1108. Hadis
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الأَيِّمُ أَحَقُّ بِنَفْسِهَا مِنْ وَلِيِّهَا وَالْبِكْرُ تُسْتَأْذَنُ فِي نَفْسِهَا وَإِذْنُهَا صُمَاتُهَا " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ . وَقَدِ احْتَجَّ بَعْضُ النَّاسِ فِي إِجَازَةِ النِّكَاحِ بِغَيْرِ وَلِيٍّ بِهَذَا الْحَدِيثِ وَلَيْسَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ مَا احْتَجُّوا بِهِ لأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " لاَ نِكَاحَ إِلاَّ بِوَلِيٍّ " وَهَكَذَا أَفْتَى بِهِ ابْنُ عَبَّاسٍ بَعْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لاَ نِكَاحَ إِلاَّ بِوَلِيٍّ . وَإِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " الأَيِّمُ أَحَقُّ بِنَفْسِهَا مِنْ وَلِيِّهَا " . عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْوَلِيَّ لاَ يُزَوِّجُهَا إِلاَّ بِرِضَاهَا وَأَمْرِهَا فَإِنْ زَوَّجَهَا فَالنِّكَاحُ مَفْسُوخٌ عَلَى حَدِيثِ خَنْسَاءَ بِنْتِ خِذَامٍ حَيْثُ زَوَّجَهَا أَبُوهَا وَهِيَ ثَيِّبٌ فَكَرِهَتْ ذَلِكَ فَرَدَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نِكَاحَهُ .
Bize Kuteybe b. Saîd anlattı. Bize Mâlik b. Enes, Abdullâh b. el-Fadl'dan; o Nâfi' b. Cübeyr b. Mut'im'den; o da İbn Abbâs'tan naklederek anlattı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Dul kadın, kendisi üzerinde velisinden daha fazla hak sahibidir. Bakire kızın ise kendisi hakkında izni istenir; onun izni susmasıdır." Bu hadis hasen sahihtir. Şu'be ve Süfyân es-Sevrî de bu hadisi Mâlik b. Enes'ten rivayet etmişlerdir. Bazı kimseler, velisiz nikâhın caiz olduğu konusunda bu hadisi delil getirmişlerdir. Oysa bu hadiste onların iddia ettiği gibi bir delil yoktur. Çünkü İbn Abbâs'tan, Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in: "Veli olmadan nikâh olmaz," buyurduğu başka yollarla da rivayet edilmiştir. Ayrıca İbn Abbâs, Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'den sonra bu şekilde fetva vermiş ve: "Veli olmadan nikâh olmaz," demiştir. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in: "Dul kadın, kendisi üzerinde velisinden daha fazla hak sahibidir," sözünün manası, ilim ehlinin çoğuna göre şudur: Veli, dul kadını ancak onun rızası ve emriyle evlendirebilir. Şayet (rızası olmadan) evlendirirse, Honsâ bint Hızâm hadisine göre nikâh feshedilir. Honsâ'yı babası dul olduğu halde (izinsiz) evlendirmiş, o da bundan hoşlanmamış, bunun üzerine Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem onun nikâhını reddetmişti.