أَن صَفْوَان بن أُميَّة بَعثه فِي الْفَتْح بلياي وصقانيس وَالنَّبِيّ ﷺ بِأَعْلَى الْوَادي قَالَ: فَدخلت عَلَيْهِ وَلم أسلم وَلم اسْتَأْذن فَقَالَ النَّبِي ﷺ: ارْجع فَقل السَّلَام عَلَيْكُم
Safvân b. Ümeyye onu [Mekke'nin] fethi sırasında süt, ağız sütü ve küçük salatalıklarla göndermişti; Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem ise vadinin yukarısındaydı. Dedi ki: 'Huzuruna girdim, selam vermedim ve izin istemedim. Bunun üzerine Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem: 'Geri dön ve: 'es-Selâmü aleyküm,
أَأدْخل
gireyim mi?' de' buyurdu.'
وَأخرج قَاسم بن أصبغ وَابْن عبد الْبر فِي التَّمْهِيد عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ: اسْتَأْذن عمر على النَّبِي ﷺ فَقَالَ: السَّلَام على رَسُول الله السَّلَام عَلَيْكُم
Kâsım b. Asbağ ve et-Temhîd'de İbn Abdilberr İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan bildirdi; o şöyle dedi: Ömer, Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanına girmek için izin istedi ve: 'es-Selâmü alâ Rasûlillâh, es-Selâmü aleyküm,
أَيَدْخُلُ عمر وَأخرج ابْن وهب فِي كتاب الْمجَالِس وَابْن أبي شيبَة عَن زيد بن أسلم قَالَ: أَرْسلنِي أبي إِلَى ابْن عمر فَجِئْته فَقلت: أَأَلِجُ فَقَالَ: ادخل
Ömer girebilir mi?' dedi. İbn Vehb Kitâbü'l-Mecâlis'te ve İbn Ebî Şeybe Zeyd b. Eslem'den bildirdi; o şöyle dedi: Babam beni İbn Ömer'e gönderdi. Yanına varıp: 'Gireyim mi?' dedim. 'Gir' dedi.
فَلَمَّا دخلت قَالَ: مرْحَبًا يَا ابْن أخي لَا تقل أَأَلِجُ وَلَكِن قل السَّلَام عَلَيْكُم فَإِذا قَالُوا وَعَلَيْك فَقل
İçeri girdiğimde şöyle dedi: 'Hoş geldin ey kardeşimin oğlu! 'Gireyim mi?' deme; fakat 'es-Selâmü aleyküm' de. Onlar: 'Ve aleyke' dediklerinde,
أَأدْخل فَإِن قَالُوا ادخل فَأدْخل
'Gireyim mi?' de. Şayet 'Gir' derlerse gir.'
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن أم أياس قَالَت: كنت فِي أَربع نسْوَة نستأذن على عَائِشَة فَقلت: ندخل فَقَالَت: لَا
İbn Ebî Hâtim Ümmü İyâs'tan bildirdi; o şöyle dedi: Âişe'nin yanına girmek için izin isteyen dört kadın arasındaydım. 'Girelim mi?' dedim. O: 'Hayır' dedi.
فَقَالَت وَاحِدَة: السَّلَام عَلَيْكُم
Bunun üzerine birimiz: 'es-Selâmü aleyküm,
أندخل قَالَت: ادخُلُوا ثمَّ قَالَت {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا لَا تدْخلُوا بُيُوتًا غير بُيُوتكُمْ حَتَّى تستأنسوا وتسلموا على أَهلهَا}
girelim mi?' dedi. Âişe: 'Girin' dedi; sonra da: {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا لَا تدْخلُوا بُيُوتًا غير بُيُوتكُمْ حَتَّى تستأنسوا وتسلموا على أَهلهَا} “Ey iman edenler! Kendi evlerinizden başka evlere, izin alıp ev halkına selam vermedikçe girmeyin” [ayetini] okudu.
وَأخرج التِّرْمِذِيّ عَن جَابر بن عبد الله قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ السَّلَام قبل الْكَلَام
Tirmizî Câbir b. Abdillâh'tan bildirdi; o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: 'Selam kelamdan öncedir' buyurdu.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالْبُخَارِيّ فِي الْأَدَب عَن أبي هُرَيْرَة
İbn Ebî Şeybe ve el-Edeb'de Buhârî Ebû Hureyre'den bildirdi;
فِيمَن يسْتَأْذن قبل أَن يسلم قَالَ: لَا يُؤذن لَهُ حَتَّى يبْدَأ بِالسَّلَامِ
Selam vermeden önce izin isteyen kimse hakkında: 'Selam ile başlayıncaya kadar ona izin verilmez' dedi.
وَأخرج البُخَارِيّ فِي الْأَدَب عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: إِذا دخل وَلم يقل السَّلَام عَلَيْكُم فَقل: لَا
Buhârî el-Edeb'de Ebû Hureyre'den bildirdi; o şöyle dedi: [Kişi] girip de 'es-Selâmü aleyküm' demezse: 'Hayır,
حَتَّى تَأتي بالمفتاح
anahtarı getirinceye kadar [giremezsin]' de.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن أبي عُبَيْدَة قَالَ: كَانَ عبد الله إِذا دخل الدَّار استأنس تكلم وَرفع صَوته
İbn Ebî Hâtim Ebû Ubeyde'den bildirdi; o şöyle dedi: Abdullah eve girdiği zaman isti'nâsta bulunur; konuşur ve sesini yükseltirdi.
وَأخرج ابْن جرير وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: عَلَيْكُم أَن تستأذنوا على أُمَّهَاتكُم واخواتكم
İbn Cerîr ve Beyhakî İbn Mes'ûd'dan bildirdi; o şöyle dedi: 'Annelerinizin ve kız kardeşlerinizin yanına girerken izin istemeniz gerekir.'
وَأخرج البُخَارِيّ فِي الْأَدَب وَأَبُو دَاوُد عَن أبي هُرَيْرَة ﵁ أَن النَّبِي ﷺ قَالَ إِذا دخل الْبَصَر فَلَا اذن لَهُ
el-Edeb'de Buhârî ve Ebû Dâvûd Ebû Hureyre radıyallâhu anh'tan Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu bildirdi: 'Göz [içeri] girdiği zaman artık izin [hakkı] kalmaz.'
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن عبَادَة بن الصَّامِت أَن رَسُول الله ﷺ سُئِلَ عَن الاسْتِئْذَان فِي الْبيُوت فَقَالَ من دخلت عينه قبل أَن يسْتَأْذن وَيسلم فقد عصى الله وَلَا أذن لَهُ
İbn Merdûye Ubâde b. es-Sâmit'ten bildirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e evlere girmek için izin istemek sorulduğunda şöyle buyurdu: 'Kimin gözü izin isteyip selam vermeden önce [içeri] girerse, o kimse Allah'a isyan etmiştir ve onun için izin [hakkı] yoktur.'
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن أبي أُمَامَة عَن النَّبِي ﷺ قَالَ من كَانَ يشْهد أَنِّي رَسُول الله فَلَا يدْخل على أهل بَيت حَتَّى يسْتَأْنس وَيسلم فَإِذا نظر فِي قَعْر الْبَيْت فقد دخل
Taberânî Ebû Ümâme'den Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu bildirdi: 'Benim Resûlullah olduğuma şehadet eden kimse, isti'nâsta bulunup selam vermedikçe bir ev halkının yanına girmesin. Evin derinliğine/içine baktığı zaman girmiş sayılır.'
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأَبُو دَاوُد وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن هُذَيْل قَالَ: جَاءَ سعد فَوقف على بَاب النَّبِي ﷺ يسْتَأْذن فَقَامَ على الْبَاب فَقَالَ لَهُ النَّبِي ﷺ هَكَذَا عَنْك فَإِنَّمَا الإِستئذان من النّظر
İbn Ebî Şeybe, Ebû Dâvûd ve Şuabü'l-Îmân'da Beyhakî Hüzeyl'den bildirdi; o şöyle dedi: Sa'd gelip Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in kapısında durarak izin istedi; tam kapının önünde durdu. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem ona: 'Şöyle yana dur; çünkü izin istemek ancak bakıştan ötürü [emredilmiş]tir' buyurdu.
وَأخرج البُخَارِيّ فِي الْأَدَب وَأَبُو دَاوُد عَن عبد الله بن بشر قَالَ: كَانَ رَسُول الله صلى الله عَلَيْهِ وَسلم
Buhârî el-Edeb'de ve Ebû Dâvûd Abdullah b. Büsr'den bildirdi; o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem,
إِذا أَتَى بَاب قوم لم يسْتَقْبل الْبَاب من تِلْقَاء وَجهه
bir topluluğun kapısına geldiği zaman kapıyı tam karşısına almazdı;
وَلَكِن من رُكْنه الْأَيْمن أَو الايسر وَيَقُول: السَّلَام عَلَيْكُم السَّلَام عَلَيْكُم وَذَلِكَ أَن الدّور لم يكن عَلَيْهَا يَوْمئِذٍ ستور
fakat kapının sağ veya sol köşesinde durur ve: 'es-Selâmü aleyküm, es-Selâmü aleyküm' derdi. Zira o günlerde evlerin üzerinde perdeler yoktu.
وَأخرج أَحْمد وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ عَن سهل بن سعد قَالَ: اطلع رجل من حجر فِي حجرَة النَّبِي ﷺ وَمَعَهُ مدرى يحك بهَا رَأسه فَقَالَ لَو أعلم أَنَّك تنظر لطعنت بهَا فِي عَيْنك إِنَّمَا جعل الاسْتِئْذَان من أجل الْبَصَر
Ahmed, Buhârî, Müslim, Tirmizî ve Nesâî Sehl b. Sa'd'dan bildirdi; o şöyle dedi: Bir adam, Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in odasındaki bir delikten içeri baktı; o sırada [Nebi'nin] elinde başını kaşıdığı bir demir tarak vardı. [Nebi] şöyle buyurdu: 'Baktığını bilseydim, onu gözüne saplardım. İzin istemek ancak göz [bakışı] sebebiyle konulmuştur.'
وَفِي لفظ: إِنَّمَا جعل الله الإِذن من أجل الْبَصَر
Bir lafızda şöyledir: 'Allah izin istemeyi ancak göz [bakışı] sebebiyle kılmıştır.'
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن سعد بن عبَادَة قَالَ: جِئْت إِلَى النَّبِي ﷺ وَهُوَ فِي بَيته فَقُمْت مُقَابل الْبَاب فاستأذنت فَأَشَارَ إليَّ أَن تبَاعد وَقَالَ هَل الاسْتِئْذَان إِلَّا من أجل النّظر
Taberânî Sa'd b. Ubâde'den bildirdi; o şöyle dedi: Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem evindeyken yanına geldim ve kapının tam karşısında durup izin istedim. Bana kenara çekilmemi işaret etti ve: 'İzin istemek ancak bakıştan ötürü değil midir?' buyurdu.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن قَتَادَة فِي قَوْله {حَتَّى تستأنسوا} قَالَ: هُوَ الاسْتِئْذَان قَالَ: وَكَانَ يُقَال الاسْتِئْذَان ثَلَاث فَمن لم يُؤذن لَهُ فِيهِنَّ فَليرْجع
Abd b. Humeyd, İbn Ebî Hâtim ve Şuabü'l-Îmân'da Beyhakî Katâde'den {حَتَّى تستأنسوا} “İzin isteyinceye kadar” hakkında: 'O, izin istemektir' dediğini bildirdi. [Katâde] dedi ki: 'İzin istemenin üç defa olduğu söylenirdi; bu üçünde kendisine izin verilmeyen kimse geri dönsün.
أما الأولى فَيسمع الْحَيّ
Birincisinde hane halkı işitir,
وَأما الثَّانِيَة فيأخذوا حذرهم
ikincisinde çekidüzen verirler,
وَأما الثَّالِثَة فَإِن شاؤا أذنوا وان شاؤا ردُّوهُ
üçüncüsünde ise dilerlerse izin verirler, dilerlerse geri çevirirler.'
وَأخرج مَالك وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ قَالَ: كنت جَالِسا فِي مجْلِس من مجَالِس الْأَنْصَار فجَاء أَبُو مُوسَى فَزعًا فَقُلْنَا لَهُ: مَا أفزعك قَالَ: أَمرنِي عمر أَن آتيه فَأَتَيْته فاستأذنت ثَلَاثًا فَلم يُؤذن لي فَرَجَعت فَقَالَ: مَا مَنعك أَن تَأتِينِي قلت: قد جِئْت فاستأذنت ثَلَاثًا فَلم يُؤذن لي وَقد قَالَ رَسُول الله ﷺ إِذا اسْتَأْذن أحدكُم ثَلَاثًا فَلم يُؤذن لَهُ فَليرْجع قَالَ: لتَأْتِيني على هَذَا بِالْبَيِّنَةِ فَقَالُوا: لَا يقوم إِلَّا أَصْغَر الْقَوْم فَقَامَ أَبُو سعيد مَعَه فَشهد لَهُ فَقَالَ عمر لأبي مُوسَى: إِنِّي لم أتهمك وَلَكِن الحَدِيث عَن رَسُول الله ﷺ شَدِيد
Mâlik, Buhârî, Müslim ve Ebû Dâvûd Ebû Saîd el-Hudrî'den bildirdi; o şöyle dedi: Ensâr'ın meclislerinden birinde oturuyordum, derken Ebû Mûsâ telaşla geldi. Ona: 'Seni ne telaşlandırdı?' dedik. Dedi ki: 'Ömer bana yanına gelmemi emretti. Yanına varıp üç defa izin istedim, bana izin verilmedi, ben de geri döndüm. Bana: 'Yanımıza gelmekten seni ne alıkoydu?' dedi. 'Geldim ve üç defa izin istedim, bana izin verilmedi; nitekim Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: 'Biriniz üç defa izin ister de kendisine izin verilmezse geri dönsün' buyurmuştur' dedim. Ömer: 'Buna dair bana mutlaka bir delil getireceksin' dedi.' [Meclistekiler]: 'Buna ancak topluluğun en küçüğü kalkıp [şahitlik eder]' dediler. Bunun üzerine Ebû Saîd onunla birlikte kalkıp lehine şahitlik etti. Ömer, Ebû Mûsâ'ya: 'Ben seni itham etmedim; fakat Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayette bulunmak ağır bir sorumluluktur' dedi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن سعيد بن جُبَير فِي قَوْله {لَا تدْخلُوا بُيُوتًا غير بُيُوتكُمْ} يَعْنِي بُيُوتًا لَيست لكم {حَتَّى تستأنسوا وتسلموا} فِيهَا تَقْدِيم يَعْنِي حَتَّى تسلموا ثمَّ تستأذنوا وَالسَّلَام قبل الاسْتِئْذَان {ذَلِكُم} يَعْنِي الاسْتِئْذَان وَالتَّسْلِيم {خير لكم} يَعْنِي أفضل من أَن تدخل من غير إِذن ان لَا تأثموا وَيَأْخُذ أهل الْبَيْت حذرهم {لَعَلَّكُمْ تذكرُونَ} {فَإِن لم تَجدوا فِيهَا أحدا فَلَا تدخلوها حَتَّى يُؤذن لكم} يَعْنِي فِي
İbn Ebî Hâtim Saîd b. Cübeyr'den bildirdi: {لَا تدْخلُوا بُيُوتًا غير بُيُوتكُمْ} “Kendi evlerinizden başka evlere girmeyin” yani size ait olmayan evlere [girmeyin]. {حَتَّى تستأنسوا وتسلموا} “İzin isteyip selam vermedikçe” ifadesinde takdim vardır; yani selam verip sonra izin isteyinceye kadar demektir ve selam izin istemeden öncedir. {ذَلِكُم} “İşte bu” yani izin istemek ve selam vermek, {خير لكم} “sizin için daha hayırlıdır”; yani izinsiz girmekten daha faziletlidir, ta ki günaha girmeyesiniz ve ev halkı da tedbirini alsın. {لَعَلَّكُمْ تذكرُونَ} “Umulur ki düşünüp öğüt alırsınız.” {فَإِن لم تَجدوا فِيهَا أحدا فَلَا تدخلوها حَتَّى يُؤذن لكم} “Eğer orada kimseyi bulamazsanız, size izin verilinceye kadar oraya girmeyin”; yani [şuraya]
الدُّخُول {وَإِن قيل لكم ارْجعُوا فَارْجِعُوا} يَعْنِي لَا تقعدوا وَلَا تقوموا على أَبْوَاب النَّاس {هُوَ أزكى لكم} يَعْنِي الرُّجُوع خير لكم من الْقيام وَالْقعُود على أَبْوَابهم {وَالله بِمَا تَعْمَلُونَ عليم} يَعْنِي بِمَا يكون عليم {لَيْسَ عَلَيْكُم جنَاح} يَعْنِي لَا حرج عَلَيْكُم {أَن تدْخلُوا بُيُوتًا غير مسكونة} يَعْنِي لَيْسَ بهَا سَاكن
giriş konusunda. {وَإِن قيل لكم ارْجعُوا فَارْجِعُوا} “Ve eğer size: 'Geri dönün' denirse hemen dönün” yani insanların kapılarında oturup beklemeyin ve ayakta durmayın. {هُوَ أزكى لكم} “Bu sizin için daha nezih/hayırlıdır” yani geri dönmek, onların kapılarında dikilip oturmaktan sizin için daha hayırlıdır. {وَالله بِمَا تَعْمَلُونَ عليم} “Ve Allah yaptıklarınızı hakkıyla bilendir”; yani olacak olanı hakkıyla bilendir. {لَيْسَ عَلَيْكُم جنَاح} “Sizin için bir günah yoktur” yani size bir vebal yoktur, {أَن تدْخلُوا بُيُوتًا غير مسكونة} “İçinde oturulmayan evlere girmenizde”; yani içinde sakini bulunmayan.
وَهِي الْخَانَات الَّتِي على طرق النَّاس للْمُسَافِر لَا جنَاح عَلَيْكُم أَن تدخلوها بِغَيْر اسْتِئْذَان وَلَا تَسْلِيم {فِيهَا مَتَاع لكم} يَعْنِي مَنَافِع من الْبرد وَالْحر
Bunlar yolcular için insanların yolları üzerinde bulunan hanlardır; oralara izin istemeden ve selam vermeden girmenizde size bir günah yoktur. {فِيهَا مَتَاع لكم} “Orada sizin için bir menfaat vardır”; yani soğuktan ve sıcaktan korunma gibi faydalar.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد فِي قَوْله {فَإِن لم تَجدوا فِيهَا أحدا} يَقُول: إِن لم يكن لكم فِيهَا مَتَاع فَلَا تدخلوها إِلَّا بِإِذن وَفِي قَوْله {لَيْسَ عَلَيْكُم جنَاح} قَالَ: كَانُوا يضعون بطرِيق الْمَدِينَة أقتاباً وامتعات فِي بيُوت لَيْسَ فِيهَا أحد فأحلت لَهُم أَن يدخلوها بِغَيْر إِذن
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim Mücâhid'den {فَإِن لم تَجدوا فِيهَا أحدا} “Eğer orada kimseyi bulamazsanız” hakkında şöyle dediğini bildirdi: Şayet orada size ait bir eşya yoksa, oraya ancak izinle girin. {لَيْسَ عَلَيْكُم جنَاح} “Sizin için bir günah yoktur” hakkında ise şöyle dedi: Medine yolu üzerinde, içinde kimsenin bulunmadığı evlere semerler ve eşyalar bırakırlardı; oraya izinsiz girmeleri kendilerine helal kılındı.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن مُجَاهِد فِي قَوْله {بُيُوتًا غير مسكونة} قَالَ: هِيَ بِالْبُيُوتِ الَّتِي منزلهَا السّفر لَا يسكنهَا أحد
Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir Mücâhid'den {بُيُوتًا غير مسكونة} “İçinde oturulmayan evler” hakkında: 'Bunlar, yolcuların konakladığı ve kimsenin ikamet etmediği evlerdir' dediğini bildirdi.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن مُحَمَّد بن الْحَنَفِيَّة فِي قَوْله {بُيُوتًا غير مسكونة} قَالَ: هِيَ هَذِه الْخَانَات الَّتِي فِي الطّرق
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir Muhammed b. el-Hanefiyye'den {بُيُوتًا غير مسكونة} “İçinde oturulmayan evler” hakkında: 'Bunlar yollardaki şu hanlardır' dediğini bildirdi.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن عَطاء فِي قَوْله {فِيهَا مَتَاع لكم} قَالَ: الْخَلَاء وَالْبَوْل
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim Atâ'dan {فِيهَا مَتَاع لكم} “Orada sizin için bir menfaat vardır” hakkında: 'Hela ihtiyacı ve küçük abdesttir' dediğini bildirdi.
وَأخرج عبد بن حميد عَن عِكْرِمَة فِي قَوْله {بُيُوتًا غير مسكونة} قَالَ: هِيَ الْبيُوت الْخَرِبَةُ لقَضَاء الْحَاجة
Abd b. Humeyd İkrime'den {بُيُوتًا غير مسكونة} “İçinde oturulmayan evler” hakkında: 'Bunlar ihtiyaç gidermek için kullanılan harap evlerdir' dediğini bildirdi.
وَأخرج عبد بن حميد عَن إِبْرَاهِيم النَّخعِيّ
Abd b. Humeyd İbrâhîm en-Nehaî'den bildirdi;
مثله
bunun benzerini rivayet etti.
وَأخرج عبد بن حميد عَن الضَّحَّاك فِي قَوْله {فِيهَا مَتَاع لكم} يَعْنِي الْخَانَات
Abd b. Humeyd Dahhâk'tan {فِيهَا مَتَاع لكم} “Orada sizin için bir menfaat vardır” hakkında: 'Yani hanlardır;
ينْتَفع بهَا من الْمَطَر وَالْبرد
yağmurdan ve soğuktan korunmak için onlardan faydalanılır' dediğini bildirdi.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن قَتَادَة فِي قَوْله {بُيُوتًا غير مسكونة} قَالَ: هِيَ الْبيُوت الَّتِي ينزلها النَّاس فِي أسفارهم لَا أحد فِيهَا وَفِي قَوْله {فِيهَا مَتَاع لكم} قَالَ: بلغَة وَمَنْفَعَة
Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr Katâde'den {بُيُوتًا غير مسكونة} “İçinde oturulmayan evler” hakkında: 'Bunlar, insanların yolculuklarında konakladıkları, içinde kimsenin bulunmadığı evlerdir' dediğini; {فِيهَا مَتَاع لكم} “Orada sizin için bir menfaat vardır” hakkında ise: 'Geçimlik ve faydadır' dediğini bildirdi.
وَأخرج أَبُو يعلى وَابْن جرير وَابْن مرْدَوَيْه عَن أنس قَالَ: قَالَ رجل من الْمُهَاجِرين: لقد طلبت عمري كُله هَذِه الْآيَة فَمَا أدركتها
Ebû Ya'lâ, İbn Cerîr ve İbn Merdûye Enes'ten bildirdi; o şöyle dedi: Muhacirlerden bir adam şöyle dedi: 'Bütün ömrüm boyunca şu ayeti [uygulamayı] arzuladım da ona nail olamadım:
أَن اسْتَأْذن على بعض
Kardeşlerimden bazılarının yanına girmek için
اخواني فَيَقُول لي: ارْجع
izin isteyeyim de bana: 'Geri dön' desin;
فأرجع وَأَنا مغتبط لقَوْله تَعَالَى {وَإِن قيل لكم ارْجعُوا فَارْجِعُوا هُوَ أزكى لكم}
ben de Yüce Allah'ın: {وَإِن قيل لكم ارْجعُوا فَارْجِعُوا هُوَ أزكى لكم} “Ve eğer size: 'Geri dönün' denirse hemen dönün, bu sizin için daha nezih/hayırlıdır” buyruğundan ötürü sevinç ve mutluluk içinde geri döneyim.'
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن مقَاتل بن حَيَّان قَالَ: كَانَ الرجل فِي الْجَاهِلِيَّة إِذا لَقِي صَاحبه لَا يسلم عَلَيْهِ يَقُول: حييت صباحاً
İbn Ebî Hâtim Mukâtil b. Hayyân'dan bildirdi; o şöyle dedi: Câhiliye döneminde kişi arkadaşıyla karşılaştığında ona selam vermez, 'Sabahın hayrolsun',
وحييت مسَاء
'Akşamın hayrolsun' derdi.
وَكَانَ ذَلِك تَحِيَّة الْقَوْم بَينهم وَكَانَ أحدهم ينْطَلق إِلَى صَاحبه فَلَا يسْتَأْذن حَتَّى يقتحم وَيَقُول: قد دخلت
Bu, insanların kendi aralarındaki selamlaşmasıydı. Onlardan biri arkadaşının yanına gider, izin istemeden içeri dalar ve: 'Girdim' derdi.
فَيشق ذَلِك على الرجل وَلَعَلَّه يكون مَعَ أَهله فَغير الله ذَلِك كُله فِي ستر وعفة فَقَالَ {لَا تدْخلُوا بُيُوتًا غير بُيُوتكُمْ} فَلَمَّا نزلت آيَة التَّسْلِيم فِي الْبيُوت والاستئذان فَقَالَ أَبُو بكر: يَا رَسُول الله فَكيف بتجار قُرَيْش الَّذين يَخْتَلِفُونَ بَين مَكَّة وَالْمَدينَة وَالشَّام وَبَيت الْمُقَدّس وَلَهُم بيُوت مَعْلُومَة على الطَّرِيق فَكيف يستأذنون ويسلمون وَلَيْسَ فيهم سكان فَرخص الله فِي ذَلِك
Bu durum adama zor gelirdi, zira belki de eşiyle beraber bulunmaktaydı. Allah bütün bunları örtünme ve iffet doğrultusunda değiştirdi de: {لَا تدْخلُوا بُيُوتًا غير بُيُوتكُمْ} “Kendi evlerinizden başka evlere girmeyin” buyurdu. Evlere girerken selam verme ve izin isteme ayeti inince Ebû Bekir: 'Ey Allah'ın Resûlü! Mekke, Medine, Şam ve Beytülmakdis arasında gidip gelen, yol üzerinde kendilerine ait bilinen evleri bulunan ve içlerinde sakinleri olmayan Kureyşli tüccarların durumu ne olacak? Kimse yokken nasıl izin isteyip selam verecekler?' dedi. Bunun üzerine Allah bu hususta ruhsat verdi.
فَأنْزل الله {لَيْسَ عَلَيْكُم جنَاح أَن تدْخلُوا بُيُوتًا غير مسكونة} بِغَيْر اذن
Böylece Allah: {لَيْسَ عَلَيْكُم جنَاح أَن تدْخلُوا بُيُوتًا غير مسكونة} “İçinde oturulmayan evlere girmenizde sizin için bir sakınca yoktur” [ayetini] izinsiz [girilebileceği şeklinde] indirdi.
وَأخرج البُخَارِيّ فِي الْأَدَب وَأَبُو دَاوُد فِي النَّاسِخ وَابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس قَالَ {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا لَا تدْخلُوا بُيُوتًا غير بُيُوتكُمْ حَتَّى تستأنسوا وتسلموا على أَهلهَا} ففسح وَاسْتثنى من ذَلِك فَقَالَ {لَيْسَ عَلَيْكُم جنَاح أَن تدْخلُوا بُيُوتًا غير مسكونة فِيهَا مَتَاع لكم}
Buhârî el-Edeb'de, Ebû Dâvûd en-Nâsih'te ve İbn Cerîr İbn Abbâs'tan bildirdi; o şöyle dedi: {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا لَا تدْخلُوا بُيُوتًا غير بُيُوتكُمْ حَتَّى تستأنسوا وتسلموا على أَهلهَا} “Ey iman edenler! Kendi evlerinizden başka evlere, geldiğinizi fark ettirip [izin alıp] ev halkına selam vermeden girmeyin” [buyurulmuştu]. Ardından bundan bir genişlik tanıyıp istisna yaparak şöyle buyurdu: {لَيْسَ عَلَيْكُم جنَاح أَن تدْخلُوا بُيُوتًا غير مسكونة فِيهَا مَتَاع لكم} “İçinde oturulmayan ve sizin için bir menfaat bulunan evlere girmenizde size bir günah yoktur.”
- قَوْله تَعَالَى: قل للْمُؤْمِنين يغضوا من أَبْصَارهم ويحفظوا فروجهم ذَلِك أزكى لَهُم إِن الله خَبِير بِمَا يصنعون
- Yüce Allah'ın şu buyruğu: {قل للْمُؤْمِنين يغضوا من أَبْصَارهم ويحفظوا فروجهم ذَلِك أزكى لَهُم إِن الله خَبِير بِمَا يصنعون} “Mümin erkeklere söyle, gözlerini [harama bakmaktan] sakınsınlar ve ırzlarını korusunlar. Bu, onlar için daha nezih/temizdir. Şüphesiz Allah, onların yaptıklarından hakkıyla haberdardır.”
أخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن عَليّ بن أبي طَالب قَالَ: مر رجل على عهد رَسُول الله ﷺ فِي طَرِيق من طرقات الْمَدِينَة فَنظر إِلَى امْرَأَة وَنظرت إِلَيْهِ فوسوس لَهما الشَّيْطَان: إِنَّه لم ينظر أَحدهمَا إِلَى الآخر إِلَّا اعجاباً بِهِ فَبينا الرجل يمشي إِلَى جنب حَائِط ينظر إِلَيْهَا إِذْ استقبله الْحَائِط فشق أَنفه فَقَالَ: وَالله لَا اغسل الدَّم حَتَّى أَتَى رَسُول الله ﷺ فاعلمه أَمْرِي فَأَتَاهُ فَقص عَلَيْهِ قصَّته فَقَالَ النَّبِي ﷺ: هَذَا عُقُوبَة ذَنْبك وَأنزل الله {قل للْمُؤْمِنين يغضوا من أَبْصَارهم} الْآيَة
İbn Merdûye Ali b. Ebî Tâlib'den bildirdi; o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem döneminde bir adam Medine sokaklarından birinde yürürken bir kadına baktı, kadın da ona baktı. Şeytan ikisine de: 'Biri diğerine ancak hayran kaldığı için baktı' diye vesvese verdi. Adam kadına bakarak bir duvarın kenarında yürürken, duvar önüne çıktı ve burnunu yardı. Bunun üzerine: 'Vallahi Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e gidip durumumu haber vermeden kanı yıkamayacağım' dedi. Ona gelip başından geçeni anlattı. Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem: 'Bu, günahının cezasıdır' buyurdu ve Allah {قل للْمُؤْمِنين يغضوا من أَبْصَارهم} “Mümin erkeklere söyle, gözlerini [harama bakmaktan] sakınsınlar...” ayetini indirdi.
وَأخرج عبد بن حميد عَن قَتَادَة {قل للْمُؤْمِنين يغضوا من أَبْصَارهم} الْآيَة أَي عَمَّا لَا يحل لَهُم {ويحفظوا فروجهم} أَي عَمَّا لَا يحل لَهُم
Abd b. Humeyd Katâde'den {قل للْمُؤْمِنين يغضوا من أَبْصَارهم} “Mümin erkeklere söyle, gözlerini sakınsınlar...” ayeti hakkında: 'Yani kendilerine helal olmayan şeylerden [sakınsınlar]', {ويحفظوا فروجهم} “Ve ırzlarını korusunlar” [hakkında ise]: 'Yani kendilerine helal olmayan şeylerden [korusunlar]' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس {قل للْمُؤْمِنين يغضوا من أَبْصَارهم} قَالَ: من شهواتهم عَمَّا يكره الله
İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim İbn Abbâs'tan {قل للْمُؤْمِنين يغضوا من أَبْصَارهم} “Mümin erkeklere söyle, gözlerini sakınsınlar” hakkında: 'Şehvetlerinden ötürü Allah'ın hoşlanmadığı şeylerden [gözlerini sakınsınlar]' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن سعيد بن جُبَير {قل للْمُؤْمِنين يغضوا من أَبْصَارهم} يَعْنِي أَبْصَارهم فَمن هُنَا صلَة فِي الْكَلَام
İbn Ebî Hâtim Saîd b. Cübeyr'den {قل للْمُؤْمِنين يغضوا من أَبْصَارهم} “Mümin erkeklere söyle, gözlerini sakınsınlar” hakkında şöyle dediğini bildirdi: 'Yani gözlerini [yumsunlar]; buradaki min (من) sözün akışında sıladır (bağlaç/pekiştirmedir).'
يَعْنِي يحفظوا أَبْصَارهم عَمَّا لَا يحل لَهُم النّظر إِلَيْهِ ويحفظوا فروجهم عَن الْفَوَاحِش {ذَلِك أزكى لَهُم} يَعْنِي غض الْبَصَر وَحفظ الْفرج
Yani bakmaları kendilerine helal olmayan şeylerden gözlerini korusunlar ve ırzlarını da çirkin hayasızlıklardan (fahişelerden) muhafaza etsinler. {ذَلِك أزكى لَهُم} “Bu onlar için daha nezih/temizdir” ifadesi, gözü sakınmak ve ırzı korumak demektir.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن أبي الْعَالِيَة قَالَ: كل آيَة يذكر فِيهَا حفظ الْفرج فَهُوَ من الزِّنَا إِلَّا هَذِه الْآيَة فِي النُّور {ويحفظوا فروجهم} {ويحفظن فروجهن} فَهُوَ ان يَرَاهَا
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim Ebü'l-Âliye'den bildirdi; o şöyle dedi: 'İçinde ırzı korumaktan bahsedilen her ayet zinadan [korunmak] anlamındadır; ancak Nûr Suresi'ndeki şu {ويحفظوا فروجهم} “Irzlarını korusunlar” ve {ويحفظن فروجهن} “Irzlarını korusunlar” ayetleri müstesnadır, zira buradaki [koruma], bir kimsenin orayı görmesine engel olmaktır.'
وَأخرج أَحْمد وَعبد بن حميد وَالْبُخَارِيّ وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة عَن بهز بن حَكِيم عَن أَبِيه عَن جده قَالَ: قلت يَا رَسُول الله عوراتنا مَا نأتي مِنْهَا وَمَا نذر قَالَ: احفظ عورتك إِلَّا من زَوجتك أَو مَا ملكت يَمِينك قلت: يَا نَبِي الله إِذا كَانَ الْقَوْم بَعضهم فِي بعض قَالَ: إِن اسْتَطَعْت أَن لَا يَرَاهَا أحد فَلَا يرينها قلت: إِذا كَانَ أَحَدنَا خَالِيا قَالَ: الله أَحَق أَن يستحي مِنْهُ من النَّاس
Ahmed, Abd b. Humeyd, Buhârî, Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî ve İbn Mâce Behz b. Hakîm'den, o babasından, o da dedesinden bildirdi; o şöyle dedi: 'Ey Allah'ın Resûlü! Avret yerlerimizin neresini açabilir, neresini örtmeliyiz?' dedim. 'Eşin yahut elinin altında bulunan [cariyeler] müstesna, avret yerini koru' buyurdu. 'Ey Allah'ın Nebîsi! Topluluk bir arada bulunursa?' dedim. 'Eğer onu kimseye göstermemeye gücün yetiyorsa, sakın kimse görmesin' buyurdu. 'Birimiz yalnız başına kaldığında?' dedim. 'Kendisinden haya edilmeye Allah insanlardan daha layıktır' buyurdu.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن الْمُنْذر عَن الْعَلَاء بن زِيَاد قَالَ: كَانَ يُقَال لَا تتبعن بَصرك حسن رِدَاء امْرَأَة فَإِن النّظر يَجْعَل شبقاً فِي الْقلب
İbn Ebî Şeybe ve İbnü'l-Münzir el-Alâ b. Ziyâd'dan bildirdi; o şöyle dedi: 'Şöyle denilirdi: Sakın gözünü bir kadının güzel elbisesinin ardına takma; zira bakmak kalpte aşırı bir şehvet meydana getirir.'
وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: الشَّيْطَان من الرجل على ثَلَاثَة منَازِل
İbnü'l-Münzir İbn Abbâs'tan bildirdi; o şöyle dedi: 'Şeytan erkeğe üç yerden [yanaşır/konaklar]:
على عَيْنَيْهِ وَقَلبه وَذكره وَهُوَ من الْمَرْأَة على ثَلَاثَة
Gözlerine, kalbine ve tenasül uzvuna. Kadına da üç yerden [yanaşır]:
على عينهَا وقلبها وعجزها
Gözüne, kalbine ve kalçasına.'
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن مرْدَوَيْه عَن جرير البَجلِيّ قَالَ: سَأَلت رَسُول الله ﷺ عَن نظرة الفجاة فَأمرنِي أَن أصرف بَصرِي
İbn Ebî Şeybe, Müslim, Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî ve İbn Merdûye Cerîr el-Becelî'den bildirdi; o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e ansızın görmeyi sordum, bana gözümü çevirmemi emretti.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن بُرَيْدَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ لعَلي لاتتبع النظرة النظرة فَإِن لَك الأولى وَلَيْسَت لَك الْآخِرَة
İbn Ebî Şeybe, Ebû Dâvûd, Tirmizî ve es-Sünen'inde Beyhakî Büreyde'den bildirdi; o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Ali'ye şöyle buyurdu: 'Bakışın peşinden tekrar bakma; zira ilk bakış senin lehinedir, ama sonraki aleyhinedir.'
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن مرْدَوَيْه من حَدِيث عَليّ مثله
İbn Ebî Şeybe ve İbn Merdûye Ali'nin hadisinden bunun benzerini rivayet etti.
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس عَن النَّبِي ﷺ قَالَ لَا تجلسوا فِي الْمجَالِس فان كُنْتُم لابد فاعلين فَردُّوا السَّلَام وغضوا الْأَبْصَار واهدوا السَّبِيل وأعينوا على الحمولة
İbn Merdûye İbn Abbâs'tan, o da Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den bildirdi; şöyle buyurdu: 'Yol meclislerinde oturmayın. Şayet mutlaka oturacaksanız selamı alın, gözleri sakının, yol gösterin ve yüke yardım edin.'
وَأخرج البُخَارِيّ وَمُسلم عَن أبي سعيد قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ إيَّاكُمْ وَالْجُلُوس على الطرقات قَالُوا: يَا رَسُول الله مَا لنا بُد من مجالسنا
Buhârî ve Müslim Ebû Saîd'den bildirdi; o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: 'Yollarda oturmaktan sakının' buyurdu. 'Ey Allah'ın Resûlü! Oturup
نتحدث فِيهَا فَقَالَ: إِن أَبَيْتُم فاعطوا الطَّرِيق حَقه قَالُوا: وَمَا حق الطَّرِيق يَا رَسُول الله قَالَ: غض الْبَصَر وكف الْأَذَى ورد السَّلَام وَالْأَمر بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْي عَن الْمُنكر
konuştuğumuz meclislerimizden vazgeçemeyiz' dediler. Bunun üzerine: 'Eğer vazgeçmeyecekseniz yolun hakkını verin' buyurdu. 'Yolun hakkı nedir ey Allah'ın Resûlü?' dediler. 'Gözü sakınmak, eziyet vermekten kaçınmak, selamı almak, iyiliği emredip kötülükten sakındırmaktır' buyurdu.
وَأخرج أَبُو الْقَاسِم الْبَغَوِيّ فِي مُعْجَمه وَالطَّبَرَانِيّ عَن أبي أُمَامَة سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول اكفلوا لي بست أكفل لكم بِالْجنَّةِ
Ebü'l-Kâsım el-Begavî el-Mu'cem'inde ve Taberânî Ebû Ümâme'den bildirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: 'Bana altı şey için teminat verin, ben de size cennet için kefil olayım:
إِذا حدث أحدكُم فَلَا يكذب واذ ائْتمن فَلَا يخن وَإِذا وعد فَلَا يخلف غضوا أبصاركم وَكفوا أَيْدِيكُم واحفظوا فروجكم
Biriniz konuştuğu zaman yalan söylemesin, kendisine güvenildiğinde hıyanet etmesin, söz verdiğinde sözünden dönmesin; gözlerinizi sakının, ellerinizi [kötülükten] çekin ve ırzlarınızı koruyun.'
وَأخرج أَحْمد والحكيم فِي نَوَادِر الْأُصُول وَالطَّبَرَانِيّ وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن أبي أُمَامَة عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: مَا من مُسلم ينظر إِلَى امْرَأَة أول رمقة ثمَّ يغض بَصَره إِلَّا أحدث الله لَهُ عبَادَة يجد حلاوتها فِي قلبه
Ahmed, Nevâdirü'l-Usûl'de el-Hakîm, Taberânî, İbn Merdûye ve Şuabü'l-Îmân'da Beyhakî Ebû Ümâme'den, o da Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den bildirdi; şöyle buyurdu: 'Hiçbir Müslüman yoktur ki bir kadına ilk bakışıyla baksın da ardından gözünü sakınsın, Allah da onun için kalbinde tatlılığını hissedeceği bir ibadet var etmesin.'
وَأخرج أَحْمد وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ ان الله ﷿ كتب على ابْن آدم حَظه من الزِّنَا أدْرك ذَلِك لَا محَالة
Ahmed, Buhârî, Müslim ve Ebû Dâvûd Ebû Hüreyre'den bildirdi; o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: 'Şüphesiz Azîz ve Celîl olan Allah, Âdemoğluna zinadan payını yazmıştır; o buna mutlaka erişecektir.
فزنا الْعين النّظر وزنا اللِّسَان الْمنطق وزنا الْأُذُنَيْنِ الِاسْتِمَاع وزنا الْيَدَيْنِ الْبَطْش وزنا الرجلَيْن الخطو وَالنَّفس تمنى وتشتهي والفرج يصدق ذَلِك أَو يكذبهُ
Gözün zinası bakmak, dilin zinası konuşmak, kulakların zinası dinlemek, ellerin zinası tutmak, ayakların zinası ise adım atmaktır. Nefis arzu eder ve iştah duyar; tenasül uzvu ise bunu ya doğrular ya da yalanlar.'
وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن حُذَيْفَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ النظرة سهم من سِهَام إِبْلِيس مَسْمُومَة فَمن تَركهَا من خوف الله أثابه إِيماناً يجد حلاوته فِي قلبه
Hâkim Huzeyfe'den bildirip sahih olduğunu belirtti; o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: '[Harama] bakış, İblis'in zehirli oklarından bir oktur. Kim Allah korkusundan ötürü onu terk ederse, Allah ona kalbinde tatlılığını hissedeceği bir iman bahşeder.'
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا والديلمي عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ كل عين باكية يَوْم الْقِيَامَة إِلَّا عينا غضت عَن محارم الله وعيناً سهرت فِي سَبِيل الله وعيناً خرج مِنْهَا مثل رَأس الذُّبَاب من خشيَة الله
İbn Ebî'd-Dünyâ ve Deylemî Ebû Hüreyre'den bildirdi; o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: 'Kıyamet günü her göz ağlayacaktır; ancak Allah'ın haram kıldıklarından sakınan göz, Allah yolunda uykusuz kalan göz ve Allah korkusundan sinek başı kadar [yaş] akıtan göz müstesnadır.'
- قَوْله تَعَالَى: وَقل للمؤمنات يغضضن من أبصارهن ويحفظن فروجهن وَلَا يبدين زينتهن إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا وَليَضْرِبن بِخُمُرِهِنَّ على جُيُوبهنَّ وَلَا يبدين زينتهن إِلَّا لبعولتهن أَو آبائهن أَو آبَاء بعولتهن أَو أبنائهن أَو أَبنَاء بعولتهن أَو إخوانهن أَو بني إخوانهن أَو بني أخواتهن أَو نسائهن أَو مَا ملكت
- Yüce Allah'ın şu buyruğu: Mümin kadınlara da söyle, gözlerini sakınsınlar, ırzlarını korusunlar; kendiliğinden görünen kısımları müstesna olmak üzere ziynetlerini göstermesinler. Başörtülerini yakalarının üzerine salsınlar; ziynetlerini kocalarından, babalarından, kocalarının babalarından, oğullarından, kocalarının oğullarından, erkek kardeşlerinden, erkek kardeşlerinin oğullarından, kız kardeşlerinin oğullarından, kendi kadınlarından yahut ellerinin altında bulunan...
أيمانهن أَو التَّابِعين غير أولي الإِربة من الرِّجَال أَو الطِّفْل الَّذين لم يظهروا على عورات النِّسَاء وَلَا يضربن بأرجلهن ليعلم مَا يخفين من زينتهن وتوبوا إِلَى الله جَمِيعًا أَيهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تفلحون
“Mümin kadınlara da söyle, gözlerini sakınsınlar, ırzlarını korusunlar; kendiliğinden görünen kısımları müstesna olmak üzere ziynetlerini teşhir etmesinler. Başörtülerini yakalarının üzerine salsınlar; ziynetlerini kocalarından, babalarından, kocalarının babalarından, oğullarından, kocalarının oğullarından, erkek kardeşlerinden, erkek kardeşlerinin oğullarından, kız kardeşlerinin oğullarından, kendi kadınlarından, ellerinin altında bulunanlardan, erkeklerden cinsî arzusu bulunmayan tâbilerden yahut kadınların mahrem yerlerinin henüz farkında olmayan çocuklardan başkasına göstermesinler. Gizlemekte oldukları ziynetleri bilinsin diye ayaklarını yere vurmasınlar. Ey müminler! Hepiniz toptan Allah'a tövbe ediniz ki kurtuluşa eresiniz.”
أخرج ابْن أبي حَاتِم عَن مقَاتل قَالَ: بلغنَا - وَالله أعلم - أَن جَابر بن عبد الله الْأنْصَارِيّ حدث: أَن أَسمَاء بنت مرشد كَانَت فِي نخل لَهَا فِي بني حَارِثَة فَجعل النِّسَاء يدخلن عَلَيْهَا غير مؤتزرات فيبدو مَا فِي أرجلهن يَعْنِي الخلاخل ويبدو صدورهن وذوائبهن فَقَالَت أَسمَاء: مَا أقبح هَذَا
İbn Ebî Hâtim Mukâtil'den bildirdi; o şöyle dedi: Bize ulaştığına göre -Allah en iyisini bilir- Câbir b. Abdillâh el-Ensârî şöyle anlattı: Esmâ bint Mürşid, Benî Hârise'deki hurmalığında bulunuyordu. Kadınlar eteklik/peştamal giymeden yanına giriyorlardı; bu yüzden ayaklarındaki şeyler -yani halhallar- görünüyor, göğüsleri ve saç örgüleri açığa çıkıyordu. Esmâ: 'Bu ne kadar da çirkin!' dedi.
فَأنْزل الله فِي ذَلِك {وَقل للمؤمنات يغضضن من أبصارهن} الْآيَة
Bunun üzerine Allah bu hususta {وَقل للمؤمنات يغضضن من أبصارهن} “Mümin kadınlara da söyle, gözlerini sakınsınlar...” ayetini indirdi.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَالْفِرْيَابِي وَسَعِيد بن مَنْصُور وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن مَسْعُود فِي قَوْله {وَلَا يبدين زينتهن} قَالَ: الزِّينَة
Abdürrezzâk, Firyâbî, Saîd b. Mansûr, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, Taberânî, Hâkim -sahih olduğunu belirterek- ve İbn Merdûye İbn Mes'ûd'dan {وَلَا يبدين زينتهن} “Ziynetlerini göstermesinler” buyruğu hakkında: 'Ziynet;
السوار والدملج والخلخال والقرط والقلادة {إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} قَالَ: الثِّيَاب والجلبات
bilezik, pazubent, halhal, küpe ve kolyedir. {إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} “Kendiliğinden görünen kısımları müstesna” [kısmı hakkında ise]: Elbiseler ve dış giysilerdir' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن ابْن مَسْعُود ﵁ قَالَ: الزِّينَة زينتان
İbn Ebî Şeybe, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir İbn Mes'ûd radıyallâhu anh'tan bildirdi; o şöyle dedi: 'Ziynet iki türlüdür:
زِينَة ظَاهِرَة وزينة باطنة لَا يَرَاهَا إِلَّا الزَّوْج فاما الزِّينَة الظَّاهِرَة: فالثياب
Açıkta olan ziynet ve kocadan başkasının göremeyeceği gizli ziynet. Açıkta olan ziynete gelince: Elbiselerdir.
وَأما الزِّينَة الْبَاطِنَة: فالكحل والسوار والخاتم وَلَفظ ابْن جرير فالظاهرة مِنْهَا: الثِّيَاب
Gizli ziynete gelince: Sürme, bilezik ve yüzüktür.' İbn Cerîr'in lafzında ise şöyledir: 'Görünen ziynet elbiselerdir;
وَمَا يخفي: فالخلخالان والقرطان والسوارن
gizlenen ziynet ise iki halhal, iki küpe ve iki bileziktir.'
وَأخرج احْمَد وَالنَّسَائِيّ وَالْحَاكِم وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن أبي مُوسَى قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ أَيّمَا امْرَأَة استعطرت فَخرجت فمرت على قوم فيجدوا رِيحهَا فَهِيَ زَانِيَة
Ahmed, Nesâî, Hâkim ve es-Sünen'inde Beyhakî Ebû Mûsâ'dan bildirdi; o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: 'Hangi kadın koku sürünüp dışarı çıkar da kokusunu duysunlar diye bir topluluğun yanından geçerse, o kadın zina etmiştir' buyurdu.
وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن أنس فِي قَوْله {وَلَا يبدين زينتهن إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} قَالَ: الْكحل والخاتم
İbnü'l-Münzir Enes'ten {وَلَا يبدين زينتهن إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} “Kendiliğinden görünen kısımları müstesna olmak üzere ziynetlerini göstermesinler” hakkında: 'Sürme ve yüzüktür' dediğini bildirdi.
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن جرير وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس ﵄ {وَلَا يبدين زينتهن إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} قَالَ: الْكحل والخاتم والقرط والقلادة
Saîd b. Mansûr, İbn Cerîr, Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve Beyhakî İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan {وَلَا يبدين زينتهن إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} “Kendiliğinden görünen kısımları müstesna olmak üzere ziynetlerini göstermesinler” hakkında: 'Sürme, yüzük, küpe ve kolyedir' dediğini bildirdi.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} قَالَ: هُوَ خضاب الْكَفّ والخاتم
Abdürrezzâk ve Abd b. Humeyd İbn Abbâs'tan {إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} “Kendiliğinden görünen kısmı müstesna” buyruğu hakkında: 'O, elin kınası ve yüzüktür' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} قَالَ: وَجههَا وكفاها والخاتم
İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd ve İbn Ebî Hâtim İbn Abbâs'tan {إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} “Kendiliğinden görünen kısmı müstesna” buyruğu hakkında: 'Yüzü, iki eli ve yüzüğüdür' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} قَالَ: رقْعَة الْوَجْه وباطن الْكَفّ
İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd ve İbn Ebî Hâtim İbn Abbâs'tan {إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} “Kendiliğinden görünen kısmı müstesna” buyruğu hakkında: 'Yüzün çevresi ve elin içidir' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن عَائِشَة ﵂ أَنَّهَا سُئِلت عَن الزِّينَة الظَّاهِرَة فَقَالَت: الْقلب والفتخ وضمت طرف كمها
İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve es-Sünen'inde Beyhakî Âişe radıyallâhu anhâ'dan bildirdi; kendisine görünen ziynet sorulduğunda: 'Bilezik ve [ayak parmağı] yüzüğüdür' dedi ve yeninin ucunu topladı.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عِكْرِمَة فِي قَوْله {إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} قَالَ: الْوَجْه وثغرة النَّحْر
İbn Ebî Şeybe İkrime'den {إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} “Kendiliğinden görünen kısmı müstesna” buyruğu hakkında: 'Yüz ve boyun çukurudur' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن جرير عَن سعيد بن جُبَير فِي قَوْله {إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} قَالَ: الْوَجْه والكف
İbn Cerîr Saîd b. Cübeyr'den {إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} “Kendiliğinden görünen kısmı müstesna” buyruğu hakkında: 'Yüz ve eldir' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن جرير عَن عَطاء فِي قَوْله {إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} قَالَ الكفان وَالْوَجْه
İbn Cerîr Atâ'dan {إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} “Kendiliğinden görünen kısmı müstesna” buyruğu hakkında: 'İki el ve yüzdür' dediğini bildirdi.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن جرير عَن قَتَادَة {وَلَا يبدين زينتهن إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} قَالَ: المسكتان والخاتم والكحل قَالَ قَتَادَة: وَبَلغنِي أَن النَّبِي ﷺ قَالَ لَا يحل لامْرَأَة تؤمن بِاللَّه وَالْيَوْم الآخر أَن تخرج يَدهَا إِلَّا إِلَى هَهُنَا وَيقبض نصف الذِّرَاع
Abdürrezzâk ve İbn Cerîr Katâde'den {وَلَا يبدين زينتهن إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} “Kendiliğinden görünen kısımları müstesna olmak üzere ziynetlerini göstermesinler” hakkında: 'İki bilezik, yüzük ve sürmedir' dediğini bildirdi. Katâde: Bana ulaştığına göre Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem: 'Allah'a ve ahiret gününe inanan bir kadının elini şuradan öteye çıkarması helal değildir' buyurdu ve ön kolunun yarısını tuttu, dedi.