2197. Hadis
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ ابْنِ عَبَّاسٍ فَجَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ ثَلاَثًا . قَالَ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ رَادُّهَا إِلَيْهِ . ثُمَّ قَالَ يَنْطَلِقُ أَحَدُكُمْ فَيَرْكَبُ الْحَمُوقَةَ ثُمَّ يَقُولُ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ وَإِنَّ اللَّهَ قَالَ { وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا } وَإِنَّكَ لَمْ تَتَّقِ اللَّهَ فَلَمْ أَجِدْ لَكَ مَخْرَجًا عَصَيْتَ رَبَّكَ وَبَانَتْ مِنْكَ امْرَأَتُكَ وَإِنَّ اللَّهَ قَالَ { يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَطَلِّقُوهُنَّ } فِي قُبُلِ عِدَّتِهِنَّ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ حُمَيْدٌ الأَعْرَجُ وَغَيْرُهُ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَأَيُّوبُ وَابْنُ جُرَيْجٍ جَمِيعًا عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَرَوَاهُ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَرَوَاهُ الأَعْمَشُ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحَارِثِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ كُلُّهُمْ قَالُوا فِي الطَّلاَقِ الثَّلاَثِ إِنَّهُ أَجَازَهَا قَالَ وَبَانَتْ مِنْكَ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْمَاعِيلَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ إِذَا قَالَ " أَنْتِ طَالِقٌ ثَلاَثًا " . بِفَمٍ وَاحِدٍ فَهِيَ وَاحِدَةٌ وَرَوَاهُ إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ هَذَا قَوْلُهُ لَمْ يَذْكُرِ ابْنَ عَبَّاسٍ وَجَعَلَهُ قَوْلَ عِكْرِمَةَ .
Bize Humeyd b. Mes'ade anlattı; bize İsmâîl anlattı; bize Eyyûb haber verdi; Abdullah b. Kesîr’den; Mücâhid’in şöyle dediği [aktarılmıştır]: İbn Abbâs’ın yanındaydım; bir adam gelip karısını üç talâk ile (selâsen) boşamış olduğunu söyledi. İbn Abbâs sustu; öyle ki, [karısını kendisine] geri döndüreceğini (râddehâ ileyhi) sandım. Sonra şöyle dedi: “Sizden biriniz gidip ahmakça bir işe kalkışıyor (yarkebu’l-hamûqate), sonra da gelip: ‘Ey İbn Abbâs! Ey İbn Abbâs!’ [diye sızlanıyor]. Oysa Allah Teâlâ: { وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا } “Kim Allah’tan sakınırsa (emirlerine uyarsa), Allah ona bir çıkış yolu gösterir.” (Talâk, 2) buyurmuştur. Sen ise Allah’tan sakınmadın (meşru sınırı tecavüz ettin); bu yüzden senin için bir çıkış yolu bulamıyorum. Rabbine isyan ettin ve hanımın senden [kesin olarak] ayrıldı (bânet minke). Çünkü Allah: { يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ } “Ey Peygamber! Kadınları boşayacağınız zaman onları iddetlerini karşılayacak şekilde (vaktinde) boşayın...” (Talâk, 1) buyurmuştur.” Ebû Dâvud dedi ki: Bu hadisi Humeyd el-A'rec ve başkaları Mücâhid-İbn Abbâs kanalıyla; Şu'be, Amr b. Mürre-Saîd b. Cübeyr-İbn Abbâs kanalıyla; Eyyûb ve İbn Cüreyc, İkrime b. Hâlid-Saîd b. Cübeyr-İbn Abbâs kanalıyla; İbn Cüreyc, Abdülhamîd b. Râfi'-Atâ-İbn Abbâs kanalıyla; el-A'meş, Mâlik b. el-Hâris-İbn Abbâs kanalıyla ve İbn Cüreyc, Amr b. Dînâr-İbn Abbâs yoluyla rivayet etmişlerdir. Onların hepsi, İbn Abbâs'ın ‘üç talâkı’ geçerli saydığını (ecâzehâ) ifade etmişlerdir. [Hatta İbn Abbâs], İsmâîl-Eyyûb-Abdullah b. Kesîr hadisindeki gibi: “Hanımın senden ayrıldı,” demiştir. Ebû Dâvud şöyle devam etti: Hammâd b. Zeyd ise Eyyûb-İkrime-İbn Abbâs yoluyla; adam “[tek seferde] tek bir sözle (bi-femin vâhiden) üç talâksın” dese bile bunun bir talâk sayılacağını rivayet etmiştir. İsmail b. İbrahim ise bunu Eyyûb-İkrime aracılığıyla, İbn Abbâs'ı anmadan İkrime'nin kendi sözü olarak rivayet etmiştir.