1535. Hadis
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، سَمِعَ رَجُلاً، يَقُولُ لاَ وَالْكَعْبَةِ . فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ لاَ يُحْلَفُ بِغَيْرِ اللَّهِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ حَلَفَ بِغَيْرِ اللَّهِ فَقَدْ كَفَرَ أَوْ أَشْرَكَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَفُسِّرَ هَذَا الْحَدِيثُ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ قَوْلَهُ " فَقَدْ كَفَرَ أَوْ أَشْرَكَ " عَلَى التَّغْلِيظِ . وَالْحُجَّةُ فِي ذَلِكَ حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سَمِعَ عُمَرَ يَقُولُ وَأَبِي وَأَبِي . فَقَالَ " أَلاَ إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ " . وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " مَنْ قَالَ فِي حَلِفِهِ وَاللاَّتِ وَالْعُزَّى فَلْيَقُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا مِثْلُ مَا رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " إِنَّ الرِّيَاءَ شِرْكٌ " . وَقَدْ فَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ هَذِهِ الآيَة : ( وَمَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلاً صَالِحًا ) الآيَةَ قَالَ لاَ يُرَائِي .
Bize Kuteybe anlattı; dedi ki: Bize Ebû Hâlid el-Ahmer anlattı; (o) Hasan b. Ubeydullah'tan, (o) Sa'd b. Ubeyde'den nakletti. İbn Ömer bir adamı "Hayır, Kâbe'ye yemin olsun ki" derken işitti. İbn Ömer şöyle dedi: "Allah'tan başkası adına yemin edilmez. Çünkü ben Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: 'Kim Allah'tan başkası adına yemin ederse kâfir olmuş veya şirk koşmuş olur.'" Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadis hasendir. Bazı ilim ehlince bu hadis tefsir edilmiş ve (Peygamberin) "Kâfir olmuş veya şirk koşmuş olur" sözünün (sakındırma amaçlı) ağır bir ifade (tağlîz) olduğu belirtilmiştir. Bunun delili İbn Ömer'in (rivayet ettiği şu) hadistir: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem, Ömer'i "Babam hakkı için, babam hakkı için" derken işitmiş ve: "Dikkat edin! Şüphesiz Allah sizi babalarınızın üzerine yemin etmekten nehyediyor" buyurmuştur. (Diğer bir delil ise) Ebû Hureyre'nin Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet ettiği şu hadistir: O şöyle buyurmuştur: "Kim yemininde 'Lât ve Uzzâ hakkı için' derse (hemen) 'Lâ ilâhe illallah' desin." Ebû Îsâ dedi ki: Bu, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edilen "Şüphesiz riyâ şirktir" sözü gibidir. Bazı ilim ehli şu ayeti de böyle tefsir etmiştir: "Kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa salih amel işlesin..." (Kehf, 110) (Ravi) dedi ki: (Yani) riyakârlık yapmasın.