2384. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا أَبُو سِنَانٍ الشَّيْبَانِيُّ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ يَعْمَلُ الْعَمَلَ فَيُسِرُّهُ فَإِذَا اطُّلِعَ عَلَيْهِ أَعْجَبَهُ ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَهُ أَجْرَانِ أَجْرُ السِّرِّ وَأَجْرُ الْعَلاَنِيَةِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَقَدْ رَوَاهُ الأَعْمَشُ وَغَيْرُهُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً وَأَصْحَابُ الأَعْمَشِ لَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ فَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ إِذَا اطُّلِعَ عَلَيْهِ فَأَعْجَبَهُ فَإِنَّمَا مَعْنَاهُ أَنْ يُعْجِبَهُ ثَنَاءُ النَّاسِ عَلَيْهِ بِالْخَيْرِ لِقَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " أَنْتُمْ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الأَرْضِ " . فَيُعْجِبُهُ ثَنَاءُ النَّاسِ عَلَيْهِ لِهَذَا لِمَا يَرْجُو بِثَنَاءِ النَّاسِ عَلَيْهِ فَأَمَّا إِذَا أَعْجَبَهُ لِيَعْلَمَ النَّاسُ مِنْهُ الْخَيْرَ لِيُكْرَمَ عَلَى ذَلِكَ وَيُعَظَّمَ عَلَيْهِ فَهَذَا رِيَاءٌ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا اطُّلِعَ عَلَيْهِ فَأَعْجَبَهُ رَجَاءَ أَنْ يُعْمَلَ بِعَمَلِهِ فَيَكُونَ لَهُ مِثْلُ أُجُورِهِمْ فَهَذَا لَهُ مَذْهَبٌ أَيْضًا .
Bize Muhammed b. el-Müsennâ anlattı; bize Ebû Dâvûd anlattı; bize Ebû Sinân eş-Şeybânî anlattı; Habîb b. Ebî Sâbit’ten; Ebû Sâlih’ten; Ebû Hureyre’den rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Bir adam: “Ey Allah’ın Resûlü! Bir adam bir amel işler ve onu gizli tutar; fakat sonradan ameli başkaları tarafından görülüp fark edilince bu durum hoşuna gider [bunun hükmü nedir?]” dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Ona iki ecir vardır: Gizlilik ecri ve aleniyet (örnek olma) ecri!” buyurdu. Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadis hasen garibtir. A’meş ve başkaları bu hadisi Habîb b. Ebî Sâbit’ten, o Ebû Sâlih’ten, o da Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den mürsel olarak rivayet etmişlerdir; A’meş’in arkadaşları ise rivayette Ebû Hureyre’yi zikretmemişlerdir. Ebû Îsâ dedi ki: Bazı ilim ehli bu hadisi tefsir ederek şöyle demiştir: ‘Görülüp de hoşuna gitmesi’, Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’in: “Siz Allah’ın yeryüzündeki şahitlerisiniz” buyruğu sebebiyle, insanların kendisini hayırla övmesinin hoşuna gitmesi manasındadır. İnsanların övgüsünden umduğu [hayırlı şehadet] sebebiyle insanların övgüsü hoşuna gider. Fakat insanların onun hayrını bilip kendisine hürmet göstermeleri ve onu yüceltmeleri arzusuyla hoşuna giderse, işte bu riyadır (gösteriştir). Bazı ilim ehli ise şöyle demiştir: Kendisine bakılarak ameliyle amel edilir de onların ecirleri gibi ecir alır ümidiyle hoşuna giderse, bu da bir görüştür.