Binûn

709. Hadis

Kaynak: Riyâzü's-Sâlihîn · İmam Nevevî · Riyâzü's-Sâlihîn (Fahl tahkiki) · Türkçe çeviri

709. Hadis

وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : كُنَّا قُعُوداً حَوْلَ رسولِ الله صلى الله عليه وسلم ، وَمَعَنَا أَبُو بَكرٍ وَعُمَرُ رضي الله عنهما في نَفَرٍ ، فَقَامَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم مِنْ بَيْنِ أظْهُرِنَا فَأبْطَأ عَلَيْنَا ، وَخَشِينَا أنْ يُقْتَطَعَ دُونَنَا وَفَزِعْنَا فَقُمْنَا ، فَكُنْتُ أَوَّلَ مَنْ فَزِعَ ، فَخَرَجْتُ أبْتَغِي رسولَ الله صلى الله عليه وسلم ، حَتَّى أتَيْتُ حَائِطاً للأنصَارِ لِبَني النَّجَارِ ، فَدُرْتُ بِهِ هَلْ أجِدُ لَهُ بَاباً ؟ فَلَمْ أجِدْ ! فَإذَا رَبيعٌ يَدْخُلُ في جَوْفِ حَائِطٍ مِنْ بِئْرٍ خَارِجَهُ – وَالرَّبِيعُ : الجَدْوَلُ الصَّغِيرُ – فَاحْتَفَرْتُ ، فَدَخَلْتُ عَلَى رسول الله صلى الله عليه وسلم، فَقَالَ: (( أَبُو هُرَيْرَةَ ؟ )) فقلتُ : نَعَمْ ، يَا رسول اللهِ ، قَالَ : (( مَا شأنُكَ ؟ )) قُلْتُ : كُنْتَ بَيْنَ أظْهُرِنَا فَقُمْتَ فَأبْطَأتَ عَلَيْنَا ، فَخَشِينَا أنْ تُقْتَطَعَ دُونَنَا ، ففزعنا ، فَكُنْتُ أوّلَ مَنْ فَزِعَ ، فَأتَيْتُ هَذَا الحَائِطَ ، فَاحْتَفَرْتُ كَمَا يَحْتَفِرُ الثَّعْلَبُ ، وهؤلاء النَّاسُ وَرَائِي . فَقَالَ : (( يَا أَبَا هُرَيرَةَ )) وَأعْطَانِي نَعْلَيْهِ ، فَقَالَ : (( اذْهَبْ بِنَعْلَيَّ هَاتَيْنِ ، فَمَنْ لَقِيتَ مِنْ وَرَاءِ هَذَا الحَائِطِ يَشْهَدُ أنْ لا إله إِلاَّ الله مُسْتَيْقِنَاً بِهَا قَلْبُهُ ، فَبَشِّرْهُ بِالجَنَّةِ ... )) وَذَكَرَ الحديثَ بطوله ، رواه مسلم . (( الرَّبِيعُ )) : النَّهْرُ الصَّغَيرُ ، وَهُوَ الجَدْوَلُ – بفتح الجيمِ – كَمَا فَسَّرَهُ في الحديث . وَقَوْلُه : (( احْتَفَرْتُ )) روِي بالراء وبالزاي ، ومعناه بالزاي : تَضَامَمْتُ وتَصَاغَرْتُ حَتَّى أمْكَنَنِي الدُّخُولُ .

Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Aralarında Ebû Bekir ve Ömer radıyallâhu anhümâ'nın da bulunduğu bir grupla birlikte Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in etrafında oturuyorduk. Derken Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem aramızdan kalkıp gitti ve yanımıza dönmesi gecikti. Bizden uzakta iken başına bir iş gelmesinden korktuk, telaşlanıp ayağa kalktık. İlk telaşlanan ben oldum ve Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i aramak üzere yola çıktım. Nihayet ensardan Neccâroğulları'na ait bir bahçeye geldim. Bir kapı bulabilir miyim diye etrafını dolaştım ama bulamadım. Bir de baktım ki dışarıdaki bir kuyudan bahçenin içine küçük bir ark -metinde geçen er-rebî' (الرَّبِيعُ) “küçük su arkı” demektir- giriyor. Hemen büzülüp küçüldüm ve Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanına girdim. “Ebû Hüreyre sen misin?” buyurdu. ‘Evet, yâ Resûlallah’ dedim. “Nedir hâlin?” buyurdu. Dedim ki: ‘Aramızdaydın, kalkıp gittin ve dönmen gecikti. Bizden uzakta iken başına bir iş gelmesinden korktuk ve telaşlandık. İlk telaşlanan ben oldum ve bu bahçeye geldim, tilkinin büzülüp girdiği gibi büzülerek içeri girdim; şu insanlar da arkamdan geliyorlar.’ Bunun üzerine: “Ey Ebû Hüreyre!” buyurdu ve bana nalınlarını (terliklerini) vererek şöyle dedi: “Şu iki nalınımla git; bu bahçenin arkasında kalbiyle kesin olarak inanarak Allah'tan başka ilâh olmadığına şahitlik eden kime rastlarsan onu cennetle müjdele...” Râvi hadisi uzun uzadıya zikretti. Müslim rivayet etmiştir. er-Rebî' (الرَّبِيعُ) “küçük nehir” demektir; hadiste de açıkladığı üzere -cîm'in fethasıyla- el-cedvel (الجَدْوَلُ) yani “su arkı”dır. Râvinin ihtefertü (احْتَفَرْتُ) sözü noktasız râ ile (“kazdım” anlamında) ve noktalı zây ile (ihtefeztü şeklinde) rivayet edilmiştir. Noktalı zây ile olan rivayetin anlamı: “İçeri girmem mümkün oluncaya kadar büzülüp küçüldüm” demektir.