576. Hadis
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قُسَيْطٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّجْمَ فَلَمْ يَسْجُدْ فِيهَا . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَتَأَوَّلَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ إِنَّمَا تَرَكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم السُّجُودَ لأَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ حِينَ قَرَأَ فَلَمْ يَسْجُدْ لَمْ يَسْجُدِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم . وَقَالُوا السَّجْدَةُ وَاجِبَةٌ عَلَى مَنْ سَمِعَهَا فَلَمْ يُرَخِّصُوا فِي تَرْكِهَا . وَقَالُوا إِنْ سَمِعَ الرَّجُلُ وَهُوَ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ فَإِذَا تَوَضَّأَ سَجَدَ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَاقُ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِنَّمَا السَّجْدَةُ عَلَى مَنْ أَرَادَ أَنْ يَسْجُدَ فِيهَا وَالْتَمَسَ فَضْلَهَا وَرَخَّصُوا فِي تَرْكِهَا إِنْ أَرَادَ ذَلِكَ . وَاحْتَجُّوا بِالْحَدِيثِ الْمَرْفُوعِ حَدِيثِ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ حَيْثُ قَالَ قَرَأْتُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم النَّجْمَ فَلَمْ يَسْجُدْ فِيهَا . فَقَالُوا لَوْ كَانَتِ السَّجْدَةُ وَاجِبَةً لَمْ يَتْرُكِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم زَيْدًا حَتَّى كَانَ يَسْجُدُ وَيَسْجُدُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم . وَاحْتَجُّوا بِحَدِيثِ عُمَرَ أَنَّهُ قَرَأَ سَجْدَةً عَلَى الْمِنْبَرِ فَنَزَلَ فَسَجَدَ ثُمَّ قَرَأَهَا فِي الْجُمُعَةِ الثَّانِيَةِ فَتَهَيَّأَ النَّاسُ لِلسُّجُودِ فَقَالَ إِنَّهَا لَمْ تُكْتَبْ عَلَيْنَا إِلاَّ أَنْ نَشَاءَ . فَلَمْ يَسْجُدْ وَلَمْ يَسْجُدُوا . فَذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا . وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ .
Bize Yahya b. Musa anlattı; bize Vekî' anlattı; İbn Ebî Zi'b'den; Yezîd b. Abdullah b. Kusayt'tan; Atâ b. Yesâr'dan; Zeyd b. Sâbit'ten; dedi ki: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e Necm (suresini) okudum, onda secde etmedi.” Ebû Îsâ dedi ki: Zeyd b. Sâbit hadisi hasen sahih bir hadistir. İlim ehlinden bazısı bu hadisi tevil ettiler ve şöyle dediler: “Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem secdeli sadece Zeyd b. Sâbit okuduğu zaman secde etmediği için terk etmiştir. (Yani) Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem (bu yüzden) secde etmedi.” Dediler ki: “Secde, onu işiten üzerine vaciptir.” (Bu sebeple) onun terk edilmesine ruhsat vermediler. Dediler ki: “Eğer kişi abdestsiz iken (secde ayetini) işitirse, abdest alınca secde eder.” Bu Süfyân es-Sevrî ve Kûfe ehlinin görüşüdür. İshâk da böyle der. İlim ehlinden bazısı ise dedi ki: “Secde ancak (okurken) secde etmek isteyene ve onun faziletini arzulayana (gerekir).” Onlar, kişi isterse (secdeyi) terk etmesine ruhsat verdiler. Ve merfu hadisi, Zeyd b. Sâbit hadisini delil getirdiler: “Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e Necm suresini okudum, onda secde etmedi.” Dediler ki: “Eğer secde vacip olsaydı, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem Zeyd'i secde edinceye ve Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem de secde edinceye kadar bırakmazdı.” Ve Ömer hadisini delil getirdiler: O, minberde bir secde (ayeti) okudu, indi ve secde etti. Sonra ikinci Cuma'da onu okudu. İnsanlar secdeye hazırlandılar. (Ömer) dedi ki: “O (secde) bize farz kılınmadı, ancak biz dilersek (yaparız).” Böylece o secde etmedi, onlar da secde etmedi. İlim ehlinden bazısı bu görüşe gitmiştir. Bu Şâfiî ve Ahmed'in görüşüdür.