Binûn

Nûr Suresi — 9. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه عَن شمر بن عَطِيَّة قَالَ: جَاءَ ابْن عَبَّاس ﵄ إِلَى كَعْب الْأَحْبَار فَقَالَ: حَدثنِي عَن قَول الله {الله نور السَّمَاوَات وَالْأَرْض مثل نوره} قَالَ: مثل نور مُحَمَّد ﷺ كمشكاة قَالَ: الْمشكاة الكوة

Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve İbn Merdûye, Şimr b. Atıyye'den bildirdi; o şöyle dedi: İbn Abbâs (radıyallâhu anhümâ) Kâ'b el-Ahbâr'a gelip: "Bana Allah'ın {الله نور السَّمَاوَات وَالْأَرْض مثل نوره} “Allah göklerin ve yerin nurudur. O'nun nurunun misali” buyruğunu anlat" dedi. [Kâ'b] şöyle dedi: "Muhammed'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) nurunun misali bir kandillik gibidir." [Kâ'b] dedi ki: "Mişkât, oyuktur/hücredir."

ضربهَا مثلا لفمه {فِيهَا مِصْبَاح} والمصباح: قلبه

Onu ağzına misal kıldı. {فِيهَا مِصْبَاح} “İçinde bir kandil vardır”. Kandil ise onun kalbidir.

{فِي زجاجة} والزجاجة صَدره

{فِي زجاجة} “[Kandil de] bir cam fanus içindedir”. Cam da onun sadrıdır.

{كَأَنَّهَا كَوْكَب دري} شبه صدر مُحَمَّد ﷺ بالكوكب الدُّرِّي ثمَّ رَجَعَ إِلَى الْمِصْبَاح إِلَى قلبه فَقَالَ: توقد من شَجَرَة مباركة

{كَأَنَّهَا كَوْكَب دري} “Sanki o [cam], parıldayan bir yıldız gibidir”. Muhammed'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) sadrını parıldayan bir yıldıza benzetti. Sonra kandile, yani kalbine dönerek: "Mübarek bir ağaçtan tutuşturulur" dedi.

زيتونة يكَاد زيتها يضيء قَالَ: يكَاد مُحَمَّد ﷺ يبين للنَّاس وَلَو لم يتَكَلَّم أَنه نَبِي كَمَا يكَاد ذَلِك الزَّيْت أَنه يضيء وَلَو لم تمسسه نَار

Zeytin ağacından... Yağı neredeyse ışık verir. Dedi ki: "Ateş ona dokunmasa bile o yağın neredeyse ışık vermesi gibi, Muhammed (sallallâhu aleyhi ve sellem) hiç konuşmasa bile insanlara kendisinin peygamber olduğunu neredeyse açıkça ortaya koyacaktır."

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس ﵄ {الله نور السَّمَاوَات وَالْأَرْض} قَالَ: الله هادي أهل السَّمَوَات وَالْأَرْض {مثل نوره} يَا مُحَمَّد فِي قَلْبك كَمثل هَذَا الْمِصْبَاح فِي هَذِه الْمشكاة فَكَمَا هَذَا الْمِصْبَاح فِي هَذِه الْمشكاة كَذَلِك فُؤَادك فِي قَلْبك

İbn Merdûye İbn Abbâs'tan (radıyallâhu anhümâ) bildirdi: {الله نور السَّمَاوَات وَالْأَرْض} “Allah göklerin ve yerin nurudur” buyruğu hakkında: "Allah göklerin ve yerin ehlinin yol göstericisidir" dedi. {مثل نوره} “O'nun nurunun misali” buyruğu: "Ey Muhammed! Senin kalbindeki [nurun misali], bu kandilliğin içindeki şu kandilin misali gibidir. Nasıl ki bu kandil bu kandilliğin içindedir, aynı şekilde senin gönlün de kalbindedir" [demektir].

وَشبه قلب رَسُول الله ﷺ بالكوكب الدُّرِّي الَّذِي لَا يخبو [توقد من شَجَرَة مباركة زيتونة] تَأْخُذ دينك عَن إِبْرَاهِيم ﵇

Resûlullah'ın (sallallâhu aleyhi ve sellem) kalbini hiç sönmeyen parıldayan bir yıldıza benzetti. [Mübarek bir zeytin ağacından tutuşturulur]: Sen dinini İbrâhim'den (aleyhisselâm) alırsın.

وَهِي الزيتونة {لَا شرقية وَلَا غربية} لَيْسَ بنصراني فَيصَلي نَحْو الْمشرق وَلَا يَهُودِيّ فَيصَلي نَحْو الْمغرب {يكَاد زيتها يضيء} فَيَقُول: يكَاد مُحَمَّد ينْطق بالحكمة قبل أَن يُوحى إِلَيْهِ بِالنورِ الَّذِي جعل الله فِي قلبه

O zeytindir. {لَا شرقية وَلَا غربية} “Ne doğuya ne de batıya aittir”; [o] ne doğuya doğru namaz kılan bir Hristiyandır ne de batıya doğru namaz kılan bir Yahudidir. {يكَاد زيتها يضيء} “Onun yağı neredeyse ışık verir” buyruğu hakkında şöyle der: "Allah'ın kalbine koyduğu nur sayesinde Muhammed, kendisine vahiy gelmeden önce neredeyse hikmetle konuşacaktır."

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن سعيد بن جُبَير {مثل نوره} قَالَ: مُحَمَّد ﷺ {يكَاد زيتها يضيء} قَالَ: يكَاد من رأى مُحَمَّد ﷺ يعلم أَنه رَسُول الله وَإِن لم يتَكَلَّم

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, Saîd b. Cübeyr'den bildirdi: {مثل نوره} “O'nun nurunun misali” buyruğu hakkında: "Muhammed'dir (sallallâhu aleyhi ve sellem)" dedi. {يكَاد زيتها يضيء} “Onun yağı neredeyse ışık verir” buyruğu hakkında da: "Muhammed'i (sallallâhu aleyhi ve sellem) gören kimse, o hiç konuşmasa bile onun Allah'ın Resûlü olduğunu neredeyse bilecektir" dedi.

وَأخرج عبد بن حميد عَن عِكْرِمَة ﵁ {الله نور السَّمَاوَات وَالْأَرْض مثل نوره} قَالَ مثل نور الْمُؤمن

Abd b. Humeyd İkrime'den (radıyallâhu anh) bildirdi: {الله نور السَّمَاوَات وَالْأَرْض مثل نوره} “Allah göklerin ve yerin nurudur. O'nun nurunun misali” buyruğu hakkında: "Müminin nurunun misalidir" dedi.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن الْحسن ﵁ {مثل نوره} قَالَ: مثل هَذَا الْقُرْآن فِي الْقلب {كمشكاة} قَالَ: ككوة

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr el-Hasan'dan (radıyallâhu anh) bildirdi: {مثل نوره} “O'nun nurunun misali” buyruğu hakkında: "Bu Kur'an'ın kalpteki misalidir" dedi. {كمشكاة} “bir kandillik gibidir” buyruğu hakkında da: "Bir oyuk/hücre gibidir" dedi.

وَأخرج ابْن جرير عَن أنس ﵁ قَالَ: إِن إلهي يَقُول إِن نوري هُدَايَ

İbn Cerîr Enes'ten (radıyallâhu anh) bildirdi, o şöyle dedi: "İlahım buyuruyor ki: Şüphesiz benim nurum hidayetimdir."

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن مُحَمَّد بن كَعْب فِي قَوْله {كمشكاة} قَالَ: هِيَ مَوضِع الفتيلة من الْقنْدِيل

Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Muhammed b. Kâ'b'dan {كمشكاة} “bir kandillik gibidir” buyruğu hakkında şöyle dediğini bildirdi: "O, kandildeki fitilin yeridir."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن الْمُنْذر عَن ابْن عَبَّاس ﵄ {كمشكاة} قَالَ: ككوة

İbn Ebî Şeybe ve İbnü'l-Münzir İbn Abbâs'tan (radıyallâhu anhümâ) bildirdi: {كمشكاة} “bir kandillik gibidir” buyruğu hakkında: "Bir oyuk/hücre gibidir" dedi.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن ابْن عمر ﵁ قَالَ {كمشكاة} الكوّة

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr İbn Ömer'den (radıyallâhu anhümâ) bildirdi, o şöyle dedi: {كمشكاة} “bir kandillik gibidir” [ifadesindeki kandillik], oyuktur/hücredendir.

وَأخرج عبد بن حميد عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ: الْمشكاة بِلِسَان الْحَبَشَة

Abd b. Humeyd İbn Abbâs'tan (radıyallâhu anhümâ) bildirdi, o şöyle dedi: "Mişkât, Habeş dilinde"

الكوّة

"oyuk/hücre demektir."

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد ﵁ قَالَ: الْمشكاة الكوة بلغَة الْحَبَشَة

Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim Mücâhid'den (radıyallâhu anh) bildirdi, o şöyle dedi: "Mişkât, Habeş lügatinde oyuk/hücre demektir."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن سعيد بن عِيَاض {كمشكاة} قَالَ: ككوة بِلِسَان الْحَبَشَة

İbn Ebî Şeybe, Saîd b. İyâz'dan bildirdi: {كمشكاة} “bir kandillik gibidir” buyruğu hakkında: "Habeş dilinde bir oyuk/hücre gibidir" dedi.

وَأخرج عبد بن حميد عَن سعيد بن جُبَير {كمشكاة} قَالَ: الكوة الَّتِي لَيست بنافذة

Abd b. Humeyd Saîd b. Cübeyr'den bildirdi: {كمشكاة} “bir kandillik gibidir” buyruğu hakkında: "[Diğer tarafa] açılmayan oyuktur" dedi.

وَأخرج عبد بن حميد عَن الضَّحَّاك

Abd b. Humeyd Dahhâk'tan bildirdi;

مثله

aynısını [rivayet etti].

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن أبي مَالك قَالَ الْمشكاة الكوة الَّتِي لَيْسَ لَهَا منفذ والمصباح السراج

İbn Ebî Hâtim Ebû Mâlik'ten bildirdi, o şöyle dedi: "Mişkât, [diğer tarafa] geçidi olmayan oyuktur; kandil ise lambadır."

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير عَن قَتَادَة ﵁ {مثل نوره} قَالَ: مثل نور الله فِي قلب الْمُؤمن {كمشكاة} قَالَ: الكوة {كَأَنَّهَا كَوْكَب دري} قَالَ: مُنِير يضيء {زيتونة لَا شرقية وَلَا غربية} قَالَ: لَا يَفِي عَلَيْهَا ظلّ شَرْقي وَلَا غربي كُنَّا نتحدث انها صَاحِبَة الشَّمْس

Abdürrezzâk, Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr Katâde'den (radıyallâhu anh) bildirdi: {مثل نوره} “O'nun nurunun misali” buyruğu hakkında: "Allah'ın müminin kalbindeki nurunun misalidir" dedi. {كمشكاة} “bir kandillik gibidir” hakkında: "Oyuktur" dedi. {كَأَنَّهَا كَوْكَب دري} “Sanki o parıldayan bir yıldız gibidir” hakkında: "Nur saçan, ışık verendir" dedi. {زيتونة لَا شرقية وَلَا غربية} “ne doğuya ne de batıya ait olan bir zeytin ağacından” hakkında: "Üzerine ne doğu ne de batı gölgesi düşer; onun daima güneşe bakan bir ağaç olduğunu konuşurduk" dedi.

وَهُوَ أصفى الزَّيْت وأطيبه وأعذبه هَذَا مثل ضربه الله لِلْقُرْآنِ أَي قد جَاءَكُم من الله نور وَهدى متظاهر أَن الْمُؤمن يسمع كتاب الله

"Bu ise yağın en safı, en temizi ve en tatlısıdır. Bu, Allah'ın Kur'an için verdiği bir misaldir; yani Allah'tan size apaçık bir nur ve hidayet gelmiştir ki mümin Allah'ın Kitabı'nı dinler,"

فوعاه وَحفظه وانتفع بِمَا فِيهِ وَعمل بِهِ فَهَذَا مثل الْمُؤمن

"onu anlar, ezberler, içindekilerden faydalanır ve onunla amel eder. İşte bu, müminin misalidir."

وَأخرج عبد بن الحميد وَابْن جرير عَن مُجَاهِد ﵁ {كمشكاة} قَالَ: الصفر الَّذِي فِي جَوف الْقنْدِيل {فِيهَا مِصْبَاح} قَالَ: السراج {فِي زجاجة} قَالَ: الْقنْدِيل {لَا شرقية وَلَا غربية} قَالَ: هِيَ الشَّمْس من حِين تطلع إِلَى أَن تغرب لَيْسَ لَهَا ظلّ وَذَلِكَ أَضْوَأ لزيتها وَأحسن لَهُنَّ وأنور لَهُ {نور على نور} قَالَ: النَّار على الزَّيْت جاورته

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr Mücâhid'den (radıyallâhu anh) bildirdi: {كمشكاة} “bir kandillik gibidir” buyruğu hakkında: "Kandilin içindeki sarı madeni kısımdır" dedi. {فِيهَا مِصْبَاح} “içinde bir kandil vardır” buyruğu hakkında: "Lambadır" dedi. {فِي زجاجة} “bir cam fanus içindedir” buyruğu hakkında: "Kandil fanusudur" dedi. {لَا شرقية وَلَا غربية} “Ne doğuya ne de batıya aittir” buyruğu hakkında: "Güneş doğduğu andan batıncaya kadar [üzerindedir], gölgesi olmaz; bu da onun yağının daha parlak, onlar için daha güzel ve onun için daha aydınlatıcı olmasını sağlar" dedi. {نور على نور} “Nur üstüne nurdur” buyruğu hakkında da: "Ateş yağın üzerindedir, onunla yan yanadır" dedi.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن الضَّحَّاك {كَأَنَّهَا كَوْكَب دري} قَالَ: يَعْنِي الزهرة

İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim Dahhâk'tan bildirdi: {كَأَنَّهَا كَوْكَب دري} “Sanki o parıldayan bir yıldız gibidir” buyruğu hakkında: "Zühre yıldızını kastetmektedir" dedi.

ضرب الله مثل الْمُؤمن مثل ذَلِك النُّور يَقُول: قلبه نور وجوفه نور وَيَمْشي فِي نور

Allah, müminin misalini işte bu nurun misali kıldı; yani kalbi nurdur, içi nurdur ve nur içinde yürür.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة ﵁ {كَوْكَب دري} قَالَ: ضخم

İbn Ebî Hâtim Katâde'den (radıyallâhu anh) bildirdi: {كَوْكَب دري} “parıldayan bir yıldız” ifadesi hakkında: "Büyük [bir yıldız]" dedi.

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن أبي هُرَيْرَة ﵁ عَن النَّبِي ﷺ فِي قَوْله

İbn Merdûye Ebû Hureyre'den (radıyallâhu anh), Nebî'nin (sallallâhu aleyhi ve sellem) şu buyruğu hakkında şöyle dediğini bildirdi:

{زيتونة لَا شرقية وَلَا غربية} قَالَ: قلب إِبْرَاهِيم لَا يَهُودِيّ وَلَا نَصْرَانِيّ

{زيتونة لَا شرقية وَلَا غربية} “Ne doğuya ne de batıya ait olan bir zeytin ağacı” [buyruğu hakkında]: "İbrâhim'in kalbidir; ne Yahudi ne de Hristiyandır" buyurdu.

وَأخرج الْفرْيَابِيّ وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس ﵄ فِي قَوْله {لَا شرقية وَلَا غربية} قَالَ: شَجَرَة لَا يظلمها كَهْف وَلَا جبل وَلَا يواريها شَيْء وَهُوَ أَجود لزيتها

Feryâbî ve İbn Ebî Hâtim İbn Abbâs'tan (radıyallâhu anhümâ) {لَا شرقية وَلَا غربية} “Ne doğuya ne de batıya aittir” buyruğu hakkında şöyle dediğini bildirdi: "Ne bir mağaranın ne de bir dağın gölgede bıraktığı, hiçbir şeyin perdelemediği bir ağaçtır; bu da onun yağı için en kaliteli olanıdır."

وَأخرج عبد بن حميد عَن عِكْرِمَة وَالضَّحَّاك ﵁ وَمُحَمّد بن سِيرِين

Abd b. Humeyd; İkrime, Dahhâk (radıyallâhu anhümâ) ve Muhammed b. Sîrîn'den bildirdi;

مثله

aynısını [rivayet ettiler].

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس ﵄ فِي قَوْله {لَا شرقية وَلَا غربية} قَالَ: لَيست شرقية لَيْسَ فِيهَا غرب وَلَا غربية لَيْسَ فِيهَا شَرق وَلكنهَا شرقية غربية

İbn Ebî Hâtim İbn Abbâs'tan (radıyallâhu anhümâ) {لَا شرقية وَلَا غربية} “Ne doğuya ne de batıya aittir” buyruğu hakkında şöyle dediğini bildirdi: "Ne içinde batı olmayan sırf doğuya aittir, ne de içinde doğu olmayan sırf batıya aittir; aksine hem doğuya hem batıya aittir."

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن سعيد بن جُبَير ﵁ فِي قَوْله {لَا شرقية وَلَا غربية} قَالَ: هِيَ فِي وسط الشّجر لَا تصيبها الشَّمْس فِي شَرق وَلَا غرب وَهِي من وُجُوه الشّجر

Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Saîd b. Cübeyr'den (radıyallâhu anh) {لَا شرقية وَلَا غربية} “Ne doğuya ne de batıya aittir” buyruğu hakkında şöyle dediğini bildirdi: "O, ağaçların ortasındadır; doğuda da batıda da [tek başına] güneş ona çarpmaz ve o, ağaçların en seçkinlerindendir."

وَأخرج عبد بن حميد عَن أبي مَالك وَمُحَمّد بن كَعْب

Abd b. Humeyd, Ebû Mâlik ve Muhammed b. Kâ'b'dan bildirdi;

مثله

aynısını [rivayet ettiler].

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن الْحسن ﵁ قَالَ: لَو كَانَت هَذِه الشَّجَرَة فِي الأَرْض لكَانَتْ شرقية أَو غربية

İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim el-Hasan'dan (radıyallâhu anh) bildirdi, o şöyle dedi: "Eğer bu ağaç yeryüzünde [maddi bir ağaç] olsaydı, ya doğuya ya da batıya ait olurdu;"

وَلكنه مثل ضربه الله لنوره

"fakat o, Allah'ın kendi nuru için verdiği bir misaldir."

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم من طَرِيق الضَّحَّاك عَن ابْن عَبَّاس ﵄ {يُوقد من شَجَرَة مباركة} قَالَ: رجل صَالح {لَا شرقية وَلَا غربية} قَالَ: لَا يَهُودِيّ وَلَا نَصْرَانِيّ

İbn Ebî Hâtim Dahhâk tarikiyle İbn Abbâs'tan (radıyallâhu anhümâ) bildirdi: {يُوقد من شَجَرَة مباركة} “mübarek bir ağaçtan tutuşturulur” buyruğu hakkında: "Salih bir kimsedir" dedi. {لَا شرقية وَلَا غربية} “Ne doğuya ne de batıya aittir” buyruğu hakkında da: "Ne Yahudidir ne de Hristiyandır" dedi.

وَأخرج عبد بن حميد فِي مُسْنده وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن ماجة عَن عمر ﵁ أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: ائتدموا بالزيت وادهنوا بِهِ فَإِنَّهُ يخرج من شَجَرَة مباركة

Abd b. Humeyd Müsned'inde, Tirmizî ve İbn Mâce Ömer'den (radıyallâhu anh) bildirdi ki Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: "Zeytinyağını katık yapın ve onunla yağlanın; çünkü o, mübarek bir ağaçtan çıkar."

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب عَن عَائِشَة ﵂ أَنَّهَا ذكر عِنْدهَا الزَّيْت فَقَالَت: كَانَ رَسُول الله ﷺ يَأْمر أَن يُؤْكَل ويدهن ويستعط بِهِ وَيَقُول إِنَّه من شَجَرَة مباركة

Beyhakî Şuab'da Âişe'den (radıyallâhu anhâ) bildirdi: Yanında zeytinyağından bahsedilince o şöyle dedi: "Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) onun yenilmesini, [bedene] sürülmesini ve burna damlatılmasını emreder ve: 'Şüphesiz o, mübarek bir ağaçtandır' buyururdu."

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن شريك بن سَلمَة قَالَ: ضفت عمر بن الْخطاب ﵁ لَيْلَة فأطعمني كسوراً من رَأس بعير بَارِد وأطعمنا زيتاً

Taberânî, Şerîk b. Seleme'den bildirdi, o şöyle dedi: Bir gece Ömer b. el-Hattâb'a (radıyallâhu anh) misafir oldum. Bana soğuk bir deve kellesinden parçalar yedirdi ve bize zeytinyağı ikram etti,

وَقَالَ: هَذَا الزَّيْت الْمُبَارك الَّذِي قَالَ الله لنَبيه

ve şöyle dedi: "Bu, Allah'ın Peygamberine bahsettiği mübarek yağdır."

وَأخرج عبد بن الحميد عَن عِكْرِمَة {يكَاد زيتها يضيء} يَقُول: من شدَّة النُّور

Abd b. Humeyd İkrime'den bildirdi: {يكَاد زيتها يضيء} “Onun yağı neredeyse ışık verir” buyruğu hakkında: "Nurun şiddetindendir" dedi.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن زيد قَالَ الضَّوْء إشراق الزَّيْت

İbn Ebî Hâtim İbn Zeyd'den bildirdi, o şöyle dedi: "Işık, zeytinyağının parıldamasıdır."

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن السّديّ ﵁ {نور على نور} قَالَ: نور النَّار وَنور الزَّيْت حِين اجْتمعَا أضاءا

İbn Ebî Hâtim es-Süddî'den (radıyallâhu anh) bildirdi: {نور على نور} “Nur üstüne nurdur” buyruğu hakkında: "Ateşin nuru ile yağın nuru bir araya geldiklerinde ışık saçtılar" dedi.

وَكَذَلِكَ نور الْقُرْآن وَنور الإِيمان

"Kur'an'ın nuru ile imanın nuru da böyledir."

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن أبي الْعَالِيَة {نور على نور} قَالَ: أَتَى نور الله تَعَالَى على نور مُحَمَّد

İbn Merdûye Ebu'l-Âliye'den bildirdi: {نور على نور} “Nur üstüne nurdur” buyruğu hakkında o: "Allah Teâlâ'nın nuru Muhammed'in nuru üzerine geldi" dedi.

- قَوْله تَعَالَى: فِي بيُوت أذن الله أَن ترفع وَيذكر فِيهَا اسْمه يسبح لَهُ فِيهَا بالغدوّ وَالْآصَال

Allah Teâlâ'nın: {فِي بيُوت أذن الله أَن ترفع وَيذكر فِيهَا اسْمه يسبح لَهُ فِيهَا بالغدوّ وَالْآصَال} “[Bu kandil] Allah'ın, yükseltilmesine ve içlerinde adının anılmasına izin verdiği evlerdedir; oralarda sabah akşam O'nu tesbih ederler” buyruğu.

أخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس ﵄ {فِي بيُوت أذن الله أَن ترفع} قَالَ: هِيَ الْمَسَاجِد تكرم وَنهى عَن اللَّغْو فِيهَا {وَيذكر فِيهَا اسْمه} يُتْلَى فِيهَا كِتَابه يسبح: يُصَلِّي لَهُ فِيهَا بالغدوة: صَلَاة الْغَدَاة وَالْآصَال: صَلَاة الْعَصْر وهما أول مَا فرض الله من الصَّلَاة وَأحب أَن يذكرهما ويذكرهما عباده

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'tan (radıyallâhu anhümâ) bildirdi: {فِي بيُوت أذن الله أَن ترفع} “Allah'ın, yükseltilmesine izin verdiği evlerde” buyruğu hakkında şöyle dedi: "Bunlar mescidlerdir; onlara ikram [ve hürmet] edilir, içlerinde boş sözden (lağv) nehyedildi. {وَيذكر فِيهَا اسْمه} “ve içlerinde O'nun adının anılmasına [izin verdiği]” [kısmı], oralarda O'nun Kitabı okunur, demektir. 'Yüsebbihu' (يسبح); orada O'nun için namaz kılınır, demektir. 'Bi'l-guduvvi' (بالغدوة); sabah namazıdır, 've'l-âsâl' (وَالْآصَال) ise ikindi namazıdır. Bu ikisi, Allah'ın namazdan ilk farz kıldığı vakitlerdir; onları anmayı ve kullarının da anmasını sevmiştir."

وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه عَن عقبَة بن عَامر عَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: يجمع النَّاس فِي صَعِيد وَاحِد ينفذهم الْبَصَر وَيسْمعهُمْ الدَّاعِي فينادي مُنَاد: سَيعْلَمُ أهل الْجمع لمن الْكَرم الْيَوْم ثَلَاث مَرَّات ثمَّ يَقُول: أَيْن الَّذين كَانَت تَتَجَافَى جنُوبهم عَن الْمضَاجِع: ثمَّ يَقُول: أَيْن الَّذين كَانَت لَا تُلْهِيهِمْ تِجَارَة وَلَا بيع عَن ذكر الله ثمَّ يَقُول: أَيْن الْحَمَّادُونَ الَّذين كَانُوا يحْمَدُونَ رَبهم

Hâkim (sahih olduğunu belirterek) ve İbn Merdûye, Ukbe b. Âmir'den bildirdi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "İnsanlar tek bir düzlükte toplanırlar; bakan kimse hepsini görür ve çağıranın sesini hepsi işitir. Derken bir münadi üç defa şöyle seslenir: 'Bugün cömertlik ve ikramın kime ait olduğunu toplananlar bilecektir!' Sonra şöyle der: 'Yanları yataklardan uzak kalanlar nerede?' Sonra şöyle der: 'Kendilerini ne bir ticaretin ne de bir alışverişin Allah'ı anmaktan alıkoymadığı kimseler nerede?' Sonra da: 'Rablerine çokça hamdeden o hamd ediciler nerede?' der."

وَأخرج عبد بن حميد عَن قَتَادَة {فِي بيُوت أذن الله أَن ترفع} قَالَ: هِيَ الْمَسَاجِد

Abd b. Humeyd Katâde'den bildirdi: {فِي بيُوت أذن الله أَن ترفع} “Allah'ın, yükseltilmesine izin verdiği evlerde” buyruğu hakkında: "Bunlar mescidlerdir" dedi;

أذن الله فِي بنيانها ورفعها وَأمر بعمارتها وبطهورها

"Allah onların inşa edilmesine ve yükseltilmesine izin vermiş, imar edilmelerini ve temiz tutulmalarını emretmiştir."

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن مُجَاهِد {فِي بيُوت أذن الله أَن ترفع} قَالَ: فِي مَسَاجِد أَن تبنى

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr Mücâhid'den bildirdi: {فِي بيُوت أذن الله أَن ترفع} “Allah'ın, yükseltilmesine izin verdiği evlerde” buyruğu hakkında: "İnşa edilmelerine [izin verilen] mescidlerde" dedi.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن جرير عَن الْحسن فِي قَوْله {أذن الله أَن ترفع} يَقُول:

Abdürrezzâk ve İbn Cerîr el-Hasan'dan bildirdi; {أذن الله أَن ترفع} “Allah'ın yükseltilmesine izin verdiği” kavli hakkında şöyle dedi:

أَن تعظم بِذكرِهِ {يسبح} يُصَلِّي لَهُ فِيهَا

"O'nun zikriyle yüceltilmeleridir. {يسبح} “Tesbih ederler” [ifadesi ise], oralarda O'nun için namaz kılarlar [demektir]."

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد {فِي بيُوت أذن الله أَن ترفع} قَالَ: هِيَ بيُوت النَّبِي

İbn Ebî Hâtim Mücâhid'den bildirdi: {فِي بيُوت أذن الله أَن ترفع} “Allah'ın, yükseltilmesine izin verdiği evlerde” buyruğu hakkında: "Bunlar Peygamber'in (sallallâhu aleyhi ve sellem) evleridir" dedi.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن زيد {فِي بيُوت أذن الله أَن ترفع} قَالَ: إِنَّمَا هِيَ أَربع مَسَاجِد لم يُبْنِهُنَّ إِلَّا نَبِي

İbn Ebî Hâtim İbn Zeyd'den bildirdi: {فِي بيُوت أذن الله أَن ترفع} “Allah'ın, yükseltilmesine izin verdiği evlerde” buyruğu hakkında şöyle dedi: "Bunlar yalnızca peygamberlerin inşa ettiği dört mesciddir:

الْكَعْبَة بناها إِبْرَاهِيم واسمعيل وَبَيت الْمُقَدّس بناه دَاوُد وَسليمَان وَمَسْجِد الْمَدِينَة بناه رَسُول الله ﷺ وَمَسْجِد قبَاء أسس على التَّقْوَى بناه رَسُول الله ﷺ

İbrâhim ve İsmâil'in inşa ettiği Kâbe, Dâvûd ve Süleyman'ın inşa ettiği Beytü'l-Makdis, Resûlullah'ın (sallallâhu aleyhi ve sellem) inşa ettiği Medine Mescidi ve takva üzerine kurulan, yine Resûlullah'ın (sallallâhu aleyhi ve sellem) inşa ettiği Kubâ Mescidi."

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن أنس بن مَالك وَبُرَيْدَة قَالَ: قَرَأَ رَسُول الله ﷺ هَذِه الْآيَة {فِي بيُوت أذن الله أَن ترفع} فَقَامَ إِلَيْهِ رجل فَقَالَ: أَي بيُوت هَذِه يَا رَسُول الله قَالَ: بيُوت الْأَنْبِيَاء

İbn Merdûye, Enes b. Mâlik ve Büreyde'den bildirdi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şu: {فِي بيُوت أذن الله أَن ترفع} “Allah'ın, yükseltilmesine izin verdiği evlerde” ayetini okudu. Bunun üzerine bir adam ayağa kalkıp: "Ey Allah'ın Resûlü, bunlar hangi evlerdir?" diye sordu. [Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem)]: "Peygamberlerin evleridir" buyurdu.

فَقَامَ إِلَيْهِ أَبُو بكر فَقَالَ: يَا رَسُول الله هَذَا الْبَيْت مِنْهَا الْبَيْت عَليّ وَفَاطِمَة قَالَ: نعم

Ebû Bekir ayağa kalkıp: "Ey Allah'ın Resûlü, bu ev -Ali ile Fâtıma'nın evi- de onlardan mıdır?" diye sordu. [Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem)]: "Evet,

من أفاضلها

onların en faziletlilerindendir" buyurdu.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَمُسلم وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن بُرَيْدَة أَن رَسُول الله ﷺ سمع رجلا يَقُول: من دَعَا إِلَى الْجمل الْأَحْمَر فِي الْمَسْجِد فَقَالَ: لَا وجدته ثَلَاثًا إِنَّمَا بنيت هَذِه الْمَسَاجِد للَّذي بنيت لَهُ: وَقَالَ أَبُو سِنَان الشَّيْبَانِيّ فِي قَوْله {فِي بيُوت أذن الله أَن ترفع} قَالَ: تعظم

İbn Ebî Şeybe, Müslim, Nesâî, İbn Mâce ve İbn Merdûye İbn Büreyde'den bildirdi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) bir adamın mescidde: "Kızıl deveyi kim gördü?" dediğini işitti ve üç defa: "Bulamaz olasın! Bu mescidler ne için yapıldıysa ancak onun için yapılmıştır" buyurdu. Ebû Sinân eş-Şeybânî de: {فِي بيُوت أذن الله أَن ترفع} “Allah'ın, yükseltilmesine izin verdiği evlerde” kavli hakkında: "Yüceltilmesidir" dedi.

وَأخرج أَحْمد وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن ماجة عَن عَائِشَة قَالَت: أَمر رَسُول الله ﷺ بِبِنَاء الْمَسَاجِد فِي الدّور وَأَن تنظف وتطيب

Ahmed, Ebû Dâvûd, Tirmizî ve İbn Mâce Âişe'den (radıyallâhu anhâ) bildirdi, o şöyle dedi: "Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) mahallelerde mescidler yapılmasını, bunların temiz tutulmasını ve güzel kokular sürülmesini emretti."

وَأخرج أَحْمد عَن عُرْوَة بن الزبير عَمَّن حَدثهُ من أَصْحَاب رَسُول الله ﷺ قَالُوا: كَانَ رَسُول الله ﷺ يَأْمُرنَا أَن نصْنَع الْمَسَاجِد فِي دُورنَا وَأَن نصلح صنعتها ونطهرها

Ahmed, Urve b. ez-Zübeyr'den, o da Resûlullah'ın (sallallâhu aleyhi ve sellem) ashabından kendisine anlatan kimselerden rivayet etti; onlar şöyle dediler: "Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) bize mahallelerimizde mescidler yapmamızı, binalarını güzel yapıp onları temiz tutmamızı emrederdi."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأَبُو يعلى عَن ابْن عمر

İbn Ebî Şeybe ve Ebû Ya'lâ İbn Ömer'den (radıyallâhu anhümâ) bildirdi:

أَن عمر كَانَ يجمر الْمَسْجِد فِي كل جُمُعَة

Ömer her cuma günü mescidi buhurla tütsülerdi.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أنس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ التفل فِي الْمَسْجِد خَطِيئَة وكفارته أَن يواريه

İbn Ebî Şeybe Enes'ten (radıyallâhu anh) bildirdi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Mescide tükürmek bir günahtır, onun kefareti ise onu örtmektir (toprağa gömmektir)."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَالطَّبَرَانِيّ عَن أبي أُمَامَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ البزاق فِي الْمَسْجِد خَطِيئَة وَدَفنه حَسَنَة

İbn Ebî Şeybe, Ahmed ve Taberânî Ebû Ümâme'den bildirdi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Mescide tükürmek günahtır, onu gömmek (temizlemek) ise bir sevaptır."

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ البزاق فِي الْمَسْجِد خَطِيئَة وكفارته دَفنه

Taberânî el-Evsat'ta İbn Abbâs'tan bildirdi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Mescide tükürmek bir günahtır, kefareti ise onu gömmektir."

وَأخرج الْبَزَّار عَن ابْن عمر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ البزاق فِي الْمَسْجِد خَطِيئَة وكفارته دَفنه

Bezzâr İbn Ömer'den bildirdi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Mescide tükürmek bir günahtır, kefareti ise onu gömmektir."

وَأخرج الْبَزَّار عَن ابْن عمر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ تبْعَث النخامة يَوْم الْقِيَامَة فِي الْقبْلَة وَهِي فِي وَجه صَاحبهَا

Bezzâr İbn Ömer'den bildirdi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Kıbleye [doğru atılan] balgam, kıyamet gününde sahibinin yüzünde olarak diriltilir."

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن أبي أُمَامَة عَن النَّبِي ﷺ قَالَ من بزق فِي قبْلَة وَلم يوارها جَاءَت يَوْم الْقِيَامَة أحمى مَا تكون حَتَّى تقع بَين عَيْنَيْهِ

Taberânî Ebû Ümâme'den, o da Peygamber'den (sallallâhu aleyhi ve sellem) bildirdi: "Kim kıble tarafına tükürür de onu örtmezse (temizlemezse), kıyamet günü o tükürük olabildiğince kızgın bir halde gelip iki gözünün arasına düşer."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن حُذَيْفَة قَالَ من صلى فبزق تجاه الْقبْلَة جَاءَت البزقة يَوْم الْقِيَامَة فِي وَجهه

İbn Ebî Şeybe Huzeyfe'den bildirdi, o şöyle dedi: "Kim namaz kılar da kıbleye doğru tükürürse, o tükürük kıyamet gününde yüzünde olarak gelir."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن ابْن عمر قَالَ إِذا بزق فِي الْقبْلَة جَاءَت أحمى مَا تكون يَوْم الْقِيَامَة حَتَّى تقع بَين عَيْنَيْهِ

İbn Ebî Şeybe İbn Ömer'den bildirdi, o şöyle dedi: "Kıbleye doğru tükürdüğü zaman, kıyamet gününde olabildiğince kızgın bir halde gelip iki gözünün arasına düşer."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: إِن الْمَسْجِد لينزوي من المخاط أَو النخامة كَمَا تنزوي الْجلْدَة من النَّار

İbn Ebî Şeybe Ebû Hureyre'den bildirdi, o şöyle dedi: "Mescid, sümük veya balgamdan ötürü, derinin ateşte büzüşmesi gibi büzüşür."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن الْعَبَّاس بن عبد الرَّحْمَن الْهَاشِمِي قَالَ: أول مَا خلقت الْمَسَاجِد أَن رَسُول الله ﷺ رأى فِي الْمَسْجِد نخامة فحكها ثمَّ أَمر بخلوق فلطخ مَكَانهَا قَالَ فخلق النَّاس الْمَسَاجِد

İbn Ebî Şeybe el-Abbâs b. Abdirrahmân el-Hâşimî'den bildirdi, o şöyle dedi: "Mescidlerin ilk güzel kokuyla (halûk) kokulanması şöyle olmuştur: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) mescidde bir balgam gördü, onu kazıdı; sonra halûk (kokusu) getirilmesini emredip oraya sürdürdü. Bundan sonra insanlar mescidleri kokulamaya başladılar."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن الشّعبِيّ أَن رَسُول الله ﷺ رأى فِي قبْلَة الْمَسْجِد نخامة فَقَامَ إِلَيْهَا فحكها بِيَدِهِ ثمَّ دَعَا بخلوق فَقَالَ الشّعبِيّ: هُوَ سنة

İbn Ebî Şeybe eş-Şa'bî'den bildirdi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) mescidin kıble duvarında bir balgam gördü; kalkıp onu eliyle kazıdı, sonra halûk kokusu istedi. Şa'bî: "Bu sünnettir" dedi.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن يَعْقُوب بن زيد

İbn Ebî Şeybe Ya'kūb b. Zeyd'den bildirdi:

أَن النَّبِي ﷺ كَانَ يتبع غُبَار الْمَسْجِد بجريدة

Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem) hurma dalıyla mescidin tozunu [çerçöpünü] temizlerdi.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن زيد بن أسلم قَالَ: كَانَ الْمَسْجِد يرش ويقم على عهد رَسُول الله ﷺ وَأبي بكر

İbn Ebî Şeybe Zeyd b. Eslem'den bildirdi, o şöyle dedi: "Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) ve Ebû Bekir zamanında mescide su serpilir ve süpürülürdü."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد عَن رجل من الْأَنْصَار قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ إِذا وجد أحدكُم القملة فِي الْمَسْجِد فليصرها فِي ثَوْبه حَتَّى يُخرجهَا

İbn Ebî Şeybe ve Ahmed Ensâr'dan bir adamdan bildirdi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Biriniz mescidde bit bulursa, onu mescidden çıkarıncaya kadar elbisesinin içine sarsın."

وَأخرج ابْن ماجة عَن ابْن عمر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ خِصَال لَا ينبغين فِي

İbn Mâce İbn Ömer'den bildirdi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "[Şu] hasletler [vardır ki]

الْمَسْجِد

mescidde [yapılması] uygun olmaz:

لَا يتَّخذ طَرِيقا وَلَا يشهر فِيهِ سلَاح وَلَا يقبض فِيهِ بقوس وَلَا يتَّخذ سوقاً

Yol edinilmez, içinde silah kınından çıkarılmaz, içinde yay gerilmez ve pazar yeri haline getirilmez."

وَأخرج ابْن ماجة عَن وَاثِلَة بن الْأَسْقَع عَن رَسُول الله ﷺ جَنبُوا مَسَاجِدكُمْ صِبْيَانكُمْ وَمَجَانِينكُمْ وشراركم وَبَيْعكُمْ وَخُصُومَاتكُمْ واقامة حُدُودكُمْ وسل سُيُوفكُمْ وَاتَّخذُوا على أَبْوَابهَا الْمَطَاهِر وبخروها فِي الْجمع

İbn Mâce Vâsile b. el-Eskā'dan, o da Resûlullah'tan (sallallâhu aleyhi ve sellem) bildirdi: "Mescidlerinizi çocuklarınızdan, delilerinizden, şerlilerinizden, alışverişinizden, davalaşmalarınızdan, had cezalarınızı uygulamaktan ve kılıç çekmekten uzak tutun. Kapılarına temizlik yerleri (abdesthaneler) yapın ve cuma günleri onları buhurla tütsüleyin."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَابْن ماجة عَن أبي مُوسَى قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ إِذا مر أحدكُم بِالنَّبلِ فِي الْمَسْجِد فليمسك على نصولها

İbn Ebî Şeybe, Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd ve İbn Mâce Ebû Mûsâ'dan bildirdi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Biriniz mescidde ok ile geçerse, onun temrenlerini (uçlarını) tutsun."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة عَن عَمْرو بن شُعَيْب عَن أَبِيه عَن جده قَالَ: نهى رَسُول الله ﷺ عَن البيع وَالشِّرَاء فِي الْمَسْجِد وَعَن تناشد الْأَشْعَار وَلَفظ ابْن أبي شيبَة عَن انشاد الضوال

İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî ve İbn Mâce Amr b. Şuayb'dan, o babasından, o da dedesinden bildirdi: "Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) mescidde alışveriş yapmayı ve karşılıklı şiirler okumayı yasakladı." İbn Ebî Şeybe'nin lafzında ise: "Yitiği ilan etmekten [yasakladı]" şeklindedir.

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن ثَوْبَان قَالَ: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول من رَأَيْتُمُوهُ ينشد شعرًا فِي الْمَسْجِد فَقولُوا لَهُ فض الله فَاك ثَلَاث مَرَّات وَمن رَأَيْتُمُوهُ ينشد ضَالَّة فِي الْمَسْجِد فَقولُوا لَا وَجدتهَا ثَلَاث مَرَّات وَمن رَأَيْتُمُوهُ يَبِيع أَو يبْتَاع فِي الْمَسْجِد فقولا: لَا أربح الله تجارتك

Taberânî Sevbân'dan bildirdi, o şöyle dedi: Resûlullah'ı (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyururken işittim: "Mescidde şiir okuyan birini görürseniz ona üç defa: 'Allah ağzını kırsın (dağıtsın)!' deyin. Mescidde yitik arayan birini görürseniz üç defa: 'Bulamaz olasın!' deyin. Mescidde alışveriş yapan veya bir şey satın alan birini görürseniz: 'Allah ticaretini kazançsız kılsın!' deyin."

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن جُبَير بن مطعم قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ لاتسل السيوف وَلَا تنثر النبل فِي الْمَسَاجِد وَلَا يحلف بِاللَّه فِي الْمَسَاجِد وَلَا تمنع القائلة فِي الْمَسَاجِد مُقيما وَلَا مضيفاً وَلَا تبنى التصاوير وَلَا تزين بِالْقَوَارِيرِ فَإِنَّمَا بنيت بالأمانة وشرفت بالكرامة

Taberânî Cübeyr b. Mut'ım'den bildirdi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Mescidlerde kılıçlar kınından çekilmez, mescidlerde oklar saçılmaz, mescidlerde Allah adına yemin edilmez. Mescidlerde kaylûle uykusu ne yerliye ne de misafire yasaklanır. [Orada] suretler yapılmaz ve camlarla/sırçalarla süslenmez. Zira onlar ancak emanetle inşa edilmiş ve ikram ile şereflendirilmiştir."

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن جُبَير بن مطعم قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ لَا تُقَام الْحُدُود فِي الْمَسَاجِد

Taberânî Cübeyr b. Mut'ım'den bildirdi: Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: "Mescidlerde had cezaları uygulanmaz."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن ابْن عَبَّاس أَنه قَالَ لرجل أخرج حَصَاة من الْمَسْجِد: ردهَا وَإِلَّا خاصمتك يَوْم الْقِيَامَة

İbn Ebî Şeybe İbn Abbâs'tan bildirdi; o, mescidden bir çakıl taşı çıkaran adama: "Onu geri koy, yoksa kıyamet gününde senden davacı olurum" dedi.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن كَعْب قَالَ: إِن الْحَصَاة إِذا أخرجت من الْمَسْجِد تناشد صَاحبهَا

İbn Ebî Şeybe Ka'b'dan bildirdi, o şöyle dedi: "Çakıl taşı mescidden çıkarıldığı zaman, kendisini çıkarana [geri götürmesi için] yalvarır."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن مُجَاهِد قَالَ: إِذا خرجت الْحَصَاة من الْمَسْجِد صاحت أَو سبحت

İbn Ebî Şeybe Mücâhid'den bildirdi, o şöyle dedi: "Çakıl taşı mescidden çıktığı zaman feryat eder veya tesbih eder."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن سعيد بن جُبَير قَالَ: الْحَصَاة تسب وتلعن من يُخرجهَا من الْمَسْجِد

İbn Ebî Şeybe Saîd b. Cübeyr'den bildirdi, o şöyle dedi: "Çakıl taşı, kendisini mescidden çıkarana beddua eder ve lanet okur."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن سُلَيْمَان بن يسَار قَالَ: الْحَصَاة إِذا خرجت من الْمَسْجِد تصيح حَتَّى ترد إِلَى موضعهَا

İbn Ebî Şeybe Süleymân b. Yesâr'dan bildirdi, o şöyle dedi: "Çakıl taşı mescidden çıkarıldığı zaman yerine geri konuluncaya kadar feryat eder."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن ماجة عَن فَاطِمَة بنت رَسُول الله ﷺ قَالَت: كَانَ رَسُول الله ﷺ إِذا دخل الْمَسْجِد يَقُول: بِسم الله وَالسَّلَام على رَسُول الله

İbn Ebî Şeybe, Tirmizî ve İbn Mâce, Resûlullah'ın (sallallâhu aleyhi ve sellem) kızı Fâtıma'dan (radıyallâhu anhâ) bildirdi, o şöyle dedi: "Resûlullah (sallallâhu aleyhi ve sellem) mescide girdiği zaman: 'Bismillâh ve's-selâmü alâ Rasûlillâh (Allah'ın adıyla, selâm Allah'ın Resûlü'ne olsun)' derdi."