Binûn

496. Hadis

Kaynak: Riyâzü's-Sâlihîn · İmam Nevevî · Riyâzü's-Sâlihîn (Fahl tahkiki) · Türkçe çeviri

496. Hadis

وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : خرجَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ أَوْ لَيْلَةٍ ، فَإذَا هُوَ بأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ رضي الله عنهما ، فَقَالَ : (( مَا أخْرَجَكُمَا مِنْ بُيُوتِكُما هذِهِ السَّاعَةَ ؟ )) قَالا : الجُوعُ يَا رسول الله . قَالَ : (( وَأنَا ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ ، لأخْرَجَنِي الَّذِي أخْرَجَكُما ، قُوما )) فقَامَا مَعَهُ ، فَأتَى رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ ، فَإذَا هُوَ لَيْسَ في بيْتِهِ ، فَلَمَّا رَأَتْهُ المَرْأَةُ ، قالت : مَرْحَبَاً وَأهلاً .فقال لَهَا رسول الله صلى الله عليه وسلم :(( أيْنَ فُلانُ ؟ )) قالت : ذَهَبَ يَسْتَعْذِبُ لنَا المَاءَ . إِذْ جَاءَ الأَنْصَارِيُّ ، فَنَظَرَ إِلَى رسول الله صلى الله عليه وسلم وَصَاحِبَيْهِ ، ثُمَّ قَالَ : الحَمْدُ للهِ ، مَا أَحَدٌ الْيَوْمَ أكْرَمَ أضْيَافاً مِنِّي ، فَانْطَلَقَ فَجَاءهُمْ بِعِذْقٍ فِيهِ بُسْرٌ وَتَمْرٌ وَرُطَبٌ ، فَقَالَ : كُلُوا ، وَأَخَذَ الْمُدْيَةَ ، فَقَالَ لَهُ رسول الله صلى الله عليه وسلم : (( إيْاكَ وَالْحَلُوبَ )) فَذَبَحَ لَهُمْ ، فَأكَلُوا مِنَ الشَّاةِ وَمِنْ ذَلِكَ العِذْقِ وَشَرِبُوا . فَلَمَّا أنْ شَبِعُوا وَرَوُوا قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم لأَبي بَكْر وَعُمَرَ رضي الله عنهما : (( وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ ، لَتُسْأَلُنَّ عَنْ هَذَا النَّعِيمِ يَوْمَ القِيَامَةِ ، أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُيُوتِكُمُ الْجُوعُ ، ثُمَّ لَمْ تَرْجِعُوا حَتَّى أصَابَكُمْ هَذَا النَّعيمُ )) رواه مسلم . قولُهَا : (( يَسْتَعْذِبُ )) أيْ : يَطْلُبُ المَاءَ العَذْبَ ، وَهُوَ الطَّيِّبُ . وَ(( العِذْقُ )) بكسر العين وإسكان الذال المعجمة : وَهُوَ الكِباسَةُ ، وَهِيَ الغُصْنُ . وَ(( المُدْيَةُ )) بضم الميم وكسرها : هي السِّكِّينُ . وَ(( الْحَلُوبُ )) : ذاتُ اللَّبَن . وَالسُّؤالُ عَنْ هَذَا النَّعِيمِ سُؤَالُ تَعْدِيد النِّعَم لا سُؤَالُ تَوْبيخٍ وتَعْذِيبٍ ، والله أعلَمُ . وَهَذَا الأَنْصَارِيُّ الَّذِي أَتَوْهُ هُوَ ، أَبُو الْهَيْثَم بْنُ التَّيِّهَانِ ، كَذَا جَاءَ مُبَيَّناً في رواية الترمذي وغيره .

Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bir gün ya da bir gece dışarı çıktı; bir de baktı ki Ebû Bekir ve Ömer radıyallâhu anhümâ orada. Onlara: “Bu saatte sizi evlerinizden çıkaran nedir?” diye sordu. İkisi: Açlıktır yâ Resûlallah, dediler. Buyurdu ki: “Canım elinde olan Allah'a yemin ederim ki, sizi dışarı çıkaran şey beni de çıkardı; kalkın!” Onlar da kendisiyle birlikte kalktılar. Ensardan bir adamın evine geldi; ancak adam evinde değildi. Kadın onu görünce: Hoş geldiniz, sefalar getirdiniz, dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem kadına: “Filan nerede?” diye sordu. Kadın: Bize tatlı su getirmeye gitti, dedi. Tam o sırada ensarî geldi; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e ve iki arkadaşına baktı, sonra: Allah'a hamdolsun, bugün benden daha değerli misafirleri olan kimse yoktur, dedi. Hemen gitti ve onlara üzerinde koruk, kuru hurma ve taze hurma bulunan bir hurma salkımı getirdi. Buyurun yiyin, dedi ve bıçağı eline aldı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ona: “Sakın sütlü olanına dokunma!” buyurdu. Adam onlar için bir davar kesti. Koyundan ve o hurma salkımından yediler, su içtiler. Karınları doyup suya kanınca Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Ebû Bekir ve Ömer radıyallâhu anhümâ'ya şöyle buyurdu: “Canım elinde olan Allah'a yemin ederim ki, kıyamet gününde bu nimetten kesinlikle sorguya çekileceksiniz. Sizi evlerinizden açlık çıkardı, sonra bu nimete kavuşmadan evlerinize dönmediniz.” Müslim rivayet etmiştir. Kadının yesta'zibu (يَسْتَعْذِبُ) “tatlı su getirmeye” sözü, tatlı yani güzel su arıyor demektir. el-İzk (العِذْقُ) “hurma salkımı” kelimesi, ayn'ın kesresi ve noktalı zâl'in sükûnuyladır; bu, üzerinde hurmalar bulunan salkım yani daldır. el-Müdye (المُدْيَةُ) kelimesi, mîm'in zammesi ve kesresiyle okunur; “bıçak” demektir. el-Halûb (الْحَلُوبُ) “sütlü olan” demektir. Bu nimetten sorguya çekilmek ise azarlama ve azap etme sorgusu değil, nimetleri sayıp hatırlatma sorgusudur. En iyisini Allah bilir. Yanına gittikleri bu ensarî, Ebü'l-Heysem b. et-Teyyihân'dır; Tirmizî ve başkalarının rivayetinde bu şekilde açıkça belirtilmiştir.