1822. Hadis
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَنْقَزِيُّ، حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ بْنُ نَصْرٍ، عَنِ السُّدِّيِّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، فِي قَوْلِهِ سُبْحَانَهُ {وَمِمَّا أَخْرَجْنَا لَكُمْ مِنَ الأَرْضِ وَلاَ تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ} . قَالَ نَزَلَتْ فِي الأَنْصَارِ كَانَتِ الأَنْصَارُ تُخْرِجُ إِذَا كَانَ جِدَادُ النَّخْلِ مِنْ حِيطَانِهَا أَقْنَاءَ الْبُسْرِ فَيُعَلِّقُونَهُ عَلَى حَبْلٍ بَيْنَ أُسْطُوَانَتَيْنِ فِي مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَيَأْكُلُ مِنْهُ فُقَرَاءُ الْمُهَاجِرِينَ فَيَعْمِدُ أَحَدُهُمْ فَيُدْخِلُ قِنْوَ الْحَشَفِ يَظُنُّ أَنَّهُ جَائِزٌ فِي كَثْرَةِ مَا يُوضَعُ مِنَ الأَقْنَاءِ فَنَزَلَ فِيمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ {وَلاَ تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ} . يَقُولُ لاَ تَعْمِدُوا لِلْحَشَفِ مِنْهُ تُنْفِقُونَ . {وَلَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلاَّ أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ } يَقُولُ لَوْ أُهْدِيَ لَكُمْ مَا قَبِلْتُمُوهُ إِلاَّ عَلَى اسْتِحْيَاءٍ مِنْ صَاحِبِهِ غَيْظًا أَنَّهُ بَعَثَ إِلَيْكُمْ مَا لَمْ يَكُنْ لَكُمْ فِيهِ حَاجَةٌ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنْ صَدَقَاتِكُمْ .
Bize Ahmed b. Muhammed b. Yahyâ b. Saîd el-Kattân anlattı. Bize Amr b. Muhammed el-Ankazî anlattı. Bize Esbât b. Nasr anlattı. O Süddî'den, o Adî b. Sâbit'den, o da Berâ b. Âzib'den nakletti ki; o, Allah Sübhânehû'nun: { وَمِمَّا أَخْرَجْنَا لَكُمْ مِنَ الأَرْضِ وَلاَ تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ } "...Sizin için yerden çıkardıklarımızdan... (Verdiğiniz şeyin) kötüsüne niyetlenerek ondan infak etmeyin..." [Bakara, 267] buyruğu hakkında şöyle dedi: Bu ayet Ensar hakkında inmiştir. Hurma hasadı zamanı olduğu zaman Ensar, bahçelerinden koruk hurma salkımlarını çıkarırlar ve Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem mescidindeki iki direk arasına gerilmiş bir ipe asarlardı. Muhacirlerin fakirleri ondan yerlerdi. Onlardan (Ensar'dan) biri, konulan salkımların çokluğu sebebiyle bunun (arada) caiz olacağını (fark edilmeyeceğini) zannederek haşef (kurumuş, kötü hurma) salkımı araya sıkıştırırdı. İşte böyle yapanlar hakkında: { وَلاَ تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ } "Kötüsüne niyetlenerek ondan infak etmeyin" ayeti indi. (Allah) buyuruyor ki: Ondan infak etmek üzere haşefi kastetmeyin. { وَلَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلاَّ أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ } "Halbuki gözünüzü yummadan onu alıcılar değilsiniz." Buyuruyor ki: "Eğer o size hediye edilseydi, ancak sahibinden utandığınız için, ihtiyacınız olmayan bir şeyi size gönderdiği için içinizden kızarak (kerhen) kabul ederdiniz. Ve bilin ki Allah sizin sadakalarınıza muhtaç değildir."