4574. Hadis
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ، تَعَالَى {وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى}. فَقَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي، هَذِهِ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا، تَشْرَكُهُ فِي مَالِهِ وَيُعْجِبُهُ مَالُهَا وَجَمَالُهَا، فَيُرِيدُ وَلِيُّهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا، بِغَيْرِ أَنْ يُقْسِطَ فِي صَدَاقِهَا، فَيُعْطِيَهَا مِثْلَ مَا يُعْطِيهَا غَيْرُهُ، فَنُهُوا عَنْ أَنْ يَنْكِحُوهُنَّ، إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ، وَيَبْلُغُوا لَهُنَّ أَعْلَى سُنَّتِهِنَّ فِي الصَّدَاقِ، فَأُمِرُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا طَابَ لَهُمْ مِنَ النِّسَاءِ سِوَاهُنَّ. قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ وَإِنَّ النَّاسَ اسْتَفْتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ هَذِهِ الآيَةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ} قَالَتْ عَائِشَةُ وَقَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى فِي آيَةٍ أُخْرَى {وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ} رَغْبَةُ أَحَدِكُمْ عَنْ يَتِيمَتِهِ حِينَ تَكُونُ قَلِيلَةَ الْمَالِ وَالْجَمَالِ قَالَتْ فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوا عَنْ مَنْ رَغِبُوا فِي مَالِهِ وَجَمَالِهِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ، إِلاَّ بِالْقِسْطِ، مِنْ أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ إِذَا كُنَّ قَلِيلاَتِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ.
Abdülazîz b. Abdullah bize tahdis etti, İbrâhim b. Sa‘d bize tahdis etti; Sâlih b. Keysân’dan, o İbn Şihâb’dan [naklen] dedi ki: Urve b. ez-Zübeyr bana haber verdi ki, kendisi Âişe’ye Allah Teâlâ’nın {Eğer yetimler hakkında adaleti sağlayamamaktan korkarsanız…} (Nisâ, 3) sözünü sormuş. [Âişe] şöyle demiş: “Ey kız kardeşimin oğlu! Bu, velisinin himayesinde bulunan yetim kızdır; malında ona ortak olur. Kızın malı ve güzelliği velisinin hoşuna gider; velisi, mehrinde adaleti gözetmeden, başkasının ona vereceği kadarını vermeden onunla evlenmek ister. İşte [velilere] mehirde adaleti gözetmedikçe ve onlar için âdetin en yükseğine ulaşmadıkça bu kızlarla evlenmeleri yasaklandı; onların dışında hoşlarına giden kadınlarla evlenmeleri emredildi.” Urve dedi ki: Âişe şöyle dedi: “Bu âyetten sonra insanlar Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’den fetva istediler; bunun üzerine Allah {Senden kadınlar hakkında fetva istiyorlar…} (Nisâ, 127) âyetini indirdi.” Âişe [devamla] dedi ki: “Allah Teâlâ’nın bir başka âyetteki {…ve onlarla evlenmekten yüz çevirirsiniz} sözü, sizden birinin malı ve güzelliği az olduğunda himayesindeki yetim kızdan yüz çevirmesidir. Malı ve güzelliği az olduklarında onlardan yüz çevirmeleri yüzünden, yetim kadınlardan malına ve güzelliğine rağbet ettikleri kimselerle de ancak adaletle evlenmeleri yasaklandı.”