُهُ ، وَكانَ في طرِيقِهِ إِذَا سَلَكَ رَاهِبٌ ، فَقَعدَ إِلَيْه وسَمِعَ كَلامَهُ فَأعْجَبَهُ ، وَكانَ إِذَا أتَى السَّاحِرَ ، مَرَّ بالرَّاهبِ وَقَعَدَ إِلَيْه ، فَإذَا أَتَى السَّاحِرَ ضَرَبَهُ ، فَشَكَا ذلِكَ إِلَى الرَّاهِب ، فَقَالَ : إِذَا خَشيتَ السَّاحِرَ ، فَقُلْ : حَبَسَنِي أَهْلِي ، وَإذَا خَشِيتَ أهلَكَ ، فَقُلْ : حَبَسَنِي السَّاحِرُ . فَبَيْنَما هُوَ عَلَى ذلِكَ إِذْ أَتَى عَلَى دَابَّةٍ عَظِيمَةٍ قَدْ حَبَسَتِ النَّاسَ ، فَقَالَ : اليَوْمَ أعْلَمُ السَّاحرُ أفْضَلُ أم الرَّاهبُ أفْضَلُ ؟ فَأخَذَ حَجَراً، فَقَالَ : اللَّهُمَّ إنْ كَانَ أمْرُ الرَّاهِبِ أَحَبَّ إِلَيْكَ مِنْ أمْرِ السَّاحِرِ فَاقْتُلْ هذِهِ الدّابَّةَ حَتَّى يَمضِي النَّاسُ ، فَرَمَاهَا فَقَتَلَها ومَضَى النَّاسُ ، فَأتَى الرَّاهبَ فَأَخبَرَهُ . فَقَالَ لَهُ الرَّاهبُ : أَيْ بُنَيَّ أَنْتَ اليَومَ أفْضَل منِّي قَدْ بَلَغَ مِنْ أَمْرِكَ مَا أَرَى ، وَإنَّكَ سَتُبْتَلَى ، فَإن ابْتُلِيتَ فَلاَ تَدُلَّ عَلَيَّ ؛ وَكانَ الغُلامُ يُبْرىءُ الأكْمَهَ وَالأَبْرصَ ، ويداوي النَّاسَ مِنْ سَائِرِ الأَدْوَاء . فَسَمِعَ جَليسٌ لِلملِكِ كَانَ قَدْ عَمِيَ ، فأتاه بَهَدَايا كَثيرَةٍ ، فَقَالَ : مَا ها هُنَا لَكَ أَجْمعُ إنْ أنتَ شَفَيتَنِي ، فَقَالَ : إنّي لا أشْفِي أحَداً إِنَّمَا يَشفِي اللهُ تَعَالَى ، فَإنْ آمَنْتَ بالله تَعَالَى دَعَوتُ اللهَ فَشفَاكَ ، فَآمَنَ بالله تَعَالَى فَشفَاهُ اللهُ تَعَالَى ، فَأَتَى المَلِكَ فَجَلسَ إِلَيْهِ كَما كَانَ يَجلِسُ ، فَقَالَ لَهُ المَلِكُ : مَنْ رَدّ عَلَيْكَ بَصَرَكَ ؟ قَالَ : رَبِّي ، قَالَ : وَلَكَ رَبٌّ غَيري ؟ قَالَ : رَبِّي وَرَبُّكَ اللهُ ، فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الغُلامِ ، فَجيء بالغُلاَمِ ، فَقَالَ لَهُ المَلِكُ : أيْ بُنَيَّ ، قَدْ بَلَغَ مِنْ سِحْرِكَ مَا تُبْرىء الأَكْمَهَ وَالأَبْرَصَ وتَفْعَلُ وتَفْعَلُ ! فَقَالَ : إنِّي لا أَشْفي أحَداً ، إِنَّمَا يَشفِي الله تَعَالَى . فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الرَّاهبِ ؛ فَجِيء بالرَّاهبِ فَقيلَ لَهُ : ارجِعْ عَنْ دِينكَ ، فَأَبَى ، فَدَعَا بِالمِنْشَارِ فَوُضِعَ المِنْشَارُ في مَفْرق رَأسِهِ ، فَشَقَّهُ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ، ثُمَّ جِيءَ بِجَليسِ المَلِكِ فقيل لَهُ : ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ ، فَأَبَى ، فَوضِعَ المِنْشَارُ في مَفْرِق رَأسِهِ ، فَشَقَّهُ بِهِ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ، ثُمَّ جِيءَ بالغُلاَمِ فقيلَ لَهُ : ارْجِعْ عَنْ دِينكَ ، فَأَبَى ، فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أصْحَابهِ ، فَقَالَ : اذْهَبُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَاصْعَدُوا بِهِ الجَبَل ، فَإِذَا بَلَغْتُمْ ذِرْوَتَهُ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإلاَّ فَاطْرَحُوهُ . فَذَهَبُوا بِهِ فَصَعِدُوا بِهِ الجَبَلَ ، فَقَالَ : اللَّهُمَّ أكْفنيهمْ بِمَا شِئْتَ ، فَرَجَفَ بهِمُ الجَبلُ فَسَقَطُوا ، وَجاءَ يَمشي إِلَى المَلِكِ ، فَقَالَ لَهُ المَلِكُ : مَا فَعَلَ أصْحَابُكَ ؟ فَقَالَ : كَفَانِيهمُ الله تَعَالَى ، فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ : اذْهَبُوا بِهِ فاحْمِلُوهُ في قُرْقُورٍ وتَوَسَّطُوا بِهِ البَحْرَ ، فَإنْ رَجعَ عَنْ دِينِهِ وإِلاَّ فَاقْذِفُوهُ . فَذَهَبُوا بِهِ ، فَقَالَ : اللَّهُمَّ أكْفِنيهمْ بمَا شِئْتَ ، فانْكَفَأَتْ بِهمُ السَّفينةُ فَغَرِقُوا ، وَجَاء يَمْشي إِلَى المَلِكِ . فَقَالَ لَهُ المَلِكُ : مَا فعلَ أصْحَابُكَ ؟ فَقَالَ : كَفَانيهمُ الله تَعَالَى . فَقَالَ لِلمَلِكِ : إنَّكَ لَسْتَ بقَاتلي حَتَّى تَفْعَلَ مَا آمُرُكَ بِهِ . قَالَ : مَا هُوَ ؟ قَالَ : تَجْمَعُ النَّاسَ في صَعيدٍ وَاحدٍ وتَصْلُبُني عَلَى جِذْعٍ ، ثُمَّ خُذْ سَهْماً مِنْ كِنَانَتي ، ثُمَّ ضَعِ السَّهْمَ في كَبدِ القَوْسِ ثُمَّ قُلْ : بسْم الله ربِّ الغُلاَمِ ، ثُمَّ ارْمِني، فَإنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذلِكَ قَتَلتَني، فَجَمَعَ النَّاسَ في صَعيد واحدٍ ، وَصَلَبَهُ عَلَى جِذْعٍ ، ثُمَّ أَخَذَ سَهْماً مِنْ كِنَانَتِهِ ، ثُمَّ وَضَعَ السَّهْمَ في كَبِدِ القَوْسِ ، ثُمَّ قَالَ : بِسمِ اللهِ ربِّ الغُلامِ ، ثُمَّ رَمَاهُ فَوقَعَ في صُدْغِهِ ، فَوَضَعَ يَدَهُ في صُدْغِهِ فَمَاتَ ، فَقَالَ النَّاسُ : آمَنَّا بِرَبِّ الغُلامِ ، فَأُتِيَ المَلِكُ فقيلَ لَهُ : أَرَأَيْتَ مَا كُنْتَ تَحْذَرُ قَدْ والله نَزَلَ بكَ حَذَرُكَ . قَدْ آمَنَ النَّاسُ . فَأَمَرَ بِالأُخْدُودِ بأفْواهِ السِّكَكِ فَخُدَّتْ وأُضْرِمَ فيهَا النِّيرانُ وَقَالَ : مَنْ لَمْ يَرْجعْ عَنْ دِينهِ فَأقْحموهُ فيهَا ، أَوْ قيلَ لَهُ: اقتَحِمْ فَفَعَلُوا حَتَّى جَاءت امْرَأةٌ وَمَعَهَا صَبيٌّ لَهَا ، فَتَقَاعَسَتْ أنْ تَقَعَ فيهَا، فَقَالَ لَهَا الغُلامُ : يَا أُمهْ اصْبِري فَإِنَّكِ عَلَى الحَقِّ ! )) رواه مسلم . (( ذِروَةُ الجَبَلِ )) : أعْلاهُ ، وَهيَ - بكَسْر الذَّال المُعْجَمَة وَضَمِّهَا - و(( القُرْقُورُ )) : بضَمِّ القَافَينِ نَوعٌ مِنَ السُّفُن وَ(( الصَّعيدُ )) هُنَا : الأَرضُ البَارِزَةُ وَ(( الأُخْدُودُ )) الشُّقُوقُ في الأَرضِ كَالنَّهْرِ الصَّغير ، وَ(( أُضْرِمَ )) : أوْقدَ ، وَ(( انْكَفَأتْ )) أَي : انْقَلَبَتْ ، وَ(( تَقَاعَسَتْ )) : تَوَقفت وجبنت .
Suheyb radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Sizden öncekiler içinde bir kral ve bu kralın bir sihirbazı vardı. Sihirbaz yaşlanınca krala: ‘Ben artık yaşlandım, bana bir delikanlı gönder de ona sihir öğreteyim’ dedi. Kral da öğretmesi için ona bir delikanlı gönderdi. Delikanlının geçtiği yolda bir rahip vardı. Delikanlı rahibin yanına oturdu, sözlerini dinledi ve hoşuna gitti. Sihirbaza giderken rahibe uğruyor ve yanında oturuyordu. Sihirbaza vardığında sihirbaz onu dövdü. Delikanlı bu durumu rahibe şikâyet etti. Rahip: ‘Sihirbazdan korktuğun zaman: Ailem beni alıkoydu, de; ailenden korktuğun zaman da: Sihirbaz beni alıkoydu, de’ dedi. Delikanlı bu hâl üzereyken insanları yolundan alıkoyan büyük bir canavara rastladı. Kendi kendine: ‘Sihirbaz mı daha üstün yoksa rahip mi daha üstün, bugün öğreneceğim’ dedi. Bir taş aldı ve: ‘Allah'ım! Eğer rahibin işi Sana sihirbazın işinden daha sevimli ise şu canavarı öldür de insanlar geçip gitsin’ dedi. Taşı atıp onu öldürdü ve insanlar geçip gitti. Rahibe gelip durumu ona haber verdi. Rahip ona: ‘Ey oğulcuğum! Sen bugün benden daha üstünsün, işin gördüğüm mertebeye ulaşmış. Şüphesiz sen imtihan edileceksin; imtihan edildiğin zaman sakın benim yerimi gösterme’ dedi. Delikanlı anadan doğma körü ve alaca hastasını iyileştiriyor, insanları diğer hastalıklardan da tedavi ediyordu. Kralın kör olmuş bir nedimi bunu işitti; birçok hediyeyle onun yanına geldi ve: ‘Eğer beni iyileştirirsen buradakilerin hepsi senindir’ dedi. Delikanlı: ‘Ben kimseyi iyileştiremem, şifayı ancak yüce Allah verir. Eğer yüce Allah'a iman edersen Allah'a dua ederim de sana şifa verir’ dedi. O da yüce Allah'a iman etti, yüce Allah da ona şifa verdi. Sonra kralın yanına geldi ve eskiden oturduğu gibi yanına oturdu. Kral ona: ‘Gözünü sana kim geri verdi?’ diye sordu. ‘Rabbim’ dedi. Kral: ‘Senin benden başka rabbin mi var?’ dedi. O da: ‘Benim de senin de Rabbin Allah'tır’ dedi. Kral onu yakalattı ve delikanlının yerini gösterinceye kadar kendisine işkence etmeye devam etti. Delikanlı getirildi. Kral ona: ‘Ey oğulcuğum! Sihrin anadan doğma körü ve alaca hastasını iyileştirecek, şunu şunu yapacak dereceye ulaşmış!’ dedi. Delikanlı: ‘Ben kimseyi iyileştiremem, şifayı ancak yüce Allah verir’ dedi. Kral onu da yakalattı ve rahibin yerini gösterinceye kadar kendisine işkence etmeye devam etti. Rahip getirildi ve kendisine: ‘Dininden dön’ denildi. Rahip kabul etmedi. Kral testere istedi; testere başının tam ortasına konuldu ve iki yanı yere düşünceye kadar onu ikiye biçti. Sonra kralın nedimi getirildi ve kendisine: ‘Dininden dön’ denildi. O da kabul etmedi. Testere başının tam ortasına konuldu ve iki yanı yere düşünceye kadar onunla ikiye biçildi. Sonra delikanlı getirildi ve kendisine: ‘Dininden dön’ denildi. O da kabul etmedi. Kral onu adamlarından birkaç kişiye teslim ederek: ‘Bunu falan dağa götürün ve onunla dağa çıkın. Zirvesine ulaştığınızda dininden dönerse ne âlâ, aksi takdirde onu aşağı atın’ dedi. Onu götürüp dağa çıkardılar. Delikanlı: ‘Allah'ım! Dilediğin şekilde beni bunlardan kurtar’ dedi. Dağ onları sarsıverdi de aşağı düştüler. Delikanlı yürüyerek kralın yanına geldi. Kral ona: ‘Yanındakiler ne yaptı?’ diye sordu. O da: ‘Yüce Allah beni onlardan kurtardı’ dedi. Kral onu yine adamlarından birkaç kişiye teslim ederek: ‘Bunu götürün, bir kurkûra bindirip denizin ortasına kadar gidin. Dininden dönerse ne âlâ, aksi takdirde onu denize atın’ dedi. Onu götürdüler. Delikanlı: ‘Allah'ım! Dilediğin şekilde beni bunlardan kurtar’ dedi. Gemi içindekilerle birlikte alabora oldu ve boğuldular. Delikanlı yine yürüyerek kralın yanına geldi. Kral ona: ‘Yanındakiler ne yaptı?’ diye sordu. O da: ‘Yüce Allah beni onlardan kurtardı’ dedi. Ardından krala: ‘Benim sana emredeceğim şeyi yapmadıkça beni öldüremezsin’ dedi. Kral: ‘O nedir?’ diye sordu. Delikanlı şöyle dedi: ‘İnsanları tek bir düzlüğe toplarsın ve beni bir kütüğün üzerine asarsın. Sonra sadağımdan bir ok al, oku yayın ortasına yerleştir, sonra: Delikanlının Rabbi olan Allah'ın adıyla, de ve bana at. İşte bunu yaparsan beni öldürebilirsin.’ Kral insanları tek bir düzlüğe topladı, delikanlıyı bir kütüğün üzerine astı, sonra onun sadağından bir ok aldı, oku yayın ortasına yerleştirdi, sonra: ‘Delikanlının Rabbi olan Allah'ın adıyla’ dedi ve oku ona attı. Ok delikanlının şakağına saplandı. Delikanlı elini şakağına koydu ve öldü. Bunun üzerine insanlar: ‘Delikanlının Rabbine iman ettik!’ dediler. Kralın yanına gelinerek kendisine: ‘Korkmakta olduğun şeyi gördün mü? Vallahi korktuğun şey başına geldi; insanlar iman etti’ denildi. Kral da sokak başlarına hendekler kazılmasını emretti; hendekler kazıldı ve içlerinde ateşler tutuşturuldu. Kral: ‘Kim dininden dönmezse onu zorla ateşin içine atın’ dedi ya da o kimseye ‘Atla!’ denildi. Emredileni yaptılar; nihayet beraberinde çocuğu bulunan bir kadın geldi. Kadın ateşin içine düşmekten çekinip duraksadı. Çocuk ona: ‘Anneciğim, sabret! Şüphesiz sen hak üzeresin!’ dedi.” Müslim rivayet etmiştir. Zirvetü'l-cebel (ذِرْوَةُ الجَبَلِ) —noktalı zâl harfinin kesresi ve zammesiyle— “dağın en yüksek yeri” demektir. İki kâf harfinin zammesiyle okunan el-kurkûr (القُرْقُورُ) “bir tür gemi” demektir. Es-saîd (الصَّعِيدُ) burada “açık ve düz arazi” anlamındadır. El-uhdûd (الأُخْدُودُ) “yerde küçük nehir gibi açılan yarıklar ve hendekler” demektir. Udrime (أُضْرِمَ) “tutuşturuldu”, inkefeet (انْكَفَأَتْ) “ters döndü ve alabora oldu”, tekâaset (تَقَاعَسَتْ) ise “duraksadı ve çekindi” demektir.