وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن جرير عَن الْمسور بن مخرمَة فِي قَوْله {إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} قَالَ: القلبين يَعْنِي السوار والخاتم والكحل
Abdürrezzâk ve İbn Cerîr el-Misver b. Mahreme'den {إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} “Kendiliğinden görünen kısmı müstesna” buyruğu hakkında: 'İki bilezik -yani bilezik-, yüzük ve sürmedir' dediğini bildirdi.
وَأخرج سنيد وَابْن جرير عَن ابْن جريج قَالَ: قَالَ ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {وَلَا يبدين زينتهن إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} قَالَ: الْخَاتم والمسكة قَالَ ابْن جريج
Süneyd ve İbn Cerîr İbn Cüreyc'den bildirdi: İbn Abbâs {وَلَا يبدين زينتهن إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} “Kendiliğinden görünen kısımları müstesna olmak üzere ziynetlerini göstermesinler” buyruğu hakkında: 'Yüzük ve bileziktir' dedi. İbn Cüreyc dedi ki:
وَقَالَت عَائِشَة ﵂: الْقلب والفتخة
Âişe radıyallâhu anhâ da: 'Bilezik ve [ayak parmağı] yüzüğüdür' dedi.
قَالَت عَائِشَة: دخلت على ابْنة أخي لأمي عبد الله بن الطُّفَيْل مزينة فَدخلت على النَّبِي ﷺ وَأعْرض فَقَالَت عَائِشَة ﵂: انها ابْنة أخي وَجَارِيَة فَقَالَ إِذا عركت الْمَرْأَة لم يحل لَهَا أَن تظهر إِلَّا وَجههَا
Âişe dedi ki: Annemin erkek kardeşi Abdullah b. et-Tufeyl'in kızı süslenmiş olarak yanıma girdi. Sonra Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanına girdi. [Bunun üzerine Nebî] yüzünü çevirdi. Âişe radıyallâhu anhâ: 'O, erkek kardeşimin kızıdır ve [henüz] bir kız çocuğudur' dedi. Bunun üzerine [Allah Resûlü] şöyle buyurdu: 'Kadın hayız gördüğü zaman, yüzü müstesna artık [bir yerini] göstermesi helal olmaz;
وَإِلَّا مَا دون هَذَا وَقبض على ذِرَاع نَفسه فَترك بَين قَبضته وَبَين الْكَفّ مثل قَبْضَة أُخْرَى
ve şundan aşağısı müstesna.' Kendi ön kolunu tuttu; tuttuğu yer ile el ayası arasında bir kabza kadar daha mesafe bıraktı.
وَأخرج أَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَصَححهُ وَالنَّسَائِيّ وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن أم سَلمَة إِنَّهَا كَانَت عِنْد النَّبِي ﷺ ومَيْمُونَة فَقَالَت: بَينا نَحن عِنْده أقبل ابْن أبي مَكْتُوم فَدخل عَلَيْهِ فَقَالَ رَسُول الله ﷺ احتجبا عَنهُ فَقَالَت: يَا رَسُول الله أَلَيْسَ هُوَ أعمى لَا يُبصرنَا فَقَالَ أفعمياوان أَنْتُمَا ألستما تبصرانه
Ebû Dâvûd, Tirmizî -ve sahih olduğunu belirtti-, Nesâî ve es-Sünen'inde Beyhakî Ümmü Seleme'den bildirdi: Kendisi ve Meymûne Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanında idiler. Şöyle anlattı: Biz onun yanındayken İbn Ümmi Mektûm çıka geldi ve huzuruna girdi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: 'Ondan örtünün/sakının' buyurdu. Ümmü Seleme: 'Ey Allah'ın Resûlü, o bizi görmeyen âmâ biri değil mi?' deyince [Allah Resûlü]: 'Siz ikiniz de mi âmâsınız, siz onu görmüyor musunuz?' buyurdu.
وَأخرج أَبُو دَاوُد وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ عَن عَائِشَة: أَن أَسمَاء بنت أبي بكر دخلت على النَّبِي ﷺ وَعَلَيْهَا ثِيَاب رقاق فَأَعْرض عَنْهَا وَقَالَ يَا أَسمَاء إِن الْمَرْأَة إِذا بلغت الْمَحِيض لم يصلح أَن يُرى مِنْهَا إِلَّا هَذَا وَأَشَارَ إِلَى وَجهه وكفه
Ebû Dâvûd, İbn Merdûye ve Beyhakî Âişe'den bildirdi: Esmâ bint Ebî Bekir, üzerinde ince elbiseler varken Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanına girdi. [Nebî] ondan yüzünü çevirdi ve: 'Ey Esmâ! Şüphesiz kadın hayız çağına ulaştığı zaman, şurası ve şurası müstesna kendisinden [bir yerin] görülmesi uygun olmaz' buyurdu ve yüzüne ile ellerine işaret etti.
وَأخرج أَبُو دَاوُد فِي مراسيله عَن قَتَادَة أَن النَّبِي ﷺ قَالَ إِن الْجَارِيَة إِذا حَاضَت لم يصلح أَن يرى مِنْهَا إِلَّا وَجههَا ويداها إِلَى الْمفصل وَالله أعلم
Ebû Dâvûd el-Merâsîl'inde Katâde'den Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu bildirdi: 'Kız çocuğu hayız gördüğü zaman, yüzü ve eklem yerine kadar elleri müstesna kendisinden [bir yerin] görülmesi uygun olmaz.' Doğrusunu Allah bilir.
وَأخرج أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن عَائِشَة قَالَت: رحم الله نسَاء الْمُهَاجِرَات الأول
Ebû Dâvûd, Nesâî, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, İbn Merdûye ve es-Sünen'inde Beyhakî Âişe'den bildirdi, o şöyle dedi: 'Allah, ilk Muhacir kadınlara rahmet etsin;
لما أنزل الله {وَليَضْرِبن بِخُمُرِهِنَّ على جُيُوبهنَّ} أَخذ النِّسَاء أزُرَهُنَّ فشققنها من قبل الْحَوَاشِي فَاخْتَمَرْنَ بهَا
Allah {وَليَضْرِبن بِخُمُرِهِنَّ على جُيُوبهنَّ} “Başörtülerini yakalarının üzerine salsınlar” ayetini indirdiğinde kadınlar etekliklerini aldılar, kenarlarından yırttılar ve onunla örtündüler.'
وَأخرج ابْن جرير وَابْن مرْدَوَيْه وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن عَائِشَة قَالَت: لما نزلت هَذِه الْآيَة {وَليَضْرِبن بِخُمُرِهِنَّ على جُيُوبهنَّ} شققْنَ أكتف مُرُوطهنَّ فَاخْتَمَرْنَ بِهِ
İbn Cerîr, İbn Merdûye ve Hâkim -ve sahih olduğunu belirtti- Âişe'den bildirdi, o şöyle dedi: 'Şu {وَليَضْرِبن بِخُمُرِهِنَّ على جُيُوبهنَّ} “Başörtülerini yakalarının üzerine salsınlar” ayeti indiği zaman yün kumaşlarının etek kısımlarını yırttılar da onunla örtündüler.'
وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن أم سَلمَة أَن النَّبِي ﷺ دخل عَلَيْهَا وَهِي تختمر فَقَالَ: لية لَا ليتين
Hâkim -sahih olduğunu belirterek- Ümmü Seleme'den bildirdi: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem onun yanına girdiğinde o örtünüyordu. Bunun üzerine: 'Bir defa dola, iki defa değil' buyurdu.
وَأخرج أَبُو دَاوُد وَابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه عَن صَفِيَّة بنت شيبَة قَالَت: بَينا نَحن عِنْد عَائِشَة فذكرن نسَاء قُرَيْش وَفَضْلهنَّ فَقَالَت عَائِشَة: ان نسَاء قُرَيْش لفضلى وَإِنِّي وَالله مَا رَأَيْت أفضل من نسَاء الْأَنْصَار أَشد تَصْدِيقًا لكتاب الله وَلَا إِيمَانًا بالتنزيل لقد أنزلت سُورَة النُّور {وَليَضْرِبن بِخُمُرِهِنَّ على جُيُوبهنَّ} انْقَلب رِجَالهنَّ إلَيْهِنَّ يَتلون عَلَيْهِنَّ مَا أنزل إلَيْهِنَّ فِيهَا وَيَتْلُو الرجل على امْرَأَته وبنته
Ebû Dâvûd, İbn Ebî Hâtim ve İbn Merdûye Safiyye bint Şeybe'den bildirdi, o şöyle dedi: Biz Âişe'nin yanındayken Kureyş kadınlarını ve onların üstünlüklerini andılar. Bunun üzerine Âişe dedi ki: 'Şüphesiz Kureyş kadınlarının üstünlüğü vardır. Ancak vallahi ben Allah'ın Kitabı'nı daha çok tasdik eden ve indirilen vahye daha çok inanan Ensâr kadınlarından daha faziletlisini görmedim. Nûr Suresi {وَليَضْرِبن بِخُمُرِهِنَّ على جُيُوبهنَّ} “Başörtülerini yakalarının üzerine salsınlar” [ayetiyle] indiği zaman, erkekleri onlara dönüp bu surede kendilerine indirilenleri okudular. Kişi bunu hanımına, kızına,
وَأُخْته وعَلى ذِي قرَابَته فَمَا مِنْهُنَّ امْرَأَة إِلَّا قَامَت إِلَى مرْطهَا فَاعْتَجَرَتْ بِهِ تَصْدِيقًا وإيماناً بِمَا أنزل الله فِي كِتَابه فاصبحن وَرَاء رَسُول الله ﷺ للصبح متعجرات كَأَن على رؤوسهن الْغرْبَان
kız kardeşine ve bütün akrabalarına okuyordu. Onlardan her bir kadın, Allah'ın Kitabı'nda indirdiğine inanarak ve onu tasdik ederek hemen yün örtüsüne koşup onunla sarındı. Sabah olduğunda başlarında kargalar varmış gibi sarınmış olarak sabah namazı için Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in arkasında yer aldılar.'
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن مرْدَوَيْه عَن عَائِشَة: أَن امْرَأَة دخلت عَلَيْهَا وَعَلَيْهَا خمار رَقِيق يشف جبينها فَأَخَذته عَائِشَة فشقته ثمَّ قَالَت: أَلا تعلمين مَا أنزل الله فِي سُورَة النُّور فدعَتْ لَهَا بخمار فكستها اياه
Saîd b. Mansûr ve İbn Merdûye Âişe'den bildirdi: Yanına alnını gösteren ince bir başörtüsü olan bir kadın girdi. Âişe onu alıp yırttı, sonra: 'Allah'ın Nûr Suresi'nde ne indirdiğini bilmiyor musun?' dedi. Sonra onun için bir başörtüsü istedi ve onu kadına giydirdi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن سعيد بن جُبَير {وَليَضْرِبن} وليشددن {بِخُمُرِهِنَّ على جُيُوبهنَّ} يَعْنِي النَّحْر والصدر فَلَا يرى مِنْهُ شَيْء
İbn Ebî Hâtim Saîd b. Cübeyr'den {وَليَضْرِبن} sımsıkı bağlasınlar {بِخُمُرِهِنَّ على جُيُوبهنَّ} “Başörtülerini yakalarının üzerine salsınlar” yani gerdan ve göğüs üzerine; böylece ondan hiçbir şey görünmez, dediğini bildirdi.
وَأخرج أَبُو دَاوُد فِي النَّاسِخ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: فِي سُورَة النُّور {وَلَا يبدين زينتهن إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا وَليَضْرِبن بِخُمُرِهِنَّ على جُيُوبهنَّ} وَقَالَ {يدنين عَلَيْهِنَّ من جلابيبهن} ثمَّ اسْتثْنى فَقَالَ {وَالْقَوَاعِد من النِّسَاء اللَّاتِي لَا يرجون نِكَاحا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جنَاح أَن يَضعن ثيابهن} والمتبرجات اللَّاتِي يخْرجن غير نحورهن
Ebû Dâvûd en-Nâsih'te İbn Abbâs'tan bildirdi: O, Nûr Suresi'nde geçen {وَلَا يبدين زينتهن إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا وَليَضْرِبن بِخُمُرِهِنَّ على جُيُوبهنَّ} “Kendiliğinden görünen kısmı müstesna olmak üzere ziynetlerini göstermesinler ve başörtülerini yakalarının üzerine salsınlar” [ayetini] ve {يدنين عَلَيْهِنَّ من جلابيبهن} “Cilbaplarından üzerlerine salsınlar” [ayetini okudu], sonra [bir hükmü] istisna edip {وَالْقَوَاعِد من النِّسَاء اللَّاتِي لَا يرجون نِكَاحا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جنَاح أَن يَضعن ثيابهن} “Artık nikâh umudu kalmamış, oturup kalmış yaşlı kadınların elbiselerini çıkarmalarında kendileri için bir günah yoktur” buyurdu. [İbn Abbâs dedi ki]: Açılıp saçılanlar (müteberricât), gerdanlarından başkasını açığa çıkaranlardır.
وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {وَلَا يبدين زينتهن إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} والزينة الظَّاهِرَة
İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve es-Sünen'inde Beyhakî İbn Abbâs'tan {وَلَا يبدين زينتهن إِلَّا مَا ظهر مِنْهَا} “Kendiliğinden görünen kısımları müstesna olmak üzere ziynetlerini göstermesinler” buyruğu hakkında bildirdi: Görünen ziynet;
الْوَجْه وكحل الْعَينَيْنِ وخضاب الْكَفّ والخاتم فَهَذَا تظهره فِي بَيتهَا لمن دخل عَلَيْهَا ثمَّ قَالَ: {وَلَا يبدين زينتهن إِلَّا لبعولتهن أَو آبائهن} والزينة الَّتِي تبديها لهَؤُلَاء قرطاها وقلادتها وسوارها فَأَما خلْخَالهَا ومعضدها ونحرها وشعرها فَإِنَّهَا لَا تبديه إِلَّا لزَوجهَا
yüz, iki gözün sürmesi, elin kınası ve yüzüktür. İşte bunu evinde, yanına giren kimseye gösterebilir. Sonra şöyle buyurdu: {وَلَا يبدين زينتهن إِلَّا لبعولتهen أَو آبائهن} “Ziynetlerini kocalarından veya babalarından başkasına göstermesinler.” Bunlara gösterebileceği ziynet ise iki küpesi, kolyesi ve bileziğidir. Halhalına, pazubendine, gerdanına ve saçına gelince, bunları kocası dışında kimseye gösteremez.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن سعيد بن جُبَير {وَلَا يبدين زينتهن} يَعْنِي وَلَا يَضعن الجلباب وَهُوَ القناع من فَوق الْخمار {إِلَّا لبعولتهن أَو آبائهن} قَالَ: فَهُوَ محرم
İbn Ebî Hâtim Saîd b. Cübeyr'den {وَلَا يبدين زينتهن} “Ziynetlerini göstermesinler” yani cilbâbı -ki o başörtüsünün üzerindeki bürgüdür- çıkarmasınlar {إِلَّا لبعولتهن أَو آبائهن} “Kocaları veya babaları müstesna” buyruğu hakkında: 'O bir mahremdir' dediğini bildirdi.
وَكَذَلِكَ الْعم وَالْخَال {أَو نسائهن} يَعْنِي نسَاء الْمُؤْمِنَات {أَو مَا ملكت أيمانهن} يَعْنِي عبد الْمَرْأَة
Amca ve dayı da böyledir. {أَو نسائهن} “Veya kendi kadınları” yani mümin kadınlar, {أَو مَا ملكت أيمانهن} “Veya ellerinin altında bulunanlar” yani kadının kölesi demektir.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن الْمُنْذر عَن الشّعبِيّ وَعِكْرِمَة فِي هَذِه الْآيَة {وَلَا يبدين زينتهن إِلَّا لبعولتهن} حَتَّى فرغ مِنْهَا قَالَ: لم يذكر الْعم وَالْخَال لِأَنَّهُمَا ينعتان لأبنائهما فَلَا تضع خمارها عِنْد الْعم وَالْخَال
İbn Ebî Şeybe ve İbnü'l-Münzir Şa'bî ve İkrime'den şu {وَلَا يبدين زينتهن إِلَّا لبعولتهن} “Ziynetlerini kocalarından başkasına göstermesinler” ayeti hakkında -sonuna kadar tamamlayarak- şöyle dediklerini bildirdi: 'Amca ve dayı zikredilmedi, çünkü onlar [kadını] kendi oğullarına tasvir ederler. Bu yüzden [kadın] amcasının ve dayısının yanında başörtüsünü çıkarmaz.'
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر من طَرِيق الْكَلْبِيّ عَن أبي صَالح عَن ابْن عَبَّاس {أَو نسائهن} قَالَ: من المسلمات لَا تبديه ليهودية وَلَا لنصرانية وَهُوَ النَّحْر والقرط والوشاح وَمَا حوله
Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir el-Kelbî tarikiyle Ebû Sâlih'ten, o da İbn Abbâs'tan {أَو نسائهن} “Veya kendi kadınları” buyruğu hakkında: 'Müslüman kadınlardır; yahudi veya hristiyan bir kadına gösteremez. Bu da gerdan, küpe, göğüslük ve çevresidir' dediğini bildirdi.
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن مُجَاهِد قَالَ: لَا تضع الْمسلمَة خمارها أَي لَا تكون قَابِلَة عِنْد مُشركَة وَلَا تقبلهَا لِأَن الله تَعَالَى يَقُول {أَو نسائهن} فلسن من نسائهن
Saîd b. Mansûr, İbnü'l-Münzir ve es-Sünen'inde Beyhakî Mücâhid'den bildirdi: Müslüman bir kadın başörtüsünü çıkarmaz; yani müşrik bir kadının yanında ebe olamaz ve müşrik kadını da ebe olarak kabul etmez. Çünkü Allah Teâlâ: {أَو نسائهن} “Veya kendi kadınları” buyurmaktadır, oysa onlar kendi kadınlarından değildir.
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه وَابْن الْمُنْذر عَن عمر بن الْخطاب ﵁ أَنه كتب إِلَى أبي عُبَيْدَة أما بعد
Saîd b. Mansûr, es-Sünen'inde Beyhakî ve İbnü'l-Münzir Ömer b. el-Hattâb radıyallâhu anh'tan bildirdi: O, Ebû Ubeyde'ye şöyle yazdı: 'Emmâ ba'd;
فَإِنَّهُ بَلغنِي أَن نسَاء الْمُسلمين يدخلن الحمامات مَعَ نسَاء أهل الشّرك فَإِنَّهُ لَا يحل لامْرَأَة تؤمن بِاللَّه وَالْيَوْم الآخر أَن ينظر إِلَى عورتها إِلَّا أهل ملتها
Bana Müslüman kadınların, şirk ehlinin kadınlarıyla birlikte hamamlara girdikleri haberi ulaştı. Allah'a ve ahiret gününe inanan bir kadının avret yerine kendi dininden başkasının bakması helal değildir.'
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن سعيد بن جُبَير فِي قَوْله {أَو مَا ملكت أيمانهن} يَعْنِي عبد الْمَرْأَة لَا يحل لَهَا أَن تضع جلبابها عِنْد عبد زَوجهَا
İbn Ebî Hâtim Saîd b. Cübeyr'den {أَو مَا ملكت أيمانهن} “Veya ellerinin altında bulunanlar” buyruğu hakkında: 'Yani kadının kölesidir; kocasının kölesinin yanında cilbâbını çıkarması ona helal olmaz' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن الْمُنْذر عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: لَا بَأْس أَن يرى العَبْد شعر سيدته
İbn Ebî Şeybe ve İbnü'l-Münzir İbn Abbâs'tan bildirdi, o şöyle dedi: 'Kölenin, hanımefendisinin saçını görmesinde bir beis yoktur.'
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد ﵁ قَالَ: تضع الْمَرْأَة الجلباب عِنْد الْمَمْلُوك
İbn Ebî Hâtim Mücâhid radıyallâhu anh'tan bildirdi, o şöyle dedi: 'Kadın, kölenin yanında cilbâbını çıkarır.'
وَأخرج أَبُو دَاوُد وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ عَن أنس أَن النَّبِي ﷺ أَتَى فَاطِمَة بِعَبْد قد وهبه لَهَا وعَلى فَاطِمَة ثوب إِذا قنعت بِهِ رَأسهَا لم يبلغ رِجْلَيْهَا وَإِذا غطت بِهِ رِجْلَيْهَا لم يبلغ رَأسهَا فَلَمَّا رأى النَّبِي ﷺ مَا تلقى قَالَ: إِنَّه لَيْسَ عَلَيْك بَأْس إِنَّمَا هُوَ أَبوك وغلامك
Ebû Dâvûd, İbn Merdûye ve Beyhakî Enes'ten bildirdi: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem, Fâtıma'ya hibe ettiği bir köle getirdi. Fâtıma'nın üzerinde öyle bir elbise vardı ki başını örtse ayaklarına yetmiyor, ayaklarını örtse başına yetmiyordu. Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem onun karşılaştığı bu hâli görünce: 'Sana bir beis yoktur; o ancak senin baban ve kölendir' buyurdu.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَأحمد عَن أم سَلمَة أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: إِذا كَانَ لإِحداكن مكَاتب وَكَانَ لَهُ مَا يُؤَدِّي فلتحتجب مِنْهُ
Abdürrezzâk ve Ahmed Ümmü Seleme'den bildirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: 'Sizden birinin mükâteb bir kölesi olur da ödeyecek malı bulunursa, artık ondan örtünsün/sakınsın.'
وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن مُجَاهِد ﵁ قَالَ: كَانَ العبيد يدْخلُونَ على أَزوَاج النَّبِي ﷺ
Abdürrezzâk Mücâhid radıyallâhu anh'tan bildirdi, o şöyle dedi: 'Köleler, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in hanımlarının yanına girerlerdi.'
وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن جريج فِي قَوْله {أَو مَا ملكت أيمانهن} قَالَ: فِي
İbnü'l-Münzir İbn Cüreyc'den {أَو مَا ملكت أيمانهن} “Veya ellerinin altında bulunanlar” buyruğu hakkında bildirdi: O şöyle dedi: 'İlk kıraatte
الْقِرَاءَة الأولى
[şu şekildedir]:
الَّذين لم يبلغُوا الْحلم مِمَّا ملكت أَيْمَانكُم
Elinizin altında bulunanlardan henüz ergenlik çağına ulaşmamış olanlar.'
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن الْمُنْذر عَن طَاوس وَمُجاهد قَالَ: لَا ينظر الْمَمْلُوك لشعر سيدته قَالَا: وَفِي بعض الْقِرَاءَة (أَو مَا ملكت أَيْمَانكُم الَّذين لم يبلغُوا الْحلم)
Abdürrezzâk ve İbnü'l-Münzir Tâvûs ve Mücâhid'den bildirdi: Köle, hanımefendisinin saçına bakmaz, dediler. Yine ikisi şöyle dedi: Bazı kıraatlerde (أَو مَا ملكت أَيْمَانكُم الَّذين لم يبلغُوا الْحلم) [şeklindedir].
وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن عَطاء أَنه سُئِلَ: هَل يرى غُلَام الْمَرْأَة رَأسهَا وقدمها قَالَ: مَا أحب ذَلِك إِلَّا أَن يكون غُلَاما يسرا فَأَما رجل ذُو لحية فَلَا
Abdürrezzâk Atâ'dan bildirdi: Kendisine 'Kadının kölesi onun saçını ve ayağını görebilir mi?' diye soruldu. O: 'Ben bunu hoş görmem; ancak kolay/küçük bir çocuk köle olursa müstesna. Sakallı bir adam ise asla' dedi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن سعيد بن الْمسيب قَالَ: لَا تغرنكم هَذِه الْآيَة {أَو مَا ملكت أيمانهن} إِنَّمَا عني بهَا الإِماء وَلم يعن بهَا العبيد
İbn Ebî Şeybe Saîd b. el-Müseyyeb'den bildirdi, o şöyle dedi: 'Şu {أَو مَا ملكت أيمانهن} “Veya ellerinin altında bulunanlar” ayeti sizi aldatmasın; bununla sadece cariyeler kastedilmiştir, köle erkekler kastedilmemiştir.'
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن إِبْرَاهِيم قَالَ: تستتر الْمَرْأَة من غلامها
İbn Ebî Şeybe İbrâhim'den bildirdi, o şöyle dedi: 'Kadın kölesinden örtünür.'
وَأخرج الْفرْيَابِيّ وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن بن حميد وَابْن جريرعن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {أَو التَّابِعين غير أولي الإِربة من الرِّجَال} قَالَ: هُوَ الَّذِي لَا يستحي مِنْهُ النِّسَاء
Feryâbî, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr İbn Abbâs'tan {أَو التَّابِعين غير أولي الإِربة من الرِّجَال} “Veya erkeklerden kadına ihtiyacı kalmamış tâbi kimseler” buyruğu hakkında: 'O, kadınların kendisinden utanmadığı kimsedir' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {أَو التَّابِعين غير أولي الإِربة} قَالَ: هَذَا الرجل يتبع الْقَوْم وَهُوَ مُغفل فِي عقله لَا يكترث للنِّسَاء وَلَا يَشْتَهِي النِّسَاء
İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve es-Sünen'inde Beyhakî İbn Abbâs'tan {أَو التَّابِعين غير أولي الإِربة} “Veya kadına ihtiyacı kalmamış tâbi kimseler” buyruğu hakkında bildirdi: 'Bu kimse, insanlara tâbi olan, aklı kıt olup kadınlara aldırış etmeyen ve kadınlara şehvet duymayan adamdır.'
وَأخرج ابْن جرير وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {أَو التَّابِعين غير أولي الإِربة من الرِّجَال} قَالَ كَانَ الرجل يتبع الرجل فِي الزَّمَان الأول لَا يغار عَلَيْهِ وَلَا ترهب الْمَرْأَة أَن تضع خمارها عِنْده وَهُوَ الأحمق الَّذِي لَا حَاجَة لَهُ فِي النِّسَاء
İbn Cerîr ve İbn Merdûye İbn Abbâs'tan {أَو التَّابِعين غير أولي الإِربة من الرِّجَال} “Veya erkeklerden kadına ihtiyacı kalmamış tâbi kimseler” buyruğu hakkında bildirdi: 'Eski zamanda bir adam başka bir adama tâbi olurdu; adam onu kıskanmaz, kadın da onun yanında başörtüsünü çıkarmaktan çekinmezdi. O, kadınlara ihtiyacı olmayan ahmak kimsedir.'
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير عَن طَاوس {غير أولي الإِربة} قَالَ: هُوَ الأحمق الَّذِي لَيْسَ لَهُ فِي النِّسَاء أرب وَلَا حَاجَة
Abdürrezzâk, Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr Tâvûs'tan {غير أولي الإِربة} “İhtiyacı kalmamış olanlar” hakkında: 'O, kadınlara karşı arzusu ve ihtiyacı bulunmayan ahmak kimsedir' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَالْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد {غير أولي الإِربة} قَالَ: هُوَ الأبله الَّذِي لَا يعرف أَمر النِّسَاء
İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim Mücâhid'den {غير أولي الإِربة} “İhtiyacı kalmamış olanlar” hakkında: 'O, kadınlar meselesini bilmeyen bön kimsedir' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس {غير أولي الإِربة} قَالَ: هُوَ المخنث الَّذِي لَا يقوم زبه
İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim İbn Abbâs'tan {غير أولي الإِربة} “İhtiyacı kalmamış olanlar” hakkında: 'O, erkeklik uzvu sertleşmeyen hünsâ/muhannes kimsedir' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن سعيد بن جُبَير {غير أولي الإِربة من الرِّجَال} قَالَ: هُوَ الشَّيْخ الْكَبِير الَّذِي لَا يُطيق النِّسَاء
İbn Ebî Hâtim Saîd b. Cübeyr'den {غير أولي الإِربة من الرِّجَال} “Erkeklerden kadına ihtiyacı kalmamış olanlar” hakkında: 'O, kadınlara güç yetiremeyen yaşlı kimsedir' dediğini bildirdi.
وَأخرج عبد بن الحميد {غير أولي الإِربة} هُوَ الْعنين
Abd b. Humeyd {غير أولي الإِربة} “İhtiyacı kalmamış olanlar” [hakkında]: 'O iktidarsız (innîn) kimsedir' [dediğini] bildirdi.
وَعبد بن حميد ابْن الْمُنْذر عَن الْكَلْبِيّ {غير أولي الإِربة} قَالَ: هُوَ الْخصي والعنين
Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir el-Kelbî'den {غير أولي الإِربة} “İhtiyacı kalmamış olanlar” hakkında: 'O, hadım edilmiş ve iktidarsız kimsedir' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن جرير عَن عِكْرِمَة قَالَ هُوَ الَّذِي لَا يقوم زبه
İbn Ebî Şeybe ve İbn Cerîr İkrime'den bildirdi, o: 'O, erkeklik uzvu sertleşmeyen kimsedir' dedi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن جرير عَن سعيد بن جُبَير قَالَ: هُوَ الْمَعْتُوه
İbn Ebî Şeybe ve İbn Cerîr Saîd b. Cübeyr'den bildirdi, o: 'O, aklı dengesi bozuk (ma'tûh) kimsedir' dedi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن جرير عَن الشّعبِيّ قَالَ: هُوَ الَّذِي لم يبلغ أربه أَن يطلع على عورات النِّسَاء
İbn Ebî Şeybe ve İbn Cerîr Şa'bî'den bildirdi, o şöyle dedi: 'O, kadınların avret yerlerine muttali olacak bir arzuya (irbeye) ulaşmamış kimsedir.'
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ عَن عَائِشَة قَالَت: كَانَ رجل يدْخل على أَزوَاج النَّبِي ﷺ مخنث فَكَانُوا يعدونه من غير أولي الأربة فَدخل النَّبِي ﷺ يَوْمًا وَهُوَ عِنْد بعض نِسَائِهِ وَهُوَ ينعَت امْرَأَة قَالَ: إِذا أَقبلت أَقبلت بِأَرْبَع وَإِذا أَدْبَرت أَدْبَرت بثمان فَقَالَ النَّبِي ﷺ لَا أرى هَذَا يعرف مَا هَهُنَا لَا يدخلن عَلَيْكُم فحجبوه
Abdürrezzâk, Abd b. Humeyd, Müslim, Ebû Dâvûd, Nesâî, İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim, İbn Merdûye ve Beyhakî Âişe'den bildirdi, o şöyle dedi: Peygamber'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) hanımlarının yanına muhannes (kadınsı tavırlı) bir adam girerdi; onu kadına ihtiyacı olmayan kimselerden sayarlardı. Bir gün Nebî (sallallâhu aleyhi ve sellem), o hanımlarından birinin yanındayken içeri girdi; o bir kadını nitelendirip: 'Önden geldiğinde dört [kat kıvrımla] gelir, arkasını döndüğünde sekiz [kat kıvrımla] döner' diyordu. Bunun üzerine Nebî (sallallâhu aleyhi ve sellem): 'Bunun burada olan biteni anladığını görüyorum, artık yanınıza kesinlikle girmesin!' buyurdu ve ona perde çektiler.
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن عَائِشَة قَالَت: كَانَ يدْخل على أَزوَاج النَّبِي ﷺ هيت وَإِنَّمَا كن يعددنه من غير أولي الإِربة من الرِّجَال فَدخل رَسُول الله ﷺ ذَات يَوْم وَهُوَ ينعَت امْرَأَة يَقُول: إِنَّهَا إِذا أَقبلت أَقبلت بِأَرْبَع وَإِذا أَدْبَرت أَدْبَرت بثمان فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: لَا أسمع هَذَا يعلم مَا هَهُنَا لَا يدخلن عَلَيْكُم فَأخْرجهُ فَكَانَ بِالْبَيْدَاءِ يدْخل كل جُمُعَة يستطعم
İbn Merdûye Âişe'den bildirdi, o şöyle dedi: Peygamber'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) hanımlarının yanına Heyt girerdi. Onu erkeklerden kadına ihtiyacı olmayan kimselerden sayarlardı. Bir gün Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) girdi; o bir kadını nitelendirip şöyle diyordu: 'O önden geldiğinde dört [kat kıvrımla] gelir, arkasını döndüğünde sekiz [kat kıvrımla] döner.' Bunun üzerine Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem): 'Bunun burada olan biteni bildiğini duyuyorum, artık yanınıza kesinlikle girmesin!' buyurdu ve onu [evden] çıkardı. Beydâ'da kalır, her cuma yiyecek istemek için gelirdi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن مُجَاهِد فِي قَوْله {أَو الطِّفْل الَّذين لم يظهروا على عورات النِّسَاء} قَالَ: هم الَّذين لَا يَدْرُونَ مَا النِّسَاء من الصغر قبل الْحلم
İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Sünen'inde Beyhakî Mücâhid'den {أَو الطِّفْل الَّذين لم يظهروا على عورات النِّسَاء} “Veya kadınların avret yerlerinin farkında olmayan çocuklar” buyruğu hakkında: 'Onlar, ergenlik çağından önce, küçüklükleri sebebiyle kadınların ne olduğunu bilmeyenlerdir' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن سعيد بن جُبَير فِي قَوْله {أَو الطِّفْل الَّذين لم يظهروا على عورات النِّسَاء} قَالَ: الْغُلَام الَّذِي لم يَحْتَلِم
İbn Ebî Hâtim Saîd b. Cübeyr'den {أَو الطِّفْل الَّذين لم يظهروا على عورات النِّسَاء} “Veya kadınların avret yerlerinin farkında olmayan çocuklar” buyruğu hakkında: 'Henüz ergenliğe ermemiş erkek çocuktur' dediğini bildirdi.
وَأخرج عبد بن حميد عَن قَتَادَة مثله
Abd b. Humeyd Katâde'den bunun benzerini bildirdi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أبي بكر بن عبد الرَّحْمَن بن الْحَارِث بن هِشَام قَالَ: كل شَيْء من الْمَرْأَة عَورَة حَتَّى ظفرها
İbn Ebî Şeybe Ebû Bekr b. Abdirrahmân b. el-Hâris b. Hişâm'dan şöyle dediğini bildirdi: 'Tırnağına varıncaya kadar kadının her şeyi avrettir.'
وَالله أعلم
En doğrusunu Allah bilir.
وَأخرج ابْن جرير عَن حضرمي: أَن امْرَأَة اتَّخذت معرنين من فضَّة واتخذت جزعاً فمرت على الْقَوْم فَضربت برجلها فَوَقع الخلخال على الْجزع فصّوت فَأنْزل الله {وَلَا يضربن بأرجلهن ليعلم مَا يخفين من زينتهن}
İbn Cerîr Hadramî'den bildirdi: Bir kadın gümüşten iki halhal ve alacalı taşlardan (cezi') boncuk edindi; sonra bir topluluğun yanından geçti ve ayağını [yere] vurdu, halhal taşa çarparak ses çıkardı. Bunun üzerine Allah {وَلَا يضربن بأرجلهن ليعلم مَا يخفين من زينتهن} “Gizlemekte oldukları zinetleri anlaşılsın diye ayaklarını yere vurmasınlar” [ayetini] indirdi.
وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {وَلَا يضربن بأرجلهن} وَهُوَ أَن تقرع الخلخال بِالْآخرِ عِنْد الرِّجَال أَو تكون على رِجْلَيْهَا خلاخل فتحركهن عِنْد الرِّجَال
İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim İbn Abbâs'tan {وَلَا يضربن بأرجلهن} “Ayaklarını vurmasınlar” buyruğu hakkında bildirdi: Bu, erkeklerin yanında bir halhalı diğerine çarptırması yahut ayaklarında halhallar olup erkeklerin yanında onları hareket ettirmesidir.
فَنهى الله عَن ذَلِك لِأَنَّهُ من عمل الشَّيْطَان
Şeytanın amelinden olduğu için Allah bunu yasaklamıştır.
وَأخرج عبد بن حميد عَن قَتَادَة {وَلَا يضربن بأرجلهن} قَالَ: كَانَت الْمَرْأَة تضرب برجلها ليسمع قعقعة الخلخال فِيهَا فَنهى عَن ذَلِك
Abd b. Humeyd Katâde'den {وَلَا يضربن بأرجلهن} “Ayaklarını vurmasınlar” hakkında: 'Kadın, üzerindeki halhalın şıngırtısı duyulsun diye ayağını vururdu, bundan nehyedildi' dediğini bildirdi.
وَأخرج عبد بن حميد عَن مُجَاهِد {وَلَا يضربن بأرجلهن ليعلم مَا يخفين من زينتهن} قَالَ: الخلخال
Abd b. Humeyd Mücâhid'den {وَلَا يضربن بأرجلهن ليعلم مَا يخفين من زينتهن} “Gizlemekte oldukları zinetleri anlaşılsın diye ayaklarını yere vurmasınlar” hakkında: '[O zinet] halhaldır' dediğini bildirdi.
نهى أَن تضرب برجلها ليسمع صَوت الخلخال
Halhalın sesi duyulsun diye ayağını vurması yasaklandı.
وَأخرج عبد بن حميد عَن مُعَاوِيَة بن قُرَّة قَالَ: كن نسَاء الْجَاهِلِيَّة يلبسن الخلاخيل الصم فَأنْزل الله هَذِه الْآيَة {وَلَا يضربن بأرجلهن ليعلم مَا يخفين من زينتهن}
Abd b. Humeyd Muâviye b. Kurre'den bildirdi, o şöyle dedi: Câhiliye kadınları sessiz halhallar takarlardı. Bunun üzerine Allah şu ayeti indirdi: {وَلَا يضربن بأرجلهن ليعلم مَا يخفين من زينتهن} “Gizlemekte oldukları zinetleri anlaşılsın diye ayaklarını yere vurmasınlar”.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن أبي مَالك قَالَ: كَانَت المراة تمر على الْمجْلس فِي رجلهَا الخرز فَإِذا جَاوَزت الْمجْلس ضربت برجلها فَنزلت {وَلَا يضربن بأرجلهن}
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim Ebû Mâlik'ten bildirdi, o şöyle dedi: Kadın ayağında boncuk/taş olduğu halde meclisin yanından geçer, meclisi geçince de ayağını [yere] vururdu. Bunun üzerine {وَلَا يضربن بأرجلهن} “Ayaklarını vurmasınlar” [ayeti] indi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن سعيد بن جُبَير قَالَ: ان الْمَرْأَة كَانَت يكون فِي رجلهَا الخلخال فِيهِ الجلاجل فَإِذا دخل عَلَيْهَا غَرِيب تحرّك رجلهَا عمدا ليسمع صَوت الخلخال فَقَالَ: {وَلَا يضربن} يَعْنِي لَا يحركن أرجلهن {ليعلم مَا يخفين} يَعْنِي ليعلم الْغَرِيب اذا عَلَيْهَا مَا تخفي من زينتها
İbn Ebî Hâtim Saîd b. Cübeyr'den bildirdi, o şöyle dedi: Kadının ayağında çıngıraklı halhal olurdu; yanına yabancı biri girdiğinde, halhalın sesi duyulsun diye ayağını kasten hareket ettirirdi. Bunun üzerine [Allah]: {وَلَا يضربن} “Vurmasınlar” yani ayaklarını hareket ettirmesinler; {ليعلم مَا يخفين} “Gizledikleri bilinsin diye” yani yabancı kimse onun gizlediği zinetini bilsin diye, buyurdu.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن مَسْعُود {ليعلم مَا يخفين من زينتهن} قَالَ: الخلخال
İbn Ebî Hâtim İbn Mes'ûd'dan {ليعلم مَا يخفين من زينتهن} “Gizlemekte oldukları zinetleri anlaşılsın diye” hakkında: '[O zinet] halhaldır' dediğini bildirdi.
وَأخرج التِّرْمِذِيّ عَن مَيْمُونَة بنت سعد: أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: الرافلة فِي الزِّينَة فِي غير أَهلهَا كَمثل ظلمَة يَوْم الْقِيَامَة لَا نور لَهَا
Tirmizî Meymûne bint Sa'd'dan bildirdi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: 'Ailesinden başkası için süs içinde salınarak yürüyen kadının misali, kıyamet gününün hiçbir nuru olmayan karanlığı gibidir.'
وَأخرج أَحْمد وَالْبُخَارِيّ فِي الْأَدَب وَمُسلم وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن الْأَغَر قَالَ: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: ياأيها النَّاس تُوبُوا إِلَى الله جَمِيعًا فَإِنِّي أَتُوب إِلَيْهِ كل يَوْم مائَة مرّة
Ahmed, el-Edeb'de Buhârî, Müslim, İbn Merdûye ve Şuabü'l-Îmân'da Beyhakî el-Eğarr'dan bildirdi, o şöyle dedi: Resûlullah'ı (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyururken işittim: 'Ey insanlar! Hep birlikte Allah'a tevbe edin; zira ben her gün O'na yüz defa tevbe ederim.'
وَأخرج أَحْمد عَن حُذَيْفَة قَالَ: كَانَ فِي لساني ذوب إِلَى أَهلِي فَلم أعده إِلَى غَيره فَذكرت ذَلِك للنَّبِي ﷺ فَقَالَ: أَيْن أَنْت من الاسْتِغْفَار يَا حُذَيْفَة أَنِّي لأستغفر الله فِي كل يَوْم مائَة مرّة وَأَتُوب إِلَيْهِ
Ahmed Huzeyfe'den bildirdi, o şöyle dedi: Dilimde aileme karşı bir sertlik vardı, başkasına bunu yapmazdım. Bunu Nebî'ye (sallallâhu aleyhi ve sellem) anlattım. Bunun üzerine şöyle buyurdu: 'İstiğfar nerede sen nerede ey Huzeyfe! Şüphesiz ben her gün Allah'a yüz defa istiğfar eder ve O'na tevbe ederim.'
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن أبي رَافع أَن رَسُول الله ﷺ سُئِلَ: كم للْمُؤْمِنين من ستر قَالَ: هِيَ أَكثر من أَن يُحْصى وَلَكِن الْمُؤمن إِذا عمل خَطِيئَة هتك مِنْهَا سترا فَإِذا تَابَ رَجَعَ إِلَيْهِ ذَلِك السّتْر وَتِسْعَة مَعَه واذا لم يتب هتك عَنهُ مِنْهَا ستر وَاحِد حَتَّى إِذا لم يبْق عَلَيْهِ مِنْهَا شَيْء قَالَ الله تَعَالَى لمن يَشَاء من مَلَائكَته: إِن بني آدم يعيرون وَلَا يغفرون فحفوه بأجنحتكم فيفعلون بِهِ ذَلِك فَإِن تَابَ رجعت إِلَيْهِ الأستار كلهَا وَإِذا لم يتب عجبت مِنْهُ الْمَلَائِكَة فَيَقُول الله لَهُم
İbn Ebi'd-Dünyâ ve Şuabü'l-Îmân'da Beyhakî Ebû Râfi'den bildirdi: Resûlullah'a (sallallâhu aleyhi ve sellem): 'Müminler için ne kadar örtü vardır?' diye soruldu. Şöyle buyurdu: 'Onlar sayılamayacak kadar çoktur. Fakat mümin bir günah işlediğinde onlardan bir örtü yırtılır. Tevbe ederse o örtü ve onunla beraber dokuzu ona geri döner. Eğer tevbe etmezse ondan bir örtü daha yırtılır; nihayet üzerinde onlardan hiçbir şey kalmayınca, Yüce Allah meleklerinden dilediğine: 'Âdemoğulları kınar ve affetmezler; onu kanatlarınızla kuşatıp örtün' buyurur. Onlar da ona bunu yaparlar. Eğer tevbe ederse örtülerin hepsi ona geri döner; tevbe etmezse melekler ona şaşırırlar. Bunun üzerine Allah onlara:'
اسلموه
'Onu bırakın' buyurur.
فيسلموه حَتَّى لَا يستر مِنْهُ عَورَة
Onlar da ondan hiçbir avret yeri örtünmeyecek şekilde onu bırakırlar.
وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن عبد الله بن مُغفل سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: النَّدَم تَوْبَة
İbnü'l-Münzir Abdullah b. Muğaffel'den bildirdi: Resûlullah'ı (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyururken işittim: 'Pişmanlık tevbedir.'
وَأخرج الْحَكِيم التِّرْمِذِيّ عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: سَمِعت النَّبِي ﷺ يَقُول: النَّدَم تَوْبَة
el-Hakîm et-Tirmizî İbn Mes'ûd'dan bildirdi, o şöyle dedi: Nebî'yi (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyururken işittim: 'Pişmanlık tevbedir.'
وَأخرج الْحَكِيم التِّرْمِذِيّ عَن أنس قَالَ: سَمِعت النَّبِي ﷺ يَقُول: النَّدَم تَوْبَة
el-Hakîm et-Tirmizî Enes'ten bildirdi, o şöyle dedi: Nebî'yi (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyururken işittim: 'Pişmanlık tevbedir.'
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد عَن ابْن عَبَّاس أَنه سُئِلَ: عَن الرجل يَزْنِي بِالْمَرْأَةِ ثمَّ يَتَزَوَّجهَا فَقَالَ: أوّله سفاح وَآخره نِكَاح وتوبتهما إِلَيّ جَمِيعًا أحب من توبتهما إِلَيّ مُتَفَرّقين إِن الله يَقُول {وتوبوا إِلَى الله جَمِيعًا أَيهَا الْمُؤْمِنُونَ}
İbn Ebî Şeybe ve Abd b. Humeyd İbn Abbâs'tan bildirdi; ona bir kadınla zina edip sonra onunla evlenen adam hakkında soruldu. O şöyle dedi: 'Bunun ilki gayrimeşru ilişki (sefâh), sonu ise nikahtır. İkisinin birlikte tevbe etmesi, ayrı ayrı tevbe etmelerinden bana daha sevimlidir. Şüphesiz Allah şöyle buyurmaktadır: {وتوبوا إِلَى الله جَمِيعًا أَيهَا الْمُؤْمِنُونَ} “Ey müminler! Hepiniz toptan Allah'a tevbe edin”.'
- قَوْله تَعَالَى: وَأنْكحُوا الْأَيَامَى مِنْك وَالصَّالِحِينَ من عبادكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِن يَكُونُوا فُقَرَاء يُغْنِهِم الله من فَضله وَالله وَاسع عليم
- Yüce Allah'ın: 'Aranızdaki bekârları, kölelerinizden ve cariyelerinizden sâlih olanları evlendirin. Eğer fakir iseler, Allah kendi lütfundan onları zengin eder. Allah [lütfu] geniş olandır, hakkıyla bilendir' buyruğu.
أخرج عبد بن حميد عَن قَتَادَة {وَأنْكحُوا الْأَيَامَى مِنْكُم} قَالَ: قد أَمركُم الله - كَمَا تَسْمَعُونَ - أَن تنكحوهن فَإِنَّهُ أَغضّ لأبصارهم واحفظ لفروجهم
Abd b. Humeyd Katâde'den {وَأنْكحُوا الْأَيَامَى مِنْكُم} “Aranızdaki bekârları evlendirin” buyruğu hakkında: 'İşittiğiniz gibi Allah size onları evlendirmenizi emretmiştir; çünkü bu onların gözlerini [haramdan] daha çok sakındırıcı, iffetlerini daha çok koruyucudur' dediğini bildirdi.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن الْحسن أَنه قَالَ: وَانْكِحُوا الصَّالِحين من عبيدكم وامائكم
Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir Hasan[-ı Basrî]'nin şöyle dediğini bildirdi: 'Kölelerinizden ve cariyelerinizden sâlih olanları evlendirin.'
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن عَائِشَة أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ انكحوا الصَّالِحين والصالحات فَمَا تَبِعَهُمْ بعد ذَلِك فَهُوَ حسن
İbn Merdûye Âişe'den Resûlullah'ın (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurduğunu bildirdi: 'Sâlih erkekleri ve sâliha kadınları evlendirin; bundan sonra onların peşinden gelen her şey güzeldir.'
وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس {وَانْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُم} الْآيَة
İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim İbn Abbâs'tan {وَانْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُم} “Aranızdaki bekârları evlendirin” ayeti hakkında bildirdi:
قَالَ: أَمر الله سُبْحَانَهُ بِالنِّكَاحِ ورغبهم فِيهِ وَأمرهمْ أَن يتزوجوا أحرارهم وعبيدهم وَوَعدهمْ فِي ذَلِك الْغنى فَقَالَ {إِن يَكُونُوا فُقَرَاء يُغْنِهِم الله من فَضله}
O şöyle dedi: 'Allah Sübhânehû evlenmeyi emretti ve insanları buna teşvik etti; hürlerini de kölelerini de evlendirmelerini emretti ve bu hususta onlara zenginlik vadetti de şöyle buyurdu: {إِن يَكُونُوا فُقَرَاء يُغْنِهِم الله من فَضله} “Eğer fakir iseler, Allah kendi lütfundan onları zengin eder”.'
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن أبي بكر الصّديق قَالَ: أطِيعُوا الله فِيمَا أَمركُم بِهِ من النِّكَاح ينجز لكم مَا وَعدكُم من الْغنى قَالَ تَعَالَى {إِن يَكُونُوا فُقَرَاء يُغْنِهِم الله من فَضله}
İbn Ebî Hâtim Ebû Bekr es-Sıddîk'tan bildirdi, o şöyle dedi: 'Allah'a, size emrettiği evlilik konusunda itaat edin ki O da size vadettiği zenginliği versin.' Yüce Allah: {إِن يَكُونُوا فُقَرَاء يُغْنِهِم الله من فَضله} “Eğer fakir iseler, Allah kendi lütfundan onları zengin eder” buyurmuştur.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق فِي المُصَنّف وَعبد بن حميد عَن قَتَادَة قَالَ: ذكر لنا أَن عمر بن الْخطاب قَالَ: مَا رَأَيْت كَرجل لم يلْتَمس الْغنى فِي الْبَاءَة وَقد وعده الله فِيهَا مَا وعده فَقَالَ {إِن يَكُونُوا فُقَرَاء يُغْنِهِم الله من فَضله}
Abdürrezzâk el-Musannef'te ve Abd b. Humeyd Katâde'den bildirdi, o şöyle dedi: Bize anlatıldığına göre Ömer b. el-Hattâb şöyle demiştir: 'Allah kendisine [zenginlik] vadetmişken, evlilikte zenginlik aramayan adam gibisini görmedim.' Zira [Allah] şöyle buyurmuştur: {إِن يَكُونُوا فُقَرَاء يُغْنِهِم الله من فَضله} “Eğer fakir iseler, Allah kendi lütfundan onları zengin eder”.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة مَعًا فِي المُصَنّف عَن عمر بن الْخطاب قَالَ: ابْتَغوا الْغنى فِي الْبَاءَة
Abdürrezzâk ve İbn Ebî Şeybe birlikte el-Musannef'te Ömer b. el-Hattâb'dan bildirdi, o şöyle dedi: 'Zenginliği evlilikte arayınız.'
وَفِي لفظ اطْلُبُوا الْفضل فِي الْبَاءَة وتلا {إِن يَكُونُوا فُقَرَاء يُغْنِهِم الله من فَضله}
Bir lafızda: 'Lütfu evlilikte arayınız' demiş ve {إِن يَكُونُوا فُقَرَاء يُغْنِهِم الله من فَضله} “Eğer fakir iseler, Allah kendi lütfundan onları zengin eder” [ayetini] okumuştur.
وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: التمسوا الْغنى فِي النِّكَاح
İbn Cerîr İbn Mes'ûd'dan bildirdi, o şöyle dedi: 'Zenginliği nikahta arayınız.'
يَقُول الله {إِن يَكُونُوا فُقَرَاء يُغْنِهِم الله من فَضله}
Allah: {إِن يَكُونُوا فُقَرَاء يُغْنِهِم الله من فَضله} “Eğer fakir iseler, Allah kendi lütfundan onları zengin eder” buyurmaktadır.
وَأخرج الديلمي عَن ابْن عَبَّاس أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: التمسوا الرزق بِالنِّكَاحِ
Deylemî İbn Abbâs'tan Peygamber'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurduğunu bildirdi: 'Rızkı evlilikle arayınız.'
وَأخرج الْبَزَّار وَابْن مرْدَوَيْه والديلمي من طَرِيق عُرْوَة عَن عَائِشَة قَالَت: قَالَ رَسُول الله ﷺ انكحوا النِّسَاء فَإِنَّهُنَّ يَأْتينكُمْ بِالْمَالِ وَأخرجه ابْن أبي شيبَة وَأَبُو دَاوُد فِي مراسيله عَن عُرْوَة مَرْفُوعا مُرْسلا
Bezzâr, İbn Merdûye ve Deylemî Urve yoluyla Âişe'den bildirdi, o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: 'Kadınlarla evleniniz; şüphesiz onlar size malla gelirler.' Bunu İbn Ebî Şeybe ve Ebû Dâvûd el-Merâsîl'inde Urve'den merfû ve mürsel olarak rivayet etmiştir.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَأحمد وَالتِّرْمِذِيّ وَصَححهُ وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة وَابْن حبَان وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ ثَلَاثَة حق على الله عونهم الناكح يُرِيد العفاف وَالْمكَاتب يُرِيد الْأَدَاء والغازي فِي سَبِيل الله
Abdürrezzâk, Ahmed, Tirmizî (ve sahih olduğunu belirtti), Nesâî, İbn Mâce, İbn Hibbân, Hâkim (ve sahih olduğunu belirtti) ve Sünen'inde Beyhakî Ebû Hureyre'den bildirdi, o şöyle dedi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: 'Üç kişi vardır ki onlara yardım etmek Allah'ın üzerine bir haktır: İffetli kalmak isteyen evlenen kimse, [hürriyet bedelini] ödemek isteyen mükâtep köle ve Allah yolunda gazâ eden kimse.'
وَأخرج الْخَطِيب فِي تَارِيخه عَن جَابر قَالَ: جَاءَ رجل إِلَى النَّبِي ﷺ يشكو إِلَيْهِ الْفَاقَة فَأمره أَن يتَزَوَّج
el-Hatîb Târîh'inde Câbir'den bildirdi, o şöyle dedi: Bir adam Nebî'ye (sallallâhu aleyhi ve sellem) gelip fakirlikten yakındı; o da ona evlenmesini emretti.
- قَوْله تَعَالَى: وليستعفف الَّذين لَا يَجدونَ نِكَاحا حَتَّى يغنيهم الله من فَضله وَالَّذين بيتغون الْكتاب مِمَّا ملكت أَيْمَانكُم فكاتبوهم إِن علمْتُم فيهم خيرا وَآتُوهُمْ من مَال الله الَّذِي آتَاكُم وَلَا تكْرهُوا فتيتكم على الْبغاء إِن أردن تَحَصُّنًا لتبتغوا عرض الْحَيَاة الدني وَمن يكرههن فَإِن الله من بعد إكراههن غَفُور رَحِيم
- Yüce Allah'ın: 'Evlenmeye imkân bulamayanlar, Allah onları kendi lütfundan zengin kılıncaya kadar iffetlerini korusunlar. Sahip olduğunuz kölelerden mükâtebe (özgürlük sözleşmesi) yapmak isteyenlerle, eğer kendilerinde bir hayır görürseniz mükâtebe yapın. Allah'ın size verdiği malından siz de onlara verin. Dünya hayatının geçici menfaatini elde etmek için, iffetli kalmak isteyen cariyelerinizi fuhşa zorlamayın. Kim onları zorlarsa, şüphesiz Allah, onların zorlanmalarından sonra çok bağışlayandır, çok merhamet edendir' buyruğu.
أخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن عِكْرِمَة فِي قَوْله {وليستعفف الَّذين لَا يَجدونَ نِكَاحا} قَالَ: هُوَ الرجل يرى الْمَرْأَة فَكَأَنَّهُ يَشْتَهِي فَإِن كَانَت لَهُ امْرَأَة فليذهب إِلَيْهَا فليقض حَاجته مِنْهَا وَإِن لم تكن لَهُ امْرَأَة فَلْينْظر فِي ملكوت السَّمَوَات وَالْأَرْض حَتَّى يُغْنِيه الله من فَضله
Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim İkrime'den {وليستعفف الَّذين لَا يَجدونَ نِكَاحا} “Evlenmeye imkân bulamayanlar iffetlerini korusunlar” buyruğu hakkında şöyle dediğini bildirdi: 'Bu, bir kadın görüp de canı çeken adamdır. Şayet bir karısı varsa onun yanına gitsin ve ihtiyacını onunla gidersin. Şayet karısı yoksa, Allah kendisini lütfundan zengin kılıncaya kadar göklerin ve yerin hükümranlığına (melekûtuna) ibretle baksın.'
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن أبي روق {وليستعفف} يَقُول: عَمَّا حرم الله عَلَيْهِم حَتَّى يرزقهم الله
İbn Ebî Hâtim Ebû Ravk'tan {وليستعفف} “İffetlerini korusunlar” hakkında: 'Allah onlara rızık verinceye kadar, Allah'ın kendilerine haram kıldığı şeylerden [korunsunlar]' dediğini bildirdi.
وَأخرج الْخَطِيب فِي تَارِيخه عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {وليستعفف الَّذين لَا يَجدونَ نِكَاحا} الْآيَة قَالَ: ليتزوج من لَا يجد فَإِن الله سيغنيه
el-Hatîb Târîh'inde İbn Abbâs'tan {وليستعفف الَّذين لَا يَجدونَ نِكَاحا} “Evlenmeye imkân bulamayanlar iffetlerini korusunlar” ayeti hakkında: '[Evlenmeye imkân] bulamayan kimse evlensin; zira Allah onu zengin edecektir' dediğini bildirdi.
وَأخرج ابْن السكن فِي معرفَة الصَّحَابَة عَن عبد الله بن صبيح عَن أَبِيه قَالَ: كنت مَمْلُوكا لحويطب بن عبد الْعُزَّى
İbnu's-Seken Ma'rifetü's-Sahâbe'de Abdullah b. Subeyh'ten, o da babasından bildirdi, o şöyle dedi: 'Ben Huveytıb b. Abdiluzzâ'nın kölesiydim.'
فَسَأَلته الْكتاب فَأبى فَنزلت {وَالَّذين يَبْتَغُونَ الْكتاب}
'Ondan mükâtebe (özgürlük sözleşmesi) istedim, o ise kabul etmedi. Bunun üzerine {وَالَّذين يَبْتَغُونَ الْكتاب} “Mükâtebe yapmak isteyenler” [ayeti] indi.'