Binûn

4553. Hadis

Kaynak: Sahih-i Buhari · El-Buhari · Sahih-i Buhari (Standart Arapça Metin) · Türkçe çeviri

4553. Hadis

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ مَعْمَرٍ،‏.‏ وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سُفْيَانَ، مِنْ فِيهِ إِلَى فِيَّ قَالَ انْطَلَقْتُ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنِي وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ـ فَبَيْنَا أَنَا بِالشَّأْمِ إِذْ جِيءَ بِكِتَابٍ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى هِرَقْلَ قَالَ وَكَانَ دِحْيَةُ الْكَلْبِيُّ جَاءَ بِهِ فَدَفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى، فَدَفَعَهُ عَظِيمُ بُصْرَى إِلَى ـ هِرَقْلَ ـ قَالَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَلْ هَا هُنَا أَحَدٌ مِنْ قَوْمِ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالُوا نَعَمْ‏.‏ قَالَ فَدُعِيتُ فِي نَفَرٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَدَخَلْنَا عَلَى هِرَقْلَ، فَأُجْلِسْنَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا مِنْ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا‏.‏ فَأَجْلَسُونِي بَيْنَ يَدَيْهِ، وَأَجْلَسُوا أَصْحَابِي خَلْفِي، ثُمَّ دَعَا بِتُرْجُمَانِهِ فَقَالَ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ، فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ‏.‏ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَايْمُ اللَّهِ، لَوْلاَ أَنْ يُؤْثِرُوا عَلَىَّ الْكَذِبَ لَكَذَبْتُ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ سَلْهُ كَيْفَ حَسَبُهُ فِيكُمْ قَالَ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو حَسَبٍ‏.‏ قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قَالَ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ أَيَتَّبِعُهُ أَشْرَافُ النَّاسِ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ‏.‏ قَالَ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ قَالَ قُلْتُ لاَ بَلْ يَزِيدُونَ‏.‏ قَالَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ، بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ، سَخْطَةً لَهُ قَالَ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قَالَ قُلْتُ تَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالاً، يُصِيبُ مِنَّا وَنُصِيبُ مِنْهُ‏.‏ قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قَالَ قُلْتُ لاَ وَنَحْنُ مِنْهُ فِي هَذِهِ الْمُدَّةِ لاَ نَدْرِي مَا هُوَ صَانِعٌ فِيهَا‏.‏ قَالَ وَاللَّهِ مَا أَمْكَنَنِي مِنْ كَلِمَةٍ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرَ هَذِهِ‏.‏ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قُلْتُ لاَ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ حَسَبِهِ فِيكُمْ، فَزَعَمْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو حَسَبٍ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي أَحْسَابِ قَوْمِهَا، وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ فِي آبَائِهِ مَلِكٌ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ، وَسَأَلْتُكَ عَنْ أَتْبَاعِهِ أَضُعَفَاؤُهُمْ أَمْ أَشْرَافُهُمْ فَقُلْتَ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ، وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ ثُمَّ يَذْهَبَ فَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ دِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ سَخْطَةً لَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ إِذَا خَالَطَ بَشَاشَةَ الْقُلُوبِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ، وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ فَزَعَمْتَ أَنَّكُمْ قَاتَلْتُمُوهُ فَتَكُونُ الْحَرْبُ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ سِجَالاً، يَنَالُ مِنْكُمْ وَتَنَالُونَ مِنْهُ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى، ثُمَّ تَكُونُ لَهُمُ الْعَاقِبَةُ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ لاَ يَغْدِرُ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لاَ تَغْدِرُ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَقُلْتُ لَوْ كَانَ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ ائْتَمَّ بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ‏.‏ قَالَ ثُمَّ قَالَ بِمَ يَأْمُرُكُمْ قَالَ قُلْتُ يَأْمُرُنَا بِالصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّلَةِ وَالْعَفَافِ‏.‏ قَالَ إِنْ يَكُ مَا تَقُولُ فِيهِ حَقًّا فَإِنَّهُ نَبِيٌّ، وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ، وَلَمْ أَكُ أَظُنُّهُ مِنْكُمْ، وَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لأَحْبَبْتُ لِقَاءَهُ، وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمَيْهِ، وَلَيَبْلُغَنَّ مُلْكُهُ مَا تَحْتَ قَدَمَىَّ‏.‏ قَالَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَرَأَهُ، فَإِذَا فِيهِ ‏"‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ، إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ، سَلاَمٌ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى، أَمَّا بَعْدُ، فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الإِسْلاَمِ، أَسْلِمْ تَسْلَمْ، وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ، فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الأَرِيسِيِّينَ، وَ‏{‏يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لاَ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ‏}‏‏"‏‏.‏ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ ارْتَفَعَتِ الأَصْوَاتُ عِنْدَهُ، وَكَثُرَ اللَّغَطُ، وَأُمِرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا قَالَ فَقُلْتُ لأَصْحَابِي حِينَ خَرَجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ، أَنَّهُ لَيَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا بِأَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَىَّ الإِسْلاَمَ‏.‏ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَدَعَا هِرَقْلُ عُظَمَاءَ الرُّومِ فَجَمَعَهُمْ فِي دَارٍ لَهُ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ، هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلاَحِ وَالرَّشَدِ آخِرَ الأَبَدِ، وَأَنْ يَثْبُتَ لَكُمْ مُلْكُكُمْ قَالَ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الأَبْوَابِ، فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِقَتْ، فَقَالَ عَلَىَّ بِهِمْ‏.‏ فَدَعَا بِهِمْ فَقَالَ إِنِّي إِنَّمَا اخْتَبَرْتُ شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ، فَقَدْ رَأَيْتُ مِنْكُمُ الَّذِي أَحْبَبْتُ‏.‏ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ‏.‏

Bana İbrâhîm b. Mûsâ tahdis etti; Hişâm’dan; Ma'mer’den. (H) Bana Abdullah b. Muhammed de tahdis etti, Abdürrezzâk bize tahdis etti, Ma'mer bize haber verdi; Zührî’den; dedi ki: Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe bana haber verdi, dedi ki: İbn Abbâs bana tahdis etti, dedi ki: Ebû Süfyân bana ağzından ağzıma (bizzat) şöyle anlattı: Benimle Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem arasındaki (antlaşma) süresi içinde (ticaret için) yola çıktım. Ben Şam’dayken Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den Herakleios’a bir mektup getirildi. Onu Dıhye el-Kelbî getirmiş, Busrâ’nın büyüğüne vermiş, Busrâ’nın büyüğü de onu Herakleios’a iletmişti. Herakleios: “Burada, peygamber olduğunu iddia eden bu adamın kavminden biri var mı?” dedi. “Evet” dediler. Kureyş’ten bir grupla birlikte çağrıldım; Herakleios’un huzuruna girdik ve önünde oturtulduk. “Peygamber olduğunu iddia eden bu adama soyca hanginiz daha yakındır?” dedi. Ebû Süfyân dedi ki: Ben: “Benim” dedim. Beni önüne oturttular, arkadaşlarımı da arkama oturttular. Sonra tercümanını çağırıp şöyle dedi: “Onlara söyle: Ben bu adamı, peygamber olduğunu iddia eden o kişi hakkında sorguya çekeceğim; bana yalan söylerse onu yalanlasınlar.” Ebû Süfyân dedi ki: Vallahi, benim yalan söylediğimi (başkalarına) aktaracaklarından çekinmeseydim yalan söylerdim. Sonra tercümanına: “Ona sor: Aranızda soyu nasıldır?” dedi. “O, aramızda soylu biridir” dedim. “Atalarından hükümdar olan var mıydı?” dedi. “Hayır” dedim. “Bu söylediğini söylemeden önce onu yalancılıkla itham eder miydiniz?” dedi. “Hayır” dedim. “Ona insanların eşrafı mı uyuyor, zayıfları mı?” dedi. “Bilakis zayıfları” dedim. “Artıyorlar mı, azalıyorlar mı?” dedi. “Hayır, bilakis artıyorlar” dedim. “İçlerinden biri, o dine girdikten sonra ondan hoşnutsuzluk sebebiyle dininden dönüyor mu?” dedi. “Hayır” dedim. “Onunla savaştınız mı?” dedi. “Evet” dedim. “Onunla savaşınız nasıl oldu?” dedi. “Aramızdaki savaş nöbetleşedir; bazen o bizden alır, bazen biz ondan alırız” dedim. “Ahdini bozar mı?” dedi. “Hayır; şimdi biz onunla bir antlaşma süresi içindeyiz, bu süre içinde ne yapacağını bilmiyoruz” dedim. (Ebû Süfyân) dedi ki: Vallahi, bundan başka araya bir şey katabileceğim bir söz bulamadım. “Bu sözü ondan önce söyleyen biri oldu mu?” dedi. “Hayır” dedim. Sonra tercümanına dedi ki: “Ona söyle: Sana aranızdaki soyunu sordum; aranızda soylu biri olduğunu söyledin. Peygamberler de kavimlerinin soylularından gönderilir. Sana atalarından hükümdar olan var mıydı diye sordum; hayır dedin. Atalarından bir hükümdar olsaydı, atalarının mülkünü isteyen bir adam derdim. Sana ona uyanları sordum; zayıfları mı eşrafı mı dedim; bilakis zayıfları dedin. Peygamberlere uyanlar da onlardır. Sana, bu söylediğini söylemeden önce onu yalancılıkla itham eder miydiniz diye sordum; hayır dedin. Anladım ki insanlara karşı yalanı bırakıp da gidip Allah’a karşı yalan söyleyecek değildir. Sana, içlerinden biri o dine girdikten sonra ondan hoşnutsuzluk sebebiyle dininden dönüyor mu diye sordum; hayır dedin. İman, gönüllerin ferahlığıyla karışınca böyledir. Sana artıyorlar mı azalıyorlar mı diye sordum; arttıklarını söyledin. İman da tamamlanıncaya kadar böyledir. Sana onunla savaştınız mı diye sordum; onunla savaştığınızı, aranızdaki savaşın nöbetleşe olduğunu, onun sizden, sizin de ondan aldığınızı söyledin. Peygamberler de böyle imtihan edilir, sonra akıbet onların olur. Sana ahdini bozar mı diye sordum; bozmadığını söyledin. Peygamberler de ahdi bozmaz. Sana bu sözü ondan önce söyleyen biri oldu mu diye sordum; hayır dedin. Ondan önce bu sözü söyleyen biri olsaydı, kendisinden önce söylenmiş bir söze uyan bir adam derdim.” (Ebû Süfyân) dedi ki: Sonra: “Size neyi emrediyor?” dedi. “Bize namazı, zekâtı, akrabayı gözetmeyi ve iffetli olmayı emrediyor” dedim. Dedi ki: “Onun hakkında söylediğin doğruysa, o bir peygamberdir. Onun çıkacağını biliyordum ama sizden olacağını sanmıyordum. Ona ulaşabileceğimi bilsem, onunla karşılaşmayı çok isterdim. Yanında olsaydım ayaklarını yıkardım. Onun hükümranlığı mutlaka şu iki ayağımın altındaki yere kadar ulaşacaktır.” Sonra Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’in mektubunu isteyip okudu. İçinde şöyle yazıyordu: “Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla. Allah’ın Resûlü Muhammed’den Rumların büyüğü Herakleios’a. Hidayete uyanlara selam olsun. Bundan sonra: Seni İslâm’ın davetiyle davet ediyorum. Müslüman ol, selamette kalasın. Müslüman ol ki Allah sana ecrini iki kat versin. Eğer yüz çevirirsen, köylülerin (Erîsîlerin) günahı da senin üzerinedir. ‘Ey Kitap ehli! Bizimle sizin aranızda ortak olan bir söze gelin: Allah’tan başkasına ibadet etmeyelim…’ (âyetinden) ‘…Şahit olun ki biz Müslümanlarız’ (sözüne kadar).” Mektubu okumayı bitirince yanında sesler yükseldi, gürültü arttı; bizim çıkarılmamız emredildi ve dışarı çıkarıldık. Çıktığımızda arkadaşlarıma: “İbn Ebî Kebşe’nin işi büyüdü; Benü’l-Asfar’ın (Rumların) hükümdarı bile ondan korkuyor” dedim. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’in işinin galip geleceğine kesin olarak inanmaya devam ettim; nihayet Allah bana İslâm’ı nasip etti. Zührî dedi ki: Sonra Herakleios Rumların ileri gelenlerini çağırdı ve onları bir sarayında topladı. “Ey Rum topluluğu! Ebedî kurtuluş ve doğruluk, bir de mülkünüzün size sabit kalmasını ister misiniz?” dedi. Bunun üzerine yaban eşeklerinin ürküp kaçışı gibi kapılara doğru kaçıştılar; kapıları kapalı buldular. (Herakleios): “Onları bana getirin” dedi. Onları çağırtıp: “Ben sadece dininize bağlılığınızı sınamak istedim; sizden hoşuma giden şeyi gördüm” dedi. Bunun üzerine ona secde ettiler ve ondan razı oldular.