Binûn

İçinde Mâide'nin Zikredildiği Surenin Tefsiri — 7. Sayfa

Kaynak: Câmiu'l-Beyân (Taberî Tefsiri) · Taberî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

حدَّثني المثنى، قال: ثنا عبدُ اللهِ بنُ صالحٍ، قال: ثني معاويةُ بنُ صالحٍ، عن عليّ بن أبي طلحةَ، عن ابن عباسٍ قولَه: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ}: يَعْنى بالجوارحِ الكلابَ الضواريَ والفُهودَ والصُّقورَ وأشباهَها .

Bana el-Müsenna rivayet edip dedi ki: Bize Abdullâh b. Sâlih rivayet edip dedi ki: Bana Muâviye b. Sâlih, Ali b. Ebî Talha'dan, o da İbn Abbâs'tan O'nun: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ} “ve alıştırarak eğittiğiniz avcı hayvanların [tuttukları]” sözü hakkında şöyle dediğini rivayet etti: "Cevârih (avcı hayvanlar) ile alıştırılmış köpekleri, parsı, şahinleri ve benzerlerini kastetmektedir ."

حدَّثنا الحسنُ بنُ يحيى، قال: أخبَرنا عبدُ الرزاقِ، قال: أخبَرنا معمرٌ، عن ابن طاوسٍ، عن أبيه: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ}. قال: مِن الكلابِ [وغيرِها، مِن] الصُّقورِ والبِيزانِ وأشباهِ ذلك مما يُعَلَّمُ .

Bize el-Hasen b. Yahyâ rivayet edip dedi ki: Bize Abdürrezzâk haber verip dedi ki: Bize Ma'mer, İbn Tâvûs'tan, o da babasından: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ} “ve alıştırarak eğittiğiniz avcı hayvanların [tuttukları]” [ayeti hakkında] şöyle dediğini haber verdi: "Köpeklerden [ve bunların dışındaki] şahinlerden, doğanlardan ve eğitilen benzeri şeylerden [kastetmektedir]."

حدَّثني محمدُ بنُ سعدٍ، قال: ثنى أبي، قال: ثنى عمي، قال: ثنى أبي، عن أبيه، عن ابن عباسٍ قولَه: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ}: والجوارحُ الكلابُ

Bana Muhammed b. Sa'd rivayet edip dedi ki: Bana babam rivayet edip dedi ki: Bana amcam rivayet edip dedi ki: Bana babam, babasından, o da İbn Abbâs'tan O'nun: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ} “ve alıştırarak eğittiğiniz avcı hayvanların [tuttukları]” sözü hakkında şöyle dediğini rivayet etti: “Cevârih (avcı hayvanlar); köpekler

والصقورُ المُعَلَّمةُ.

ve eğitilmiş şahinlerdir."

حدَّثني سعيدُ بنُ الربيعِ الرازِيُّ، قال: ثنا سفيانُ، عن عمرِو بن دينارٍ، سمِع عُبيدَ بنَ عميرٍ يقولُ في قولِه : {مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ}. قال: الكلابُ والطيرُ.

Bana Saîd b. er-Rebî' er-Râzî rivayet edip dedi ki: Bize Süfyân, Amr b. Dînâr'dan rivayet etti; o Ubeyd b. Umeyr'in O'nun {مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ} “avcı hayvanların alıştırarak eğittiğiniz” sözü hakkında: "Köpekler ve kuşlardır" dediğini işitmiştir.

وقال آخرون: إنما عنَى اللهُ جلَّ ذكرُه بقولِه: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ}. الكلابَ دُونَ غيرِها مِن السباعِ.

Başkaları ise şöyle dedi: Şanı yüce olan Allah, {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ} “ve alıştırarak eğittiğiniz avcı hayvanların [tuttukları]” sözüyle diğer yırtıcı hayvanları değil, sadece köpekleri kastetmiştir.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu söyleyenlerin zikri:

حدَّثنا ابن حميدٍ، قال: ثنا أبو تُمَيلةَ، قال: ثنا عبيدٌ، عن الضحاكِ: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ}. قال: هي الكلابُ .

Bize İbn Humeyd rivayet edip dedi ki: Bize Ebû Tümeyle rivayet edip dedi ki: Bize Ubeyd, ed-Dahhâk'tan: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَARِحِ مُكَلِّبِينَ} “ve alıştırarak eğittiğiniz avcı hayvanların [tuttukları]” [ayeti hakkında] şöyle dediğini rivayet etti: "Onlar köpeklerdir ."

حدَّثنا محمدُ بنُ الحسينِ، قال: ثنا أحمدُ بنُ مفضلٍ، قال: ثنا أسباطُ، عن السُّدِّيِّ قولَه: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ}. يقولُ: أُحِلَّ لكم صيدُ الكلابِ التي عَلَّمْتُموهن .

Bize Muhammed b. el-Hüseyn rivayet edip dedi ki: Bize Ahmed b. Mufaddal rivayet edip dedi ki: Bize Esbât, es-Süddî'den O'nun: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ} “ve alıştırarak eğittiğiniz avcı hayvanların [tuttukları]” sözü hakkında şöyle dediğini rivayet etti: "[Allah] 'Eğittiğiniz köpeklerin avı size helal kılındı' buyuruyor ."

حدَّثنا هنّادٌ، قال: ثنا ابن أبي زائدةَ، قال: أخبَرنا ابن جريجٍ، عن نافعٍ، عن ابن عمرَ، قال: أمّا ما صاد مِن الطيرِ؛ البُزَاةُ [وغيرُها] مِن الطيرِ، فما أدركتَ فهو لك، وإلا فلا تَطْعَمُه.

Bize Hennâd rivayet edip dedi ki: Bize İbn Ebî Zâide rivayet edip dedi ki: Bize İbn Cüreyc, Nâfi'den, o da İbn Ömer'den [şöyle] dediğini haber verdi: "Kuşlardan avlananlara, doğanlara [ve diğer] kuşlara gelince; yetişip [canlı olarak kestiklerin] senindir, aksi takdirde onu yeme."

وأولى القولين بتأويلِ الآيةِ قولُ مَن قال: كلُّ ما صاد مِن الطيرِ والسباعِ فمِن الجوارحِ، وأن صيدَ جميعِ ذلك كلِّه حلالٌ إذا صاد بعدَ التعلُّمِ ؛ لأن اللَّهَ جلَّ ثناؤُه عمَّ بقولِه: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ}. كلَّ جارحةٍ، ولم يَخْصُصْ منها شيئًا، فكلُّ جارحةٍ كانت بالصفةِ التي وصفَ اللهُ جلَّ ثناؤُه مِن كلِّ طائرٍ وسبُعٍ فحلالٌ أكلُ صيدِها.

Ayetin tevilinde iki görüşten en isabetli olanı; kuş ve yırtıcılardan av yapan her şeyin avcı hayvanlardan (cevârihten) olduğunu ve öğretildikten sonra avladığı takdirde bütün bunların avının helal olduğunu söyleyenlerin görüşüdür. Zira şanı yüce olan Allah: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ} “ve avcı hayvanların eğittiğiniz [tuttukları]” sözüyle hiçbirini hariç tutmaksızın bütün avcı hayvanları genel kılmıştır. Dolayısıyla şanı yüce olan Allah'ın vasfettiği niteliğe sahip olan her kuş ve yırtıcı avcı hayvanın avladığını yemek helaldir.

وقد رُوِى عن النبيِّ ﷺ بنحوِ ما قلنا في ذلك خبرٌ، مع ما في الآيةِ مِن الدَّلالةِ التي ذكَرنا على صحةِ ما قلنا في ذلك، وهو ما حدَّثنا به هنادٌ، قال: ثنا عيسى بنُ يونسَ، عن مجالدٍ، عن الشعبيِّ، عن عديِّ بن حاتمٍ، قال: سأَلتُ رسولَ اللَّهِ ﷺ عن صيدِ البازِي، فقال: "ما أمْسَك عليك فكُلْ" . فأباح رسولُ اللهِ ﷺ صيدَ البازِى وجعَله مِن الجوارحِ، ففى ذلك دَلالةٌ بينةٌ على فسادِ قولِ مَن قال: عنَى اللهُ جلَّ ثناؤُه بقولِه: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ}. ما علَّمنا مِن الكلابِ خاصةً دُونَ غيرِها مِن سائرِ الجوارحِ.

Bizim bu hususta söylediğimize dair ayette zikrettiğimiz delaletin yanı sıra, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den de bu söylediğimiz doğrultuda bir rivayet nakledilmiştir. O da Hennâd'ın bize rivayet ettiği şu haberdir: Bize Îsâ b. Yûnus, Mücâlid'den, o eş-Şa'bî'den, o da Adiyy b. Hâtim'den şöyle rivayet etti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e doğanın avını sordum; şöyle buyurdu: "Senin için tuttuğunu ye" . Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem doğanın avını mubah kılmış ve onu avcı hayvanlardan (cevârihten) saymıştır. Bunda, şanı yüce olan Allah'ın: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ} “ve avcı hayvanların eğittiğiniz [tuttukları]” sözüyle diğer tüm avcı hayvanları değil de özellikle eğittiğimiz köpekleri kastettiğini söyleyen kimsenin görüşünün geçersizliğine açık bir delalet vardır.

فإن ظنَّ ظانٌّ أن في قولِه: {مُكَلِّبِينَ}. دَلالةً على أن الجوارحَ التي ذُكِرت في قولِه: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ}. هي الكلابُ خاصةً، فقد ظنَّ غيرَ الصوابِ، وذلك أن معنى الآيةِ: قل: أُحِلَّ لكم أيُّها الناسُ، في حالِ مصيرِكم

Eğer bir kimse, O'nun: {مُكَلِّبِينَ} “[av köpeklerini] alıştırarak eğitenler olduğunuz halde” sözünde, {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ} “ve avcı hayvanlardan eğittiğiniz [şeyler]” sözünde zikredilen avcı hayvanların (cevârih) yalnızca köpekler olduğuna dair bir delalet bulunduğunu zannederse, doğru olmayan bir kanaate varmış olur. Zira ayetin anlamı şudur: De ki: Ey insanlar! [Avcı] köpek sahipleri haline gelmeniz durumunda...

أصحابَ كلابٍ، الطيباتُ وصيدُ ما علَّمتموه الصيدَ من كواسبِ الطيرٍ والسباعِ. فقولُه: {مُكَلِّبِينَ}. صفةٌ للقانصِ وإن صاد بغيرِ الكلابِ في بعضِ أحيانِه. وهو نظيرُ قولِ القائلِ يُخاطِبُ قومًا: أُحِلَّ لكم الطيباتُ وما علَّمتم مِن الجوارحِ مؤمنين. فمعلومٌ أنه إنما عنَى قائلُ ذلك إخبارَ القومِ أن اللَّهَ جَلَّ ثناؤُه أحلَّ لهم في حالِ كونِهم أهلَ إيمانٍ، الطيباتِ وصيدَ الجوارحِ، [[لا أن] الإيمانَ هو الجوارحُ] التي [أَعْلَمهم أنه] لا يَحِلُّ لهم منه إلا ما صادوه به . فكذلك قولُه: {أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ}. لذلك نظيرٌ، في أن التَّكليبَ للقانصِ صفةٌ - بالكلابِ كان صيدُه أو بغيرِها - [لا أنه] إعلامٌ مِن اللهِ عزَّ ذكرُه أنه لا يَحِلُّ مِن الصيدِ إلا ما صادَته الكلابُ.

olduğunuz hal üzere temiz şeyler ve avcı kuşlar ile yırtıcı hayvanlardan avcılığı öğrettiğiniz şeylerin avı size helal kılındı" de. Dolayısıyla O'nun: {مُكَلِّبِينَ} “alıştırarak eğittiğiniz halde” sözü, kimi zaman köpekten başkasıyla avlansa bile avcının bir sıfatıdır. Bu, bir topluluğa hitap eden kimsenin: "Müminler olarak temiz şeyler ve avcı hayvanlardan eğittiğiniz şeyler size helal kılındı" sözünün benzeridir. Bilinmektedir ki bunu söyleyen kimse ancak o topluluğa, şanı yüce olan Allah'ın kendilerine iman ehli oldukları durumda temiz şeyleri ve avcı hayvanların avını helal kıldığını haber vermeyi kastetmiştir; [[yoksa] imanın kendisinin, avlandıkları takdirde [kendilerine ancak helal olduğunu bildirdiği] o avcı hayvanlar olduğu] [anlamını] değil . İşte O'nun: {أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ} “Size temiz şeyler ve alıştırarak eğittiğiniz avcı hayvanların [tuttukları] helal kılındı” sözü de avcılığı ister köpeklerle ister başkasıyla olsun, köpek eğitmenin (tekîb) avcının bir vasfı olması yönünden buna denktir; [yoksa] zikri yüce olan Allah'ın avdan ancak köpeklerin avladığının helal olduğunu bildirmesi demek değildir.

القولُ في تأويلِ قولِه جل ثناؤه: {تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ}.

Şanı yüce olan Allah'ın: {تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ} “Allah'ın size öğrettiğinden siz de onlara öğretirsiniz” sözünün tevili hakkında:

قال أبو جعفر ﵀: يَعْنى جلَّ ثناؤُه بقولِه: {تُعَلِّمُونَهُنَّ}: تُؤَدِّبون الجوارحَ، فتُعَلِّمونهن طَلَبَ الصيدِ لكم، {مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ}. يَعْنى بذلك: مِن التأديبِ الذي أدَّبَكم اللهُ، والعلمِ الذي علَّمكم.

Ebû Ca'fer [et-Taberî] -rahimehullâh- şöyle dedi: Şânı yüce olan [Allah], {تُعَلِّمُونَهُنَّ} “onlara öğretirsiniz” buyruğuyla şunu kastetmektedir: Avcı hayvanları eğitirsiniz ve sizin için av yakalamayı onlara öğretirsiniz. {مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ} “Allah'ın size öğrettiğinden” [buyruğuyla] ise, Allah'ın size verdiği terbiye ve size öğrettiği ilimden [onlara öğretirsiniz demeyi] kastetmektedir.

وقد قال بعضُ أهلِ التأويلِ: معنى قولِه: {مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ}: كما علَّمكم اللهُ.

Tevil ehlinden bazıları ise: O'nun {مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ} sözünün anlamı, "Allah'ın size öğrettiği gibi" [demektir] demiştir.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu söyleyenlerin zikri:

حدَّثنا محمدُ بنُ الحسينِ، قال: ثنا أحمدُ بنُ المفضلِ، قال: ثنا أسباطُ، عن السدِّيِّ: {تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ}. يقولُ: تُعَلِّمونهنَّ مِن الطلبِ كما علَّمكم اللهُ .

Bize Muhammed b. el-Hüseyn rivayet edip dedi ki: Bize Ahmed b. el-Mufaddal rivayet edip dedi ki: Bize Esbât, es-Süddî'den: {تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ} “Allah'ın size öğrettiğinden siz de onlara öğretirsiniz” [ayeti hakkında] şöyle dediğini rivayet etti: "[Allah] 'Allah'ın size öğrettiği gibi av tutmayı onlara öğretirsiniz' buyuruyor ."

ولسنا نَعْرِفُ في كلامِ العربِ "من" بمعنى الكافِ؛ لأن "مِن" تَدْخُلُ في كلامِهم بمعنى التبعيضِ، والكافَ بمعنى التشبيهِ، وإنما يُوضَعُ الحرفُ مكانَ آخرَ غيرِه إذا تقارَب معنياهما. فأما إذا اختلَفت معانيهما، فغيرُ موجودٍ في كلامِهم وضعُ أحدِهما عقيبَ الآخرِ، وكتابُ اللهِ تعالى ذكرُه وتنزيلُه أحرَى الكلامِ أن يُجَنَّبَ ما خرَج عن المفهومِ والغايةِ في الفصاحةِ مِن كلامِ مَن نزَل بلسانِه.

Biz Arap kelamında "min" edatının "kâf" (teşbih) anlamında olduğunu bilmiyoruz. Zira "min" onların kelamında teb'îz (kısmiyet) anlamı için, "kâf" ise teşbih (benzetme) için girer. Bir harf ancak iki harfin anlamı birbirine yaklaştığı takdirde diğerinin yerine konulur. Anlamları farklı olduğunda ise onların kelamında birinin diğerinin yerine kullanılması vaki değildir. Zikri yüce olan Allah'ın Kitabı ve tenzili, kendi lisanıyla indiği kavmin kelamındaki en üstün fesahatten ve anlaşılan mânâdan dışarı çıkan kullanımlardan uzak tutulmaya en layık olan kelamdır.

حدَّثنا أبو كريبٍ، قال: ثنا إسماعيلُ بنُ صَبِيحٍ، قال: ثنا أبو هانئٍ [عمرُ بنُ بشيرٍ] ، قال: ثنا عامرٌ، أن عديَّ بنَ حاتمٍ الطائيَّ قال: أتى رجلٌ رسولَ اللهِ ﷺ يَسْأَلُه عن صيدِ الكلابِ، فلم يَدْرِ ما يَقُولُ، حتى نزَلت هذه الآيةُ: {تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ} .

Bize Ebû Küreyb rivayet edip dedi ki: Bize İsmâîl b. Sabîh rivayet edip dedi ki: Bize Ebû Hâni' [Ömer b. Beşîr] rivayet edip dedi ki: Bize Âmir rivayet etti ki Adiyy b. Hâtim et-Tâî şöyle dedi: Bir adam Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip ona köpeklerin avını sordu. Resûlullah ne diyeceğini bilemedi, nihayet şu ayet indi: {تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ} “Allah'ın size öğrettiğinden siz de onlara öğretirsiniz” .

[فإن قال لنا قائلٌ: وما صفةُ التعليمِ التي أذِن لنا ربُّنا بتعليمِنا جوارحَنا صيدَنا فقال لنا: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ}؟

[Eğer bize birisi]: “Rabbimizin avcı hayvanlarımızı eğitmemize izin vererek bize: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ} “Allah’ın size öğrettiğinden öğreterek yetiştirdiğiniz avcı hayvanların [tuttukları da size helal kılındı]” buyurduğu [ayetteki] eğitimin niteliği nedir?” diyecek olursa,

قيل: اختلَف أهلُ التأويلِ في ذلك؛ فقال بعضُهم: هو أن يَسْتَشْلِيَ لطلبِ الصيدِ إذا أرسَله صاحبُه، ويُمْسِكَ عليه إذا أخَذه، فلا يأكلَ منه، ويَستجِيبَ له إذا دعاه، ولا يَفرَّ منه إذا أراده، فإذا تتابع ذلك منه مِرارًا كان معلَّمًا. وهذا قولُ جماعةٍ مِن أهلِ الحجازِ وبعضِ أهلِ العراقِ.

Şöyle denilir: Tevil ehli bu hususta ihtilaf etmiştir. Onlardan bazısı şöyle dedi: [Eğitilmiş olmasının vasfı], sahibi onu gönderdiğinde avı aramak üzere harekete geçmesi , onu yakaladığında sahibi için tutup ondan yememesi, onu çağırdığında ona icabet etmesi ve onu istediğinde ondan kaçmamasıdır. Bu davranışlar ondan art arda defalarca meydana gelirse o eğitilmiş olur. Bu, Hicaz ehlinden bir cemaatin ve bazı Irak ehlinin görüşüdür.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu söyleyenlerin zikri:

حدَّثنا محمدُ بنُ بشارٍ، قال: ثنا أبو عاصمٍ، قال: أخبَرنا ابن جُرَيجٍ، قال: قال عطاءٌ: كلُّ شيءٍ قتَله صائدُك قبلَ أن يُعَلَّمَ ويُمْسِكَ ويَصِيدَ فهو مَيْتَةٌ، ولا يكونُ قتلُه إياه ذكاةً حتى يُعَلَّمَ ويُمسِكَ ويَصِيدَ، فإذا كان ذلك ثم قتَل فهو ذَكاةٌ .

Bize Muhammed b. Beşşâr rivayet edip dedi ki: Bize Ebû Âsım rivayet edip dedi ki: Bize İbn Cüreyc haber verip dedi ki: Atâ şöyle dedi: "Avcının eğitilmeden, [sahibi için] tutmadan ve avcılık yapmadan önce öldürdüğü her şey leştir. Eğitilip [sahibi için] tutuncaya ve avcılık yapıncaya kadar onun öldürmesi tezkiye (şer'i kesim) sayılmaz. Bu sağlandıktan sonra öldürürse o zaman tezkiyedir ."

حدَّثني محمدُ بنُ سعدٍ، قال: ثنى أبي، قال: ثنى عمي، قال: ثنى أبي، عن أبيه، عن ابن عباسٍ، قال: آيةُ المعلَّمِ مِن الكلابِ أن يُمْسِكَ صيدَه فلا يَأْكُلَ منه حتى يَأْتِيه صاحبُه، فإن أكَل مِن صيدِه قبلَ أن يأتِيَه صاحبُه فيُدرِكَ ذكاتَه، فلا يَأْكُلْ مِن صيدِه .

Bana Muhammed b. Sa'd rivayet edip dedi ki: Bana babam rivayet etti, dedi ki: Bana amcam rivayet etti, dedi ki: Bana babam, babasından, o da İbn Abbâs'tan şöyle dediğini rivayet etti: "Köpeklerden eğitilmiş olanın alameti , avını tutup sahibi kendisine gelinceye kadar ondan yememesidir. Şayet sahibi gelip de tezkiyesine yetişmeden önce avından yerse, onun avından yemesin ."

حدَّثنا أبو كريبٍ، قال: ثنا ابن عُيَيْنةَ، عن عمرٍو، عن طاوسٍ، عن ابن عباسٍ، قال: إذا أكَل الكلبُ فلا تَأْكُلْ، فإنما أَمْسَك على نفسِه .

Bize Ebû Küreyb rivayet edip dedi ki: Bize İbn Uyeyne, Amr'dan, o Tâvûs'tan, o da İbn Abbâs'tan şöyle dediğini rivayet etti: "Köpek [avdan] yerse sen yeme; çünkü o ancak kendisi için tutmuştur ."

حدَّثنا أبو كريبٍ ويعقوبُ بنُ إبراهيمَ، قالا: ثنا إسماعيلُ بنُ إبراهيمَ، قال: ثنا

Bize Ebû Küreyb ve Ya'kûb b. İbrâhîm rivayet edip dediler ki: Bize İsmâîl b. İbrâhîm rivayet etti, dedi ki: Bize...

أبو المُعَلَّى ، عن سعيدِ بن جبيرٍ، قال: قال ابن عباسٍ: إذا أرسَل الرجلُ الكلبَ فأكَل مِن صيدِه، فقد أفسَده، وإن كان ذكَر اسمَ اللهِ حينَ أرسَله . فزعَم أنه إنما أَمْسَك على نفسِه، واللهُ يقولُ: {مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ}. فرعَم أنه إذا أكَل مِن صيدِه قبلَ أن يَأْتِيَه صاحبُه أنه ليس بمعلَّمٍ، وأَنه يَنْبَغِى أَن يُضْرَبَ ويُعَلَّمَ حتى يَتْرُكَ ذلك الخُلُقَ.

Ebû'l-Muallâ , Saîd b. Cübeyr'den rivayet etti; o dedi ki: İbn Abbâs şöyle dedi: "Kişi köpeği salar da köpek avından yerse, onu salarken Allah'ın adını anmış olsa bile onu ifsat etmiş (yenmez kılmış) olur ." İbn Abbâs onun ancak kendisi için tuttuğunu ileri sürdü; oysa Allah: {مِنَ الْجَوَARِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ} “Alıştırarak eğittiğiniz ve Allah'ın size öğrettiğinden kendilerine öğrettiğiniz avcı hayvanların [tuttukları]” buyurmaktadır. İbn Abbâs, sahibi kendisine gelmeden önce avından yediği takdirde onun eğitilmiş olmadığını ve bu huyu bırakıncaya kadar dövülüp eğitilmesi gerektiğini ileri sürdü.

حدَّثنا أبو كريبٍ، قال: ثنا معمرٌ الرَّقِّيُّ، عن حجاجٍ، عن عطاءٍ، عن ابن عباسٍ،، قال: إذا أخَذ الكلبُ فقتَل وأكَل، فهو سَبْعٌ .

Bize Ebû Küreyb rivayet edip dedi ki: Bize Ma'mer er-Rakkî, Haccâc'dan, o Atâ'dan, o da İbn Abbâs'tan şöyle dediğini rivayet etti: "Köpek [avı] yakalar da öldürür ve yerse, o bir yırtıcı hayvandır (avı yenmez) ."

حدَّثنا ابن المثنى، قال: ثنى عبدُ الأعلى، قال: ثنا داودُ، عن عامرٍ، عن ابن عباسٍ، قال: لا تَأْكُلْ منه، فإنه لو كان مُعَلَّمًا لم يَأْكُلْ منه، ولم يَتَعَلَّمْ ما عَلَّمْتَه، إنما أمْسَك على نفسِه ولم يُمْسِكْ عليك .

Bize İbnu'l-Müsenna rivayet edip dedi ki: Bana Abdül'a'lâ rivayet edip dedi ki: Bize Dâvûd, Âmir'den, o da İbn Abbâs'tan şöyle dediğini rivayet etti: "Ondan yeme; çünkü şayet eğitilmiş olsaydı ondan yemezdi ve ona öğrettiğin şeyi öğrenmemiş demektir. O ancak kendisi için tutmuş, senin için tutmamıştır ."

حدَّثنا ابن المثنى، قال: ثنا يزيدُ بنُ هارونَ، قال: أخبَرنا داودُ، عن الشعبيِّ، عن ابن عباسٍ بنحوِه.

Bize İbnu'l-Müsenna rivayet edip dedi ki: Bize Yezîd b. Hârûn rivayet edip dedi ki: Bize Dâvûd, eş-Şa'bî'den, o da İbn Abbâs'tan benzerini haber verdi.

حدَّثنا محمدُ بنُ بشارٍ، قال: ثنا عبدُ الرحمنِ، قال: ثنا سفيانُ، عن حمادٍ، عن إبراهيمَ، عن ابن عباسٍ، قال: إذا [أكَل الكلبُ] فلا تَأْكُلْ .

Bize Muhammed b. Beşşâr rivayet edip dedi ki: Bize Abdurrahmân rivayet edip dedi ki: Bize Süfyân, Hammâd'dan, o İbrâhîm'den, o da İbn Abbâs'tan şöyle dediğini rivayet etti: "[Köpek avdan yediğinde] sen yeme ."

حدَّثنا ابن بشارٍ، قال: ثنا عبدُ الرحمنِ، قال: ثنا سفيانُ، عن أبي إسحاقَ،

Bize İbn Beşşâr rivayet edip dedi ki: Bize Abdurrahmân rivayet edip dedi ki: Bize Süfyân, Ebû İshâk'tan rivayet etti,

عن الشعبيِّ، عن ابن عباسٍ بمثله .

o eş-Şa'bî'den, o da İbn Abbâs'tan benzerini rivayet etti .

حدَّثنا حميدُ بنُ مَسْعَدةَ، قال: ثنا بشرُ بنُ المفضلِ، قال: ثنا ابن عونٍ، قال: قلتُ لعامرٍ الشعبيِّ: الرجلُ يُرْسِلُ كلبَه فيَأْكُلُ منه، أيَأكُلُ منه؟ قال: لا، لم يَتَعَلَّم الذي عَلَّمْتَه .

Bize Humeyd b. Mes'ade rivayet edip dedi ki: Bize Bişr b. el-Mufaddal rivayet edip dedi ki: Bize İbn Avn rivayet edip dedi ki: Âmir eş-Şa'bî'ye dedim ki: "Adam köpeğini salar da köpek avdan yerse, adam ondan yiyebilir mi?" Dedi ki: "Hayır, ona öğrettiğin şeyi öğrenmemiştir ."

حدَّثنا أبو كريبٍ، قال: ثنا ابن إدريسَ، عن ليثٍ، عن مجاهدٍ، عن ابن عمرَ، قال: إذا أكَل الكلبُ مِن صيدِه فاضْرِبُه، فإنه ليس بمُعَلَّمٍ .

Bize Ebû Küreyb rivayet edip dedi ki: Bize İbn İdrîs, Leys'ten, o Mücâhid'den, o da İbn Ömer'den şöyle dediğini rivayet etti: "Köpek avından yerse onu döv; çünkü o eğitilmiş değildir ."

حدَّثنا سوَّارُ بنُ عبدِ اللهِ، قال: ثنا يحيى بنُ سعيدٍ، عن ابن جريجٍ، عن ابن طاوسٍ، عن أبيه، قال: إذا أكَل الكلبُ فهو مَيْتَةٌ، فلا تَأْكُلْه .

Bize Sevvâr b. Abdillâh rivayet edip dedi ki: Bize Yahyâ b. Saîd, İbn Cüreyc'den, o İbn Tâvûs'tan, o da babasından şöyle dediğini rivayet etti: "Köpek [avdan] yerse o leştir, onu yeme ."

حدَّثنا الحسنُ بنُ عرفةَ ، قال: ثنا هشيمٌ، عن أبي بشرٍ، عن سعيدِ بن جبيرٍ، [وسيَّارٍ] ، عن الشعبيِّ، ومغيرةَ، عن إبراهيمَ أنهم قالوا في الكلبِ: إذا أكَل مِن صيدِه فلا تَأْكُلْ، فإنما أَمْسَك على نفسِه .

Bize el-Hasen b. Arafe rivayet edip dedi ki: Bize Huşeym, Ebû Bişr'den, o Saîd b. Cübeyr'den; [ve Seyyâr'dan] , o eş-Şa'bî'den; ve Mugīre'den, o İbrâhîm'den onların köpek hakkında şöyle dediklerini rivayet etti: "Avından yerse sen yeme; çünkü o ancak kendisi için tutmuştur ."

حدَّثنا ابن بشارٍ، قال: ثنا أبو عاصمٍ، قال: أخبَرنا ابن جُرَيجٍ، قال: قال عطاءٌ: إن وجَدْتَ الكلبَ قد أكَل مِن الصيدِ، فما وجَدْتَه مَيْتًا فَدَعْه، فإنه مما لم يُمْسِكْ عليك حينئذِ، إنما هو سَبْعٌ أَمْسَك على نفسِه ولم يُمْسِكْ عليك، وإن كان قد

Bize İbn Beşşâr rivayet edip dedi ki: Bize Ebû Âsım rivayet edip dedi ki: Bize İbn Cüreyc haber verip dedi ki: Atâ şöyle dedi: Köpeğin avdan yediğini görürsen, onu ölü bulduğun takdirde bırak; çünkü o, bu durumda senin için tutmadığı [av]lardandır. O ancak kendisi için tutmuş, senin için tutmamış bir yırtıcı hayvandır; her ne kadar...

عُلِّم .

...eğitilmiş olsa bile .

حدَّثنا محمدُ بنُ الحسينِ، قال: ثنا أحمدُ بنُ المفضلِ، قال: ثنا أسباطُ، عن السديِّ بنحوِه.

Bize Muhammed b. el-Huseyn rivayet edip dedi ki: Bize Ahmed b. el-Mufaddal rivayet edip dedi ki: Bize Esbât, es-Süddî'den benzerini rivayet etti.

وقال آخرون نحوَ هذه المقالةِ، غيرَ أنهم حدُّوا لمعرفةِ الكلّابِ بأن كلبَه قد قبِل التعليمَ وصار مِن الجوارحِ الحلالِ صيدُها، أن يَفْعَل ذلك كلبُه مراتٍ ثلاثًا. وهذا قولٌ مَحْكِيٌّ عن أبي يوسفَ ومحمدِ بن الحسنِ.

Başkaları da bu söze yakın bir görüş belirtmiş, ancak köpek eğiticisinin köpeğinin eğitimi kabul edip avı helal olan yırtıcılardan haline geldiğini anlaması için köpeğin bunu üç kez yapması gerektiği sınırını koymuşlardır. Bu, Ebû Yûsuf ve Muhammed b. el-Hasen'den nakledilen bir görüştür .

وقال آخرون ممن قال هذه المقالةَ: لا حدَّ لعلمِ الكلَّابِ بذلك مِن كلبِه أكثرَ مِن أن يَفْعَلَ كلبُه ما وصَفنا أنه له تعليمٌ. قالوا: فإذا فعَل ذلك فقد صار معلَّمًا حلالًا صيدُه. وهذا قولٌ قاله بعضُ المتأخرين.

Bu görüşü benimseyenlerden diğer bazıları ise şöyle demiştir: Köpek eğiticisinin bunu köpeğinden anlaması için, köpeğin onun için eğitim olarak nitelendirdiğimiz şeyi yapmasından başka bir sınır yoktur. Dediler ki: Bunu yaptığı zaman eğitilmiş olur ve avı helal hale gelir. Bu, sonraki dönem [âlimlerinden] bazılarının söylediği bir görüştür.

وفرَّق بعضُ قائلى هذه المقالةِ بينَ تعليمِ البازِى وسائرِ الطيورِ الجارحةِ، وتعليمِ الكلبِ وضارِى السباعِ الجارحةِ، فقال: جائزٌ أكلُ ما أكَل منه البازِى مِن الصيدِ.

Bu görüşü savunanların bir kısmı da doğanın ve diğer yırtıcı kuşların eğitimi ile köpeğin ve diğer yırtıcı hayvanların eğitimi arasını ayırmış ve: "Doğanın avdan yediği kısmın yenmesi caizdir" demişlerdir.

قالوا: وإنما تعليمُ البازِى [أن يَطِيرَ] إِذا اسْتُشْلِيَ، ويُجيبَ إِذا دُعِي، ولا يَنْفِرَ مِن صاحبِه إذا أراد أخذَه. قالوا: وليس مِن شرطِ تعليمِه أَلَّا يَأْكُلَ مِن الصيد.

Dediler ki: Doğanın eğitimi ancak kışkırtıldığında [uçması] , çağrıldığında icabet etmesi ve sahibi onu almak istediğinde ürküp kaçmamasıdır. Dediler ki: Avdan yememesi onun eğitiminin bir şartı değildir.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu söyleyenlerin zikri

حدَّثنا هنادُ بنُ السَّرِيِّ، قال: ثنا هشيمٌ، عن مغيرةَ، عن إبراهيمَ وحجاجٍ، عن عطاءٍ، قال: لا بأسَ بصيدِ البازِى وإن أكَل منه.

Bize Hennâd b. es-Serî rivayet edip dedi ki: Bize Huşeym, Mugîre'den, o İbrâhîm'den; [ayrıca Huşeym] Haccâc'dan, o da Atâ'dan rivayet ettiğine göre [Atâ] şöyle demiştir: "Ondan yemiş olsa bile doğanın avında bir sakınca yoktur."

حدَّثنا أبو كريبٍ، قال: ثنا أسباطُ بنُ محمدٍ، قال: ثنا أبو إسحاقَ الشيبانيُّ، عن حمادٍ، عن إبراهيمَ، عن ابن عباسٍ أنه قال في الطيرِ: إِذا أَرْسَلْتَه فقتَل فكُلْ، فإن الكلبَ إذا ضرَبتَه لم يَعُدْ، وإن تعليمَ الطيرِ أن يَرْجِعَ إلى صاحبِه، وليس يُضْرَبُ، فإذا أكَل مِن الصيدِ ونتَف الريشَ فكُلْ .

Bize Ebû Küreyb rivayet edip dedi ki: Bize Esbât b. Muhammed rivayet edip dedi ki: Bize Ebû İshâk eş-Şeybânî, Hammâd'dan, o İbrâhîm'den, o da İbn Abbâs'tan rivayet ettiğine göre o, [yırtıcı] kuş hakkında şöyle demiştir: "Onu saldığında öldürürse ye; çünkü köpeğe vurduğunda [aynı şeyi yapmaya] dönmez, oysa kuşun eğitimi sahibine dönmesidir, ona vurulmaz. Avdan yiyip tüylerini yolsa bile ye ."

حدَّثنا ابن حميدٍ، قال: ثنا يحيى بنُ واضحٍ، قال: ثنا أبو حمزةَ، عن جابرٍ، عن الشعبيِّ، قال: ليس البازِى والصقرُ كالكلبِ، فإذا أَرْسَلْتَهما فأَمْسَكا ثم أكلا، فدَعَوْتَهما فأَتَيَاك، فكُلْ منه .

Bize İbn Humeyd rivayet edip dedi ki: Bize Yahyâ b. Vâdıh rivayet edip dedi ki: Bize Ebû Hamza, Câbir'den, o da eş-Şa'bî'den şöyle dediğini rivayet etti: "Doğan ve şahin köpek gibi değildir; onları salıp da avı tutsalar, sonra yeseler, sonra onları çağırıp sana gelseler ondan ye ."

حدَّثنا هنادٌ، قال: ثنا أبو زُبَيدٍ، عن مُطَرِّفٍ، عن حمادٍ، قال: قال إبراهيمُ: كُلْ صيدَ البازِى وإن أكَل منه.

Bize Hannâd rivayet edip dedi ki: Bize Ebû Zübeyd, Mutarrif'ten, o da Hammâd'dan rivayet etti ki İbrâhîm şöyle demiştir: "Ondan yemiş olsa bile doğanın avını ye."

حدَّثنا هنادٌ، قال: ثنا وكيعٌ، عن سفيانَ، عن حمادٍ، عن إبراهيمَ، وجابرٍ، عن الشعبيِّ، قالا: كُلْ مِن صيدِ البازِى وإن أكَل .

Bize Hannâd rivayet edip dedi ki: Bize Vekî', Süfyân'dan, o Hammâd'dan, o İbrâhîm'den; ve Câbir'den, o da eş-Şa'bî'den her ikisinin şöyle dediklerini rivayet etti: "Ondan yemiş olsa bile doğanın avından ye ."

حدَّثنا ابن حميدٍ، قال: ثنا جريرٌ، عن مغيرةَ، عن حمادٍ، عن إبراهيمَ: إذا أكَل البازِى والصقرُ مِن الصيدِ فكُلْ، فإنه لا يُعَلَّمُ .

Bize İbn Humeyd rivayet edip dedi ki: Bize Cerîr, Mugīre'den, o Hammâd'dan, o da İbrâhîm'den şöyle rivayet etti: "Doğan ve şahin avdan yerse ye; çünkü ona [avdan yememesi] öğretilemez ."

حدَّثنا ابن بشارٍ، قال: ثنا عبدُ الرحمنِ، قال: ثنا سفيانُ، عن حمادٍ، عن إبراهيمَ، قال: لا بأسَ بما أكَل منه البازِي.

Bize İbn Beşşâr rivayet edip dedi ki: Bize Abdurrahman rivayet edip dedi ki: Bize Süfyân, Hammâd'dan, o da İbrâhîm'den şöyle dediğini rivayet etti: Doğanın yediği [av]da bir sakınca yoktur.

حدَّثنا ابن المثنى، قال: ثنا محمدُ بنُ جعفرٍ، قال: ثنا شعبةُ، عن حمادٍ أنه قال في البازِي إذا أكَل منه، [قال: كُلْ] .

Bize İbnu'l-Müsenna rivayet edip dedi ki: Bize Muhammed b. Ca'fer rivayet edip dedi ki: Bize Şu'be, Hammâd'dan doğanın avdan yemesi hakkında: "[Ondan ye] " dediğini rivayet etti.

وقال آخرون منهم: سواءٌ تعليمُ الطيرِ والبهائمِ والسباعِ، لا يكونُ نوعٌ مِن ذلك معلَّمًا إلا بما يكونُ به سائرُ الأنواعِ معلَّمًا. وقالوا: لا [يَحِلُّ أكلُ] شيءٍ مِن الصيدِ الذي صادَته جارحةٌ فأكَلت منه، كائنةً ما كانت تلك الجارحةٌ، بهيمةً أو طائرًا. قالوا: لأن مِن شروطِ تعليمِها الذي يَحِلُّ به صيدُها، أن تُمْسِكَ ما صادَت على صاحبِها فلا تَأكُلَ منه.

Onlardan diğer bazıları ise şöyle demiştir: Kuşların, hayvanların ve yırtıcıların eğitimi farksızdır; bunlardan hiçbir tür, diğer türlerin eğitilmiş sayıldığı şartlar olmaksızın eğitilmiş sayılmaz. Ve dediler ki: İster dört ayaklı bir hayvan olsun ister kuş olsun, yırtıcı bir hayvanın avladığı ve kendisinin de yediği hiçbir avın [yenmesi helal] değildir. Dediler ki: Çünkü avının helal olmasını sağlayan eğitimin şartlarından biri de avladığını sahibi için tutması ve ondan yememesidir.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu söyleyenlerin zikri

حدَّثنا هنادٌ وأبو كريبٍ، قالا: ثنا ابن أبي زائدةَ، قال: ثنا محمدُ بنُ سالمٍ، عن عامرٍ، قال: قال عليٌّ: إذا أكَل البازِي مِن صيدِه فلا تَأْكُلْ.

Bize Hannâd ve Ebû Küreyb rivayet edip dediler ki: Bize İbn Ebî Zâide rivayet edip dedi ki: Bize Muhammed b. Sâlim, Âmir'den rivayet etti ki Ali şöyle demiştir: "Doğan avından yerse sen yeme."

حدَّثنا ابن المثنى، قال: ثنا محمدُ بنُ جعفرٍ، عن شعبةَ، عن مجالدِ بن سعيدٍ، عن الشعبيِّ، قال: إذا أكَل البازِى منه فلا تَأْكُلْ.

Bize İbnu'l-Müsenna rivayet edip dedi ki: Bize Muhammed b. Ca'fer, Şu'be'den, o Mücâlid b. Saîd'den, o da eş-Şa'bî'den şöyle dediğini rivayet etti: "Doğan ondan yerse sen yeme."

حدَّثنا هنادٌ، قال: ثنا وكيعٌ، عن سفيانَ، عن سالمٍ، عن سعيدِ بن جُبَيرٍ، قال: إذا أكَل البازِي فلا تَأْكُلْ .

Bize Hannâd rivayet edip dedi ki: Bize Vekî', Süfyân'dan, o Sâlim'den, o da Saîd b. Cübeyr'den şöyle dediğini rivayet etti: "Doğan [avdan] yerse sen yeme ."

حدَّثنا هنادٌ، قال: ثنا وكيعٌ عن عُمرَ بن الوليدِ الشَّنيِّ، قال: سمِعتُ

Bize Hannâd rivayet edip dedi ki: Bize Vekî', Ömer b. el-Velîd eş-Şennî'den rivayet etti, o şöyle dedi: [Şöyle] işittim

عكرمةَ قال: إذا أكَل البازِى فلا تَأْكُلْ .

İkrime şöyle demiştir: "Doğan [avdan] yerse sen yeme ."

حدَّثنا ابن بشارٍ، قال: ثنا أبو عاصمٍ، قال: أخبرَنا ابن جُرَيجٍ، قال: قال عطاءٌ: الكلبُ والبازِى واحدٌ كلُّه، لا تَأْكُلْ ما أكَل منه مِن الصيدِ، إلا أن تُدْرِكَ ذَكاتَه فتُذكِّيَه. قال: قلتُ لعطاءٍ: البازِى يَنْتِفُ الريشَ. قال: فما أَدْرَكتَه ولم يَأْكُلْ فكُلْ. قال ذلك غيرَ مرةٍ .

Bize İbn Beşşâr rivayet edip dedi ki: Bize Ebû Âsım rivayet edip dedi ki: Bize İbn Cüreyc haber verip dedi ki: Atâ şöyle dedi: "Köpek ve doğan hepsi birdir; canlı yetişip de kesmedikçe yırtıcının avdan yediği şeyi yeme." Dedi ki: Atâ'ya: "Doğan tüyleri yolar" dedim. Dedi ki: "Ona yetiştiğinde henüz yememişse ye." Bunu birden fazla kez söyledi .

وقال آخرون: تعليمُ كلِّ جارحةٍ مِن البهائمِ والطيرِ واحدٌ. قالوا: وتعليمُه الذي يَحِلُّ به صيدُه أن يُشْلَى على الصيدِ فيَسْتَشلِيَ ويَأْخُذَ الصيدَ، ويَدْعُوَه صاحبُه [فيُجِيبَه، و] لا يَفرَّ منه إذا أخَذه. قالوا: فإذا فعَل الجارحُ ذلك كان مُعَلَّما داخلًا في المعنى الذي قال اللهُ جل ثناؤه: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ}. قالوا: وليس مِن شرطِ تعلُّمِ ذلك أَلَّا يَأْكُلَ مِن الصيدِ. قالوا: وكيف يجوزُ أن يكونَ ذلك مِن شرطِه وهو يُؤَدَّبُ بأكلِه.

Başkaları ise şöyle demiştir: Hayvanlardan ve kuşlardan olan her yırtıcının eğitimi birdir. Dediler ki: Avının helal olmasını sağlayan eğitimi, ava kışkırtıldığında gitmesi, avı yakalaması, sahibi onu çağırdığında [icabet etmesi ve] avı yakaladığında ondan kaçmamasıdır. Dediler ki: Yırtıcı bunu yaptığı zaman eğitilmiş olur ve Allah -şan-ı yücedir-'in: {وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ} “Allah'ın size öğrettiğinden öğreterek yetiştirdiğiniz avcı hayvanların sizin için tuttuklarından yiyin” buyruğunun kapsamına girer. Dediler ki: Avdan yememesi o eğitimi almış olmanın bir şartı değildir. Dediler ki: O avdan yemesiyle terbiye edilirken bunun şart olması nasıl caiz olabilir?

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu söyleyenlerin zikri

حدَّثنا ابن أبى الشواربِ، قال: ثنا يزيدُ بنُ زُرَيعٍ، قال: ثنا سعيدٌ، عن قتادةَ، [عن سعيدٍ أو سعدٍ]، عن سلمانَ، قال: إذا أَرْسَلْتَ كلبَك على صيدٍ،

Bize İbn Ebî’ş-Şevârib rivayet edip dedi ki: Bize Yezîd b. Zürey‘ rivayet edip dedi ki: Bize Saîd, Katâde’den, [o da Saîd veya Sa‘d’dan], o da Selmân’dan rivayet etti; [Selmân] şöyle dedi: Köpeğini bir avın üzerine saldığında,

وذكَرْتَ اسمَ اللهِ [عليه، فإن أكَل] ثُلُثَيه وبقِى ثلثُه، فكُلْ ما بقِى .

[onun üzerine] Allah'ın adını anarsan, [köpek avın] üçte ikisini yemiş ve üçte biri kalmış olsa bile kalanını ye ."

حدَّثنا حميدُ بنُ مَسْعدةَ، قال: ثنا بشرُ بنُ المفضلِ، قال: ثنا حميدٌ، قال: ثنى القاسمُ بنُ ربيعةَ، عمن حدَّثه، عن سلمانَ ، وبكرُ بنُ عبدِ اللَّهِ، عمن حدَّثه، عن سلمانَ ، أن الكلبَ يَأْخُذُ الصيدَ فيَأْكُلُ منه، قال: كُلْ وإِن أَكَل ثُلُثَيه، إِذا أَرْسَلْتَه وذكَرتَ اسمَ اللهِ وكان مُعَلَّمًا.

Bize Humeyd b. Mes'ade rivayet edip dedi ki: Bize Bişr b. el-Mufaddal rivayet edip dedi ki: Bize Humeyd rivayet edip dedi ki: Bana el-Kâsım b. Rebîa kendisine rivayet eden kimseden, o Selmân'dan ; ve Bekr b. Abdillâh kendisine rivayet eden kimseden, o Selmân'dan rivayet etti ki; köpeğin avı yakalayıp ondan yemesi hususunda [Selmân] şöyle demiştir: "Onu saldığında Allah'ın adını anmışsan ve köpek eğitilmiş ise, üçte ikisini yemiş olsa bile ye."

حدَّثنا ابن بشارٍ وابنُ المثنى، قالا: ثنا محمدُ بنُ جعفرٍ، قال: ثنا شعبةُ، قال: سمِعتُ قتادةَ يُحَدِّثُ عن سعيدِ بن المسيَّبِ، قال: قال سلمانُ: كُلْ وإن أكَل ثُلُثَيه. يَعْنى الصيدَ إذا أكَل منه الكلبُ.

Bize İbn Beşşâr ve İbnu'l-Müsenna rivayet edip dediler ki: Bize Muhammed b. Ca'fer rivayet edip dedi ki: Bize Şu'be rivayet edip dedi ki: Katâde'yi Saîd b. el-Müseyyeb'den rivayet ederken işittim; o dedi ki: Selmân şöyle demiştir: "Üçte ikisini yemiş olsa bile ye." -Köpeğin avdan yemesi durumunu kastediyor-.

حدَّثنا هنادٌ، قال: ثنا وكيعٌ، عن شعبةَ، عن قتادةَ، عن سعيدِ بن المسيبِ، عن سلمانَ نحوَه.

Bize Hannâd rivayet edip dedi ki: Bize Vekî', Şu'be'den, o Katâde'den, o Saîd b. el-Müseyyeb'den, o da Selmân'dan benzerini rivayet etti.

حدَّثنا ابن المثنى، قال: ثنا ابن أبى عديٍّ وعبدُ العزيزِ بنُ عبدِ الصمدِ ، [عن سعيدٍ] ، عن قتادةَ، عن سعيدِ بن المسيبِ، قال: قال سلمانُ: إِذا أَرْسَلْتَ كلبَك المُعَلَّمَ وذكَرْتَ اسمَ اللَّهِ، فأكَل [ثُلُثَيه وبقِى] ثُلُثُه فكُلْ.

Bize İbnu'l-Müsenna rivayet edip dedi ki: Bize İbn Ebî Adiyy ve Abdülazîz b. Abdissamed , [Saîd'den] , o Katâde'den, o da Saîd b. el-Müseyyeb'den rivayet ettiler; dedi ki: Selmân şöyle demiştir: "Eğitilmiş köpeğini saldığında ve Allah'ın adını andığında, [üçte ikisini] yiyip geriye üçte biri kalmış olsa bile ye."

حدَّثنا هنادٌ، قال: ثنا عَبْدَةُ، عن سعيدٍ، عن قتادةَ، عن سعيدٍ، عن سلمانَ

Bize Hannâd rivayet edip dedi ki: Bize Abde, Saîd'den, o Katâde'den, o Saîd'den, o da Selmân'dan

بنحوِه.

benzerini rivayet etti.

حدَّثنا مجاهدُ بنُ موسى، قال: ثنا يزيدُ، أخبرنا حُميدٌ ، عن بكرِ بن عبدِ اللهِ المزَنيِّ والقاسمِ، أن سلمانَ قال: إذا أكَل الكلبُ فكُلْ وإن أكل ثُلُثَيه .

Bize Mücâhid b. Mûsâ rivayet edip dedi ki: Bize Yezîd rivayet edip Humeyd'den , o Bekr b. Abdillâh el-Müzenî ve el-Kâsım'dan Selmân'ın şöyle dediğini haber verdi: "Köpek yerse, üçte ikisini yemiş olsa bile ye ."

حدَّثني يعقوبُ بنُ إبراهيمَ، قال: ثنا ابن عليةَ، عن داودَ بن أبى الفراتِ ، عن محمدِ بن زيدٍ، عن سعيدِ بن المسيَّبِ، قال: قال سلمانُ: إِذا أَرْسَلْتَ كلبَك أو بازَك، فسمَّيتَ الله ، فأكَل نصفَه أو ثُلُثَيه، فكُلْ بقيَّتَه .

Bana Ya'kūb b. İbrâhîm rivayet edip dedi ki: Bize İbn Uleyye, Dâvûd b. Ebî Furât'tan , o Muhammed b. Zeyd'den, o Saîd b. el-Müseyyeb'den rivayet etti; dedi ki: Selmân şöyle demiştir: "Köpeğini veya doğanını saldığında Allah'ın adını anarsan , o da yarısını veya üçte ikisini yerse, kalanını ye ."

حدَّثنا يونسُ بنُ عبدِ الأعلى، قال: أخبرَنا ابن وهبٍ، قال: أخبرَني مَخْرَمَةُ بنُ بُكَيرٍ، عن أبيه، عن حميدِ بن مالكِ بن خُثَيْمٍ الدُّؤَليِّ، أنه سأَل سعدَ بنَ أبي وقاصٍ عن الصيدِ يَأْكُلُ منه الكلبُ، فقال: كُلْ وإن لم يَبْقَ منه إلا حِذْيَةٌ. يَعْنى بَضْعَةً .

Bize Yûnus b. Abdila'lâ rivayet edip dedi ki: Bize İbn Vehb haber verip dedi ki: Bana Mahreme b. Bükeyr babasından, o Humeyd b. Mâlik b. Huseym ed-Düelî'den haber verdiğine göre o , Sa'd b. Ebî Vakkâs'a köpeğin yediği avı sormuş, o da şöyle demiştir: "Ondan geriye sadece bir parça et kalmış olsa bile ye." -Bir lokmayı kastediyor- .

حدَّثنا محمدُ بنُ المثنى، قال: ثنى عبدُ الصمدِ، قال: ثنا شعبةُ، عن [عبدِ ربِّه] ابن سعيدٍ، قال سمِعتُ بُكَيرَ بنَ الأَشجِّ يُحَدِّثُ عن سعدٍ، قال: كُلْ وإن أكَل

Bize Muhammed b. el-Müsennâ rivayet edip dedi ki: Bize Abdussamed rivayet edip dedi ki: Bize Şu'be, [Abdurrabbihi] b. Saîd'den rivayet etti; dedi ki: Bükeyr b. el-Eşecc'i Sa'd'dan rivayet ederken işittim; şöyle dedi: "[Avın bir kısmını] yemiş olsa bile ye...

ثُلُثَيه .

ye ."

حدَّثنا ابن المثنى، قال: ثنا سعيدُ بنُ الربيعِ، قال: ثنا شعبةُ، عن [عبدِ ربِّه] بن سعيدٍ، قال: سمِعتُ بُكَيرَ بنَ الأَشجّ، عن سعيدِ بن المسيبِ - قال شعبةُ: قلتُ: سمِعتَه مِن سعيدِ ؟ قال: لا. قال: كُلْ وإن أكَل ثُلُثَيه. قال: ثم إن شعبةَ قال في حديثِه عن سعدٍ، قال: كُلْ وإن أكَل نصفَه .

Bize İbnu'l-Müsenna rivayet edip dedi ki: Bize Saîd b. er-Rebî' rivayet edip dedi ki: Bize Şu'be, [Abdurrabbihi] b. Saîd'den rivayet etti; dedi ki: Bükeyr b. el-Eşecc'i Saîd b. el-Müseyyeb'den rivayet ederken işittim -Şu'be dedi ki: "Bunu Saîd'den bizzat duydun mu ?" dedim, "Hayır" dedi- şöyle dedi: "Üçte ikisini yemiş olsa bile ye." Dedi ki: Sonra Şu'be, Sa'd'dan rivayetinde: "Yarısını yemiş olsa bile ye" dedi .

حدَّثنا ابن المثنى، قال: ثنى عبدُ الأعلى، قال: ثنا داودُ، عن عامرٍ، عن أبي هريرةَ، قال: إذا أرْسَلتَ كلبَك فأكَل منه، فإن أكَل ثُلُثَيه وبَقِى ثُلُثُه فكُلْ .

Bize İbnu'l-Müsenna rivayet edip dedi ki: Bana Abdula'lâ rivayet edip dedi ki: Bize Dâvûd, Âmir'den, o da Ebû Hureyre'den şöyle dediğini rivayet etti: "Köpeğini saldığında avdan yerse; üçte ikisini yemiş ve geriye üçte biri kalmış olsa bile ye ."

حدَّثنا ابن المثنى، قال: ثنا يزيدُ بنُ هارونَ، قال: أخبَرنا داودُ، عن الشعبيِّ، عن أبي هريرةَ بنحوِه .

Bize İbnu'l-Müsenna rivayet edip dedi ki: Bize Yezîd b. Hârûn rivayet edip dedi ki: Bize Dâvûd, eş-Şa'bî'den, o da Ebû Hureyre'den benzerini haber verdi .

حدَّثنا هنادٌ، قال: ثنا أبو معاويةَ، عن داودَ بن أبي هندٍ، عن الشعبيِّ، عن أبي هريرةَ بنحوِه.

Bize Hannâd rivayet edip dedi ki: Bize Ebû Muâviye, Dâvûd b. Ebî Hind'den, o eş-Şa'bî'den, o da Ebû Hureyre'den benzerini rivayet etti.

حدَّثنا ابن المثنى، قال: ثنى سالمُ بنُ نوحٍ العطارُ، عن عمرَ - يَعْنى ابنَ عامرٍ - عن قتادةَ، عن سعيدِ بن المسيَّبِ، عن سلمانَ، قال: إِذا أَرْسَلْتَ كلبَك فأَخَذ

Bize İbnu'l-Müsenna rivayet edip dedi ki: Bize Sâlim b. Nûh el-Attâr, Ömer'den -yani İbn Âmir'den-, o Katâde'den, o Saîd b. el-Müseyyeb'den, o da Selmân'dan şöyle dediğini rivayet etti: "Köpeğini saldığında [avı] tutar da

فقتَل، فكُلْ وإن أكَل ثُلُثَيه .

öldürürse, üçte ikisini yemiş olsa bile ye ."

حدَّثنا محمدُ بنُ عبدِ الأعلى، قال: ثنا المعتمرُ، قال: سمِعتُ عُبيدَ اللَّهِ، وحدَّثنا هنادٌ، قال: ثنا عَبْدةُ، عن عبيدِ اللهِ بن عمرَ، عن نافعٍ، عن عبدِ اللهِ بن عمرَ، قال: إِذا أَرْسَلْتَ كلبَك المُعَلَّمَ، وذكَرتَ اسمَ اللَّهِ، فَكُلْ ما أَمْسَكَ عليك، أَكَل أو لم يَأْكُلْ .

Bize Muhammed b. Abdila'lâ rivayet edip dedi ki: Bize el-Mu'temir rivayet edip dedi ki: Ubeydullâh'ı işittim. Bize Hannâd da rivayet edip dedi ki: Bize Abde, Ubeydullâh b. Ömer'den, o Nâfi'den, o da Abdullâh b. Ömer'den şöyle dediğini rivayet etti: "Eğitilmiş köpeğini salıp Allah'ın adını andığında, ister yesin ister yemesin senin için tuttuğu şeyi ye ."

حدَّثنا ابن المثنى، قال: ثنا عبدُ الوهابِ، قال: ثنا عبيدُ اللهِ، عن نافعٍ، عن ابنِ عمرَ بنحوِه.

Bize İbnu'l-Müsenna rivayet edip dedi ki: Bize Abdülvehhâb rivayet edip dedi ki: Bize Ubeydullâh, Nâfi'den, o da İbn Ömer'den benzerini rivayet etti.

حدَّثنا يونسُ، قال: أخبَرنا ابن وهبٍ، قال: أخبَرني ابن أبي ذئبٍ، أن نافعًا حدَّثهم، أن عبدَ اللهِ بنَ عمرَ كان لا يَرَى بأكلِ الصيدِ بأسًا إذا قتَلَه الكلبُ وأكَلِ منه.

Bize Yûnus rivayet edip dedi ki: Bize İbn Vehb haber verip dedi ki: Bana İbn Ebî Zi'b, Nâfi'in kendilerine haber verdiğine göre Abdullâh b. Ömer'in, köpek avı öldürüp ondan yediği takdirde avın yenilmesinde bir sakınca görmediğini bildirdi.

وحدَّثني يونسُ به مرةً أُخرى، فقال: أخبَرنا ابن وهبٍ، قال: ثنى عبيدُ اللَّهِ بنُ عمرَ وابنُ أبي ذئبٍ وغيرُ واحدٍ، أن نافعًا حدَّثهم عن عبدِ اللهِ بن عمرَ. فذكَر نحوَه.

Yûnus bana bunu bir başka defa da rivayet edip dedi ki: Bize İbn Vehb haber verip dedi ki: Bana Ubeydullâh b. Ömer, İbn Ebî Zi'b ve birden fazla kişi rivayet etti ki Nâfi' onlara Abdullâh b. Ömer'den rivayet etmiştir. Ve benzerini zikretti.

حدَّثنا ابن حميدٍ، قال: ثنا يحيى بنُ واضحٍ، قال: ثنا محمدُ بنُ أبي ذئبٍ، عن نافعٍ، عن ابن عمرَ، أنه كان لا يَرَى بأسًا بما أكَل الكلبُ الضارى.

Bize İbn Humeyd rivayet edip dedi ki: Bize Yahyâ b. Vâdıh rivayet edip dedi ki: Bize Muhammed b. Ebî Zi'b, Nâfi'den, o da İbn Ömer'den rivayet etti ki o, eğitilmiş av köpeğinin yediği [av]da bir sakınca görmezdi.

حدَّثنا هَنّادٌ، قال: ثنا وكيعٌ، عن ابن أبي ذئبٍ، [عن نافعٍ، عن ابن عمرَ نحوَه .

Bize Hannâd rivayet edip dedi ki: Bize Vekî', İbn Ebî Zi'b'den, [o Nâfi'den, o da İbn Ömer'den benzerini rivayet etti .

حدَّثنا هنادٌ، قال: ثنا وكيعٌ، عن ابن أبي ذئبِ] ، عن بُكَيرِ بن عبدِ اللَّهِ بن الأشجِّ، عن حميدِ بن عبدِ اللهِ، عن سعدٍ، قال: قلتُ: لنا كلابٌ ضَوارٍ يَأْكُلْن ويُبْقِين. قال: كُلْ وإن لم يُبْقِ إِلا بَضْعَةً .

Bize Hannâd rivayet edip dedi ki: Bize Vekî', İbn Ebî Zi'b'den,] o Bükeyr b. Abdillâh b. el-Eşecc'den, o Humeyd b. Abdillâh'tan, o da Sa'd'dan rivayet etti; dedi ki: Dedim ki: "Bizim avcı köpeklerimiz var; [avdan] yiyorlar ve geriye de bırakıyorlar." Şöyle dedi: "Geriye sadece bir lokma et bırakmış olsa bile ye ."

حدَّثنا هنادٌ، قال: ثنا قَبِيصةُ، عن سفيانَ، عن ابن أبي ذئبٍ، عن يَعقوبَ بن عبدِ اللهِ بن الأشجِّ، عن حميدٍ، قال: سأَلتُ سعدًا. فذكَر نحوَه.

Bize Hannâd rivayet edip dedi ki: Bize Kabîsa, Süfyân'dan, o İbn Ebî Zi'b'den, o Ya'kûb b. Abdillâh b. el-Eşecc'den, o Humeyd'den rivayet etti; dedi ki: Sa'd'a sordum. Ve benzerini zikretti.

وأولى الأقوالِ في ذلك بالصوابِ عندَنا في تأويلِ قولِه: {تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ}. أن التعليمَ الذي ذكَره اللهُ في هذه الآيةِ للجوارحِ، إنما هو أن يُعلِّمَ الرجلُ جارِحَه الاسْتِشْلاءَ إذا أُشْلِى على الصيدِ، وطَلَبَه إياه إذا أُغْرِىَ به، و إمساكَه عليه إذا أخَذه، مِن غيرِ أن يَأْكُلَ منه شيئًا، وألا يَفِرَّ منه إذا أرَاده، وأن يُجِيبَه إذا دعاه. فذلك هو تعليمُ جميعِ الجوارحِ، طيرِها وبهائِمِها. فإن أكَل مِن الصيدِ جارحةُ صائدٍ، فجارحتُه حينَئذٍ غيرُ معلَّمٍ. فإن أدرَك صيدَه صاحبُه حيًّا، فذكّاه، حلَّ له أكلُه، وإن أدْرَكه ميِّتًا لم يَحِلَّ

Bu hususta bize göre doğruya en yakın olan görüş, [Allah Teâlâ'nın]: {تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ} “Allah'ın size öğrettiğinden kendilerine öğrettiğiniz” buyruğunun tevilinde [şudur]: Allah'ın bu ayette avcı hayvanlar için zikrettiği eğitme; kişinin avcı hayvanına, ava salındığı zaman gitmeyi, kışkırtıldığında onu aramayı ve avı yakaladığında ondan hiçbir şey yemeksizin sahibi için tutmayı, sahibi onu almak istediğinde kaçmamayı ve kendisini çağırdığında ona icabet etmeyi öğretmesidir. Kuşundan dört ayaklısına kadar bütün avcı hayvanların eğitimi işte budur. Şayet bir avcının av hayvanı avdan yerse, o takdirde onun avcı hayvanı eğitilmiş sayılmaz. Eğer sahibi avına diri olarak yetişir de onu usulünce keserse, onu yemesi kendisine helal olur; fakat ona ölü olarak yetişirse helal olmaz

له أَكْلُه ؛ لأنه مما أكَله السَّبُعُ الذي حرَّمه اللهُ تعالى بقولِه: {وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ}. ولم يُدْرِكْ ذكاتَه.

onu yemesi kendisine helal olmaz ; çünkü o, Allah Teâlâ'nın: {وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ} “yırtıcı hayvanın yediği” sözüyle haram kıldığı şeylerdendir ve kesimine yetişememiştir.

وإنما قلنا: ذلك أولى الأقوالِ في ذلك بالصوابِ؛ لتظاهرِ الأخبارِ عن رسولِ اللهِ ﷺ بما حدَّثنا به ابن حميدٍ، قال: ثنا ابن المباركِ، عن عاصم بن سليمانَ الأحولِ، عن الشعبيِّ، عن عديِّ بن حاتمٍ، أنه سأَل النبيَّ ﷺ عن الصيد، فقال: "إذا أرسلتَ كلبَك فاذكُرِ اسمَ اللهِ عليه، فإن أدْرَكتَه وقد قتَل وأكَل منه، فلا تَأْكُلْ منه شيئًا، فإنما أَمْسَك على نفسِه" .

Bizim bu hususta: "Bu, doğruya en yakın görüştür" dememizin sebebi, Resûlullah'tan (sallallâhu aleyhi ve sellem) gelen rivayetlerin birbirini desteklemesidir. Nitekim bize İbn Humeyd rivayet edip dedi ki: Bize İbnu'l-Mübârek, Âsım b. Süleymân el-Ahvel'den, o eş-Şa'bî'den, o da Adiy b. Hâtim'den rivayet etti ki o, Peygamber'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) avı sormuş, [Resûlullah] da şöyle buyurmuştur: "Köpeğini saldığında üzerine Allah'ın adını an. Şayet ona [avı] öldürmüş ve ondan yemiş olarak yetişirsen, ondan hiçbir şey yeme; çünkü o ancak kendi nefsi için tutmuştur" .

حدَّثنا أبو كريبٍ وأبو هشامٍ الرفاعيُّ، قالا: ثنا محمدُ بنُ فضيلٍ، عن بيانِ بن بشرٍ، عن عامرٍ، عن عديِّ بن حاتمٍ، قال: سأَلتُ رسولَ اللهِ ﷺ فقلتُ : إنا قومٌ نَتَصَيَّدُ بهذه الكلابِ، فقال: "إذا أرسلْتَ كلابَك المُعَلَّمةَ، وذكَرتَ اسم اللهِ عليها ، فكُلْ ما أَمْسَكْن عليك وإن قتَلْن، إلا أن يَأْكُلَ الكلبُ، فإن أكَل فلا تَأْكُلْ، فإني أخافُ أن يكونَ إنما حبَسه على نفسِه" .

Bize Ebû Küreyb ve Ebû Hişâm er-Rifâî rivayet edip dediler ki: Bize Muhammed b. Fudayl, Beyân b. Bişr'den, o Âmir'den, o da Adiy b. Hâtim'den rivayet etti; dedi ki: Resûlullah'a (sallallâhu aleyhi ve sellem) sorup dedim ki : "Biz bu köpeklerle avlanan bir topluluğuz." Buyurdu ki: "Eğitilmiş köpeklerini saldığında ve üzerlerine Allah'ın adını andığında , öldürmüş olsalar bile senin için tuttukları şeyi ye; köpek yemiş olursa müstesna. Eğer yerse sen yeme; çünkü ben onun [avı] sadece kendi nefsi için alıkoymuş olmasından korkarım" .

فإن قال قائلٌ: فما أنت قائلٌ فيما حدَّثك به عمرانُ بنُ بكّارٍ الكَلاعيُّ، قال:

Eğer birisi: "İmrân b. Bekkâr el-Kelâî'nin sana rivayet ettiği şu hususta ne dersin?" derse; [o] dedi ki:

ثنا عبدُ العزيزِ بنُ موسى، قال: ثنا محمدُ بنُ دينارٍ، عن أبي إياسٍ، عن سعيدِ بن المسيَّبِ، عن سلمانَ الفارسيِّ، عن النبيّ ﷺ، قال: "إذا أرْسَل الرجلُ كلبَه على الصيدِ، فأدْرَكه وقد أكَل منه، فلْيأْكُلْ ما بقِى" ؟

Bize Abdülazîz b. Mûsâ rivayet edip dedi ki: Bize Muhammed b. Dînâr, Ebû İyâs'tan, o Saîd b. el-Müseyyeb'den, o Selmân el-Fârisî'den, o da Peygamber'den (sallallâhu aleyhi ve sellem) rivayet etti; şöyle buyurmuştur: "Kişi köpeğini ava salar da ona avdan yemiş olarak yetişirse, geriye kalanı yesin" ?

قيل: هذا خبرٌ [في إسنادِه] نظرٌ، فإن سعيدًا غيرُ معلومٍ له سماعٌ من سلمانَ، والثقاتُ مِن أهلِ الآثارِ يَقِفون هذا الكلامَ على سلمانَ ويَرْوُونه عنه من قيلِه غيرَ مرفوعٍ إلى النبيِّ ﷺ، والحفاظُ الثقاتُ إِذا تَتَابَعوا على نقلِ شيءٍ بصفةٍ، فخالَفهم واحدٌ منفردٌ وليس له حفظُهم، كانت الجماعةُ الأثباتُ أحقَّ بصحةِ ما نقَلوا مِن الفردِ الذي ليس له حفظُهم. وإذا كان الأمرُ في الكلبِ على ما ذكَرْتُ مِن أنه إذا أكَل مِن الصيدِ فغيرُ مُعَلَّمٍ، فكذلك حكمُ كلِّ جارحةٍ؛ في أن ما أكَل منها مِن الصيدِ فغيرُ مُعَلَّمٍ، لا يَحِلُّ له أكلُ صيدِه، إلا أن يُدْرِكَ ذكاتَه.

Şöyle denilir: Bu haber, [isnadında] eleştiriye açık bir haberdir. Zira Saîd'in Selmân'dan işittiği bilinmemektedir. Hadis ehlinin güvenilir ravileri ise bu sözü Selmân'da durdurmakta (mevkuf kılmakta) ve Peygamber'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) merfu kılmaksızın onun kendi sözü olarak rivayet etmektedirler. Güvenilir hafızlar bir şeyi belirli bir şekilde aktarmada ittifak ettiklerinde, onların hıfzına sahip olmayan tek bir kişi onlara muhalefet ederse, güvenilir çoğunluk , onların hıfzına sahip olmayan tek kişinin naklettiğine nispetle naklettiklerinin sıhhatine daha layıktır. Köpek avdan yediğinde eğitilmemiş olduğu hususunda durum zikrettiğim gibi olunca, bütün av hayvanlarının hükmü de böyledir; avdan yiyen av hayvanı eğitilmemiş sayılır ve kesimine yetişmedikçe avını yemek helal olmaz.

القولُ في تأويلِ قولِه: {فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ}.

Allah Teâlâ'nın: {فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ} “Onların sizin için tuttuklarından yiyin” sözünün tevili hakkında.