5092. Hadis
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ {وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى} قَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي هَذِهِ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا فَيَرْغَبُ فِي جَمَالِهَا وَمَالِهَا، وَيُرِيدُ أَنْ يَنْتَقِصَ صَدَاقَهَا، فَنُهُوا عَنْ نِكَاحِهِنَّ إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ، وَأُمِرُوا بِنِكَاحِ مَنْ سِوَاهُنَّ، قَالَتْ وَاسْتَفْتَى النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ذَلِكَ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ} إِلَى {وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ} فَأَنْزَلَ اللَّهُ لَهُمْ أَنَّ الْيَتِيمَةَ إِذَا كَانَتْ ذَاتَ جَمَالٍ وَمَالٍ رَغِبُوا فِي نِكَاحِهَا وَنَسَبِهَا فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ، وَإِذَا كَانَتْ مَرْغُوبَةً عَنْهَا فِي قِلَّةِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ تَرَكُوهَا وَأَخَذُوا غَيْرَهَا مِنَ النِّسَاءِ، قَالَتْ فَكَمَا يَتْرُكُونَهَا حِينَ يَرْغَبُونَ عَنْهَا فَلَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَنْكِحُوهَا إِذَا رَغِبُوا فِيهَا إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهَا وَيُعْطُوهَا حَقَّهَا الأَوْفَى فِي الصَّدَاقِ.
Bana Yahya bin Bükeyr tahdis etti, bize Leys tahdis etti, Ukîl'den, o İbn Şihâb'dan [naklen] dedi ki: Bana Urve haber verdi; o, Âişe [radıyallahu anhâ]'ya: { وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسİطُوا فِي الْيَتَامَى } “Eğer yetim kızlar hakkında (onlarla evlendiğinizde) adaleti yerine getiremeyeceğinizden korkarsanız...” (Nisâ Suresi, 3) ayetini sormuş; Âişe de şöyle demiştir: “Ey kız kardeşimin oğlu! [Bu ayette kastedilen] velisinin himayesinde bulunan ve velisinin onun güzelliğine veya malına rağbet ettiği yetim kızdır. Velisi, onun mehrini noksan tutmak isteyince (bu haksızlığa düşmesinler diye) yetim kızlarla evlenmekten nehyolundular. Mehirlerini eksiksiz ve tam olarak vererek adaleti sağladıkları takdirde ancak evlenebilirler. Aksi halde onlardan başka kadınlarla evlenmeleri emrolundu.” Âişe devamla dedi ki: “Daha sonra insanlar Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den fetva istediler; bunun üzerine Allah: { وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ } “Senden kadınlar hakkında fetva istiyorlar...” ayetinden { وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ } “...onları nikahlamak isteyince...” (Nisâ Suresi, 127) kavline kadarki kısmı indirdi. Allah onlara [bu ayette şunu] bildirdi: Yetim kız güzel ve zengin olduğunda velileri [eksik mehirle de olsa] onunla evlenmeye ve onun hasebine rağbet ederlerdi. Fakat yetim kız malca fakir ve güzelliği az olduğunda ona rağbet etmeyip onu [başkasına vermeyip] bırakırlar ve başka kadınlarla evlenirlerdi. [Âişe dedi ki:] Mademki yetim kıza rağbet etmedikleri zaman onu bırakıyorlar; öyleyse ona rağbet ettikleri zaman da ancak adil davranıp mehrini eksiksiz (tam hak ettiği şekilde) verdikleri takdirde onunla evlenebilirler.”