501. Hadis
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ مَدُّويَهْ، قَالاَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ ثُوَيْرٍ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَهْلِ قُبَاءَ عَنْ أَبِيهِ، وَكَانَ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم - قَالَ أَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَشْهَدَ الْجُمُعَةَ مِنْ قُبَاءَ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا وَلاَ يَصِحُّ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَلاَ يَصِحُّ فِي هَذَا الْبَابِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم شَيْءٌ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " الْجُمُعَةُ عَلَى مَنْ آوَاهُ اللَّيْلُ إِلَى أَهْلِهِ " . وَهَذَا حَدِيثٌ إِسْنَادُهُ ضَعِيفٌ إِنَّمَا يُرْوَى مِنْ حَدِيثِ مُعَارِكِ بْنِ عَبَّادٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ . وَضَعَّفَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيَّ فِي الْحَدِيثِ . قَالَ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ عَلَى مَنْ تَجِبُ الْجُمُعَةُ فَقَالَ بَعْضُهُمْ تَجِبُ الْجُمُعَةُ عَلَى مَنْ آوَاهُ اللَّيْلُ إِلَى مَنْزِلِهِ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ لاَ تَجِبُ الْجُمُعَةُ إِلاَّ عَلَى مَنْ سَمِعَ النِّدَاءَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ .
Bize Abd b. Humeyd ve Muhammed b. Meddûyeh anlattı; dediler ki: Bize Fadl b. Dukeyn anlattı; Bize İsrâîl anlattı; Süveyr'den, Kübâ halkından bir adamdan, [o da] babasından naklettiğine göre -ki babası Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabındandı- o şöyle demiştir: "Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem bize Kübâ'dan [gelip] Cuma namazına katılmamızı emretti." [Ebû Îsâ dedi ki:] Bu konuda Ebû Hureyre'den de Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edilmiştir ancak sahih değildir. Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadisi sadece bu vechinden biliyoruz. Bu konuda Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den sahih bir şey yoktur. Ebû Hureyre'den Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir: "Cuma namazı, geceleyin ailesine dönebilen herkese [farzdır]." Bu, isnadı zayıf bir hadistir; sadece Muârik b. Abbâd'ın Abdullah b. Saîd el-Makburî'den rivayetiyle bilinir. Yahyâ b. Saîd el-Kattân, hadis konusunda Abdullah b. Saîd el-Makburî'yi zayıf saymıştır. Ebû Îsâ dedi ki: İlim ehli Cuma namazının kime farz olduğu konusunda ihtilaf etmişlerdir. Bazıları: "Geceleyin evine dönebilen herkese Cuma namazı farzdır" demişlerdir. Bazıları ise: "Cuma namazı sadece ezanı işitenlere farzdır" demişlerdir. Bu, Şâfiî, Ahmed ve İshâk'ın görüşüdür.