698. Hadis
وعن أَبي وائلٍ شقيقِ بن سَلَمَةَ ، قَالَ : كَانَ ابنُ مَسْعُودٍ رضي الله عنه يُذَكِّرُنَا في كُلِّ خَمِيسٍ ، فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ : يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمانِ ، لَوَدِدْتُ أنَّكَ ذَكَّرْتَنَا كُلَّ يَوْمٍ ، فَقَالَ : أمَا إنَّهُ يَمْنَعُنِي مِنْ ذَلِكَ أنَّي أكْرَهُ أنْ أُمِلَّكُمْ ، وَإنِّي أتَخَوَّلُكُمْ بِالْمَوْعِظَةِ ، كَمَا كَانَ رسول الله صلى الله عليه وسلم يَتَخَوَّلُنَا بِهَا مَخَافَةَ السَّآمَةِ عَلَيْنَا . متفقٌ عَلَيْهِ . (( يَتَخَوَّلُنَا )) : يَتَعَهَّدُنَا .
Ebû Vâil Şakîk b. Seleme'den rivayet edildi; dedi ki: İbn Mes'ûd radıyallâhu anh bize her perşembe günü öğüt verirdi. Bir adam ona: ‘Ey Ebû Abdurrahmân! Bize her gün öğüt vermeni çok isterdim’ dedi. Bunun üzerine şöyle dedi: ‘Beni bundan alıkoyan şey, sizi usandırmaktan hoşlanmamamdır. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bize bıkkınlık gelir korkusuyla öğüt vermek için uygun zamanları kolladığı gibi, ben de size öğüt vermek için uygun zamanları kolluyorum.’ Müttefekun aleyh. Yetehavvelünâ (يَتَخَوَّلُنَا) “uygun zamanları kollayarak bizimle ilgilenirdi” demektir.
699. Hadis
وعن أَبي اليقظان عمار بن ياسر رضي الله عنهما ، قَالَ : سَمِعْتُ رسول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( إنَّ طُولَ صَلاَةِ الرَّجُلِ ، وَقِصَرَ خُطْبَتِهِ ، مَئِنَّةٌ مِنْ فِقههِ ، فأطِيلُوا الصَّلاَةَ وَأقْصِرُوا الْخُطْبَةَ )) رواه مسلم . (( مَئِنَّةٌ )) بميم مفتوحة ثُمَّ همزة مكسورة ثُمَّ نون مشددة ، أيْ : عَلاَمَةٌ دَالَّةٌ عَلَى فِقْهِهِ .
Ebü'l-Yakzân Ammâr b. Yâsir radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “Kişinin namazının uzun, hutbesinin kısa olması onun fıkhının (dini derinliğine anlamasının) alâmetidir. Öyleyse namazı uzatın, hutbeyi kısa tutun.” Müslim rivayet etmiştir. Meinnetün (مَئِنَّةٌ) fethalı mim, ardından kesralı hemze, sonra da şeddeli nun iledir; yani “onun fıkhına delâlet eden bir alâmettir” demektir.
700. Hadis
وعن مُعاوِيَة بن الحكم السُّلَمي رضي الله عنه ، قَالَ : بَيْنَا أنَا أُصَلّي مَعَ رسول الله صلى الله عليه وسلم ، إذْ عَطَسَ رَجُلٌ مِنَ القَوْمِ ، فَقُلْتُ : يَرْحَمُكَ اللهُ ، فَرَمَانِي القَوْمُ بِأبْصَارِهِمْ ! فَقُلْتُ : وَاثُكْلَ أُمِّيَاهُ ، مَا شَأنُكُمْ تَنْظُرُونَ إلَيَّ ؟! فَجَعَلُوا يَضْرِبُونَ بأيديهم عَلَى أفْخَاذِهِمْ ! فَلَمَّا رَأيْتُهُمْ يُصَمِّتُونَنِي لكِنّي سَكَتُّ ، فَلَمَّا صَلّى رسول الله صلى الله عليه وسلم ، فَبِأبِي هُوَ وَأُمِّي ، مَا رَأيْتُ مُعَلِّماً قَبْلَهُ وَلاَ بَعْدَهُ أحْسَنَ تَعْلِيماً مِنْهُ ، فَوَاللهِ مَا كَهَرَني ، وَلاَ ضَرَبَنِي ، وَلاَ شَتَمَنِي . قَالَ : (( إنَّ هذِهِ الصَّلاَةَ لاَ يَصْلُحُ فِيهَا شَيْءٌ مِنْ كَلامِ النَّاسِ ، إنَّمَا هِيَ التَّسْبِيحُ وَالتَّكْبِيرُ ، وَقِراءةُ القُرْآنِ )) ، أَوْ كَمَا قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم . قلتُ : يَا رسول الله ، إنّي حَدِيثُ عَهْدٍ بِجَاهِلِيَّةٍ ، وَقَدْ جَاءَ اللهُ بِالإسْلاَمِ ، وَإنَّ مِنّا رِجَالاً يَأتُونَ الْكُهّانَ ؟ قَالَ : (( فَلاَ تَأتِهِمْ )) قُلْتُ : وَمِنّا رِجَالٌ يَتَطَيَّرُونَ ؟ قَالَ : (( ذَاكَ شَيْء يَجِدُونَهُ في صُدُورِهِمْ فَلاَ يَصُدَّنَّهُمْ )) رواه مسلم . (( الثُكْلُ )) بضم الثاءِ المُثلثة : المُصيبَةُ وَالفَجِيعَةُ . (( مَا كَهَرَنِي )) أيْ : مَا نَهَرَنِي .
Muâviye b. el-Hakem es-Sülemî radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ile birlikte namaz kıldığım sırada cemaatten bir adam aksırdı. Ben de: ‘Yerhamükellâh’ dedim. Bunun üzerine cemaat bana gözlerini dikip baktı! Ben: ‘Anam beni yitirsin! Neyiniz var da bana öyle bakıyorsunuz?!’ dedim. Bu defa elleriyle uyluklarına vurmaya başladılar! Onların beni susturmaya çalıştıklarını görünce sustum. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem namazı bitirince -anam babam ona feda olsun, ondan önce de ondan sonra da kendisinden daha güzel öğreten bir muallim görmedim- vallahi beni ne azarladı, ne dövdü, ne de bana kötü söz söyledi. Sadece şöyle buyurdu: “Şüphesiz bu namazda insan sözünden hiçbir şey uygun düşmez. O ancak tesbih, tekbir ve Kur'ân okumaktır.” Ya da Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem buna benzer bir şey buyurdu. Ben: ‘Ey Allah'ın Resûlü! Ben câhiliye döneminden yeni çıkmış biriyim, Allah İslâm'ı getirdi. İçimizde kâhinlere giden kimseler var?’ dedim. “Onlara gitme” buyurdu. Ben: ‘İçimizde uğursuzluk çıkaran kimseler de var?’ dedim. “Bu, kalplerinde buldukları bir şeydir; sakın [bu kuruntu] onları [işlerinden] alıkoymasın” buyurdu. Müslim rivayet etmiştir. es-Sükl (الثُكْلُ) üç noktalı sâ harfinin zammesiyle “musibet ve acı kayıp” demektir. Mâ keheranî (مَا كَهَرَنِي) “beni azarlamadı” demektir.
701. Hadis
وعن العِرْباض بن ساريَةَ رضي الله عنه ، قَالَ : وَعَظَنَا رسول الله صلى الله عليه وسلم مَوْعِظَةً وَجِلَتْ مِنْهَا القُلُوبُ ، وَذَرَفَتْ مِنْهَا العُيُونُ ... وَذَكَرَ الحَدِيثَ وَقَدْ سَبَقَ بِكَمَالِهِ في باب الأمْر بِالمُحَافَظَةِ عَلَى السُّنَّة ، وَذَكَرْنَا أنَّ التَّرْمِذِيَّ ، قَالَ : (( إنّه حديث حسن صحيح )) .
İrbâz b. Sâriye radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bize kalplerin kendisinden ürperdiği ve gözlerin yaşlar döktüğü bir öğüt verdi... Râvi hadisi zikretti. Bu hadis tam olarak Sünneti Koruma Emri Bâbı'nda geçmişti ve orada Tirmizî'nin “Bu, hasen sahih bir hadistir” dediğini belirtmiştik.