حدَّثنا محمدُ بنُ المثنى، قال: ثنا ابن أبى عدىٍّ، عن شعبةَ، عن سليمانَ، عن إبراهيمَ في الذي يقتُلُ الصيدَ ثم يعودُ، قال: كانوا يقولون: من عاد لا يُحْكَمُ عليه، أمرُه إلى اللهِ ﷿.
Bize Muhammed b. el-Müsennâ anlattı, dedi ki: Bize İbn Ebî Adiy, Şu'be'den, o da Süleymân'dan, o da İbrâhîm'den av öldürüp sonra tekrar dönen kimse hakkında anlattı; o şöyle dedi: "Kim tekrar dönerse aleyhine hüküm verilmez, onun işi aziz ve celil olan Allah'a kalmıştır" derlerdi.
حدَّثنا عمرٌو، قال: ثنا ابن عُيينةَ، عن داودَ بن أبى هندٍ، عن الشعبيِّ، أن رجلًا أتى شُريحًا، فقال: أصبتُ صيدًا. قال: أصبتَ قبلَه صيدًا؟ قال: لا. قال: أمَا إنك لو قلتَ: نعم. لم أَحْكُمْ عليك.
Bize Amr anlattı, dedi ki: Bize İbn Uyeyne, Dâvûd b. Ebî Hind'den, o da eş-Şa'bî'den anlattı: Bir adam Şüreyh'e gelip: "Bir av vurdum" dedi. Şüreyh: "Ondan önce bir av vurmuş muydun?" dedi. O: "Hayır" dedi. Şüreyh: "Şayet 'Evet' deseydin senin aleyhine hüküm vermezdim" dedi.
حدَّثنا عمرٌو، قال: ثنا ابن أبى عَديٍّ، قال: ثنا داودُ، عن الشعبيِّ، عن شريحٍ مثلَه.
Bize Amr anlattı, dedi ki: Bize İbn Ebî Adiy anlattı, dedi ki: Bize Dâvûd, eş-Şa'bî'den, o da Şüreyh'ten aynısını anlattı.
حدَّثنا عمرٌو، قال: ثنا أبو عاصمٍ، عن الأشعثِ، عن محمدٍ، عن شريحٍ في الذي يصيبُ الصيدَ، قال: يُحْكَمُ عليه، فإن عاد انتقَم اللهُ منه.
Bize Amr anlattı, dedi ki: Bize Ebû Âsım, el-Eş'as'tan, o Muhammed'den, o da Şüreyh'ten av vuran kimse hakkında anlattı; o şöyle dedi: "Aleyhine hüküm verilir; eğer [bunu] tekrarlarsa Allah ondan intikam alır."
حدَّثنا ابن حميدٍ، قال: ثنا حكَّامُ بنُ سَلْمٍ، عن عَنْبسةَ، عن سالمٍ، عن سعيدِ بن جبيرٍ: {وَمَنْ قَتَلَهُ مِنْكُمْ مُتَعَمِّدًا فَجَزَاءٌ مِثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ يَحْكُمُ بِهِ ذَوَا عَدْلٍ مِنْكُمْ}. قال: يُحْكَمُ عليه في العمدِ مرةً واحدةً، فإن عاد لم يُحْكَمْ عليه، وقيل له: اذهَبْ، ينتقمُ اللهُ منك. ويُحْكَمُ عليه في الخطأَ أبدًا .
Bize İbn Humeyd anlattı, dedi ki: Bize Hükkâm b. Selm, Anbese'den, o da Sâlim'den, o da Saîd b. Cübeyr'den: {وَمَنْ قَتَلَهُ مِنْكُمْ مُتَعَمِّدًا فَجَزَاءٌ مِثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ يَحْكُمُ بِهِ ذَوَا عَدْلٍ مِنْكُمْ} “İçinizden kim onu kasten öldürürse, öldürdüğü hayvanın bir benzeri ceza olarak gerekir ki buna içinizden adalet sahibi iki kişi hükmeder” [ayeti hakkında] anlattı; o şöyle dedi: Kasıtta aleyhine bir defa hüküm verilir; şayet tekrar dönerse aleyhine hüküm verilmez ve ona: "Git, Allah senden intikamını alsın" denilir. Hatada ise aleyhine her zaman hüküm verilir .
حدَّثنا ابن وكيعٍ، قال: ثنا أبي، عن سفيانَ، عن خُصيفٍ، عن سعيدِ بن جبيرٍ، قال: رُخِّص في قتلِ الصيدِ مرةً، فمن عاد لم يَدَعْه اللهُ تعالى ذكرُه حتى ينتقمَ منه .
Bize İbn Vekî' anlattı, dedi ki: Bize babam, Süfyân'dan, o da Husayf'tan, o da Saîd b. Cübeyr'den anlattı; o şöyle dedi: Av öldürmede bir defa ruhsat verildi; kim tekrar dönerse, zikri yüce olan Allah ondan intikamını alıncaya kadar onu bırakmaz .
حدَّثنا هنَّادٌ، قال: ثنا وكيعٌ، عن سفيانَ، عن خُصيفٍ، عن سعيدِ بن جبيرٍ مثله.
Bize Hennâd anlattı, dedi ki: Bize Vekî', Süfyân'dan, o da Husayf'tan, o da Saîd b. Cübeyr'den aynısını anlattı.
حدَّثنا عمرُو بنُ عليٍّ، قال: ثنا يحيى بنُ سعيدٍ وابنُ أبي عَديٍّ جميعًا، عن هشامٍ، عن عكرمةَ، عن ابن عباسٍ في من أصاب صيدًا، فحُكِم عليه ثم عاد، قال: لا يُحْكُمُ، ينتقمُ اللهُ منه .
Bize Amr b. Ali anlattı, dedi ki: Bize Yahyâ b. Saîd ve İbn Ebî Adiy birlikte, Hişâm'dan, o da İkrime'den, o da İbn Abbâs'tan bir av vurup aleyhine hüküm verildikten sonra tekrar dönen kimse hakkında anlattılar; o şöyle dedi: [Aleyhine] hüküm verilmez, Allah ondan intikamını alır .
حدَّثنا عمرٌو، قال: ثنا ابن عُيينةَ، عن ابن أبي نَجيحٍ، عن مجاهدٍ: إِنما قال اللهُ ﷿: {وَمَنْ قَتَلَهُ مِنْكُمْ مُتَعَمِّدًا}. يقولُ: متعمِّدًا لقتلِه، ناسيَا لإحرامِه، فذلك الذي يُحْكَمُ عليه، فإن عاد لا يُحْكمُ عليه، وقيل له: ينتقمُ اللهُ منك.
Bize Amr anlattı, dedi ki: Bize İbn Uyeyne, İbn Ebî Necîh'ten, o da Mücâhid'den anlattı: Aziz ve celil olan Allah sadece: {وَمَنْ قَتَلَهُ مِنْكُمْ مُتَعَمِّدًا} “İçinizden kim onu kasten öldürürse” buyurmuştur. [Mücâhid] der ki: [Yani] ihramını unutmuş olarak, onu öldürmeyi kastedendir; işte aleyhine hüküm verilecek olan budur. Eğer tekrar dönerse aleyhine hüküm verilmez ve ona: "Allah senden intikamını alsın" denilir.
حدَّثنا عمرٌو، قال: ثنا كَثيرُ بنُ هشامٍ، قال: ثنا الفُراتُ بنُ سلمانَ، عن عبدِ الكريمِ، عن مجاهدٍ: إن عاد لم يُحْكمْ عليه، وقيل له: ينتقمُ اللهُ منك.
Bize Amr anlattı, dedi ki: Bize Kesîr b. Hişâm anlattı, dedi ki: Bize el-Furât b. Selmân, Abdülkerîm'den, o da Mücâhid'den anlattı: Eğer [av öldürmeye] dönerse aleyhine hüküm verilmez ve ona: "Allah senden intikam alır" denilir.
حدَّثنا عمرٌو، قال: ثنا يحيى بنُ سعيدٍ، قال: ثنا الأشعثُ، عن الحسنِ في الذي يصيبُ الصيدَ، فيُحْكمُ عليه، ثم يعودُ، قال: لا يُحْكَمُ عليه.
Bize Amr anlattı, dedi ki: Bize Yahyâ b. Saîd anlattı, dedi ki: Bize el-Eş'as, el-Hasan'dan av vurup aleyhine hüküm verildikten sonra tekrar dönen kimse hakkında anlattı; o: "Aleyhine hüküm verilmez" dedi.
وقال آخرون: معنى ذلك: عفا اللهُ عما سلَف من قتلِكم الصيدَ قبلَ تحريمِ اللَّهِ تعالى ذلك عليكم، ومن عاد لقتلِه بعدَ تحريمِ اللهِ إياه عليه، عالمًا بتحريمِه ذلك عليه، عامدًا لقتلِه، ذاكرًا لإحرامِه، فإن الله هو المنتقمُ منه، ولا كفَّارةَ لذنبِه ذلك، ولا جزاءَ يلزَمُه له في الدنيا.
Başkaları da şöyle demiştir: Bunun anlamı; Allah Teâlâ bunu size haram kılmadan önce av öldürmenizden geçmiş olanları Allah affetmiştir; Allah'ın bunu kendisine haram kılmasından sonra, bunun kendisine haram kılındığını bilerek, onu öldürmeyi kastederek ve ihramlı olduğunu hatırlayarak onu öldürmeye dönen kimseden ise intikam alacak olan Allah'tır. Onun bu günahı için bir kefaret yoktur ve dünyada bunun için ona gereken bir ceza da yoktur.
ذكرُ من قال ذلك
Bunu söyleyenlerin zikri:
حدَّثني يونسُ بنُ عبدِ الأعلى، قال: أخبرنا ابن وهبٍ، قال: قال ابن زيدٍ في قولِه ﷿: {وَمَنْ عَادَ فَيَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ}. قال: من عاد بعدَ نهى اللهِ، بعدَ أن يعرفَ أنه محرَّمٌ، وأنه ذاكرٌ لُحرْمِه، لم ينبغِ لأحدٍ أن يحكُمَ عليه، ووكَلُوه إلى نقمةِ اللهِ ﷿. فأما الذي يتعمَّدُ قتلَ الصيدِ، وهو ناسٍ لُحرْمِه، أو جاهلٌ أن قتلَه محرَّمٌ، فهؤلاء الذين يُحْكَمُ عليهم، فأما من قتَله متعمِّدًا بعدَ نهى اللهِ، وهو يعرِفُ أنه مُحَرَّمٌ، وأنه حرامٌ، فذلك يُوكَلُ إلى نقمةِ اللَّهِ، فذلك الذي جعَل اللهُ عليه النقمةَ.
Bana Yûnus b. Abdile'lâ anlattı, dedi ki: Bize İbn Vehb haber verdi, dedi ki: İbn Zeyd, [Allah] ﷿'ın: {وَمَنْ عَادَ فَيَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ} “Kim bir daha dönerse, Allah ondan intikamını alır” sözü hakkında şöyle dedi: Kim Allah'ın yasaklamasından sonra, haram kılındığını bildikten ve ihramlı olduğunu hatırladığı halde [av öldürmeye] dönerse, hiç kimsenin onun aleyhine hüküm vermesi gerekmez; onu aziz ve celil olan Allah'ın intikamına havale ederler. İhramlı olduğunu unutarak veya onu öldürmenin haram olduğunu bilmeyerek av öldürmeyi kastedene gelince; aleyhlerine hüküm verilecek olanlar bunlardır. Allah'ın yasaklamasından sonra, onun yasak ve haram olduğunu bildiği halde kasten öldüren kimseye gelince; işte o, Allah'ın intikamına havale edilir ve Allah'ın üzerine intikamı kıldığı kimse de odur.
وهذا شبيهٌ بقولِ مجاهدٍ الذي ذكَرناه قبلُ.
Bu, daha önce zikrettiğimiz Mücâhid'in sözüne benzemektedir.
وقال آخرون: عُنى بذلك شخصٌ بعينِه.
Başkaları da şöyle demiştir: Bununla bizzat belirli bir şahıs kastedilmiştir.
ذكرُ من قال ذلك
Bunu söyleyenlerin zikri:
حدَّثنا عمرُو بنُ عليٍّ، قال: ثنا معتمِرُ بنُ سليمانَ، قال: ثنا زيدٌ أبو المُعَلَّى، أن رجلًا أصاب صيدًا وهو مُحْرِمٌ، فتُجُوِّز له عنه، ثم عاد، فأَرْسَلَ اللَّهُ عليه نارًا فأَحْرَقتْه، فذلك قولُه ﷿: {وَمَنْ عَادَ فَيَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ}. قال: في
Bize Amr b. Ali anlattı, dedi ki: Bize Mu'temir b. Süleymân anlattı, dedi ki: Bize Zeyd Ebü'l-Muallâ anlattı: Bir adam ihramlı iken bir av vurdu, ondan [bu suçu] bağışlandı; sonra tekrar [av vurmaya] döndü. Bunun üzerine Allah onun üzerine bir ateş gönderdi ve onu yaktı. İşte aziz ve celil olan [Allah]'ın: {وَمَنْ عَادَ فَيَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ} “Kim bir daha dönerse, Allah ondan intikamını alır” sözü [bunun hakkındadır]. [Ravi] dedi ki: [Bu olay]
الإسلامِ .
İslam döneminde [olmuştur] .
وأولى الأقوالِ في ذلك بالصوابِ عندَنا قولُ من قال: معناه: ومن عاد في الإسلامِ لقتلِه بعدَ نهى اللهِ تعالى ذِكرُه عنه، فينتقمُ اللَّهُ منه، وعليه مع ذلك الكفَّارةُ؛ لأن الله ﷿ إذ أَخْبَر أنه ينتقمُ منه، لم يُخْبِرْنا - وقد أَوْجَب عليه في قتِله الصيدَ عمدًا ما أَوْجَب من الجزاءِ أو الكفَّارةِ بقولِه: {وَمَنْ قَتَلَهُ مِنْكُمْ مُتَعَمِّدًا فَجَزَاءٌ مِثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ} - أنه قد أزال عنه الكفَّارةَ في المرةِ الثانيةِ والثالثةِ، بل أَعْلَم عبادَه ما أَوْجَب من الحكمِ على قاتلِ الصيدِ من المُحْرِمين عمدًا، ثم أَخْبَر أنه منتقمٌ ممن عاد، ولم يقلْ: ولا كفَّارةَ عليه في الدنيا.
Bu husustaki görüşlerin bize göre doğruya en yakın olanı şöyle diyenin görüşüdür: Bunun anlamı; zikri yüce olan Allah'ın onu yasaklamasından sonra, kim İslam'da onu öldürmeye tekrar dönerse, Allah ondan intikamını alır ve bununla birlikte ona kefaret de gerekir. Çünkü aziz ve celil olan Allah, ondan intikam alacağını haber verdiğinde -{وَمَنْ قَتَلَهُ مِنْكُمْ مُتَعَمِّدًا فَجَزَاءٌ مِثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ} “İçinizden kim onu kasten öldürürse, öldürdüğü hayvanın bir benzeri ceza olarak gerekir” sözüyle ihramlı kimselerden avı kasten öldürene gerekli kıldığı ceza veya kefareti vacip kılmışken- ikinci ve üçüncü defada kefareti ondan kaldırdığını bize bildirmemiştir. Bilakis kullarına, ihramlılardan avı kasten öldüren kimseye vacip kıldığı hükmü bildirmiş, sonra da tekrar dönen kimseden intikam alacağını haber vermiş ve: "Dünyada ona kefaret yoktur" dememiştir.
فإن ظنَّ ظانٌّ أن الكفَّارةَ مزيلةٌ العقابَ، ولو كانت الكفَّارةُ لازمةً له في الدنيا، لبطَل العقابُ في الآخرةِ، فقد ظنَّ خطأً؛ وذلك أن للَّهِ ﷿ أن يُخالِفَ بينَ عقوباتِ معاصيه بما شاء وأحبَّ، فيزيدَ في عقوبتِه على بعضِ معاصيه مما يَنقُصُ من بعضٍ، ويَنقُصَ من بعضٍ مما يزيدُ في بعضٍ، كالذي فعَل من ذلك في مخالفتِه بينَ عقوبتِه الزانىَ البكرَ والزانىَ الثيِّبَ المُحْصَنَ، وبينَ سارقِ ربع دينارٍ، وبينَ سارقِ أقلَّ من ذلك، فكذلك خالَف بينَ عقوبتِه قاتلَ الصيدِ من المُحْرمِين عمدًا ابتداءً، وبينَ عقوبتِه عَوْدًا بعدَ بَدْءٍ، فَأَوْجَب على البادئ المِثلَ من النَّعمِ، أو الكفَّارةَ بالإطعامِ، أو العَدْلَ من الصيامِ، وجعَل ذلك عقوبةَ جُرْمِه بقولِه: {لِيَذُوقَ وَبَالَ أَمْرِهِ}. وجعَل على العائدِ بعدَ البَدْءِ، وزاده من عقوبتِه ما أَخْبَر عبادَه أنه فاعلٌ به من الانتقام، تغليظًا منه ﷿ للعودِ بعدَ البَدْءِ، ولو كانت عقوباتُه على الأشياءِ مُتَّفِقةً، لوجَب ألا يكونَ حدٌّ في شيءٍ مخالفًا حدًّا في غيرِه، ولا عقابٌ في الآخرةِ أغلظَ من عقابٍ،
Şayet bir kimse kefaretin cezayı giderici olduğunu ve eğer dünyada ona kefaret gerekseydi ahiretteki cezanın düşeceğini zannederse, muhakkak ki yanlış bir zanda bulunmuş olur. Zira aziz ve celil olan Allah, dilediği ve murat ettiği şekilde günahların cezalarını birbirinden farklı kılma yetkisine sahiptir. Dolayısıyla bazısından eksilttiği cezayı diğer bazı günahlarda artırır, bazısında artırdığını da diğer bazısında eksiltir. Tıpkı bekâr olarak zina eden ile evli (muhsan) olarak zina edenin cezası arasında ve çeyrek dinar çalan ile bundan daha azını çalan arasındaki cezada farklılık yaptığı gibi. İşte aynı şekilde, ihramlılardan ilk defa kasıtlı olarak av öldürenin cezası ile ilkinden sonra [bu fiile] tekrar dönenin cezası arasında da farklılık gözetmiştir. İlk defa yapana kurbanlık hayvanlardan bir dengini yahut [fakirleri] yedirmek suretiyle kefareti veya buna denk orucu farz kılmış ve: {لِيَذُوقَ وَبَالَ أَمْرِهِ} “yaptığının vebalini tatsın diye” buyurarak bunu işlediği cürmün cezası kılmıştır. İlkinden sonra tekrar dönene ise [bunu farz kılmış], ayrıca ilkinden sonra tekrar dönmeyi aziz ve celil olan Allah'ın şiddetlendirmesi sebebiyle, kullarına intikam olarak uygulayacağını haber verdiği cezayı da onun üzerine eklemiştir. Şayet O’nun fiillere verdiği cezalar birbirinin aynı olsaydı, hiçbir husustaki had (ceza) diğer bir husustakinden farklı olmaz ve ahiretteki hiçbir ceza da diğer bir cezadan daha ağır olmazdı,
وذلك خلافُ ما جاء به مُحْكَمُ الفرقانِ.
bu ise muhkem Furkan'ın getirdiğine aykırıdır.
وقد زعَم بعضُ الزاعمين أن معنى ذلك: ومن عاد في الإسلامِ بعدَ نهى اللهِ ﷿ عن قتلِه، لقتلِه، بالمعنى الذي كان القومُ يقتُلونه في جاهليتِهم، فعفا لهم عنه عندَ تحريمِ قتلِه عليهم، وذلك قتلُه على استحلالِ قتلِه. قال: فأما إذا قتَله على غيرِ ذلك الوجهِ؛ وذلك أن يقتُلَه على وجهِ الفسوقِ لا على وجهِ الاستحلالِ، فعليه الجزاءُ والكفَّارةُ كلَّما عاد.
İddia edenlerden bazıları bunun anlamının şu olduğunu iddia etmiştir: Aziz ve celil olan Allah'ın onu öldürmeyi yasaklamasından sonra, kim İslam'da o kavmin cahiliye döneminde öldürdüğü ve onu öldürmek kendilerine haram kılındığında Allah'ın onlar için affettiği şekilde, yani onu öldürmeyi helal sayarak öldürmeye dönerse [hüküm böyledir]. [Bu iddia sahibi] dedi ki: Ancak bunu bu şeklin dışında bir tarzda öldürürse; yani helal sayarak değil de fısk (günah) yoluyla öldürürse, her döndüğünde aleyhine ceza ve kefaret gerekir.
وهذا قولٌ لا نعلَمُ قائلًا قاله من أهلِ التأويلِ، وكفى خطأً بقولِه خروجُه عن أقوالِ أهلِ العلمِ، لو لم يكنْ على خطئِه دلالةٌ سواه، فكيف وظاهرُ التنزيلِ يُنْبِئُ عن فسادِه! وذلك أن الله ﷿ عمَّ بقولِه: {وَمَنْ عَادَ فَيَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ} كلَّ عائدٍ لقتلِ الصيدِ بالمعنى الذي تقدَّم النهيُ منه به في أولِ الآيةِ، ولم يَخُصَّ به عائدًا منهم دونَ عائدٍ، فمن ادَّعى في التنزيلِ ما ليس في ظاهرِه، كُلِّف البرهانَ على دَعْوَاه من الوجهَ الذي يجبُ التسليمُ له.
Bu, tevil ehlinden söyleyen bir kimseyi bilmediğimiz bir sözdür; onun hatasına dair başka bir delil olmasaydı bile ilim ehlinin sözlerinin dışına çıkmış olması onun hatalı oluşuna yeterdi. Kaldı ki Kur'an'ın zahiri de onun bozukluğunu haber vermektedir! Şöyle ki; aziz ve celil olan Allah: {وَمَنْ عَادَ فَيَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ} “Kim bir daha dönerse, Allah ondan intikamını alır” sözüyle, ayetin başında kendisinden nehyin geçtiği anlamda av öldürmeye dönen herkesi kapsamına almış ve onlardan dönen birini diğerinden ayırt etmemiştir. Dolayısıyla Kur'an hakkında onun zahirinde bulunmayan bir şeyi iddia eden kimseden, teslim olunması zorunlu olan yönden iddiasına dair delil getirmesi istenir.
وأما من زعَم أن معنى ذلك: ومن عاد في قتلِه متعمِّدًا بعدَ بَدْءٍ لقتلٍ تقدَّم منه في حالِ إحرامِه، فينتقمُ اللَّهُ منه. كان معني قولِه: {عَفَا اللَّهُ عَمَّا سَلَفَ}. إنما هو: عَفَا اللَّهُ عَمَّا سَلَفَ من ذنبِه بقتلِه الصيدَ بدءًا. فإن في قول الله تعالى ذكرُه: {لِيَذُوقَ وَبَالَ أَمْرِهِ}. دليلًا واضحًا على أن القولَ في ذلك غيرُ ما قال؛ لأن العفوَ عن الجُرْمِ تركُ المؤاخذةِ به، ومن أُذِيق وبالَ جُرْمِه، فقد عُوقب به، وغيرُ جائزٍ أن يقالَ لمن عُوقب: قد عُفِى عنه. وخبرُ اللهِ ﷿ أصدقُ من أن يقعَ فيه تناقضٌ.
Bunun anlamının: "İhramı esnasında kendisinden önceden geçen bir öldürme başlangıcından sonra kim kasten onu öldürmeye dönerse Allah ondan intikamını alır; O'nun: {عَفَا اللَّهُ عَمَّا سَلَفَ} 'Allah geçmiştekileri affetmiştir' sözünün anlamı ise ancak: 'Avı ilk defa öldürmekle işlediği geçmiş günahını Allah affetmiştir' demektir" şeklinde olduğunu iddia eden kimseye gelince; zikri yüce olan Allah'ın: {لِيَذُوقَ وَبَالَ أَمْرِهِ} “yaptığı işin vebalini tatsın diye” sözünde, bu husustaki sözün onun dediği gibi olmadığına dair açık bir delil vardır. Çünkü suçun affedilmesi, ondan dolayı hesaba çekilmenin terk edilmesidir; suçunun vebali tattırılan kimse ise onunla cezalandırılmıştır ve cezalandırılan kimse için: "Affedildi" denilmesi caiz değildir. Aziz ve celil olan Allah'ın haberi ise içinde çelişki bulunmaktan çok daha doğrudur.
فإن قال قائلٌ: وما تنكرُ أن يكونَ قاتلُ الصيدِ من المحرمين في أولِ مرةٍ قد أُذِيق وبالَ أمرِه بما أُلْزِم من الجزاءِ والكفَّارةِ، وعُفِى له من العقوبةِ بأكثرَ من ذلك مما كان
Eğer birisi şöyle derse: 'İhramlılardan ilk defa av öldüren kimsenin, kendisine yüklenen ceza ve kefaretle işinin vebalini tatmış olduğunu ve bundan daha fazlasıyla...'
للَّهِ ﷿ أن يعاقبَه به؟
aziz ve celil olan Allah'ın onu cezalandırabileceği cezadan affedilmiş olmasını nasıl reddedersin?
قيل له: فإن كان ذلك جائزًا أن يكونَ تأويلَ الآيةِ عندَك - وإن كان مخالفًا لقولِ أهلِ التأويلِ - فما تُنكرُ أن يكونَ الانتقامُ الذي أَوْعَده اللهُ تعالى ذكرُه على العَوْدِ بعدَ البَدْءِ، هو تلك الزيادةَ التي عفاها عنه في أول مرةٍ، مما كان له فعلُه به مع الذي أذاقه من وبالِ أمرِه، فيُذيقُه في عودِه بعدَ البَدْءِ وبالَ أمرِه الذي أذاقه المرةَ الأولى، ويترُكُ عفوَه عما عفا عنه في البدءِ، فيؤاخذُه به؟ [فلن يقولَ] في ذلك شيئًا إلا أُلْزِم في الآخَرِ مثلَه.
Ona şöyle denilir: Eğer -tevil ehlinin sözüne aykırı olsa da- sana göre ayetin tevilinin bu şekilde olması caizse, zikri yüce olan Allah'ın ilk seferden sonraki dönüşe vadettiği intikamın; ilk defasında işinin vebalinden ona tattırdığı şeyle birlikte ona yapabileceği halde affettiği o fazlalık olması ve ilk defadan sonraki dönüşünde ilk defada tattırdığı işinin vebalini ona tattırıp başlangıçta affettiği şeydeki affını bırakarak onu bununla hesaba çekmesi ihtimalini nasıl reddedersin? Bu hususta ne söylerse [söylesin] , diğerinde de aynısı ona ilzam edilir.
القولُ في تأويلِ قولِه: {وَاللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ (٩٥)}.
[Allah Teâlâ'nın]: {وَاللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ (٩٥)} “Allah mutlak güç sahibidir, intikam sahibidir” sözünün tevili hakkında:
يقول ﷿: واللهُ منيعٌ في سلطانِه، لا يَقهَرُه قاهرٌ، ولا يمنَعُه من الانتقامِ ممن انتَقَم منه، ولا من عقوبةِ من أراد عقوبتَه مانعٌ؛ لأن الخلقَ خلقُه، والأمرَ أمرُه، له العزَّةُ والمنعةُ .
[Allah] ﷿ şöyle buyurmaktadır: Allah mülkünde/hükümranlığında mutlak üstündür; hiçbir galip O'na galebe çalamaz, hiçbir engel O'nu intikam aldığı kimseden intikam almaktan ve cezalandırmak istediği kimseyi cezalandırmaktan alıkoyamaz. Çünkü yaratma O'nun yaratması, emir O'nun emridir; izzet ve yücelik/dokunulmazlık O'na aittir .
وأما قولُه: {ذُو انْتِقَامٍ}. فإنه يعنى به معاقبتَه لمن عصاه على معصيتِه إياه.
O'nun: {ذُو انْتِقَامٍ} “İntikam sahibidir” sözüne gelince; bununla Kendisine isyan edeni, O'na olan isyanından dolayı cezalandırmasını kastetmektedir.
القولُ في تأويلِ قولِه: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ}.
[Allah Teâlâ'nın]: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ} “Deniz avı ve onun yiyeceği size helal kılındı” sözünün tevili hakkında:
يقولُ تعالى ذكرُه: أُحلَّ لكم أيُّها المؤمنون {صَيْدُ الْبَحْرِ} وهو ما صِيد طريًّا.
Zikri yüce olan [Allah] şöyle buyurmaktadır: Ey müminler! Taze olarak avlanan şeyler olan {صَيْدُ الْبَحْرِ} “deniz avı” size helal kılındı.
كما حدَّثني يعقوبُ، قال: ثنا هشيمٌ، قال: أخبرنا عمرُ بنُ أَبي سَلَمَةَ، عن أبيه، عن أبي هريرةَ، قال: قال عمرُ بنُ الخطابِ في قولِه: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ}. قال: صيدُه ما صِيد منه.
Nitekim bana Ya'kûb anlattı, dedi ki: Bize Huşeym anlattı, dedi ki: Bize Ömer b. Ebî Seleme, babasından, o da Ebû Hüreyre'den haber verdi; o şöyle dedi: Ömer b. el-Hattâb [Allah Teâlâ'nın]: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ} “Deniz avı size helal kılındı” sözü hakkında şöyle demiştir: "Onun avı, ondan avlanan şeydir ."
حدَّثنا ابن حميد، قال: ثنا جريرٌ، عن مغيرةَ، عن سِمَاكٍ، قال: حُدِّثتُ عن ابن عباسٍ، قال: خطَب أبو بكرٍ الناسَ، فقال: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ}. قال: فصيدُه ما أُخِذ .
Bize İbn Humeyd anlattı, dedi ki: Bize Cerîr, Mugīre'den, o da Simâk'tan anlattı; o şöyle dedi: Bana İbn Abbâs'tan nakledildiğine göre o şöyle demiştir: Ebû Bekir insanlara hitap edip: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ} “Deniz avı size helal kılındı” [ayetini okudu ve]: "Onun avı [canlı olarak] tutulan/yakalanan şeydir " dedi.
حدَّثني يعقوبُ، قال: ثنا هشيمٌ، قال: أخبرنا حُصينٌ، عن سعيدِ بن جبيرٍ، عن ابن عباسٍ في قولِه: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ}. قال: صيدُه ما صِيد منه .
Bana Ya'kûb anlattı, dedi ki: Bize Huşeym anlattı, dedi ki: Bize Husayn, Saîd b. Cübeyr'den, o da İbn Abbâs'tan [Allah'ın]: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ} “Deniz avı size helal kılındı” sözü hakkında haber verdi; o şöyle dedi: "Onun avı, ondan avlanan şeydir ."
حدَّثنا سليمانُ بنُ عمرَ بن خالدٍ الرَّقيُّ ، قال: ثنا محمدُ بنُ سلمةَ الحَرّانيُّ، عن خُصَيفٍ، عن عكرمةَ، عن ابن عباسٍ في قولِه: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ}. قال: صيدُه الطَّرِيُّ .
Bize Süleymân b. Ömer b. Hâlid er-Rakkī anlattı, dedi ki: Bize Muhammed b. Seleme el-Harrânî, Husayf'tan, o da İkrime'den, o da İbn Abbâs'tan [Allah'ın]: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ} “Deniz avı size helal kılındı” sözü hakkında anlattı; o: "Onun avı, taze olanıdır " dedi.
حدَّثنا ابن حميدٍ، قال: ثنا يحيى بنُ واضحٍ، قال: ثنا الهُذيلُ بنُ بلالٍ ، قال: ثنا عبدُ اللهِ بنُ عُبيدِ بن عُميرٍ، عن ابن عباسٍ في قولِه: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ}. قال: صيدُه ما صِيد.
Bize İbn Humeyd anlattı, dedi ki: Bize Yahyâ b. Vâdıh anlattı, dedi ki: Bize el-Hüzeyl b. Bilâl anlattı, dedi ki: Bize Abdullah b. Ubeyd b. Umeyr, İbn Abbâs'tan [Allah'ın]: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ} “Deniz avı size helal kılındı” sözü hakkında anlattı; o: "Onun avı, avlanan şeydir" dedi.
حدَّثني محمدُ بنُ سعدٍ، قال: ثنى أبي، قال: ثنى عمي، قال: ثنى أبي، عن أبيه، عن ابن عباسٍ: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ}. قال: الطريُّ.
Bana Muhammed b. Sa'd anlattı, dedi ki: Bana babam anlattı, dedi ki: Bana amcam anlattı, dedi ki: Bana babam, babasından, o da İbn Abbâs'tan [Allah'ın]: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ} “Deniz avı size helal kılındı” [ayeti hakkında] anlattı; o: "[Avı,] taze olanıdır" dedi.
حدَّثنا ابن وكيعٍ، قال: ثنا الحسنُ بنُ عليٍّ الحَنَفيُّ ، أو الحسينُ - شكَّ أبو جعفرٍ - عن الحكمِ بن أبانٍ، عن عكرمةَ، قال: كان ابن عباسٍ يقولُ: صيدُ البحرِ: ما اصْطَادَه.
Bize İbn Vekî' anlattı, dedi ki: Bize el-Hasen b. Ali el-Hanefî -veya el-Hüseyin, Ebû Ca'fer şüphe etti- el-Hakem b. Ebân'dan, o da İkrime'den anlattı; o şöyle dedi: İbn Abbâs: "Deniz avı, kişinin bizzat avladığı şeydir" derdi.
حدَّثنا أبو كُريبٍ، قال: ثنا ابن يمانٍ، عن سفيانَ، عن أبي حُصينٍ، عن سعيدِ بن جبيرٍ: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ}. قال: الطريُّ .
Bize Ebû Küreyb anlattı, dedi ki: Bize İbn Yemân, Süfyân'dan, o da Ebû Husayn'dan, o da Saîd b. Cübeyr'den: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ} “Deniz avı size helal kılındı” [ayeti hakkında] anlattı; o: "[Avı,] taze olanıdır " dedi.
حدَّثنا ابن حميدٍ، قال: ثنا حكَّامٌ، عن عَنْبسةَ، عن الحجَّاجِ، عن العلاءِ بن بدرٍ، عن أبي سلَمةَ، قال: صيدُ البحرِ: ما صِيد .
Bize İbn Humeyd anlattı, dedi ki: Bize Hükkâm, Anbese'den, o da el-Haccâc'dan, o da el-Alâ b. Bedr'den, o da Ebû Seleme'den anlattı; o şöyle dedi: "Deniz avı, avlanan şeydir ."
حدَّثنا ابن وكيعٍ، قال: ثنا أبي، عن سفيانَ، عن أبي حُصينٍ، عن سعيدِ بن جبيرٍ: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ}. قال: الطريُّ.
Bize İbn Vekî' anlattı, dedi ki: Bize babam, Süfyân'dan, o da Ebû Husayn'dan, o da Saîd b. Cübeyr'den: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ} “Deniz avı size helal kılındı” [ayeti hakkında] anlattı; o: "[Avı,] taze olanıdır" dedi.
حدَّثنا ابن وكيعٍ، قال: ثنا حميدُ بنُ عبدِ الرحمنِ، عن سفيانَ، عن أبي حُصينٍ، عن سعيدِ بن جبير مثلَه.
Bize İbn Vekî' anlattı, dedi ki: Bize Humeyd b. Abdirrahmân, Süfyân'dan, o da Ebû Husayn'dan, o da Saîd b. Cübeyr'den bunun benzerini anlattı.
حدَّثنا ابن بشارٍ، قال: ثنا عبدُ الرحمنِ بنُ مهديٍّ، قال: ثنا سفيانُ، عن أبي حُصينٍ، عن سعيدٍ بن جبيرٍ: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ}. قال: السمكُ الطريُّ.
Bize İbn Beşşâr anlattı, dedi ki: Bize Abdurrahmân b. Mehdî anlattı, dedi ki: Bize Süfyân, Ebû Husayn'dan, o da Saîd b. Cübeyr'den: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ} “Deniz avı size helal kılındı” [ayeti hakkında] anlattı; o: "[Avı,] taze balıktır" dedi.
حدَّثنا محمدُ بنُ الحسينِ، قال: ثنا أحمدُ بنُ مفضَّلٍ، قال: ثنا أسباطُ، عن السُّديِّ: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ}: أما {صَيْدُ الْبَحْرِ} فهو السمكُ الطريُّ، هي الحيتانُ.
Bize Muhammed b. el-Hüseyn anlattı, dedi ki: Bize Ahmed b. Mufaddal anlattı, dedi ki: Bize Esbât, es-Süddî'den [Allah'ın]: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ} “Deniz avı size helal kılındı” [ayeti hakkında] anlattı: {صَيْدُ الْبَحْرِ} “Deniz avı”na gelince; o taze balıktır, yani balıklardır.
حدَّثنا القاسمُ، قال: ثنا الحسينُ، قال: ثنا أبو سفيانَ، عن معمرٍ، عن
Bize el-Kâsım anlattı, dedi ki: Bize el-Hüseyin anlattı, dedi ki: Bize Ebû Süfyân anlattı, Ma‘mer'den, o da
الزهريِّ، عن سعيدِ بن المسيَّبِ، قال: صيدُه ما اصْطَدتَه طريًّا. قال معمرٌ: وقال قتادةُ: صيدُه ما اصْطَدتَه .
ez-Zührî'den, o da Saîd b. el-Müseyyeb'den anlattı; o şöyle dedi: "Onun avı, taze olarak avladığın şeydir." Ma'mer dedi ki: Katâde de şöyle dedi: "Onun avı, avladığın şeydir ."
حدَّثني محمدُ بنُ عمرٍو، قال: ثنا أبو عاصمٍ، قال: ثنا عيسى، عن ابن أبي نجيحٍ، عن مجاهدٍ في قولِ اللهِ: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ}. قال: حيتانُه .
Bana Muhammed b. Amr anlattı, dedi ki: Bize Ebû Âsım anlattı, dedi ki: Bize Îsâ, İbn Ebî Necîh'ten, o da Mücâhid'den Allah'ın: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ} “Deniz avı size helal kılındı” sözü hakkında anlattı; o: "Onun balıklarıdır " dedi.
حدَّثنا ابن البَرْقيِّ، قال: ثنا عمرُو بنُ أَبي سَلَمةَ، قال: سُئِل سعيدٌ عن صيدِ البحرِ، فقال: قال مكحولٌ: قال زيدُ بنُ ثابتٍ: صيدُه: ما اصْطَدتَ .
Bize İbnü'l-Berkī anlattı, dedi ki: Bize Amr b. Ebî Seleme anlattı, dedi ki: Saîd'e deniz avı hakkında soruldu, o da şöyle dedi: Mekhûl dedi ki: Zeyd b. Sâbit şöyle dedi: "Onun avı, avladığın şeydir ."
حدَّثنا ابن حميدٍ، قال: ثنا جريرٌ، عن ليثٍ، عن مجاهدٍ في قولِه: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ}. قال: يصطادُ المُحْرِمُ والمُحِلُّ من البحرِ، ويأكُلُ من صيدِه.
Bize İbn Humeyd anlattı, dedi ki: Bize Cerîr, Leys'ten, o da Mücâhid'den [Allah'ın]: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ} “Hem size hem de yolculara bir geçimlik olmak üzere deniz avı ve onun yiyeceği size helal kılındı” sözü hakkında anlattı; o şöyle dedi: "İhramlı olan da ihramsız olan da denizden avlanır ve onun avından yer."
حدَّثنا عمرُو بنُ عبدِ الحميدِ، قال: ثنا ابن عُيينةَ، عن عمرٍو، عن عكرمةَ، قال: قال أبو بكرٍ: طعامُ البحرِ كلُّ ما فيه. وقال جابرُ بنُ عبدِ اللَّهِ: ما حُسِر عنه فكُلْ. وقال: كلُّ ما فيه. يعنى: جميعَ ما صِيد .
Bize Amr b. Abdilhamîd anlattı, dedi ki: Bize İbn Uyeyne, Amr'dan, o da İkrime'den anlattı; o şöyle dedi: Ebû Bekir: "Denizin yiyeceği, içindeki her şeydir" dedi. Câbir b. Abdillâh ise: "[Suyun] çekilip açığa çıkardığı şeyi ye!" dedi ve: "İçindeki her şey" dedi; yani avlanan şeylerin tamamını [kastetti] .
حدَّثنا سعيدُ بنُ الربيعِ، قال: ثنا سفيانُ، عن عمرٍو، سمِع عكرمةَ يقولُ: قال أبو بكر: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ}. قال: هو كلُّ ما فيه.
Bize Saîd b. er-Rabî' anlattı, dedi ki: Bize Süfyân, Amr'dan anlattı; o İkrime'yi şöyle derken işitmiş: Ebû Bekir {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ} “Hem size hem de yolculara bir geçimlik olmak üzere onun yiyeceği de [size helal kılındı]” [ayeti hakkında] şöyle dedi: "O, [denizin] içindeki her şeydir."
وعَنَى بالبحرِ في هذا الموضعِ الأنهارَ كلَّها، والعربُ تسمِّى الأنهارَ بحارًا، كما قال تعالى ذكره: {ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْر} [الروم: ٤١].
[Allah] bu yerde "deniz" (el-bahr) ile bütün nehirleri kastetmiştir. Nitekim Araplar nehirlere de "deniz" derler; zikri yüce olan Allah'ın: {ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْر} “Karada ve denizde fesat ortaya çıktı” [er-Rûm: 41] buyurduğu gibi.
فتأويلُ الكلامِ: أُحِلَّ لكم أيها المؤمنون طريُّ سمكِ الأنهارِ الذي صِدْتموه في حالِ حِلِّكم وحُزْمِكم، وما لم تَصيدوه من طعامِه الذي قتَله ثم رمَى به إلى ساحِله.
Sözün tevili [şöyledir]: Ey müminler! İhramsızken ve ihramlıyken avladığınız nehirlerin taze balığı ve [bizzat] avlamayıp da [suyun] öldürüp sonra kıyısına attığı yiyeceği size helal kılındı.
واخْتَلف أهلُ التأويلِ في معنى قولِه: {وَطَعَامُهُ}؛ فقال بعضُهم: عنى بذلك ما قذَف به إلى ساحلِه ميِّتًا. نحوَ الذي قلنا في ذلك.
Tevil ehli [Allah'ın]: {وَطَعَامُهُ} “Ve onun yiyeceği” sözünün anlamı konusunda ihtilaf etmişlerdir. Bazıları: "Bununla, [denizin/suyun] kıyısına ölü olarak attığı şeyi kastetti" demişlerdir ki bu, bizim bu konudaki sözümüz gibidir.
ذكرُ من قال ذلك
Bunu söyleyenlerin zikri:
حدَّثنا ابن حميدٍ، قال: ثنا جريرٌ، عن مغيرةَ، عن سِماكٍ، قال: حُدِّثتُ عن ابن عباسٍ، قال: خطَب أبو بكرٍ الناسَ، فقال: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ} وطعامُه: ما قذَف.
Bize İbn Humeyd anlattı, dedi ki: Bize Cerîr, Mugīre'den, o da Simâk'tan anlattı; o şöyle dedi: Bana İbn Abbâs'tan nakledildiğine göre o şöyle demiştir: Ebû Bekir insanlara hitap edip: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ} “Size bir geçimlik olmak üzere deniz avı ve onun yiyeceği size helal kılındı” [ayetini okudu ve]: "Onun yiyeceği, [denizin dışarı] attığı şeydir" dedi.
حدَّثني يعقوبُ، قال: ثنا هشيمٌ، قال: أخبرنا عمرُ بنُ أبي سَلَمةَ، عن أبيه، عن أبي هريرةَ، قال: كنتُ بالبحرين، فسألونى عما قذَف البحرُ. قال: فأفتيتُهم أن يأكُلوا، فلما قدِمتُ على عمرَ بن الخطابِ ﵁ ذكَرتُ ذلك له، فقال لى: بِمَ أفتيتَهم؟ قال: قلتُ: أفتيتُهم أن يأكُلوا. قال: لو أفتيتَهم بغيرِ ذلك لعلوتُك بالدِّرَّةِ. قال: ثم قال: إن الله تعالى ذكرُه قال في كتابِه: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ}. فصيدُه ما صِيد منه، وطعامُه ما قذَف.
Bana Ya'kûb anlattı, dedi ki: Bize Huşeym anlattı, dedi ki: Bize Ömer b. Ebî Seleme, babasından, o da Ebû Hureyre'den haber verdi; o şöyle dedi: Ben Bahreyn'de idim. Bana denizin [kıyıya] attığı şey[in hükmün]ü sordular. Ben de onlara [bunu] yemelerini fetva verdim. Ömer b. el-Hattâb'ın radıyallâhu anh yanına geldiğimde bunu ona anlattım. Bana: "Onlara ne fetva verdin?" diye sordu. [Ebû Hureyre] dedi ki: "Onlara [bunu] yemelerini fetva verdim" dedim. [Ömer]: "Eğer onlara bundan başka bir fetva verseydin kamçıyla canını yakardım!" dedi. [Ebû Hureyre] dedi ki: Sonra [Ömer] şöyle dedi: Şüphesiz zikri yüce olan Allah Kitabı'nda: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ} “Size bir geçimlik olmak üzere deniz avı ve onun yiyeceği size helal kılındı” buyurmuştur. Dolayısıyla onun avı, ondan avlanan şeydir; yiyeceği ise [denizin dışarı] attığı şeydir.
حدَّثني يعقوبُ، قال: ثنا هشيمٌ، قال: أخبرنا حُصينٌ، عن سعيدِ بن جبيرٍ، عن ابن عباسٍ: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ}. قال: طعامُه: ما قذَف .
Bana Ya'kûb anlattı, dedi ki: Bize Huşeym anlattı, dedi ki: Bize Husayn, Saîd b. Cübeyr'den, o da İbn Abbâs'tan: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ} “Size bir geçimlik olmak üzere deniz avı ve onun yiyeceği size helal kılındı” [ayeti hakkında] haber verdi; o: "Onun yiyeceği, [denizin dışarı] attığı şeydir " dedi.
حدَّثني يعقوبُ، قال: ثنا ابن عُلَيةَ، عن سليمانَ التَّيْمِيِّ، عن أبي مِجْلَزٍ، عن ابن عباسٍ في قولِه: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ}. قال: طعامُه ما قذَف .
Bana Ya'kûb anlattı, dedi ki: Bize İbn Uleyye, Süleymân et-Teymî'den, o da Ebû Miclez'den, o da İbn Abbâs'tan [Allah'ın]: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ} “Deniz avı ve onun yiyeceği size helal kılındı” sözü hakkında anlattı; o: "Onun yiyeceği, [denizin dışarı] attığı şeydir " dedi.
حدَّثنا ابن وكيعٍ، قال: ثنا أبو خالدٍ الأحمرُ، عن سليمانَ التيميِّ، عن أبي مِجْلزٍ، عن ابن عباسٍ مثلَه .
Bize İbn Vekî' anlattı, dedi ki: Bize Ebû Hâlid el-Ahmer, Süleymân et-Teymî'den, o da Ebû Miclez'den, o da İbn Abbâs'tan bunun benzerini anlattı .
حدَّثنا ابن وكيعٍ، قال: ثنا حسينُ بنُ عليٍّ، عن زائدةَ، عن سِماكٍ، عن عكرمةَ، عن ابن عباسٍ، قال: طعامُه كلُّ ما ألقاه البحرُ.
Bize İbn Vekî' anlattı, dedi ki: Bize Hüseyn b. Ali, Zâide'den, o da Simâk'tan, o da İkrime'den, o da İbn Abbâs'tan anlattı; o şöyle dedi: "Onun yiyeceği, denizin [kıyıya] attığı her şeydir."
حدَّثنا ابن وكيعٍ، قال: ثنا الحسنُ بنُ عليٍّ، أو الحسينُ بنُ عليٍّ الحنفيُّ - شكَّ أبو جعفرٍ - عن الحكمِ بن أبانٍ، عن عكرمةَ، عن ابن عباسٍ، قال: {وَطَعَامُهُ} ما لفَظ من ميتتِه.
Bize İbn Vekî' anlattı, dedi ki: Bize el-Hasen b. Ali veya el-Hüseyn b. Ali el-Hanefî -Ebû Ca'fer şüphe etti- el-Hakem b. Ebân'dan, o da İkrime'den, o da İbn Abbâs'tan anlattı; o şöyle dedi: "{وَطَعَامُهُ} “Ve onun yiyeceği”, [denizin] ölüsünden dışarı attığı şeydir."
حدَّثنا ابن حميدٍ، قال: ثنا يحيى بنُ واضحٍ، قال: ثنا الهُذيلُ بنُ بلالٍ، قال: ثنا عبدُ اللَّهِ بنُ عُبيدِ بن عُميرٍ، عن ابن عباسٍ: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ}. قال: طعامُه ما وُجِد على الساحلِ ميتًا.
Bize İbn Humeyd anlattı, dedi ki: Bize Yahyâ b. Vâdıh anlattı, dedi ki: Bize el-Hüzeyl b. Bilâl anlattı, dedi ki: Bize Abdullah b. Ubeyd b. Umeyr, İbn Abbâs'tan nakletti: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ} “Deniz avı ve onun yiyeceği size helal kılındı”. O şöyle dedi: "Onun yiyeceği, sahilde ölü olarak bulunan şeydir."
حدَّثنا أبو كُريبٍ، قال: ثنا ابن يمانٍ، عن سفيانَ، عن سليمانَ التيميِّ، عن أبي مِجْلَزٍ، عن ابن عباسٍ، قال: طعامُه ما قذَف به .
Bize Ebû Küreyb anlattı, dedi ki: Bize İbn Yemân, Süfyân'dan, o da Süleymân et-Teymî'den, o da Ebû Miclez'den, o da İbn Abbâs'tan anlattı; o şöyle dedi: "Onun yiyeceği, [denizin dışarı] attığı şeydir ."
حدَّثنا سعيدُ بنُ الربيعِ، قال: ثنا سفيانُ، عن عمرٍو، سمِع عكرمةَ يقولُ: قال أبو بكرٍ ﵁: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ}. قال: طعامُه هو كلُّ ما فيه.
Bize Saîd b. er-Rebî' anlattı, dedi ki: Bize Süfyân, Amr'dan anlattı; o İkrime'yi şöyle derken işitmiştir: Ebû Bekir radıyallâhu anh: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ} “Ve size bir geçimlik olmak üzere onun yiyeceği...” [ayeti hakkında]: "Onun yiyeceği, içindeki her şeydir" dedi.
حدَّثنا محمدُ بنُ المثنى، قال: ثنا الضحَّاكُ بنُ مَخْلدٍ، عن ابن جريجٍ، قال: أخبرني عمرُو بنُ دينارٍ، عن عكرمةَ مولى ابن عباسٍ، قال: قال أبو بكرٍ: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ}. قال: طعامُه مَيْتتُه. قال عمرٌو، وسمِع أبا الشعثاءِ يقولُ: ما كنتُ أحسَبُ طعامَه إلا مالحَه .
Bize Muhammed b. el-Müsennâ anlattı, dedi ki: Bize ed-Dahhâk b. Mahled, İbn Cüreyc'den anlattı, dedi ki: Bana Amr b. Dînâr, İbn Abbâs'ın azatlısı İkrime'den haber verdi; o şöyle dedi: Ebû Bekir: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ} “Ve size bir geçimlik olmak üzere onun yiyeceği...” [ayeti hakkında]: "Onun yiyeceği, ölüsüdür" dedi. Amr dedi ki: Ebû'ş-Şa'sâ'yı da şöyle derken işitti: "Ben onun yiyeceğini tuzlanmış olanından başkası sanmazdım ."
حدَّثنا محمدُ بنُ المثنى، قال: ثنى الضحَّاكُ بنُ مَخْلدٍ، عن ابن جُريجٍ، قال: أخبرني أيضًا أبو بكرِ بنُ حفصِ بن عمرَ بن سعدٍ، عن عكرمةَ، عن ابن عباسٍ في قولِه: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ}. قال: طعامُه ميتتُه .
Bize Muhammed b. el-Müsennâ anlattı, dedi ki: Bana ed-Dahhâk b. Mahled, İbn Cüreyc'den anlattı, dedi ki: Bana ayrıca Ebû Bekr b. Hafs b. Ömer b. Sa'd, İkrime'den, o da İbn Abbâs'tan [Allah'ın]: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ} “Ve size bir geçimlik olmak üzere onun yiyeceği...” sözü hakkında haber verdi; o: "Onun yiyeceği, ölüsüdür " dedi.
حدَّثنا حميدُ بنُ مَسْعدةَ، قال: ثنا يزيدُ بنُ زُريعٍ، عن عثمانَ، عن عكرمةَ: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ}. قال: طعامُه ما قذَف
Bize Humeyd b. Mes'ade anlattı, dedi ki: Bize Yezîd b. Zürey', Osmân'dan, o da İkrime'den: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ} “Ve size bir geçimlik olmak üzere onun yiyeceği...” [ayeti hakkında] anlattı; o: "Onun yiyeceği, [denizin dışarı] attığı şeydir " dedi.
حدَّثنا ابن عبدِ الأعلى، قال: ثنا معتمِرُ بنُ سليمانَ، قال: سمِعتُ عبيدَ اللَّهِ،
Bize İbn Abdi'l-A'lâ anlattı, dedi ki: Bize Mu'temir b. Süleymân anlattı, dedi ki: Ubeydullah'ı işittim,
عن نافعٍ، قال: جاء عبدُ الرحمنِ إلى عبدِ اللَّهِ، فقال: البحرُ قد أَلْقى حيتانًا كثيرةً. قال: فنهاه عن أكلِها، ثم قال: يا نافعُ هاتِ المصحفَ. فأتيتُه به، فقرأ هذه الآيةَ: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ}. قال: قلت: طعامُه هو الذي أَلْقَاه. قال: فالْحَقْه فمُرْه بأكلِه.
Nâfi'den [şöyle nakletti]: Abdurrahman, Abdullah'a gelip: "Deniz pek çok balık attı" dedi. [Nâfi'] dedi ki: O da onun yenilmesini yasakladı, sonra: "Ey Nâfi', mushafı getir!" dedi. Ben de onu kendisine getirdim. Şu ayeti okudu: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ} “Size bir geçimlik olmak üzere deniz avı ve onun yiyeceği size helal kılındı”. [Nâfi'] dedi ki: "Onun yiyeceği, [denizin dışarı] attığı şeydir" dedim. [Abdullah]: "Öyleyse ona yetiş ve onu yemesini emret!" dedi.
حدَّثنا ابن بشارٍ، قال: ثنا عبدُ الوهابِ، قال: ثنا أيوبُ، عن نافعٍ، أن عبدَ الرحمنِ بنَ أبي هريرةَ سأل ابنَ عمرَ فقال: إن البحرَ قذَف حيتانًا كثيرةً مَيْتًا أفنأكُلُه ؟ قال: لا تَأْكُلْه . فلما رجَع عبدُ اللهِ إلى أهلِه، أخَذ المصحفَ، فقرأ سورةَ "المائدةِ"، فأتى على هذه الآية: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ}. قال: اذهبْ فقل له: فليأكُلْه، فإنه طعامُه .
Bize İbn Beşşâr anlattı, dedi ki: Bize Abdülvehhâb anlattı, dedi ki: Bize Eyyûb, Nâfi'den anlattı ki: Abdurrahman b. Ebî Hureyre, İbn Ömer'e sorup: "Deniz pek çok ölü balık attı, onu yiyelim mi ?" dedi. O da: "Onu yeme! " dedi. Abdullah ailesinin yanına dönünce mushafı aldı ve Mâide Suresi'ni okudu, şu ayete geldi: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ} “Ve hem size hem de yolculara bir geçimlik olmak üzere onun yiyeceği...”. [Bunun üzerine]: "Git ona söyle, onu yesin; zira o, onun yiyeceğidir " dedi.
حدَّثني يعقوبُ، قال: ثنا ابن عُلَيةَ، قال: أَخْبَرنا أيوبُ، عن نافعٍ، عن ابن عمرَ بنحوِه.
Bana Ya'kûb anlattı, dedi ki: Bize İbn Uleyye anlattı, dedi ki: Bize Eyyûb, Nâfi'den, o da İbn Ömer'den bunun benzerini haber verdi.
حدَّثني المثنى، قال: ثنا الضحَّاكُ بنُ مَخْلَدٍ، عن ابن جريجٍ، قال: أَخْبَرَني عمرُو بنُ دينارٍ، عن عكرمةَ مولى ابن عباسٍ، قال: قال أبو بكرٍ ﵁: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ}. قال: طعامُه: ميتتُه. قال عمرٌو: سمِعتُ أبا الشعثاءِ يقولُ: ما كنتُ أحسَبُ طعامَه إلا مالَحِه.
Bana el-Müsennâ anlattı, dedi ki: Bize ed-Dahhâk b. Mahled, İbn Cüreyc'den anlattı, dedi ki: Bana Amr b. Dînâr, İbn Abbâs'ın mevlâsı İkrime'den haber verdi; o şöyle dedi: Ebû Bekir radıyallâhu anh: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ} “...ve hem size bir fayda olmak üzere onun yiyeceği de [helal kılındı]” buyurdu [ve]: "Onun yiyeceği, onun ölüsüdür." dedi. Amr dedi ki: Ebü'ş-Şa'sâ'yı şöyle derken işittim: "Onun yiyeceğini ancak tuzlanmış olanı sanırdım."
حدَّثنا محمدُ بنُ المثنى، قال: ثنا الضحَّاكُ بنُ مَخْلدٍ، عن ابن جريجٍ، قال: أخبرنا نافعٌ، أن عبدَ الرحمنِ بنَ أبى هريرةَ سأل ابنَ عمرَ عن حيتانٍ كثيرةٍ ألقاها البحرُ، أميتةٌ هي؟ قال: نعم. فنهاه عنها، ثم دخَل البيتَ، فدعا بالمصحفِ، فقرأ تلك الآية: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ}. قال: طعامُه كلُّ شيءٍ أُخْرِج منه فكُلْه، فليس به بأسٌ، وكلُّ شيءٍ فيه يُؤكَلُ، ميتًا أو بساحليه .
Bize Muhammed b. el-Müsennâ anlattı, dedi ki: Bize ed-Dahhâk b. Mahled, İbn Cüreyc'den anlattı, dedi ki: Bize Nâfi' haber verdi ki: Abdurrahman b. Ebî Hureyre, İbn Ömer'e denizin [dışarı] attığı pek çok balığı sordu: "Onlar leş midir?" O da: "Evet" deyip onu bundan nehyetti. Sonra eve girdi, mushafı istedi ve şu ayeti okudu: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ} “Size bir geçimlik olmak üzere deniz avı ve onun yiyeceği size helal kılındı”. [Sonra] dedi ki: "Onun yiyeceği, ondan çıkarılan her şeydir; onu ye, bunda bir sakınca yoktur. Onun içindeki her şey -ölü olsun veya kıyılarında olsun - yenir."
حدَّثنا القاسمُ، قال: ثنا الحسينُ، قال: ثنا أبو سفيانَ، عن معمرٍ، قال قتادةُ: طعامُه ما قذَف منه.
Bize el-Kâsım anlattı, dedi ki: Bize el-Hüseyn anlattı, dedi ki: Bize Ebû Süfyân, Ma'mer'den anlattı; Katâde şöyle dedi: "Onun yiyeceği, ondan [dışarı] attığı şeydir."
حدَّثنا ابن وكيعٍ، قال: ثنا أبو خالدٍ، عن ليثٍ، عن شَهْرٍ، عن أبي أيوبَ، قال: ما لفَظ البحرُ فهو طعامُه وإن كان ميِّتًا .
Bize İbn Vekî' anlattı, dedi ki: Bize Ebû Hâlid, Leys'ten, o da Şehr'den, o da Ebû Eyyûb'dan anlattı; o şöyle dedi: "Ölü de olsa, denizin [dışarı] attığı şey onun yiyeceğidir ."
حدَّثنا هنَّادٌ، قال: ثنا أبو الأحوصِ، عن ليثٍ، عن شَهْرٍ، قال: سُئِل أبو أيوبَ عن قولِ اللهِ تعالى ذكرُه: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا}. قال: هو ما لفَظ البحرُ.
Bize Hennâd anlattı, dedi ki: Bize Ebu'l-Ahvas, Leys'ten, o da Şehr'den anlattı; o şöyle dedi: Ebû Eyyûb'a, zikri yüce olan Allah'ın: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا} “Bir geçimlik olmak üzere deniz avı ve onun yiyeceği size helal kılındı” sözü hakkında soruldu; o: "O, denizin [dışarı] attığı şeydir" dedi.
وقال آخرون: عنى بقولِه: {وَطَعَامُهُ}: المليحَ من السمكِ.
Diğerleri ise şöyle dediler: [Allah] {وَطَعَامُهُ} “Ve onun yiyeceği” sözüyle, tuzlanmış balığı kastetmiştir.
فيكونُ تأويلُ الكلامِ على ذلك من تأويلِهم: أُحِلَّ لكم سمكُ البحرِ ومليحُه في كلِّ حالٍ، [في حالِ] إحلالِكم وإحرامِكم.
Onların bu teviline göre sözün tevili şöyle olur: İhramsızlık ve ihram [halinizde] her hâlükârda deniz balığı ve onun tuzlanmışı size helal kılındı.
ذكرُ من قال ذلك
Bunu söyleyenlerin zikri:
حدَّثنا سليمانُ بنُ [عمرَ بن خالدٍ الرَّقِّيُّ] ، قال: ثنا محمدُ بنُ سَلَمَةَ، عن خُصيفٍ، عن عكرمةَ، عن ابن عباسٍ: {وَطَعَامُهُ}. قال: طعامُه المالحُ منه.
Bize Süleymân b. [Ömer b. Hâlid er-Rakkī] anlattı, dedi ki: Bize Muhammed b. Seleme, Husayf'tan, o da İkrime'den, o da İbn Abbâs'tan: {وَطَعَامُهُ} “Ve onun yiyeceği” [ayeti hakkında] anlattı; o: "Onun yiyeceği, ondan tuzlanmış olanıdır" dedi.
حدَّثني المثنى، قال: ثنا عبدُ اللهِ بنُ صالحٍ، قال: ثني معاويةُ بنُ صالحٍ، عن عليّ بن أبي طلحةَ، عن ابن عباسٍ: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ}: يعنى بطعامِه مالَحِه، وما قذَف البحرُ منه مالُحِه .
Bana el-Müsennâ anlattı, dedi ki: Bize Abdullah b. Sâlih anlattı, dedi ki: Bana Muâviye b. Sâlih, Ali b. Ebî Talha'dan, o da İbn Abbâs'tan [Allah'ın]: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ} “Ve size bir geçimlik olmak üzere onun yiyeceği...” [ayeti hakkında] anlattı: Onun yiyeceği ile tuzlanmış olanını ve denizin ondan [dışarı] attığı tuzlu olanları kastetmektedir.
حدَّثني محمدُ بنُ سعدٍ، قال: ثنى أبي، قال: ثنى عمي، قال: ثنى أبي، عن أبيه، عن ابن عباسٍ: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ}: وهو المالحُ.
Bana Muhammed b. Sa'd anlattı, dedi ki: Bana babam anlattı, dedi ki: Bana amcam anlattı, dedi ki: Bana babam, babasından, o da İbn Abbâs'tan: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ} “Ve size bir geçimlik olmak üzere onun yiyeceği...” [ayeti hakkında] anlattı; o: "O, tuzlanmış olandır" dedi.
حدَّثنا أبو كُريبٍ، قال: ثنا ابن يمانٍ، عن سفيانَ، عن مُجَمِّعٍ التيميِّ، عن عكرمةَ في قولِه: {مَتَاعًا لَكُمْ}. قال: المليحُ.
Bize Ebû Küreyb anlattı, dedi ki: Bize İbn Yemân, Süfyân'dan, o Mücemmi' et-Teymî'den, o da İkrime'den [Allah'ın]: {مَتَاعًا لَكُمْ} “Size bir geçimlik olmak üzere...” sözü hakkında anlattı; o: "[O,] tuzlanmış olandır" dedi.
حدَّثنا أبو كُريبٍ، قال: ثنا ابن يمانٍ، عن سفيانَ، عن سالمٍ الأفْطسِ وأبى حُصينٍ، عن سعيدِ بن جبيرٍ، قال: المليحُ .
Bize Ebû Küreyb anlattı, dedi ki: Bize İbn Yemân, Süfyân'dan, o Sâlim el-Aftas ve Ebû Husayn'dan, onlar da Saîd b. Cübeyr'den anlattı; o: "Tuzlanmış olandır " dedi.
حدَّثنا أبو كُريبٍ، قال: ثنا ابن يمانٍ، عن سفيانَ، عن منصورٍ، عن إبراهيمَ: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ}. قال: المليحُ وما لفَظ.
Bize Ebû Küreyb anlattı, dedi ki: Bize İbn Yemân, Süfyân'dan, o Mansûr'dan, o da İbrâhîm'den: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ} “Ve size bir geçimlik olmak üzere onun yiyeceği...” [ayeti hakkında] anlattı; o: "Tuzlanmış olanı ve [denizin dışarı] attığı şeydir" dedi.
حدَّثنا ابن حميدٍ، قال: ثنا حكَّامٌ، عن عَنْبسة، عن سالمٍ، عن سعيدِ بن جبيرٍ
Bize İbn Humeyd anlattı, dedi ki: Bize Hükkâm, Anbese'den, o Sâlim'den, o da Saîd b. Cübeyr'den anlattı.
في قولِه: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ}. قال: يأتى الرجلُ أهلَ البحرِ فيقولُ: أَطْعِموني. فإن قال: غَرِيضًا . أَلْقَوا شبكتَهم فصادوا له، وإن قال: أَطْعِمونى من طعامِكم. أَطْعَموه من سمكِهم المالحِ.
[Allah'ın]: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ} “Size bir geçimlik olmak üzere deniz avı ve onun yiyeceği size helal kılındı” sözü hakkında [şöyle dediğini] anlattı: Kişi deniz ehline gelir ve: "Bana yiyecek verin" der. Şayet: "Taze olsun " derse, ağlarını atıp onun için avlarlar. Şayet: "Yiyeceğinizden bana verin" derse, ona tuzlanmış balıklarından yedirirler.
حدَّثنا ابن وكيعٍ، قال: ثنا ابن فُضيلٍ، عن عطاءٍ، عن سعيدٍ: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ}. قال: المنبوذُ، السمكُ المالحُ.
Bize İbn Vekî' anlattı, dedi ki: Bize İbn Fudayl, Atâ'dan, o da Saîd'den: {أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ} “Deniz avı ve onun yiyeceği size helal kılındı” [ayeti hakkında] anlattı; o: "[Dışarı] atılan şeydir, yani tuzlanmış balıktır" dedi.
حدَّثنا ابن وكيعٍ، قال: ثنا أبى، عن سفيانَ، عن أبي حُصينٍ، عن سعيدِ بن جبيرٍ: {وَطَعَامُهُ}. قال: المالحُ.
Bize İbn Vekî' anlattı, dedi ki: Bize babam, Süfyân'dan, o da Ebû Husayn'dan, o da Saîd b. Cübeyr'den: {وَطَعَامُهُ} “Ve onun yiyeceği” [ayeti hakkında] anlattı; o: "Tuzlanmış olandır" dedi.
حدَّثنا ابن وكيعٍ، قال: ثنا أبي، عن سفيانَ، عن منصورٍ، عن إبراهيمَ، {وَطَعَامُهُ}. قال: هو مَلِيحُه. ثم قال: ما قذَف .
Bize İbn Vekî' anlattı, dedi ki: Bize babam, Süfyân'dan, o Mansûr'dan, o da İbrâhîm'den: {وَطَعَامُهُ} “Ve onun yiyeceği” [ayeti hakkında] anlattı; o: "O, onun tuzlanmış olanıdır" dedi. Sonra da: "[Denizin dışarı] attığı şeydir " dedi.
حدَّثنا ابن معاذٍ، قال: ثنا جامعُ بنُ حمادٍ، قال: ثنا يزيدُ بنُ زُريعٍ، قال: ثنا سعيدٌ، عن قتادةَ: {وَطَعَامُهُ}. قال: مملوحُ السمكِ.
Bize İbn Muâz anlattı, dedi ki: Bize Câmi' b. Hammâd anlattı, dedi ki: Bize Yezîd b. Zürey' anlattı, dedi ki: Bize Saîd, Katâde'den: {وَطَعَامُهُ} “Ve onun yiyeceği” [ayeti hakkında] anlattı; o: "Balığın tuzlanmış olanıdır" dedi.
حدَّثنا هنَّادٌ، قال: ثنا ابن أبي زائدةَ، قال: أخبرني الثوريُّ، عن منصورٍ، قال: كان إبراهيمُ يقولُ: طعامُه السمكُ المليحُ. ثم قال بعدُ: ما قذَف به.
Bize Hennâd anlattı, dedi ki: Bize İbn Ebî Zâide anlattı, dedi ki: Bana es-Sevrî, Mansûr'dan bildirdi; o şöyle dedi: İbrâhîm: "Onun yiyeceği, tuzlanmış balıktır" derdi. Daha sonra da: "[Denizin dışarı] attığı şeydir" dedi.
حدَّثنا هنَّادٌ، قال: ثنا ابن أبي زائدةَ، قال: أخبرنا الثوريٌ، عن أبي حُصينٍ، عن سعيدِ بن جبيرٍ، قال: طعامُه المليحُ.
Bize Hennâd anlattı, dedi ki: Bize İbn Ebî Zâide anlattı, dedi ki: Bize es-Sevrî, Ebû Husayn'dan, o da Saîd b. Cübeyr'den bildirdi; o: "Onun yiyeceği tuzlanmış olanıdır" dedi.
حدَّثنا هنَّادٌ، قال: ثنا ابن أبي زائدةَ، قال: أخبرنا إسرائيلُ، عن عبدِ الكريمِ، عن مجاهدٍ، قال: طعامُه السمكُ المليحُ.
Bize Hennâd anlattı, dedi ki: Bize İbn Ebî Zâide anlattı, dedi ki: Bize İsrâîl, Abdülkerîm'den, o da Mücâhid'den bildirdi; o: "Onun yiyeceği, tuzlanmış balıktır" dedi.
حدَّثنا ابن بشارٍ، قال: ثنا محمدُ بنُ جعفرٍ، قال: ثنا شعبةُ، عن أبي بشرٍ، عن سعيدِ بن جبيرٍ في هذه الآيةِ: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ}. قال: الصِّيرُ. قال شعبةُ: فقلتُ لأبى بشرٍ: ما الصِّيرُ؟ قال: المالحُ.
Bize İbn Beşşâr anlattı, dedi ki: Bize Muhammed b. Ca'fer anlattı, dedi ki: Bize Şu'be, Ebû Bişr'den, o da Saîd b. Cübeyr'den bu ayet hakkında: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ} “Ve size bir geçimlik olmak üzere onun yiyeceği...” anlattı; o: "Sayr'dır" dedi. Şu'be dedi ki: Ebû Bişr'e: "Sayr nedir?" diye sordum. O: "Tuzlanmış olandır" dedi.
حدَّثنا ابن المثنى، قال: ثنا هشامُ بنُ الوليدِ، قال: ثنا شعبةُ، عن أبي بشرٍ جعفرِ بن أبي وَحْشِيَّةَ، عن سعيدِ بن جبيرٍ قولَه: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ}. قال: الصِّيرُ. قال: قلتُ: ما الصِّيرُ؟ قال: المالحُ.
Bize İbnü'l-Müsenna anlattı, dedi ki: Bize Hişâm b. el-Velîd anlattı, dedi ki: Bize Şu'be, Ebû Bişr Ca'fer b. Ebî Vahşiyye'den, o da Saîd b. Cübeyr'in [Allah'ın]: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ} “Ve size bir geçimlik olmak üzere onun yiyeceği...” sözü hakkında [şöyle dediğini] anlattı: "Sayr'dır." [Şu'be]: "Sayr nedir?" diye sordum, dedi. O: "Tuzlanmış olandır" dedi.
حدَّثني محمدُ بنُ الحسينِ، قال: ثنا أحمدُ بنُ مفضَّلٍ، قال: ثنا أسباطُ، عن السُّديِّ: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ}. قال: أما طعامُه فهو المالحُ.
Bana Muhammed b. el-Hüseyin anlattı, dedi ki: Bize Ahmed b. Mufaddal anlattı, dedi ki: Bize Esbât, es-Süddî'den: {وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ} “Ve size bir geçimlik olmak üzere onun yiyeceği...” [ayeti hakkında] anlattı; o: "Onun yiyeceğine gelince, o tuzlanmış olandır" dedi.