341. Hadis
عن ابن عمر رضي الله عنهما : أن النَّبيّ صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( إنّ أبَرَّ البرِّ أنْ يَصِلَ الرَّجُلُ وُدَّ أبيهِ )) .
İbn Ömer radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi ki Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “İyiliklerin en iyisi, kişinin babasının dostlarını gözetmesidir.”
342. Hadis
وعن عبد الله بن دينار ، عن عبد الله بن عمر رضي الله عنهما : أنَّ رَجُلاً مِنَ الأعْرَابِ لَقِيَهُ بطَريق مَكَّةَ ، فَسَلَّمَ عَلَيهِ عبدُ الله بْنُ عُمَرَ ، وَحَمَلَهُ عَلَى حِمَارٍ كَانَ يَرْكَبُهُ ، وَأعْطَاهُ عِمَامَةً كَانَتْ عَلَى رَأسِهِ ، قَالَ ابنُ دِينَار : فَقُلْنَا لَهُ : أصْلَحَكَ الله ، إنَّهُمُ الأعرَابُ وَهُمْ يَرْضَوْنَ باليَسير ، فَقَالَ عبد الله بن عمر : إن أَبَا هَذَا كَانَ وُدّاً لِعُمَرَ بنِ الخطاب رضي الله عنه ، وإنِّي سَمِعتُ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( إنَّ أبرَّ البِرِّ صِلَةُ الرَّجُلِ أهْلَ وُدِّ أبِيهِ )) . وفي رواية عن ابن دينار ، عن ابن عمر : أنَّهُ كَانَ إِذَا خَرَجَ إِلَى مَكّةَ كَانَ لَهُ حِمَارٌ يَتَرَوَّحُ عَلَيهِ إِذَا مَلَّ رُكُوبَ الرَّاحِلةِ ، وَعِمَامَةٌ يَشُدُّ بِهَا رَأسَهُ ، فَبيْنَا هُوَ يَوماً عَلَى ذلِكَ الحِمَارِ إِذْ مَرَّ بِهِ أعْرابيٌّ ، فَقَالَ : ألَسْتَ فُلاَنَ بْنَ فُلاَن ؟ قَالَ : بَلَى . فَأعْطَاهُ الحِمَارَ ، فَقَالَ : ارْكَبْ هَذَا ، وَأعْطَاهُ العِمَامَةَ وَقالَ : اشْدُدْ بِهَا رَأسَكَ ، فَقَالَ لَهُ بعضُ أصْحَابِهِ : غَفَرَ الله لَكَ أعْطَيْتَ هَذَا الأعْرَابيَّ حِمَاراً كُنْتَ تَرَوَّحُ عَلَيهِ ، وعِمَامةً كُنْتَ تَشُدُّ بِهَا رَأسَكَ ؟ فَقَالَ : إنِّي سَمِعتُ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، يَقُولُ : (( إنَّ مِنْ أبَرِّ البِرِّ أنْ يَصِلَ الرَّجُلُ أهْلَ وُدِّ أبيهِ بَعْدَ أنْ يُولِّيَ )) وَإنَّ أبَاهُ كَانَ صَديقاً لعُمَرَ رضي الله عنه . رَوَى هذِهِ الرواياتِ كُلَّهَا مسلم .
Abdullah b. Dînâr'dan; Abdullah b. Ömer radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi ki: Mekke yolunda bedevîlerden bir adam onunla karşılaştı. Abdullah b. Ömer ona selâm verdi, onu binmekte olduğu eşeğe bindirdi ve başındaki sarığı ona verdi. İbn Dînâr dedi ki: Biz kendisine: ‘Allah iyiliğini versin, bunlar bedevîdir, az bir şeye de razı olurlar’ dedik. Bunun üzerine Abdullah b. Ömer şöyle dedi: ‘Bunun babası Ömer b. el-Hattâb radıyallâhu anh'in dostuydu. Ben Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: “İyiliklerin en iyisi, kişinin babasının dostlarını gözetmesidir.”’ İbn Dînâr'dan, İbn Ömer'den gelen bir başka rivayette ise şöyledir: İbn Ömer Mekke'ye çıktığında, deveye binmekten usandığı zaman üzerinde dinlendiği bir eşeği ve başına sardığı bir sarığı olurdu. Bir gün o eşeğin üzerindeyken yanından bir bedevî geçti. [İbn Ömer] ona: ‘Sen filan oğlu filan değil misin?’ dedi. O da: ‘Evet’ dedi. Bunun üzerine eşeği ona verip: ‘Buna bin’ dedi; sarığı da verip: ‘Bunu başına sar’ dedi. Arkadaşlarından bazısı ona: ‘Allah seni bağışlasın, üzerinde dinlendiğin eşeği ve başına sardığın sarığı bu bedevîye mi verdin?’ dedi. O da şöyle dedi: ‘Ben Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: “Kişinin, babası göçüp gittikten sonra onun dostlarını gözetmesi iyiliklerin en iyilerindendir.” Bunun babası da Ömer radıyallâhu anh'in arkadaşıydı.’ Bu rivayetlerin tamamını Müslim rivayet etmiştir.
343. Hadis
وعن أَبي أُسَيد - بضم الهمزة وفتح السين - مالك بن ربيعة الساعدي رضي الله عنه ، قَالَ : بَيْنَا نَحْنُ جُلُوسٌ عِنْدَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم إذ جَاءهُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلَمَةَ ، فَقَالَ : يَا رسولَ اللهِ ، هَلْ بَقِيَ مِنْ برِّ أَبَوَيَّ شَيء أبرُّهُما بِهِ بَعْدَ مَوتِهمَا ؟ فَقَالَ : (( نَعَمْ ، الصَّلاةُ عَلَيْهِمَا ، والاسْتغْفَارُ لَهُمَا ، وَإنْفَاذُ عَهْدِهِمَا مِنْ بَعْدِهِما ، وَصِلَةُ الرَّحِمِ الَّتي لا تُوصَلُ إلاَّ بِهِمَا ، وَإكرامُ صَدِيقهمَا )) رواه أَبُو داود .
Ebû Üseyd -hemzenin dammesi ve sîn'in fethasıyla- Mâlik b. Rebîa es-Sâidî radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Biz Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanında otururken Selemeoğulları'ndan bir adam geldi ve: ‘Ey Allah'ın Resûlü, anne babamın ölümünden sonra kendilerine yapabileceğim bir iyilik kaldı mı?’ dedi. Şöyle buyurdu: “Evet; onlara dua etmek, onlar için bağışlanma dilemek, ölümlerinden sonra vasiyetlerini yerine getirmek, ancak onlar vasıtasıyla kurulabilen akrabalık bağlarını gözetmek ve dostlarına ikramda bulunmaktır.” Ebû Dâvûd rivayet etmiştir.
344. Hadis
وعن عائشة رضي الله عنها ، قَالَتْ : مَا غِرْتُ عَلَى أحَدٍ مِنْ نِسَاءِ النَّبيِّ صلى الله عليه وسلم مَا غِرْتُ عَلَى خَدِيجَة رضي الله عنها ، وَمَا رَأيْتُهَا قَطُّ ، وَلَكِنْ كَانَ يُكْثِرُ ذِكْرَهَا ، وَرُبَّمَا ذَبَحَ الشَّاةَ ، ثُمَّ يقَطِّعُهَا أعْضَاء ، ثُمَّ يَبْعثُهَا في صَدَائِقِ خَديجَةَ ، فَرُبَّمَا قُلْتُ لَهُ : كَأنْ لَمْ يَكُنْ في الدُّنْيَا إلاَّ خَديجَةَ ! فَيَقُولُ : (( إنَّهَا كَانَتْ وَكَانَتْ وَكَانَ لي مِنْهَا وَلَدٌ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . وفي رواية : وإنْ كَانَ لَيَذْبَحُ الشَّاءَ ، فَيُهْدِي في خَلاَئِلِهَا مِنْهَا مَا يَسَعُهُنَّ . وفي رواية:كَانَ إِذَا ذبح الشاة، يقولُ : (( أَرْسِلُوا بِهَا إِلَى أصْدِقَاءِ خَديجَةَ )) . وفي رواية : قَالَت : اسْتَأذَنتْ هَالَةُ بِنْتُ خُوَيْلِد أُخْتُ خَدِيجَةَ عَلَى رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، فَعرَفَ اسْتِئذَانَ خَديجَةَ ، فَارتَاحَ لِذَلِكَ ، فَقَالَ : (( اللَّهُمَّ هَالةُ بِنْتُ خُوَيْلِدٍ )) . قولُهَا : (( فَارتَاحَ )) هُوَ بالحاء ، وفي الجمعِ بَيْنَ الصحيحين للحُميدِي : (( فارتاع )) بالعينِ ومعناه : اهتم بهِ .
Âişe radıyallâhu anhâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in eşlerinden hiçbirini, Hatîce radıyallâhu anhâ'yı kıskandığım kadar kıskanmadım. Onu hiç görmemiştim; fakat [Resûlullah] onu çok anardı. Bazen bir koyun keser, sonra onu parçalara ayırır, ardından da Hatîce'nin dostlarına gönderirdi. Bazen ona: ‘Sanki dünyada Hatîce'den başka kadın yoktu!’ derdim. O da: “O şöyleydi, böyleydi; üstelik ondan çocuğum vardı” buyururdu. Müttefekun aleyh. Bir rivayette şöyledir: Koyun keser ve ondan Hatîce'nin dostlarına kendilerine yetecek kadar hediye gönderirdi. Bir rivayette: Koyun kestiği zaman: “Bunu Hatîce'nin dostlarına gönderin” buyururdu. Bir başka rivayette ise [Âişe] şöyle dedi: Hatîce'nin kız kardeşi Hâle bint Huveylid, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanına girmek için izin istedi. [Resûlullah] Hatîce'nin izin istemesini hatırladı ve bundan dolayı sevindi; ardından: “Allah'ım, bu Hâle bint Huveylid'dir” buyurdu. Âişe'nin fertâha (فَارتَاحَ) “sevindi” sözü hâ iledir. Humeydî'nin el-Cem'u beyne's-Sahîhayn'ında ise ayn ile fertâa (فارتاع) şeklindedir ve anlamı “buna önem verdi, heyecanlandı” demektir.
345. Hadis
وعن أنس بن مالك رضي الله عنه ، قَالَ : خرجت مَعَ جرير بن عبد الله البَجَليّ رضي الله عنه في سَفَرٍ ، فَكَانَ يَخْدُمُني ، فَقُلْتُ لَهُ : لاَ تَفْعَل ، فَقَالَ : إِنِّي قَدْ رَأيْتُ الأنْصَارَ تَصْنَعُ برسول الله صلى الله عليه وسلم شيئاً آلَيْتُ عَلَى نَفسِي أنْ لا أصْحَبَ أحَداً مِنْهُمْ إلاَّ خَدَمْتُهُ . مُتَّفَقٌ عَلَيهِ .
Enes b. Mâlik radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Cerîr b. Abdullah el-Becelî radıyallâhu anh ile birlikte bir yolculuğa çıktım. Bana hizmet ediyordu. Ona: ‘Böyle yapma’ dedim. Bunun üzerine şöyle dedi: ‘Ben ensârın Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e öyle bir şey yaptığını gördüm ki onlardan kiminle arkadaşlık edersem mutlaka ona hizmet edeceğime dair kendi kendime yemin ettim.’ Müttefekun aleyh.