Binûn

İsrâ Suresi — 7. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

قَالَ: وَمَا هُوَ قلت: إِنَّه يزْعم لنا أَنه خرج من أَرْضنَا أَرض الْحرم فِي لَيْلَة فجَاء مَسْجِدكُمْ هَذَا مَسْجِد إيليا وَرجع إِلَيْنَا فِي تِلْكَ اللَّيْلَة قبل الصَّباح قَالَ: وبطريق إيليا عِنْد رَأس قَيْصر

[Kayser]: "O nedir?" dedi. Ben: "O, bizim memleketimizden, Harem bölgesinden bir gecede çıkıp sizin şu mescidinize, İlyâ (Kudüs) Mescidi'ne geldiğini ve aynı gecede sabahtan önce bize geri döndüğünü iddia ediyor" dedim. [Ebû Süfyân] dedi ki: İlyâ'nın patriği de Kayser'in başucundaydı.

قَالَ البطريق: قد علمت تِلْكَ اللَّيْلَة

Patrik: "Ben o geceyi biliyorum" dedi.

فَنظر إِلَيْهِ قَيْصر فَقَالَ مَا علمك بِهَذَا قَالَ: إِنِّي كنت لَا أَبيت لَيْلَة حَتَّى أغلق أَبْوَاب الْمَسْجِد فَلَمَّا كَانَت تِلْكَ اللَّيْلَة أغلقت الْأَبْوَاب كلهَا غير بَاب وَاحِد غلبني فاستعنت عَلَيْهِ عمالي وَمن يحضرني كلهم فعالجته فَلم نستطع أَن نحركه كَأَنَّمَا نزاول بِهِ جبلا فدعوت الناجرة فنظروا إِلَيْهِ فَقَالُوا هَذَا بَاب سقط عَلَيْهِ [] التجاق والبنيان فَلَا نستطيع أَن نحركه حَتَّى نصبح فَنَنْظُر من ايْنَ أَتَى فَرَجَعت وَتركته مَفْتُوحًا فَلَمَّا أَصبَحت غَدَوْت فَإِذا الْحجر الَّذِي من زَاوِيَة الْبَاب مثقوب وَإِذا فِيهِ أثر مربط الدَّابَّة فَقلت لِأَصْحَابِي مَا حبس هَذَا الْبَاب اللَّيْلَة إِلَّا على نَبِي فقد صلى اللَّيْلَة فِي مَسْجِدنَا

Bunun üzerine Kayser ona bakıp: "Bunu nereden biliyorsun?" dedi. [Patrik] şöyle dedi: "Ben mescidin kapılarını kapatmadan hiçbir gece yatmazdım. O gece olunca, biri hariç bütün kapıları kapattım; o bir kapı bana üstün geldi [kapanmadı]. Bunun üzerine işçilerimden ve yanımda bulunanların hepsinden yardım istedim, onunla uğraştık fakat onu kımıldatamadık; sanki bir dağla uğraşıyorduk. Marangozları çağırdım, baktılar ve: 'Bu, üzerine yapının ağırlığı binmiş bir kapıdır; sabaha çıkıp nereden kaynaklandığını görünceye kadar onu kımıldatamayız' dediler. Ben de dönüp onu açık bıraktım. Sabah olunca erkenden gittim; bir de baktım ki kapının köşesindeki taş delinmiş ve orada bir binek hayvanının bağlanma izi var! Bunun üzerine arkadaşlarıma: 'Bu kapı bu gece ancak bir peygamber için tutulup [kapanmadı]; o bu gece mescidimizde namaz kıldı' dedim."

فَقَالَ قَيْصر: يَا معشر الرّوم أَلَيْسَ تعلمُونَ أَن

Bunun üzerine Kayser şöyle dedi: "Ey Rum topluluğu! Bilmiyor musunuz ki...

بَين عِيسَى وَبَين السَّاعَة نَبِي بشركم بِهِ عِيسَى ﵇ وَهَذَا هُوَ النَّبِي الَّذِي بشر بِهِ عِيسَى فأجيبوه إِلَى مَا دعل إِلَيْهِ

...İsâ ile kıyamet arasında, İsâ aleyhisselâm'ın size müjdelediği bir peygamber vardır! İşte bu, İsâ'nın müjdelediği peygamberdir; öyleyse sizi davet ettiği şeye icabet edin!"

فَلَمَّا رأى نفورهم قَالَ: يَا معشر الرّوم دعَاكُمْ ملككم يختبركم كَيفَ صلابتكم فِي دينكُمْ فشتمتموه وسببتموه وَهُوَ بَين أظْهركُم فَخَروا لَهُ سجدا

[Kayser] onların kaçıştığını/hoşnutsuzluğunu görünce: "Ey Rum topluluğu! Kralınız dininizdeki metanetinizi sınamak için sizi çağırdı; oysa siz aranızdayken ona sövüp saydınız" dedi. Bunun üzerine ona secdeye kapandılar.

وَأخرج الوَاسِطِيّ فِي فَضَائِل بَيت الْمُقَدّس عَن كَعْب ﵁: أَن النَّبِي ﷺ لَيْلَة أسرِي بِهِ وقف الْبراق فِي الْموقف الَّذِي كَانَ يقف فِيهِ الْأَنْبِيَاء ثمَّ دخل من بَاب النَّبِي وَجِبْرِيل ﵇ أَمَامه فأضاء لَهُ ضوء كَمَا تضيء الشَّمْس ثمَّ تقدم جِبْرِيل ﵇ أَمَامه حَتَّى كَانَ من شَامي الصَّخْرَة فَأذن جِبْرِيل ﵇ وَنزلت الْمَلَائِكَة ﵈ من السَّمَاء وَحشر الله لَهُم الْمُرْسلين ﵈ فَأَقَامَ الصَّلَاة ثمَّ تقدم جِبْرِيل ﵇ فصلى النَّبِي ﷺ بِالْمَلَائِكَةِ وَالْمُرْسلِينَ ثمَّ تقدم قُدَّام ذَلِك إِلَى مَوضِع فَوضع لَهُ مرقاة من ذهب ومرقاة من فضَّة وَهُوَ الْمِعْرَاج حَتَّى عرج جِبْرِيل وَالنَّبِيّ ﷺ إِلَى السَّمَاء

Vâsıtî, Fedâil-i Beyti'l-Makdis'te Kâ'b radıyallâhu anh'tan rivayet ettiğine göre: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem İsrâ gecesinde Burak'ı peygamberlerin durdurduğu durakta durdurdu, sonra Peygamber kapısından girdi; Cibrîl aleyhisselâm onun önündeydi ve ona güneşin aydınlattığı gibi bir ışık parıldadı. Sonra Cibrîl aleyhisselâm onun önünde ilerleyip Sahra'nın Şam tarafına [kuzeyine] geldi. Cibrîl aleyhisselâm ezan okudu, melekler aleyhimüsselâm gökten indi ve Allah elçileri aleyhimüsselâm onlar için topladı; ardından kamet getirdi. Sonra Cibrîl aleyhisselâm öne geçti ve Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem meleklere ve elçilere namaz kıldırdı. Sonra bunun önündeki bir yere ilerledi; onun için altından bir basamak ve gümüşten bir basamak konuldu -ki o Miraç'tır- nihayet Cibrîl ve Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem göğe yükseldiler.

وَأخرج الوَاسِطِيّ من طَرِيق أبي حُذَيْفَة مُؤذن بَيت الْمُقَدّس عَن جدته أَنَّهَا رَأَتْ صَفِيَّة زوج النَّبِي ﵂ وكعبا ﵁ يَقُول: لَهَا يَا أم الْمُؤمنِينَ صلي هَهُنَا فَإِن النَّبِي ﷺ صلى بالنبيين ﵈ حِين أسرِي بِهِ هَهُنَا وَأَوْمَأَ أَبُو حُذَيْفَة بِيَدِهِ على الْقبْلَة القصوى فِي دبر الصَّخْرَة

Vâsıtî, Beytülmakdis müezzini Ebû Huzeyfe tarikinden ninesinin şöyle dediğini rivayet etti: O, Peygamber'in sallallâhu aleyhi ve sellem eşi Safiyye'yi radıyallâhu anhâ ve Kâ'b'ı radıyallâhu anh görmüştü; Kâ'b ona şöyle diyordu: "Ey Müminlerin Annesi! Burada namaz kıl, zira Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem İsrâ gecesinde peygamberlere aleyhimüsselâm burada namaz kıldırmıştı." Ebû Huzeyfe eliyle Sahra'nın arkasındaki en uzak kıble tarafına işaret etti.

وَأخرج الوَاسِطِيّ عَن الْوَلِيد بن مُسلم ﵁ قَالَ: حَدثنِي بعض أشياخنا أَن رَسُول الله ﷺ لما ظهر على بَيت الْمُقَدّس لَيْلَة أسرِي بِهِ فَإِذا عَن يَمِين الْمَسْجِد وَعَن يسَاره نوران ساطعان فَقلت يَا جِبْرِيل مَا هَذَانِ النوران قَالَ: أما هَذَا الَّذِي عَن يَمِينك فَإِنَّهُ محراب أَخِيك دَاوُد ﵇ وَأما هَذَا الَّذِي عَن يسارك فعلى قبر أختك مَرْيَم

Vâsıtî, Velîd b. Müslim'den radıyallâhu anh rivayet etti: Şeyhlerimizden biri bana anlattı ki Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem İsrâ gecesinde Beytülmakdis'e ulaştığında mescidin sağında ve solunda parıldayan iki nûr gördü ve: "Ey Cibrîl! Bu iki nûr nedir?" dedi. [Cibrîl]: "Sağındaki şu nûra gelince, o kardeşin Dâvûd'un aleyhisselâm mihrabıdır; solundaki şu nûra gelince, o da kız kardeşin Meryem'in kabri üzerindedir" dedi.

وَأخرج ابْن إِسْحَق وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن الْحسن بن الْحُسَيْن ﵁ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: بَينا أَنا نَائِم فِي الْحجر جَاءَنِي جِبْرِيل فهمزني بِرجلِهِ فَجَلَست فَلم أر شَيْئا فعدت لمضجعي فَجَاءَنِي الثَّانِيَة فهمزني بقدمه فَجَلَست فَلم أر شَيْئا فعدت لمضجعي فَجَاءَنِي فهمزني بقدمه فَجَلَست فَأخذ بعضدي فَقُمْت مَعَه فَخرج إِلَى بَاب الْمَسْجِد فَإِذا دَابَّة أَبيض بَين الْحمار والبغل لَهُ فِي فَخذيهِ جناحتن يحفز بهما رجلَيْهِ يضع يَده فِي مُنْتَهى طرفه فَحَمَلَنِي ثمَّ

İbn İshâk, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, el-Hasan b. el-Huseyn'den radıyallâhu anh rivayet etti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Ben Hicr'de uyurken Cibrîl bana geldi ve ayağıyla beni dürttü. Oturdum fakat bir şey göremedim, tekrar yatağıma döndüm. İkinci defa geldi ve ayağıyla beni dürttü. Oturdum fakat bir şey göremedim, tekrar yatağıma döndüm. Tekrar geldi ve ayağıyla beni dürttü; oturdum, kolumdan tuttu, onunla beraber kalktım. Mescidin kapısına çıktı; bir de baktım ki eşek ile katır arasında beyaz bir binek; uyluklarında arka ayaklarını hızlandırdığı iki kanadı var, ön ayağını gözünün gördüğü en son noktaya basıyor. Beni ona bindirdi, sonra...

خرج لَا يفوتني وَلَا أفوته

...çıktı; ne o beni geçiyordu ne de ben onu geçiyordum."

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم من طَرِيق السّديّ عَن أبي مَالك وَأبي صَالح عَن ابْن عَبَّاس ﵄ وَعَن مرّة الْهَمدَانِي عَن ابْن مَسْعُود ﵁ فِي قَوْله: {سُبْحَانَ الَّذِي أسرى بِعَبْدِهِ} الْآيَة

İbn Ebî Hâtim es-Süddî tarikinden, Ebû Mâlik ve Ebû Sâlih'ten, onlar İbn Abbâs'tan radıyallâhu anhümâ; ve Mürre el-Hemedânî'den, o İbn Mes'ûd'dan radıyallâhu anh: {سُبْحَانَ الَّذِي أسرى بِعَبْدِهِ} “Kendisine âyetlerimizden bir kısmını gösterelim diye kulunu bir gece Mescid-i Harâm'dan çevresini bereketlendirdiğimiz Mescid-i Aksâ'ya götüren Allah'ın şânı ne yücedir!” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etti:

قَالَ: أَتَى جِبْرِيل النَّبِي ﷺ بِمَكَّة فَحَمله على الْبراق فَسَار بِهِ إِلَى بَيت الْمُقَدّس فَمر بِأبي سُفْيَان فِي بعض الطَّرِيق وَهُوَ يحتلب نَاقَة فنفرت من حس الْبراق فأهرقت اللَّبن فسب أَبُو سُفْيَان من نفرها ونَدَّ جمل لَهُم أَوْرَق فَذهب إِلَى بعض الْمِيَاه فطلبوه فَأَخَذُوهُ وَمر بواد فَنفخ عَلَيْهِ من ريح الْمسك فَسَأَلَ جِبْرِيل ﵇ مَا هَذَا الرّيح فَقَالَ: هَؤُلَاءِ أهل بَيت من الْمُسلمين حرقوا بالنَّار فِي الله ﷿

Dedi ki: Cibrîl, Mekke'de Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem geldi, onu Burak'a bindirdi ve onunla Beytülmakdis'e doğru yol aldı. Yolun bir kısmında Ebû Süfyân'a rastladı; o bir deveyi sağıyordu, deve Burak'ın sesinden ürktü ve sütü döktü. Ebû Süfyân onu ürkütene sövdü. Onlara ait kül rengi bir deve de kaçıp su başlarından birine gitti; onu arayıp yakaladılar. Sonra bir vadiden geçti, üzerine misk kokusu esti. Cibrîl'e aleyhisselâm: "Bu koku nedir?" diye sordu. Cibrîl: "Bunlar, Allah [azze ve celle] yolunda ateşle yakılmış Müslüman bir ev halkıdır" dedi.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن عبد الله بن حِوَالَة الْأَزْدِيّ ﵁ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: رَأَيْت لَيْلَة أسرِي بِي عمودا أَبيض كَأَنَّهُ لؤلؤة تحمله الْمَلَائِكَة قلت: مَا تحملون قَالُوا: عَمُود الْإِسْلَام أمرنَا أَن نضعه بِالشَّام

İbn Ebî Hâtim, Abdullah b. Havâle el-Ezdî'den radıyallâhu anh rivayet etti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "İsrâ gecesinde, meleklerin taşıdığı inci gibi beyaz bir sütun gördüm. 'Neyi taşıyorsunuz?' dedim. 'İslam'ın sütununu; onu Şam'a koymakla emrolunduk' dediler."

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة ﵁ فِي قَوْله: {سُبْحَانَ الَّذِي أسرى بِعَبْدِهِ} قَالَ: أسرِي بِهِ من شعب أبي طَالب

İbn Ebî Hâtim, Katâde'den radıyallâhu anh {سُبْحَانَ الَّذِي أسرى بِعَبْدِهِ} “Kulunu bir gece yürüten [Allah'ın şânı ne yücedir]” ayeti hakkında: "O, Ebû Tâlib Geçidi'nden götürüldü" dediğini rivayet etti.

وَأخرج ابْن إِسْحَق وَابْن جرير عَن عَائِشَة ﵂ قَالَت: مَا فقدت جَسَد رَسُول الله وَلَكِن الله أسرى بِرُوحِهِ

İbn İshâk ve İbn Cerîr, Âişe'den radıyallâhu anhâ rivayet etti: "Resûlullah'ın [sallallâhu aleyhi ve sellem] cesedini kaybetmedim, fakat Allah onun ruhunu yürüttü/isra ettirdi."

وَأخرج ابْن إِسْحَق وَابْن جرير عَن مُعَاوِيَة بن أبي سُفْيَان: أَنه كَانَ إِذا سُئِلَ عَن مسرى رَسُول الله ﷺ قَالَ: كَانَت رُؤْيا من الله صَادِقَة

İbn İshâk ve İbn Cerîr, Muâviye b. Ebî Süfyân'dan rivayet etti: O, Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem İsrâ'sı hakkında sorulduğunda: "O, Allah'tan gelen sâdık bir rüyaydı" derdi.

وَأخرج ابْن النجار فِي تَارِيخه عَن أنس ﵁ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: أَتَانِي جِبْرِيل بِالْبُرَاقِ فَقَالَ لَهُ أَبُو بكر ﵁: قد رَأَيْتهَا يَا رَسُول الله قَالَ: صفها لي قَالَ: بَدَنَة

İbnü'n-Neccâr Târîh'inde Enes'ten radıyallâhu anh rivayet etti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Cibrîl bana Burak'ı getirdi" buyurdu. Ebû Bekir radıyallâhu anh ona: "Onu gördüm ey Allah'ın Resûlü!" dedi. [Resûlullah]: "Onu bana tarif et" dedi. [Ebû Bekir]: "İri gövdeli/besiliydi" dedi.

قَالَ: صدقت قد رَأَيْتهَا يَا أَبَا بكر

[Resûlullah]: "Doğru söyledin, onu görmüşsün ey Ebû Bekir!" buyurdu.

وَأخرج الْخَطِيب عَن أنس ﵁ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: لما أسرِي بِي إِلَى السَّمَاء قربني الله تَعَالَى حَتَّى كَانَ بيني وَبَينه كقاب قوسين أَو أدنى لَا بل أدنى وَعَلمنِي المسميات قَالَ: يَا مُحَمَّد قلت: لبيْك يَا رب قَالَ: هَل غمك أَن جعلتك آخر النَّبِيين قلت: يَا رب لَا

Hatîb, Enes'ten radıyallâhu anh rivayet etti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Göğe çıkarıldığımda Allah Teâlâ beni o kadar yaklaştırdı ki benimle O'nun arası iki yay aralığı kadar veya daha az, hayır bilakis daha da az oldu ve bana isimleri öğretti. 'Ey Muhammed!' buyurdu. 'Buyur Rabbim!' dedim. 'Seni peygamberlerin sonuncusu kılmam seni kederlendirdi mi?' buyurdu. 'Hayır Rabbim!' dedim."

قَالَ: فَهَل غم أمتك أَن جعلتهم آخر الْأُمَم قلت: يَا رب لَا قَالَ: أبلغ أمتك مني السَّلَام - وَأخْبرهمْ أَنِّي جعلتهم آخر الْأُمَم لأفضح الْأُمَم عِنْدهم وَلَا أفضحهم عِنْد الْأُمَم

[Allah]: "Peki, ümmetini son ümmet kılmam onları kederlendirdi mi?" buyurdu. "Hayır Rabbim!" dedim. [Allah] buyurdu ki: "Ümmetine benden selam ilet ve onlara haber ver ki, diğer ümmetleri onların yanında rüsva edeyim de onları diğer ümmetlerin yanında rüsva etmeyeyim diye kendilerini son ümmet kıldım."

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن أم هَانِئ ﵂ قَالَت: قَالَ رَسُول الله ﷺ لما أسرِي بِهِ: إِنِّي أُرِيد أَن أخرج إِلَى قُرَيْش فَأخْبرهُم فَكَذبُوهُ وَصدقه أَبُو بكر الصّديق ﵁ فَسُمي يَوْمئِذٍ الصّديق

Taberânî, Ümmü Hânî'den radıyallâhu anhâ rivayet etti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem İsrâ gecesinin sabahında: "Kureyş'in yanına çıkıp onlara haber vermek istiyorum" buyurdu. Onlar onu yalanladılar, Ebû Bekir es-Sıddîk radıyallâhu anh ise onu doğruladı; bu sebeple o gün "Sıddîk" olarak isimlendirildi.

وَأخرج ابْن جرير من طَرِيق ابْن شهَاب ﵁ قَالَ: أَخْبرنِي ابْن الْمسيب وَأَبُو سَلمَة بن عبد الرَّحْمَن أَن رَسُول الله ﷺ أسرِي بِهِ على الْبراق - وَهِي دَابَّة إِبْرَاهِيم الَّتِي كَانَ يزور عَلَيْهَا الْبَيْت الْحَرَام يَقع حافرها مَوضِع طرفها

İbn Cerîr, İbn Şihâb'dan radıyallâhu anh rivayet etti: İbnü'l-Müseyyeb ve Ebû Seleme b. Abdirrahmân bana haber verdiler ki Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Burak üzerinde gece yürütüldü. O, İbrâhim'in Beyt-i Harâm'ı üzerinde ziyaret ettiği bir binek olup tırnağı gözünün gördüğü en son noktaya basardı.

قَالَ: فمرت بعير من عيرات قُرَيْش - بواد من تِلْكَ الأودية فنفر بعير عَلَيْهِ غِرَارَتَانِ سَوْدَاء وزرقاء حَتَّى أَتَى رَسُول الله ﷺ إيليا فَأتي بقدحين قدح خمر وقدح لبن فَأخذ رَسُول الله ﷺ اللَّبن

Dedi ki: Kureyş kervanlarından bir kervanın yanından -o vadilerden bir vadide- geçti; üzerinde biri siyah, diğeri mavi iki çuval bulunan bir deve ürktü. Nihayet Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem İlyâ'ya vardı. Kendisine iki kadeh getirildi; bir kadeh şarap ve bir kadeh süt. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem sütü aldı.

قَالَ لَهُ جِبْرِيل ﵇: هديت إِلَى الْفطْرَة لَو أخذت قدح الْخمر غوت أمتك

Cibrîl aleyhisselâm ona: "Fıtrata iletildin; şayet şarap kadehini alsaydın ümmetin azardı" dedi.

قَالَ ابْن شهَاب ﵁: فَأَخْبرنِي ابْن الْمسيب أَن رَسُول الله ﷺ لَقِي هُنَاكَ إِبْرَاهِيم ومُوسَى وَعِيسَى فنعتهم رَسُول الله ﷺ فَقَالَ: أما مُوسَى فَضرب رجل الرَّأْس كَأَنَّهُ من رجال شنوأة وَأما عِيسَى فَرجل أَحْمَر كَأَنَّمَا خرج من ديماس فَأشبه من رَأَيْت بِهِ عُرْوَة بن مَسْعُود الثَّقَفِيّ وَأما إِبْرَاهِيم فَأَنا أشبه وَلَده بِهِ

İbn Şihâb radıyallâhu anh dedi ki: İbnü'l-Müseyyeb bana haber verdi ki Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem orada İbrâhim, Mûsâ ve Îsâ ile karşılaştı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onları nitelendirip şöyle buyurdu: "Mûsâ'ya gelince, o dalgalı saçlı, sanki Şenûe erkeklerinden biri gibiydi. Îsâ'ya gelince, o sanki hamamdan yeni çıkmış gibi pembe-beyaz tenli bir adamdı; gördüklerim içinde ona en çok benzeyen Urve b. Mes'ûd es-Sekafî'dir. İbrâhim'e gelince, onun çocukları içinde ona en çok benzeyen benim."

فَلَمَّا رَجَعَ رَسُول الله حدث قُريْشًا أَنه أسرِي بِهِ فَارْتَد نَاس كثير بَعْدَمَا أَسْلمُوا

Resûlullah [sallallâhu aleyhi ve sellem] döndüğünde Kureyş'e gece yürütüldüğünü anlattı; bunun üzerine Müslüman olduktan sonra birçok insan dinden döndü.

قَالَ أَبُو سَلمَة: فَأتى أَبُو بكر الصّديق ﵁ فَقيل لَهُ: هَل لَك فِي صَاحبك يزْعم أَنه أسرِي بِهِ إِلَى بَيت الْمُقَدّس ثمَّ رَجَعَ فِي لَيْلَة وَاحِدَة

Ebû Seleme dedi ki: Ebû Bekir es-Sıddîk'a radıyallâhu anh gelindi ve ona: "Arkadaşından haberin var mı? Beytülmakdis'e gece götürüldüğünü, sonra aynı gecede geri döndüğünü iddia ediyor!" denildi.

قَالَ أَبُو بكر ﵁: أَو قَالَ ذَلِك قَالُوا: نعم

Ebû Bekir radıyallâhu anh: "Bunu gerçekten söyledi mi?" dedi. "Evet" dediler.

قَالَ: فَأشْهد إِن كَانَ قَالَ ذَلِك لقد صدق

[Ebû Bekir]: "Şahitlik ederim ki eğer bunu söylediyse kesinlikle doğru söylemiştir" dedi.

قَالُوا: أفتشهد أَنه جَاءَ الشَّام فِي لَيْلَة وَاحِدَة قَالَ: إِنِّي أصدقه بأبعد من ذَلِك أصدقه بِخَبَر السَّمَاء

"Onun bir gecede Şam'a gidip geldiğine şahitlik eder misin?" dediler. [Ebû Bekir]: "Ben onu bundan daha ötesinde doğruluyorum; göğün haberinde [vahyinde] onu doğruluyorum" dedi.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق فِي المُصَنّف عَن ابْن جريج قَالَ نَافِع بن جُبَير ﵁ وَغَيره: لما أصبح النَّبِي من اللَّيْلَة الَّتِي أسرِي بِهِ فِيهَا لم يرعه إِلَّا جِبْرِيل عَلَيْهِ الشَّمْس يتدلى حِين زاغت الشَّمْس وَلذَلِك سميت الأولى فَأمر بِلَالًا يَصِيح فِي النَّاس الصَّلَاة جَامِعَة فَاجْتمعُوا فصلى جِبْرِيل بِالنَّبِيِّ ﷺ وَصلى النَّبِي ﷺ للنَّاس طوّل الرَّكْعَتَيْنِ الْأَوليين ثمَّ قصروا فِي الْبَاقِيَتَيْنِ ثمَّ سلم جِبْرِيل ﵇ على النَّبِي ﷺ وَسلم النَّبِي ﷺ على النَّاس ثمَّ فِي الْعَصْر عمل مثل ذَلِك فَفَعَلُوا كَمَا فعلوا فِي الظّهْر ثمَّ نزل فِي أول اللَّيْل فصيح الصلاةُ جَامِعَة فصلى جِبْرِيل ﵇ للنَّبِي ﷺ وَصلى النَّبِي ﷺ للنَّاس طوّل فِي

Abdürrezzâk el-Musannef'te İbn Cüreyc'den rivayet etti: Nâfi' b. Cübeyr radıyallâhu anh ve başkaları dediler ki: Peygamber [sallallâhu aleyhi ve sellem] İsrâ'ya erdirildiği gecenin sabahına çıktığında, güneş tepe noktasından batıya kaydığı sırada Cibrîl'in aniden aşağı doğru inmesiyle karşılaştı; bundan dolayı bu namaza 'el-Ûlâ' (ilk namaz) denildi. Bunun üzerine [Peygamber] Bilâl'e insanlara 'es-Salâtü câmiatün' (cemaatle namaza gelin) diye seslenmesini emretti. Toplandılar; Cibrîl Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem de insanlara namaz kıldırdı. İlk iki rekatı uzun kıldırdı, sonra diğer iki rekatta kısa tuttular. Ardından Cibrîl aleyhisselâm Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem de insanlara selam verdi. Sonra ikindide de aynısını yaptı; öğlede yaptıklarını yaptılar. Sonra gecenin ilk vaktinde indi, 'es-Salâtü câmiatün' diye seslenildi. Cibrîl aleyhisselâm Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem de insanlara namaz kıldırdı; ...da uzun tuttu.

الأولتين وَقصر فِي الثَّالِثَة ثمَّ سلم جِبْرِيل ﵇ على النَّبِي ﷺ ثمَّ سلم النَّبِي ﷺ على النَّاس ثمَّ لما ذهب ثلث اللَّيْل نزل فصيح الصَّلَاة جَامِعَة فَاجْتمعُوا فصلى جِبْرِيل ﵇ للنَّبِي ﷺ وَصلى النَّبِي ﷺ للنَّاس فَقَرَأَ فِي الأولتين فطوّل وجَهَرَ وَقصر فِي الْبَاقِيَتَيْنِ ثمَّ سلم جِبْرِيل على النَّبِي ﷺ وَالنَّبِيّ ﷺ على النَّاس ثمَّ لما طلع الْفجْر صِيحَ الصَّلَاة جَامِعَة فصلى جِبْرِيل ﵇ للنَّبِي ﷺ وَصلى النَّبِي ﷺ للنَّاس فَقَرَأَ فيهمَا وجهر وَطول وَرفع صَوته ثمَّ سلم جِبْرِيل ﵇ على النَّبِي ﷺ وَسلم النَّبِي على النَّاس

İlk iki rekatı [uzun tuttu] ve üçüncü rekatı kısa kıldı. Sonra Cibrîl aleyhisselâm Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem, sonra Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem insanlara selam verdi. Sonra gecenin üçte biri geçince indi; 'es-Salâtü câmiatün' diye seslenildi, toplandılar. Cibrîl aleyhisselâm Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem de insanlara namaz kıldırdı; ilk iki rekatta okuyup uzattı ve açıktan okudu, diğer iki rekatı kısa tuttu. Sonra Cibrîl Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem de insanlara selam verdi. Sonra fecir doğunca 'es-Salâtü câmiatün' diye seslenildi. Cibrîl aleyhisselâm Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem de insanlara namaz kıldırdı; her iki rekatta okuyup açıktan okudu, uzattı ve sesini yükseltti. Sonra Cibrîl aleyhisselâm Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem, Peygamber de insanlara selam verdi.

وَأخرج أَبُو بكر الوَاسِطِيّ فِي كتاب فَضَائِل بَيت الْمُقَدّس عَن عَليّ بن أبي طَالب ﵁ قَالَ: كَانَت الأَرْض مَاء فَبعث الله تَعَالَى ريحًا فمسحت المَاء مسحا فظهرت الأَرْض زبدة فَقَسمهَا أَربع قطع: خلق من قِطْعَة مَكَّة وَالثَّانيَِة مَكَّة وَالثَّالِثَة بَيت الْمُقَدّس وَالرَّابِعَة الْكُوفَة

Ebû Bekir el-Vâsıtî, Fedâil-i Beyti'l-Makdis kitabında Ali b. Ebî Tâlib'den radıyallâhu anh rivayet etti: "Yeryüzü su idi; Allah Teâlâ bir rüzgâr gönderdi ve o suyu süpürüp savurdu, böylece yeryüzü köpük gibi ortaya çıktı. Onu dört parçaya böldü: Bir parçadan Mekke'yi yarattı, ikincisinden Mekke'yi, üçüncüsünden Beytülmakdis'i ve dördüncüsünden Kûfe'yi yarattı."

وَقَالَ الوَاسِطِيّ ﵁ عَن وهب بن مُنَبّه ﵁ قَالَ: إِن دَاوُد ﵇ أَرَادَ أَن يعلم عدد بني إِسْرَائِيل كم هم فَبعث نقباء وعرفاء وَأمرهمْ أَن يرفعوا إِلَيْهِ مَا بلغ عَددهمْ فعتب الله عَلَيْهِ لذَلِك وَقَالَ: قد علمت أَنِّي وعدت إِبْرَاهِيم أَن أبارك فِيهِ وَفِي ذُريَّته حَتَّى أجعلهم كعدد الذَّر وأجعلهم لَا يُحْصى عَددهمْ وَأَرَدْت أَن تعلم عَددهمْ إِنَّه لَا يُحْصى عَددهمْ فَاخْتَارُوا إثنين أَن أبتليكم بِالْجُوعِ ثَلَاث سِنِين أَو أسلط عَلَيْكُم الْعَدو ثَلَاثَة أشهر أَو الْمَوْت ثَلَاثَة أَيَّام فَأَشَارَ بذلك دَاوُد ﵇ على بني إِسْرَائِيل فَقَالُوا مَا لنا بِالْجُوعِ ثَلَاث سِنِين صَبر وَلَا بالعدوّ ثَلَاثَة أشهر صَبر فَلَيْسَ لَهُم تقية فَإِن كَانَ لَا بُد فالموت بِيَدِهِ لَا بِيَدِهِ غَيره

Vâsıtî radıyallâhu anh, Vehb b. Münebbih'ten radıyallâhu anh rivayet etti: Dâvûd aleyhisselâm İsrâiloğullarının sayısının kaç olduğunu bilmek istedi; bu sebeple temsilciler ve görevliler gönderip sayılarının neye ulaştığını kendisine bildirmelerini emretti. Bundan dolayı Allah ona itap etti ve şöyle buyurdu: "Benim İbrâhim'e kendisini ve zürriyetini bereketlendirip onları zerreler sayısınca kılacağımı ve sayılarının sayılamayacak hale getireceğimi vaat ettiğimi biliyordun. Sen ise onların sayısını bilmek istedin; oysa onların sayısı sayılamaz! [Şu üçünden birini] seçin: Sizi üç yıl açlıkla imtihan etmem veya üzerinize üç ay düşmanı musallat kılmam ya da üç gün ölüm [salgını vermem]." Dâvûd aleyhisselâm bunu İsrâiloğullarına danıştı. Onlar: "Bizim üç yıl açlığa sabrımız yoktur, üç ay düşmana da sabrımız yoktur, onlara karşı bir korunağımız da olmaz. Eğer mutlaka biri olacaksa ölüm O'nun elindedir, O'ndan başkasının elinde değildir" dediler.

فَمَاتَ مِنْهُم فِي سَاعَة أُلُوف كَثِيرَة مَا يدْرِي عَددهمْ فَلَمَّا رأى ذَلِك دَاوُد ﵇ شقّ عَلَيْهِ مَا بلغه من كَثْرَة الْمَوْت فَسَأَلَ الله ودعا فَقَالَ: يَا رب أَنا آكل الحامض وَبَنُو إِسْرَائِيل تدرس أَنا طلبت ذَلِك وَأمرت بِهِ بني إِسْرَائِيل فَمَا كَانَ من شَيْء فَبِي وارفع عَن بني إِسْرَائِيل

Böylece onlardan bir saat içinde sayısı bilinmeyen nice binler öldü. Dâvûd aleyhisselâm bunu görünce, ölümün çokluğuna dair kendisine ulaşan haber ona pek ağır geldi. Allah'a yalvarıp dua etti ve şöyle dedi: "Yâ Rabbi! Ekşiyi ben yedim de İsrâiloğullarının mı dişleri kamaşıyor? Bunu ben talep ettim ve İsrâiloğullarına ben emrettim; ne ceza varsa bana olsun, İsrâiloğullarından [bu belayı] kaldır!"

فَاسْتَجَاب لَهُ وَرفع عَنْهُم الْمَوْت فَرَأى دَاوُد ﵇ الْمَلَائِكَة ﵈ سالين سيوفهم يغمدونها يرفعون فِي سلم من ذهب من الصَّخْرَة فَقَالَ دَاوُد: هَذَا مَكَان يَنْبَغِي أَن يبْنى فِيهِ لله مَسْجِد أَو تكرمة وَأَرَادَ أَن يَأْخُذ فِي بُنْيَانه فَأوحى الله إِلَيْهِ: هَذَا بَيت الْمُقَدّس وَإنَّك بسطت يدك

[Allah] onun duasını kabul etti ve onlardan ölümü kaldırdı. Dâvûd aleyhisselâm meleklerin aleyhimüsselâm kılıçlarını sıyırmışken kınlarına soktuklarını ve Sahra'dan altından bir merdivenle yukarı çıktıklarını gördü. Dâvûd: "Burası Allah için bir mescit veya bir hürmetgâh yapılması gereken bir yerdir" dedi ve inşasına başlamak istedi. Bunun üzerine Allah ona şöyle vahyetti: "Burası Beytülmakdis'tir; fakat sen elini...

فِي الدِّمَاء فلست ببانيه وَلَكِن ابْن لَك اسْمه سُلَيْمَان أسلمه من الدِّمَاء

...kanlara bulaştırdın, onu sen inşa edemezsin; lakin Süleyman adında bir oğlun [inşa edecek], onu kanlardan koruyacağım."

فَلَمَّا ملك سُلَيْمَان ﵊ بناه وشرفه فَلَمَّا أَرَادَ سُلَيْمَان ﵇ أَن يبنيه قَالَ للشياطين: إِن الله ﷿ أَمرنِي أَن أبني بَيْتا لَهُ لَا يقطع فِيهِ حجر بحديدة

Süleyman aleyhisselâm hükümdar olunca onu inşa etti ve yüceltti. Süleyman aleyhisselâm onu inşa etmek isteyince şeytanlara: "Allah [azze ve celle] bana, içinde hiçbir taşın demirle kesilmeyeceği bir ev inşa etmemi emretti" dedi.

فَقَالَت الشَّيَاطِين: لَا يقدر على هَذَا إِلَّا شَيْطَان فِي الْبَحْر لَهُ مشربَة يردهَا فَانْطَلقُوا إِلَى مشْربَته فأخرجوا ماءها وَجعلُوا مَكَانَهُ خمرًا فجَاء يشرب فَوجدَ ريحًا فَقَالَ شَيْئا وَلم يشرب فَلَمَّا اشْتَدَّ ظمؤه جَاءَ فَشرب فَأخذ فَبَيْنَمَا هم فِي الطَّرِيق إِذا هم بِرَجُل يَبِيع الثوم بالبصل فَضَحِك ثمَّ مر بِامْرَأَة تكهن لقوم فَضَحِك فَلَمَّا انْتهى إِلَى سُلَيْمَان أخبر بضحكه فَسَأَلَهُ فَقَالَ: مَرَرْت بِرَجُل يَبِيع الدَّوَاء بالداء ومررت بِامْرَأَة تكهن وتحتها كنز لَا تعلم بِهِ

Şeytanlar: "Buna ancak denizde yaşayan, uğradığı bir su kaynağı olan bir şeytanın gücü yeter" dediler. Onun su kaynağına gidip suyunu boşalttılar ve yerine şarap koydular. O [şeytan] içmeye gelince kokusunu aldı, bir şeyler söyledi ve içmedi. Susuzluğu şiddetlenince gelip içti ve [sarhoş olunca] yakalandı. Yolda giderlerken sarımsağı soğan karşılığında satan bir adama rastladılar; [şeytan] güldü. Sonra bir topluluğa kâhinlik yapan bir kadına rastladı; yine güldü. Süleyman'ın yanına varınca onun gülüşü haber verildi. [Süleyman] ona [sebebini] sordu; o da şöyle dedi: "İlacı dert karşılığında satan bir adama rastladım [ona güldüm]; kâhinlik yapan ve altında kendisinin habersiz olduğu bir hazine bulunan bir kadına rastladım [ona güldüm]."

فَذكر لَهُ شَأْن الْبناء فَأمر أَن يُؤْتى بِقدر من نُحَاس لَا تقلها الْبَقر

[Süleyman] ona binanın durumunu anlattı. Bunun üzerine o, sığırların dahi taşıyamayacağı bakırdan bir kazanın getirilmesini emretti.

فجعلوها على فروخ النسْر فَفَعَلُوا ذَلِك فَأقبل إِلَيْهِ فَلم يصل إِلَى فروخه فعلا فِي جوّ السَّمَاء ثمَّ تدلى فَأقبل بِعُود فِي منقاره فَوَضعه على الْقدر فانفلقت فعمدوا إِلَى ذَلِك الْعود فَأَخَذُوهُ فَعَلمُوا [فعملوا] بِهِ الْحِجَارَة

Onu bir kartalın yavrularının üzerine kapattılar -bunu yaptılar-. Kartal yavrularına doğru geldi fakat onlara ulaşamadı. Göğün boşluğuna yükseldi, sonra süzülüp indi; gagasında bir tahta parçasıyla geldi ve onu kazanın üzerine koydu; kazan yarıldı! Bunun üzerine o tahta parçasına yönelip onu aldılar ve onunla taşları işlediler.

وَأخرج ابْن سعد عَن سَالم أبي النَّضر ﵁ قَالَ: لما كثر الْمُسلمُونَ فِي عهد عمر ﵁ ضَاقَ بهم الْمَسْجِد فَاشْترى عمر ﵁ مَا حول الْمَسْجِد من الدّور إِلَّا دَار الْعَبَّاس بن عبد الْمطلب وَحجر أُمَّهَات الْمُؤمنِينَ

İbn Sa'd, Sâlim Ebü'n-Nadr'dan radıyallâhu anh rivayet etti: Ömer radıyallâhu anh döneminde Müslümanlar çoğalınca mescit onlara dar geldi. Bunun üzerine Ömer radıyallâhu anh, Abbas b. Abdilmuttalib'in evi ve Müminlerin Annelerinin odaları hariç mescidin etrafındaki evleri satın aldı.

فَقَالَ عمر ﵁ للْعَبَّاس: يَا أَبَا الْفضل إِن مَسْجِد الْمُسلمين فِي مَسْجِدهمْ قد ضَاقَ بهم وَقد ابتعت مَا حوله من الْمنَازل نوسع بِهِ على الْمُسلمين فِي مَسْجِدهمْ إِلَّا دَارك وَحجر أُمَّهَات الْمُؤمنِينَ

Ömer radıyallâhu anh Abbâs'a: "Ey Ebe'l-Fadl! Müslümanların mescidi onlara dar geldi. Evin ve Müminlerin Annelerinin odaları hariç, etrafındaki evleri Müslümanların mescidini genişletmek amacıyla satın aldım" dedi.

قَالَ عمر: فَأَما حجر أُمَّهَات الْمُؤمنِينَ فَلَا سَبِيل إِلَيْهَا وَأما دَارك فبعينها بِمَا شِئْت من بَيت مَال الْمُسلمين أوسع بهَا فِي مَسْجِدهمْ

Ömer dedi ki: "Müminlerin Annelerinin odalarına gelince onlara bir yol [dokunma imkânı] yoktur. Evine gelince, onu Müslümanların beytülmâlinden dilediğin fiyata bana sat ki onunla mescitlerini genişleteyim."

فَقَالَ الْعَبَّاس ﵁: مَا كنت لأَفْعَل

Abbâs radıyallâhu anh: "Ben bunu yapacak değilim" dedi.

فَقَالَ عمر ﵁: اختر مني أحدى ثَلَاث: إِمَّا أَن تبيعنيها بِمَا شِئْت من بَيت مَال الْمُسلمين وَإِمَّا أَن أحطك حَيْثُ شِئْت من الْمَدِينَة وأبنيها لَك من بَيت مَال الْمُسلمين وَإِمَّا أَن تصدق بهَا على الْمُسلمين فيوسع بهَا فِي مَسْجِدهمْ

Ömer radıyallâhu anh: "Benden şu üç şeyden birini seç: Ya Müslümanların beytülmâlinden dilediğin fiyata bana satarsın ya Medine'nin dilediğin yerinde sana bir arsa tahsis ederim ve Müslümanların beytülmâlinden sana onu inşa ederim ya da Müslümanlara onu bağışlarsın da mescitleri onunla genişletilir" dedi.

فَقَالَ: لَا وَلَا وَاحِدَة مِنْهَا

[Abbâs]: "Hayır, bunlardan hiçbirini kabul etmiyorum" dedi.

فَقَالَ عمر ﵁: اجْعَل بيني وَبَيْنك من شِئْت

Ömer radıyallâhu anh: "Benimle aranda [hakem olarak] kimi dilersen belirle" dedi.

فَقَالَ أبي بن كَعْب ﵁ فَانْطَلقَا إِلَى أبي فقصا عَلَيْهِ الْقِصَّة

[Abbâs], Übey b. Kâ'b'ı radıyallâhu anh [hakem] belirledi. İkisi Übey'e gittiler ve olayı ona anlattılar.

فَقَالَ أبي ﵁: إِن شئتما حدثتكما بِحَدِيث سمعته من رَسُول الله ﷺ

Übey radıyallâhu anh: "Eğer isterseniz size Resûlullah'tan sallallâhu aleyhi ve sellem işittiğim bir hadisi rivayet edeyim" dedi.

فَقَالَا: حَدثنَا

İkisi: "Bize rivayet et" dediler.

فَقَالَ: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: إِن الله أوحى إِلَى دَاوُد ابْن لي بَيْتا أُذْكَرُ فِيهِ فَخط لَهُ هَذِه

[Übey] dedi ki: Resûlullah'ı sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyururken işittim: "Allah Dâvûd'a: 'Bana içinde anılacağım bir ev inşa et' diye vahyetti. Bunun üzerine onun için şu

الخطة - خطة بَيت الْمُقَدّس - فَإِذا بربعها زَاوِيَة بَيت من بني إِسْرَائِيل فَسَأَلَ دَاوُد أَن يَبِيعهُ إِيَّاه فَأبى فَحدث دَاوُد نَفسه أَن يَأْخُذهُ مِنْهُ فَأوحى الله إِلَيْهِ: أَن يَا دَاوُد أَمرتك أَن تبني لي بَيْتا أذكر فِيهِ فَأَرَدْت أَن تدخل فِي بَيْتِي الْغَصْب وَلَيْسَ من شأني الْغَصْب وَإِن عُقُوبَتك أَن لَا تبنيه قَالَ: يَا رب فَمن وَلَدي قَالَ: من ولدك

planı -Beytülmakdis'in planını- çizdi. Bir de baktı ki onun bir köşesinde İsrâiloğullarından bir adamın evi var. Dâvûd onu kendisine satmasını istedi, adam ise yanaşmadı. Dâvûd içinden onu zorla almayı geçirdi. Bunun üzerine Allah ona şöyle vahyetti: 'Ey Dâvûd! Sana benim için içinde anılacağım bir ev inşa etmeni emrettim, sense evime gasp sokmak istedin! Oysa gasp benim şânımdan değildir. Senin cezan onu inşa edememendir.' [Dâvûd]: 'Ey Rabbim! O halde çocuğumdan [biri mi inşa edecek]?' dedi. [Allah]: 'Çocuğundan [biri]' buyurdu."

قَالَ: فَأخذ عمر ﵁ بِمَجَامِع ثِيَاب أبي بن كَعْب ﵁ وَقَالَ: جئْتُك بِشَيْء فَجئْت بِمَا هُوَ أَشد مِنْهُ لتخرجنّ مِمَّا قلت فجَاء يَقُودهُ حَتَّى أدخلهُ الْمَسْجِد فأوقفه على حَلقَة من أَصْحَاب رَسُول الله ﷺ فيهم أَبُو ذَر ﵁

Dedi ki: Bunun üzerine Ömer radıyallâhu anh, Übey b. Kâ'b'ın radıyallâhu anh elbisesinin yakasından tuttu ve: "Sana bir meseleyle geldim, sense bundan daha çetin bir şey getirdin! Söylediğin bu şeye kesinlikle bir delil getireceksin!" dedi. Onu çekerek mescide soktu ve aralarında Ebû Zerr'in de radıyallâhu anh bulunduğu Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem ashâbından bir halkanın başına dikti.

فَقَالَ أبي ﵁: إِنِّي نشدت الله رجلا سمع رَسُول الله ﷺ يذكر حَدِيث بَيت الْمُقَدّس حَيْثُ أَمر الله تَعَالَى دَاوُد أَن يبنيه إِلَّا ذكره

Übey radıyallâhu anh: "Allah Teâlâ'nın Dâvûd'a onu inşa etmesini emrettiği zamanki Beytülmakdis hadisini Resûlullah'tan sallallâhu aleyhi ve sellem işiten kimseye Allah adına yemin verdiriyorum; mutlaka bunu dile getirsin!" dedi.

فَقَالَ أَبُو ذَر: أَنا سمعته من رَسُول الله ﷺ

Ebû Zerr: "Onu Resûlullah'tan sallallâhu aleyhi ve sellem ben işittim" dedi.

وَقَالَ آخر: أَنا سمعته من رَسُول الله ﷺ

Bir başkası da: "Onu Resûlullah'tan sallallâhu aleyhi ve sellem ben de işittim" dedi.

فَأرْسل أَبَيَا

Bunun üzerine [Ömer], Übey'i bıraktı.

فَأقبل أبي على عمر ﵁ فَقَالَ: يَا عمر أتتهمني على حَدِيث رَسُول الله ﷺ فَقَالَ عمر: يَا أَبَا الْمُنْذر لَا وَالله مَا اتهمتك عَلَيْهِ وَلَكِنِّي كرهت أَن يكون الحَدِيث عَن رَسُول الله ﷺ ظَاهرا

Übey, Ömer'e radıyallâhu anh dönüp: "Ey Ömer! Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem hadisi konusunda beni itham mı ediyorsun?" dedi. Ömer: "Ey Ebü'l-Münzir! Hayır, vallahi seni bu konuda itham etmedim; fakat Resûlullah'tan sallallâhu aleyhi ve sellem gelişigüzel hadis rivayet edilmesini hoş görmedim" dedi.

قَالَ: وَقَالَ عمر ﵁ للْعَبَّاس ﵁: اذْهَبْ فَلَا أعرض لَك فِي ذَلِك

Dedi ki: Ömer radıyallâhu anh, Abbâs'a radıyallâhu anh: "Git, bu hususta sana artık müdahale etmiyorum" dedi.

فَقَالَ الْعَبَّاس ﵁: أما إِذْ فعلت هَذَا فَإِنِّي تَصَدَّقت بهَا على الْمُسلمين أوسع بهَا عَلَيْهِم فِي مَسْجِدهمْ فَأَما وَأَنت تخاصمني فَلَا

Abbâs radıyallâhu anh: "Madem böyle yaptın, ben de mescitlerini kendilerine genişletmek üzere onu Müslümanlara bağışladım. Fakat sen benimle çekişirken bunu yapmazdım" dedi.

فَخط لَهُ عمر ﵁ دَاره الَّتِي هِيَ لَهُ الْيَوْم وبناها من بَيت مَال الْمُسلمين

Bunun üzerine Ömer radıyallâhu anh, bugün de kendisine ait olan evinin sınırlarını onun için çizdi ve onu Müslümanların beytülmâlinden inşa etti.

وَأخرج ابْن سعد عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ: كَانَت للْعَبَّاس دَار بِالْمَدِينَةِ فَقَالَ عمر ﵁: هبها لي أَو بِعَينهَا حَتَّى أدخلها فِي الْمَسْجِد فَأبى

İbn Sa'd, İbn Abbâs'tan radıyallâhu anhümâ rivayet etti: Abbâs'ın Medine'de bir evi vardı. Ömer radıyallâhu anh: "Mescide katabilmem için onu bana bağışla ya da sat" dedi. Fakat [Abbâs] yanaşmadı.

قَالَ: اجْعَل بيني وَبَيْنك رجلا من أَصْحَاب رَسُول الله ﷺ فَجعلَا أبي بن كَعْب ﵁ بَينهمَا فَقضى أبي على عمر

[Ömer]: "Benimle aranda Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem ashâbından bir adamı [hakem] tayin et" dedi. Aralarında Übey b. Kâ'b'ı radıyallâhu anh hakem kıldılar. Übey de Ömer'in aleyhine hükmetti.

فَقَالَ عمر ﵁: مَا من أَصْحَاب رَسُول الله أحد أجرأ عَليّ من أبي

Ömer radıyallâhu anh: "Resûlullah'ın ashâbından bana karşı Übey'den daha cüretkâr hiç kimse yoktur!" dedi.

قَالَ: إِذْ أنصح لَك يَا أَمِير الْمُؤمنِينَ أما علمت قصَّة الْمَرْأَة أَن دَاوُد ﵇ لما بنى بَيت الْمُقَدّس ادخل فِيهِ بَيت امْرَأَة بِغَيْر إِذْنهَا فَلَمَّا بلغ حجر لرجال منع بناءه فَقَالَ: أَي رب إِذْ منعتني فَفِي عَقبي من بعدِي

[Übey]: "Sana nasihat ettiğim için [böyle davranıyorum], ey Müminlerin Emîri! Kadının kıssasını bilmedin mi? Dâvûd aleyhisselâm Beytülmakdis'i inşa ettiği zaman, izni olmaksızın bir kadının evini oraya dahil etti. [İnşaat] adam boyu taşa ulaştığında inşası engellendi. Bunun üzerine [Dâvûd]: 'Ey Rabbim! Madem beni engelledin, [bu inşaat] benden sonra neslime mi nasip olacak?' dedi."

فَلَمَّا كَانَ بعد قَالَ لَهُ الْعَبَّاس ﵁: أَلَيْسَ قد قضيت لي قَالَ: بلَى

Daha sonra Abbâs radıyallâhu anh ona: "Benim lehime hükmetmedin mi?" dedi. [Ömer]: "Evet" dedi.

قَالَ: فَهِيَ لَك قد جَعلتهَا لله

[Abbâs]: "O halde o senindir, onu Allah için [vakf]ettim" dedi.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق فِي المُصَنّف عَن سعيد بن الْمسيب ﵁ قَالَ:

Abdurrezzâk el-Musannef'te Saîd b. el-Müseyyeb'den radıyallâhu anh rivayet etti:

أَرَادَ عمر بن الْخطاب ﵁ أَن يَأْخُذ دَار الْعَبَّاس بن عبد الْمطلب ليزِيد بهَا فِي الْمَسْجِد فَأبى الْعَبَّاس ﵁ أَن يُعْطِيهَا إِيَّاه

Ömer b. el-Hattâb radıyallâhu anh, mescidi onunla genişletmek için Abbâs b. Abdilmuttalib'in evini almak istedi. Abbâs radıyallâhu anh ise onu kendisine vermekten kaçındı.

فَقَالَ عمر ﵁ لآخذنها

Bunun üzerine Ömer radıyallâhu anh: "Onu mutlaka alacağım" dedi.

قَالَ: فَاجْعَلْ بيني وَبَيْنك أبي بن كَعْب

[Abbâs]: "O halde benimle aranda Übey b. Kâ'b'ı [hakem] kıl" dedi.

قَالَ: نعم فَأتيَا أَبَيَا فذكرا لَهُ فَقَالَ أبي ﵁: أوحى الله إِلَى سُلَيْمَان بن دَاوُد ﵇ أَن يَبْنِي بَيت الْمُقَدّس وَكَانَت أَرض لرجل فَاشْترى مِنْهُ الأَرْض فَلَمَّا أعطَاهُ الثّمن قَالَ: الَّذِي أَعْطَيْتنِي خير أم الَّذِي أخذت مني قَالَ: بل الَّذِي أخذت مِنْك

[Ömer]: "Olur" dedi. Übey'e gelip durumu ona anlattılar. Übey radıyallâhu anh dedi ki: "Allah, Süleyman b. Dâvûd'a aleyhisselâm Beytülmakdis'i inşa etmesini vahyetti. Orada bir adama ait bir arsa vardı; [Süleyman] arsayı ondan satın aldı. Ona bedelini verince adam: 'Bana verdiğin mi daha hayırlı yoksa benden aldığın mı?' dedi. [Süleyman]: 'Bilakis senden aldığım' dedi.

قَالَ: فَإِنِّي لَا أُجِيز ثمَّ اشْتَرَاهَا مِنْهُ بِشَيْء أَكثر من ذَلِك فَصنعَ الرجل مثل ذَلِك مرَّتَيْنِ أَو ثَلَاثًا فَاشْترط عَلَيْهِ سُلَيْمَان ﵇: أَنِّي أبتاعها مِنْك على حكمك وَلَا تَسْأَلنِي أَيهمَا خير

[Adam]: 'O halde ben [satışı] onaylamıyorum' dedi. Sonra [Süleyman] onu bundan daha fazla bir bedelle satın aldı. Adam bunu iki veya üç kez tekrarladı. Bunun üzerine Süleyman aleyhisselâm ona: 'Onu senin belirleyeceğin hüküm üzere senden satın alıyorum ve bana hangisinin daha hayırlı olduğunu sormayacaksın' şartını koştu.

قَالَ: نعم

[Adam]: 'Kabul' dedi.

فاشتراها مِنْهُ بحكمة فاحتكم إثني عشر ألف قِنْطَار ذَهَبا فتعاظم ذَلِك سُلَيْمَان أَن يُعْطِيهِ فَأوحى الله إِلَيْهِ إِن كنت تعطيه من شَيْء هُوَ لَك فَأَنت أعلم وَإِن كنت تعطيه من رزقنا فأعطه حَتَّى يرضى

Böylece onu onun hükmüyle satın aldı; adam da on iki bin kantar altın istedi. Süleyman bunu ona vermeyi çok buldu. Bunun üzerine Allah ona şöyle vahyetti: 'Eğer ona kendine ait bir şeyden veriyorsan sen daha iyi bilirsin; fakat eğer ona bizim rızkımızdan veriyorsan, razı oluncaya kadar ona ver!'

قَالَ: فَفعل

Dedi ki: Bunun üzerine [Süleyman] öyle yaptı.

قَالَ: وَإِنِّي أرى أَن عباسا ﵁ أَحَق بداره حَتَّى يرضى

[Übey]: 'Ben de Abbâs'ın radıyallâhu anh, razı edilinceye kadar evi üzerinde daha hak sahibi olduğu görüşündeyim' dedi.

قَالَ الْعَبَّاس ﵁: فَإذْ قضيت فَإِنِّي أجعلها صَدَقَة على الْمُسلمين

Abbâs radıyallâhu anh: 'Madem böyle hükmettin, ben de onu Müslümanlara sadaka olarak veriyorum' dedi."

وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن زيد بن أسلم قَالَ: كَانَ للْعَبَّاس بن عبد الْمطلب دَار إِلَى جنب مَسْجِد الْمَدِينَة فَقَالَ لَهُ عمر ﵁ بِعَينهَا

Abdurrezzâk, Zeyd b. Eslem'den rivayet etti: Abbâs b. Abdilmuttalib'in Medine mescidinin bitişiğinde bir evi vardı. Ömer radıyallâhu anh ona: "Onu bana sat" dedi.

وَأَرَادَ عمر أَن يدخلهَا فِي الْمَسْجِد فَأبى الْعَبَّاس أَن يَبِيعهَا إِيَّاه

Ömer onu mescide dahil etmek istiyordu. Fakat Abbâs onu kendisine satmaktan kaçındı.

فَقَالَ عمر ﵁: فهبها لي فَأبى

Ömer radıyallâhu anh: "O halde onu bana bağışla" dedi; o yine kaçındı.

فَقَالَ عمر: فوسعها أَنْت فِي الْمَسْجِد

Ömer: "O halde mescide bizzat sen kat" dedi.

فَأبى فَقَالَ عمر: لَا بُد لَك من إِحْدَاهُنَّ فَأبى عَلَيْهِ

Yine yanaşmadı. Ömer: "Bunlardan birini mutlaka yapmalısın" dedi; o yine kabul etmedi.

قَالَ: فَخذ بيني وَبَيْنك رجلا

[Abbâs]: "Benimle aranda bir adamı [hakem] tut" dedi.

فأخذا أبي بن كَعْب فاختصما إِلَيْهِ فَقَالَ أبي لعمر: مَا أرى أَن تخرجه من دَاره حَتَّى ترضيه: فَقَالَ لَهُ عمر: أَرَأَيْت قضاءك هَذَا فِي كتاب الله أم سنة من رَسُول الله ﷺ قَالَ أبي: بل سنة من رَسُول الله ﷺ

Übey b. Kâ'b'ı [hakem] tuttular ve davalarını ona götürdüler. Übey, Ömer'e: "Onu razı etmedikçe evinden çıkarabileceğini düşünmüyorum" dedi. Ömer ona: "Bu hükmünün Allah'ın Kitabı'nda mı yoksa Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem bir sünnetinde mi olduğunu söylersin?" dedi. Übey: "Bilakis Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem sünnetindedir" dedi.

فَقَالَ عمر: وَمَا ذَاك قَالَ: إِنِّي سَمِعت رَسُول الله يَقُول: إِن سُلَيْمَان بن دَاوُد لما بنى بَيت الْمُقَدّس جعل كلما بنى حَائِطا أصبح منهدماً فَأوحى الله إِلَيْهِ أَن لَا تبن فِي حق رجل حَتَّى ترضيه فَتَركه عمر ﵁ فوسعها الْعَبَّاس ﵁ بعد ذَلِك فِي الْمَسْجِد

Ömer: "O nedir?" dedi. [Übey] dedi ki: Resûlullah'ı şöyle buyururken işittim: "Süleyman b. Dâvûd Beytülmakdis'i inşa ettiği zaman, her ne zaman bir duvar örse sabahında yıkılıyordu. Bunun üzerine Allah ona, bir kimsenin mülkünde kendisini razı etmedikçe bina yapmamasını vahyetti." Bunun üzerine Ömer radıyallâhu anh onu bıraktı; Abbâs radıyallâhu anh daha sonra onu mescide [bizzat] dahil ederek genişletti.

وَأخرج الوَاسِطِيّ عَن سعيد بن الْمسيب ﵁ قَالَ: لما أَمر الله تَعَالَى دَاوُد أَن يَبْنِي بَيت الْمُقَدّس قَالَ: يَا رب وَأَيْنَ أبنيه قَالَ: حَيْثُ ترى الْملك شاهراً

Vâsıtî, Saîd b. el-Müseyyeb'den radıyallâhu anh rivayet etti: Allah Teâlâ Dâvûd'a Beytülmakdis'i inşa etmesini emrettiğinde: "Ey Rabbim! Onu nereye inşa edeyim?" dedi. [Allah]: "Meleği kılıcını kınından çekmiş olarak

سَيْفه قَالَ: فَرَآهُ فِي ذَلِك الْمَكَان

gördüğün yere" buyurdu. [Râvi] dedi ki: Onu o yerde gördü.

فَأخذ دَاوُد ﵇ فَأَسَّسَ قَوَاعِده وَرفع حَائِطه فَلَمَّا ارْتَفع انْهَدم

Bunun üzerine Dâvûd aleyhisselâm [işe] koyulup temellerini attı ve duvarını yükseltti. Duvar yükselince yıkıldı.

فَقَالَ دَاوُد ﵇: يَا رب أَمرتنِي أَن أبني لَك بَيْتا فَلَمَّا ارْتَفع هدمته فَقَالَ: يَا دَاوُد إِنَّمَا جعلت خليفتني فِي خلقي لم أَخَذته من صَاحبه بِغَيْر ثمن إِنَّه يبنيه رجل من ولدك فَلَمَّا كَانَ سُلَيْمَان ﵇ ساوم صَاحب الأَرْض بهَا

Dâvûd aleyhisselâm: "Ey Rabbim! Bana senin için bir ev inşa etmemi emrettin; yükselince onu yıktın" dedi. [Allah]: "Ey Dâvûd! Ben seni yarattıklarım üzerinde ancak halifem kıldım; onu sahibinden bedelsiz olarak niçin aldın? Onu senin neslinden bir adam inşa edecektir" buyurdu. Süleyman aleyhisselâm dönemine gelinince, arsa sahibiyle arsa için pazarlık yaptı.

فَقَالَ لَهُ: هِيَ بقنطار فَقَالَ لَهُ سُلَيْمَان ﵇: قد استوجبتها فَقَالَ لَهُ صَاحب الأَرْض: هِيَ خير أم ذَاك قَالَ: لَا بل هِيَ خير قَالَ: فَإِنَّهُ قد بدا لي

Adam ona: "O bir kantar [altın]adır" dedi. Süleyman aleyhisselâm ona: "Onu [bu fiyata] hak kazandım [satın aldım]" dedi. Arsa sahibi ona: "O [arsa] mı daha hayırlı yoksa şu [para] mı?" dedi. [Süleyman]: "Hayır, bilakis o [arsa] daha hayırlıdır" dedi. [Adam]: "O halde vazgeçtim" dedi.

قَالَ: أَو لَيْسَ قد أوجبتها

[Süleyman]: "Onu kesinleştirmemiş miydin?" dedi.

قَالَ: لَا وَلَكِن البيعان بِالْخِيَارِ مَا لم يَتَفَرَّقَا

[Adam]: "Hayır, zira alışveriş yapanlar birbirlerinden ayrılmadıkça muhayyerdirler (cayma hakkına sahiptirler)" dedi.

قَالَ ابْن الْمُبَارك ﵁: هَذَا أصل الْخِيَار

İbnu'l-Mübârek radıyallâhu anh: "Muhayyerliğin aslı budur" dedi.

فَلم يزل يزايده وَيَقُول مثل قَوْله الأول حَتَّى استوجبتها مِنْهُ بِتِسْعَة قناطير فبناه سُلَيْمَان ﵇ حَتَّى فرغ مِنْهُ وتغلقت أَبْوَابهَا فعالجها سُلَيْمَان ﵇ أَن يفتحها فَلم تنفتح حَتَّى قَالَ فِي دُعَائِهِ: بصلوات أبي دَاوُد إِلَّا تفتحت الْأَبْوَاب فتفتحت الْأَبْوَاب

Fiyatı artırmaya ve ilk sözü gibi söylemeye devam etti; nihayetinde onu ondan dokuz kantara satın aldı. Süleyman aleyhisselâm onu bitirinceye kadar inşa etti. Kapıları kilitlendi; Süleyman aleyhisselâm onları açmaya çalıştı fakat açılmadı. Sonunda duasında: "Babam Dâvûd'un namazları hürmetine kapılar açılsın!" deyince kapılar açıldı.

قَالَ: ففرغ لَهُ سُلَيْمَان ﵇: عشرَة آلَاف من قراء بني إِسْرَائِيل خَمْسَة آلَاف بِاللَّيْلِ وَخَمْسَة آلَاف بِالنَّهَارِ وَلَا تَأتي سَاعَة من ليل وَلَا نَهَار إِلَّا الله ﷿ يعبد فِيهِ

Dedi ki: Süleyman aleyhisselâm onun için İsrâiloğullarının kurrâsından (ibadet ehli okuyucularından) on bin kişiyi tahsis etti; beş bini gece, beş bini gündüz [ibadet ederdi]. Gece veya gündüzden, içinde Allah'a azze ve celle ibadet edilmeyen hiçbir an geçmezdi.

وَأخرج الوَاسِطِيّ عَن الشَّيْبَانِيّ قَالَ: أوحى الله ﵎ إِلَى دَاوُد ﵇: إِنَّك لم تتمّ بِنَاء بَيت الْمُقَدّس

Vâsıtî, Şeybânî'den rivayet etti: Allah tebâreke ve teâlâ Dâvûd'a aleyhisselâm: "Sen Beytülmakdis'in inşasını tamamlayamayacaksın" diye vahyetti.

قَالَ أَي رب وَلم قَالَ: لِأَنَّك غمرت يدك فِي الدَّم

[Dâvûd]: "Ey Rabbim! Niçin?" dedi. [Allah]: "Çünkü sen elini kana buladın" buyurdu.