Binûn

Îsâr (Başkasını Kendine Tercih Etme) ve Yardımlaşma Bâbı

Kaynak: Riyâzü's-Sâlihîn · İmam Nevevî · Riyâzü's-Sâlihîn (Fahl tahkiki) · Türkçe çeviri

563. Hadis

وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النبيِّ صلى الله عليه وسلم ، فَقَالَ : إنِّي مَجْهُودٌ، فَأرسَلَ إِلَى بَعْضِ نِسَائِهِ ، فَقالت : وَالَّذي بَعَثَكَ بِالحَقِّ مَا عِنْدِي إِلاَّ مَاءٌ، ثُمَّ أرْسَلَ إِلَى أُخْرَى ، فَقَالَتْ مِثلَ ذَلِكَ ، حَتَّى قُلْنَ كُلُّهُنَّ مِثلَ ذَلِكَ : لا وَالَّذِي بَعَثَكَ بالحَقِّ مَا عِنْدِي إِلاَّ مَاءٌ . فَقَالَ النبي صلى الله عليه وسلم : (( مَنْ يُضيفُ هَذَا اللَّيْلَةَ ؟ )) فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الأنْصَارِ : أنَا يَا رسولَ الله ، فَانْطَلَقَ بِهِ إِلَى رَحْلِهِ ، فَقَالَ لامْرَأَتِهِ : أكرِمِي ضَيْفَ رسول الله صلى الله عليه وسلم . وفي روايةٍ قَالَ لامْرَأَتِهِ : هَلْ عِنْدَكِ شَيْءٌ ؟ فقَالَتْ : لاَ ، إِلاَّ قُوتَ صِبيَانِي . قَالَ: فَعَلِّليهم بِشَيْءٍ وَإذَا أرَادُوا العَشَاءَ فَنَوِّمِيهمْ ، وَإِذَا دَخَلَ ضَيْفُنَا فَأطْفِئي السِّرَاجَ ، وَأريهِ أنَّا نَأكُلُ . فَقَعَدُوا وَأكَلَ الضَّيْفُ وَبَاتَا طَاوِيَيْنِ ، فَلَمَّا أصْبَحَ غَدَا عَلَى النَّبيِّ صلى الله عليه وسلم، فَقَالَ : (( لَقَدْ عَجبَ الله مِنْ صَنِيعِكُمَا بِضَيْفِكُمَا اللَّيْلَةَ )) متفقٌ عَلَيْهِ .

Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e bir adam geldi ve: ‘Ben açlıktan bitkin düştüm’ dedi. [Peygamber] hanımlarından birine haber gönderdi; o da: ‘Seni hak ile gönderene yemin olsun ki yanımda sudan başka bir şey yok’ dedi. Sonra bir başkasına haber gönderdi; o da aynısını söyledi. Hatta hepsi de aynı şekilde: ‘Hayır, seni hak ile gönderene yemin olsun ki yanımda sudan başka bir şey yok’ dediler. Bunun üzerine Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem: “Bu gece bunu kim misafir eder?” buyurdu. Ensardan bir adam: ‘Ben, yâ Resûlallah!’ dedi ve onu alıp evine götürdü. Karısına: ‘Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in misafirine ikramda bulun’ dedi. Bir başka rivayette ise karısına: ‘Yanında bir şey var mı?’ diye sordu. Kadın: ‘Hayır, çocuklarımın yiyeceğinden başka bir şey yok’ dedi. Adam: ‘Öyleyse onları bir şeyle oyala; akşam yemeği istediklerinde onları uyut. Misafirimiz içeri girdiğinde de kandili söndür ve ona bizim de yediğimizi göster’ dedi. Oturdular; misafir yedi, ikisi ise geceyi aç geçirdiler. Sabah olunca adam Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanına gitti. [Peygamber] ona: “Bu gece misafirinize yaptığınız şeyden dolayı Allah gerçekten hoşnut oldu” buyurdu. Müttefekun aleyh.

564. Hadis

وعنه ، قَالَ : قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم : (( طَعَامُ الاثْنَيْنِ كَافِي الثَّلاَثَةِ ، وَطَعَامُ الثَّلاَثَةِ كَافِي الأربَعَةِ )) متفقٌ عَلَيْهِ . وفي رواية لمسلمٍ عن جابر رضي الله عنه ، عن النبي صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( طَعَامُ الوَاحِدِ يَكْفِي الاثْنَيْنِ ، وَطَعَامُ الاثْنَيْنِ يَكْفِي الأَرْبَعَةَ ، وَطَعَامُ الأَرْبَعَة يَكْفِي الثَّمَانِية )) .

Yine ondan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “İki kişinin yemeği üç kişiye yeter, üç kişinin yemeği de dört kişiye yeter.” Müttefekun aleyh. Müslim'in Câbir radıyallâhu anh'den, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den yaptığı bir rivayette ise şöyle buyurdu: “Bir kişinin yemeği iki kişiye yeter, iki kişinin yemeği dört kişiye yeter, dört kişinin yemeği de sekiz kişiye yeter.”

565. Hadis

وعن أَبي سعيد الخدري رضي الله عنه ، قَالَ : بَيْنَمَا نَحْنُ فِي سَفَرٍ مَعَ النَّبيِّ صلى الله عليه وسلم إذْ جَاءَ رَجُلٌ عَلَى رَاحِلَةٍ لَهُ ، فَجَعَلَ يَصرِفُ بَصَرَهُ يَميناً وَشِمَالاً ، فَقَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم : (( مَنْ كَانَ مَعَهُ فَضْلُ ظَهْرٍ فَليَعُدْ بِهِ عَلَى مَنْ لا ظَهرَ لَهُ ، وَمَنْ كَانَ لَهُ فَضْلٌ مِنْ زَادٍ ، فَلْيَعُدْ بِهِ عَلَى مَنْ لا زَادَ لَهُ )) فَذَكَرَ مِنْ أصْنَافِ المالِ مَا ذكر حَتَّى رَأيْنَا أنَّهُ لاَ حَقَّ لأحَدٍ مِنَّا في فَضْلٍ . رواه مسلم .

Ebû Saîd el-Hudrî radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Biz Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem ile birlikte bir yolculukta iken kendi bineği üzerinde bir adam çıkageldi ve gözünü sağa sola çevirmeye başladı. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Yanında fazladan bineği olan, onu bineği olmayana versin; kimin de fazladan azığı varsa, onu azığı olmayana versin” buyurdu. Mal çeşitlerinden daha nice şeyler saydı; öyle ki biz, hiçbirimizin ihtiyaç fazlası bir malda hakkı olmadığı kanaatine vardık. Müslim rivayet etmiştir.

566. Hadis

وعن سهل بن سعدٍ رضي الله عنه : أنَّ أمْرَأةً جَاءَتْ إِلَى رسول الله صلى الله عليه وسلم بِبُرْدَةٍ مَنْسُوجَةٍ ، فَقَالَتْ : نَسَجْتُها بِيَدَيَّ لأَكْسُوكَهَا ، فَأَخَذَهَا النَّبيُّ صلى الله عليه وسلم مُحْتَاجاً إِلَيْهَا ، فَخَرَجَ إِلَيْنَا وَإنَّهَا إزَارُهُ ، فَقَالَ فُلانٌ : اكْسُنِيهَا مَا أحْسَنَهَا ! فَقَالَ : (( نَعَمْ )) فَجَلَسَ النَّبيُّ صلى الله عليه وسلم في المَجْلِسُ ، ثُمَّ رَجَعَ فَطَواهَا ، ثُمَّ أرْسَلَ بِهَا إِلَيْهِ : فَقَالَ لَهُ الْقَومُ : مَا أحْسَنْتَ ! لَبِسَهَا النَّبيُّ صلى الله عليه وسلم مُحتَاجَاً إِلَيْهَا ، ثُمَّ سَألْتَهُ وَعَلِمْتَ أنَّهُ لا يَرُدُّ سَائِلاً ، فَقَالَ : إنّي وَاللهِ مَا سَألْتُهُ لألْبِسَهَا ، إنَّمَا سَألْتُهُ لِتَكُونَ كَفنِي . قَالَ سَهْلٌ : فَكَانَتْ كَفَنَهُ . رواه البخاري .

Sehl b. Sa'd radıyallâhu anh'den rivayet edildi ki: Bir kadın Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e dokunmuş bir bürde (örtü) getirdi ve: ‘Sana giydirmek için bunu kendi ellerimle dokudum’ dedi. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem ona muhtaç bir hâlde onu aldı ve onu izâr (belden aşağı sarılan örtü) olarak kuşanmış vaziyette yanımıza çıktı. Derken filan kişi: ‘Bunu bana giydir, ne kadar da güzelmiş!’ dedi. [Peygamber]: “Olur” buyurdu. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem mecliste bir süre oturdu, sonra evine döndü, onu katladı ve o adama gönderdi. Bunun üzerine oradakiler adama: ‘İyi etmedin! Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem ona muhtaç olduğu için giymişti; sen ise kendisinin hiçbir isteyeni geri çevirmediğini bildiğin hâlde onu istedin’ dediler. Adam şöyle dedi: ‘Vallahi ben onu giymek için istemedim; kefenim olsun diye istedim.’ Sehl dedi ki: ‘Gerçekten de o bürde onun kefeni oldu.’ Buhârî rivayet etmiştir.

567. Hadis

وعن أَبي موسى رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم : (( إنَّ الأشْعَرِيِّينَ إِذَا أرْمَلُوا في الغَزْوِ ، أَوْ قَلَّ طَعَامُ عِيَالِهِمْ بالمَديِنَةِ ، جَمَعُوا مَا كَانَ عِنْدَهُمْ في ثَوْبٍ وَاحِدٍ ، ثُمَّ اقْتَسَمُوهُ بَيْنَهُمْ في إنَاءٍ وَاحدٍ بالسَّوِيَّةِ فَهُمْ مِنِّي وَأنَا مِنْهُمْ )) متفقٌ عَلَيْهِ . (( أرْمَلُوا )) : فَرَغَ زَادُهُمْ أَوْ قَارَبَ الفَرَاغَ .

Ebû Mûsâ radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Eş'arîler gazvede iken azıkları tükendiğinde ya da Medine'de çoluk çocuklarının yiyeceği azaldığında, yanlarında ne varsa tek bir örtü içinde toplarlar, sonra da onu tek bir kapla aralarında eşit olarak bölüşürler. İşte onlar bendendir, ben de onlardanım.” Müttefekun aleyh. Ermelû (أرْمَلُوا), “azıkları tükendi ya da tükenmeye yüz tuttu” demektir.