وَأخرج ابْن جرير وَالْحَاكِم وَابْن مرْدَوَيْه عَن سعد قَالَ نزل على رَسُول الله ﷺ الْوَحْي فَادْخُلْ عليا وَفَاطِمَة وابنيهما تَحت ثَوْبه ثمَّ قَالَ اللَّهُمَّ هَؤُلَاءِ أَهلِي وَأهل بَيْتِي
İbn Cerîr, el-Hâkim ve İbn Merdûye, Sa'd'dan rivayet ettiler; şöyle dedi: Resûlullah'a sallallâhu aleyhi ve sellem vahiy indiğinde Ali'yi, Fâtıma'yı ve iki oğlunu elbisesinin altına aldı; sonra: 'Allah'ım! Bunlar benim ehlim ve Ehl-i Beytimdir' buyurdu.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن وَاثِلَة بن الْأَسْقَع ﵁ قَالَ جَاءَ رَسُول الله ﷺ إِلَى فَاطِمَة وَمَعَهُ حسن وحسين وَعلي حَتَّى دخل فأدنى عليا وَفَاطِمَة
İbn Ebî Şeybe, Ahmed, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, et-Taberânî, el-Hâkim -ve sahih gördü- ve es-Sünen'de el-Beyhakî, Vâsile b. el-Eskâ'dan radıyallâhu anh rivayet ettiler; şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem yanında Hasan, Hüseyin ve Ali olduğu halde Fâtıma'nın yanına geldi. İçeri girince Ali'yi ve Fâtıma'yı yaklaştırdı;
فاجلسهما بَين يَدَيْهِ وأجلس حسنا وَحسَيْنا
ikisini önüne oturttu; Hasan ile Hüseyin'i de
كل وَاحِد مِنْهُمَا على فَخذه ثمَّ لف عَلَيْهِم ثَوْبه وَأَنا مستدبرهم ثمَّ تَلا هَذِه الْآيَة {إِنَّمَا يُرِيد الله ليذْهب عَنْكُم الرجس أهل الْبَيْت وَيُطَهِّركُمْ تَطْهِيرا}
her birini bir dizine oturttu. Sonra üzerlerine elbisesini örttü; ben ise arkalarındaydım. Ardından şu ayeti okudu: {إِنَّمَا يُرِيد الله ليذْهب عَنْكُم الرجس أهل الْبَيْت وَيُطَهِّركُمْ تَطْهِيرا} “Ey Ehl-i Beyt! Allah sizden ancak günah kirini gidermek ve sizi tertemiz kılmak ister”.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَالتِّرْمِذِيّ وَحسنه وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالطَّبَرَانِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه عَن أنس ﵁
İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Tirmizî -ve hadisi hasen gördü-, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, et-Taberânî, el-Hâkim -ve sahih gördü- ve İbn Merdûye, Enes'ten radıyallâhu anh rivayet ettiler:
أَن رَسُول الله ﷺ كَانَ يمر بِبَاب فَاطِمَة ﵂ إِذا خرج إِلَى صَلَاة الْفجْر وَيَقُول الصَّلَاة يَا أهل الْبَيْت الصَّلَاة {إِنَّمَا يُرِيد الله ليذْهب عَنْكُم الرجس أهل الْبَيْت وَيُطَهِّركُمْ تَطْهِيرا}
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem sabah namazına çıktığında Fâtıma'nın radıyallâhu anhâ kapısına uğrar ve: 'Namaza ey Ehl-i Beyt, namaza! {إِنَّمَا يُرِيد الله ليذْهب عَنْكُم الرجس أهل الْبَيْت وَيُطَهِّركُمْ تَطْهِيرا} “Ey Ehl-i Beyt! Allah sizden ancak günah kirini gidermek ve sizi tertemiz kılmak ister”' derdi.
وَأخرج مُسلم عَن زيد بن أَرقم ﵁
Müslim, Zeyd b. Erkam'dan radıyallâhu anh rivayet etti:
أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ أذكركم الله فِي أهل بَيْتِي فَقيل: لزيد ﵁: وَمن أهل بَيته أَلَيْسَ نساؤه من أهل بَيته قَالَ: نساؤه من أهل بَيته وَلَكِن أهل بَيته من حرم الصَّدَقَة بعده آل عَليّ وَآل عقيل وَآل جَعْفَر وَآل عَبَّاس
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: 'Ehl-i Beytim hususunda size Allah'ı hatırlatırım' buyurdu. Zeyd'e radıyallâhu anh: 'Onun Ehl-i Beyti kimdir? Hanımları onun Ehl-i Beytinden değil midir?' denildi. O: 'Hanımları onun Ehl-i Beytindendir, fakat onun Ehl-i Beyti, kendisinden sonra sadaka [alması] haram kılınanlardır: Ali ailesi, Akîl ailesi, Ca'fer ailesi ve Abbâs ailesidir' dedi.
وَأخرج الْحَكِيم وَالتِّرْمِذِيّ وَالطَّبَرَانِيّ وَابْن مرْدَوَيْه وَأَبُو نعيم وَالْبَيْهَقِيّ مَعًا فِي الدَّلَائِل عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ إِن الله قسم الْخلق قسمَيْنِ فجعلني فِي خيرهما قسما
el-Hakîm, Tirmizî, et-Taberânî, İbn Merdûye, Ebû Nuaym ve birlikte ed-Delâil'de el-Beyhakî, İbn Abbâs'tan radıyallâhu anhümâ rivayet ettiler; şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem buyurdu ki: 'Şüphesiz Allah mahlukatı iki kısma ayırdı ve beni bu iki kısmın en hayırlısında kıldı.
فَذَلِك قَوْله {وَأَصْحَاب الْيَمين} الْوَاقِعَة الْآيَة ٢٧ و {أَصْحَاب الشمَال} الْوَاقِعَة الْآيَة ٤١ فَأَنا من أَصْحَاب الْيَمين وَأَنا خير أَصْحَاب الْيَمين ثمَّ جعل الْقسمَيْنِ
Bu, O'nun {وَأَصْحَاب الْيَمين} “Ve Ashâb-ı Yemîn” (Vâkıa Suresi, 27. ayet) ve {أَصْحَاب الشمَال} “Ashâb-ı Şimâl” (Vâkıa Suresi, 41. ayet) sözüdür. Ben Ashâb-ı Yemîn'denim ve Ashâb-ı Yemîn'in en hayırlısıyım. Sonra iki kısmı
أَثلَاثًا فجعلني فِي خَيرهَا ثلثا فَذَلِك قَوْله وَأَصْحَاب الميمنة مَا أَصْحَاب الميمنة وَأَصْحَاب المشأمة مَا أَصْحَاب المشأمة وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ (الْوَاقِعَة الْآيَة ٨ - ١٠) فَأَنا من السَّابِقين وَأَنا خير من السَّابِقين ثمَّ جعل الأثلاث قبائل فجعلني فِي خَيرهَا قَبيلَة وَذَلِكَ قَوْله {وجعلناكم شعوباً وقبائل لتعارفوا إِن أكْرمكُم عِنْد الله أَتْقَاكُم} الحجرات الْآيَة ١٣ وَأَنا أتقى ولد آدم وَأكْرمهمْ على الله تَعَالَى وَلَا فَخر
üçe ayırdı ve beni bu üçünün en hayırlısında kıldı. Bu, O'nun “Ve Ashâb-ı Meymene, ne Ashâb-ı Meymene! Ve Ashâb-ı Meş'eme, ne Ashâb-ı Meş'eme! Ve es-Sâbikûn, es-Sâbikûn” (Vâkıa Suresi, 8-10. ayetler) sözüdür. Ben Sâbikûn'danım ve Sâbikûn'un en hayırlısıyım. Sonra bu üç grubu kabileler kıldı ve beni kabilelerin en hayırlısında kıldı. Bu da O'nun {وجعلناكم شعوباً وقبائل لتعارفوا إِن أكْرمكُم عِنْد الله أَتْقَاكُم} “Tanışasınız diye sizi kavimler ve kabileler kıldık. Şüphesiz Allah katında en üstün olanınız, en çok takva sahibi olanınızdır” (Hucurât Suresi, 13. ayet) sözüdür. Ben Âdemoğlunun en çok takva sahibi olanı ve Allah Teâlâ katında onların en üstünüyüm; övünmek yok.
ثمَّ جعل الْقَبَائِل بُيُوتًا فجعلني فِي خَيرهَا بَيْتا فَذَلِك قَوْله {إِنَّمَا يُرِيد الله ليذْهب عَنْكُم الرجس أهل الْبَيْت وَيُطَهِّركُمْ تَطْهِيرا} فَأَنا وَأهل بَيْتِي مطهرون من الذُّنُوب
Sonra kabileleri evler kıldı ve beni bunların en hayırlı evinde kıldı. Bu da O'nun {إِنَّمَا يُرِيد الله ليذْهب عَنْكُم الرجس أهل الْبَيْت وَيُطَهِّركُمْ تَطْهِيرا} “Ey Ehl-i Beyt! Allah sizden ancak günah kirini gidermek ve sizi tertemiz kılmak ister” sözüdür. Dolayısıyla ben ve Ehl-i Beytim günahlardan arındırılmış kimseleriz.'
وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة ﵁ فِي قَوْله {إِنَّمَا يُرِيد الله ليذْهب عَنْكُم الرجس أهل الْبَيْت وَيُطَهِّركُمْ تَطْهِيرا} قَالَ: هم أهل بَيت طهرهم الله من السوء واختصم برحمته قَالَ: وَحدث الضَّحَّاك بن مُزَاحم ﵁
İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, Katâde'den radıyallâhu anh, {إِنَّمَا يُرِيد الله ليذْهب عَنْكُم الرجس أهل الْبَيْت وَيُطَهِّركُمْ تَطْهِيرا} “Ey Ehl-i Beyt! Allah sizden ancak günah kirini gidermek ve sizi tertemiz kılmak ister” ayeti hakkında rivayet ettiler; şöyle dedi: 'Onlar, Allah'ın kendilerini kötülükten arındırdığı ve rahmetiyle kendilerine hususiyet bahşettiği bir ev halkıdır.' [Katâde] dedi ki: Dahhâk b. Müzâhim radıyallâhu anh rivayet etti ki:
أَن نَبِي الله ﷺ كَانَ يَقُول نَحن أهل بَيت طهرهم الله من شَجَرَة النُّبُوَّة وَمَوْضِع الرسَالَة ومختلف الْمَلَائِكَة وَبَيت الرَّحْمَة ومعدن الْعلم
Allah'ın Peygamberi sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmaktaydı: 'Biz öyle bir ev halkıyız ki Allah onları peygamberlik ağacından, risalet mahallinden, meleklerin uğrağından, rahmet evinden ve ilmin madeninden [yaratıp] tertemiz kılmıştır.'
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ ﵁ قَالَ: لما دخل عَليّ ﵁ بفاطمة ﵂
İbn Merdûye, Ebû Saîd el-Hudrî'den radıyallâhu anh rivayet etti; şöyle dedi: Ali radıyallâhu anh Fâtıma radıyallâhu anhâ ile gerdeğe girdiğinde,
جَاءَ النَّبِي ﷺ أَرْبَعِينَ صباحاً إِلَى بَابهَا يَقُول السَّلَام عَلَيْكُم أهل الْبَيْت وَرَحْمَة الله وَبَرَكَاته الصَّلَاة رحمكم الله {إِنَّمَا يُرِيد الله ليذْهب عَنْكُم الرجس أهل الْبَيْت وَيُطَهِّركُمْ تَطْهِيرا} انا حَرْب لمن حَارَبْتُمْ أَنا سلم لمن سَالَمْتُمْ
Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem kırk sabah boyunca onun kapısına gelip şöyle derdi: 'Selâm üzerinize olsun ey Ehl-i Beyt, Allah'ın rahmeti ve bereketleri de! Namaza, Allah size rahmet etsin: {إِنَّمَا يُرِيد الله ليذْهب عَنْكُم الرجس أهل الْبَيْت وَيُطَهِّركُمْ تَطْهِيرا} “Ey Ehl-i Beyt! Allah sizden ancak günah kirini gidermek ve sizi tertemiz kılmak ister”. Ben sizin savaştıklarınıza karşı bir savaş, barışık olduklarınıza karşı bir barışım.'
وَأخرج ابْن جرير وَابْن مرْدَوَيْه عَن أبي الْحَمْرَاء ﵁ قَالَ حفظت من رَسُول الله ﷺ ثَمَانِيَة أشهر بِالْمَدِينَةِ
İbn Cerîr ve İbn Merdûye, Ebü'l-Hamrâ'dan radıyallâhu anh rivayet ettiler; şöyle dedi: Medine'de Resûlullah'tan sallallâhu aleyhi ve sellem sekiz ay boyunca [şunu] belledim:
لَيْسَ من مرّة يخرج إِلَى صَلَاة الْغَدَاة إِلَّا أَتَى إِلَى بَاب عَليّ ﵁ فَوضع يَده على جنبتي الْبَاب ثمَّ قَالَ: الصَّلَاة
Sabah namazına çıktığı hiçbir sefer yoktu ki Ali'nin radıyallâhu anh kapısına gelip elini kapının iki yanına koyup sonra şöyle dememiş olsun: 'Namaza,
الصَّلَاة
namaza!
{إِنَّمَا يُرِيد الله ليذْهب عَنْكُم الرجس أهل الْبَيْت وَيُطَهِّركُمْ تَطْهِيرا}
{إِنَّمَا يُرِيد الله ليذْهب عَنْكُم الرجس أهل الْبَيْت وَيُطَهِّركُمْ تَطْهِيرا} “Ey Ehl-i Beyt! Allah sizden ancak günah kirini gidermek ve sizi tertemiz kılmak ister”.'
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ شَهِدنَا رَسُول الله ﷺ تِسْعَة أشهر يَأْتِي كل يَوْم بَاب عَليّ بن أبي طَالب ﵁ عِنْد وَقت كل صَلَاة فَيَقُول: السَّلَام عَلَيْكُم وَرَحْمَة الله وَبَرَكَاته أهل الْبَيْت {إِنَّمَا يُرِيد الله ليذْهب عَنْكُم الرجس أهل الْبَيْت وَيُطَهِّركُمْ تَطْهِيرا} الصَّلَاة رحمكم الله كل يَوْم خمس مَرَّات
İbn Merdûye, İbn Abbâs'tan radıyallâhu anhümâ rivayet etti; şöyle dedi: Resûlullah'a sallallâhu aleyhi ve sellem dokuz ay boyunca şahit olduk; her gün her namaz vaktinde Ali b. Ebî Tâlib'in radıyallâhu anh kapısına gelir ve şöyle derdi: 'Selâm üzerinize olsun ve Allah'ın rahmeti ve bereketleri de ey Ehl-i Beyt! {إِنَّمَا يُرِيد الله ليذْهب عَنْكُم الرجس أهل الْبَيْت وَيُطَهِّركُمْ تَطْهِيرا} “Ey Ehl-i Beyt! Allah sizden ancak günah kirini gidermek ve sizi tertemiz kılmak ister”. Namaza, Allah size rahmet etsin!' Her gün beş defa [bunu yapardı].
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن أبي الْحَمْرَاء ﵁ قَالَ: رَأَيْت رَسُول الله ﷺ يَأْتِي بَاب عَليّ وَفَاطِمَة سِتَّة أشهر فَيَقُول {إِنَّمَا يُرِيد الله ليذْهب عَنْكُم الرجس أهل الْبَيْت وَيُطَهِّركُمْ تَطْهِيرا}
et-Taberânî, Ebü'l-Hamrâ'dan radıyallâhu anh rivayet etti; şöyle dedi: Resûlullah'ı sallallâhu aleyhi ve sellem altı ay boyunca Ali ve Fâtıma'nın kapısına gelip {إِنَّمَا يُرِيد الله ليذْهب عَنْكُم الرجس أهل الْبَيْت وَيُطَهِّركُمْ تَطْهِيرا} “Ey Ehl-i Beyt! Allah sizden ancak günah kirini gidermek ve sizi tertemiz kılmak ister” derken gördüm.
- قَوْله تَعَالَى: واذكرن مَا يُتْلَى فِي بيوتكن من آيَات الله وَالْحكمَة إِن الله كَانَ لطيفا خَبِيرا
- Allah Teâlâ'nın: “Evlerinizde okunan Allah'ın ayetlerini ve hikmeti hatırlayın. Şüphesiz Allah lütuf sahibidir, her şeyden haberdardır” sözü.
أخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن سعد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة ﵁ فِي قَوْله {واذكرن مَا يُتْلَى فِي بيوتكن من آيَات الله وَالْحكمَة} قَالَ: الْقُرْآن وَالسّنة عتب عَلَيْهِنَّ بذلك
Abdurrezzâk, İbn Sa'd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Katâde'den radıyallâhu anh, {واذكرن مَا يُتْلَى فِي بيوتكن من آيَات الله وَالْحكمَة} “Evlerinizde okunan Allah'ın ayetlerini ve hikmeti hatırlayın” ayeti hakkında rivayet ettiler; şöyle dedi: 'Kur'an ve Sünnet'tir. Bununla onlara lütufta bulunuldu.'
وَأخرج ابْن سعد عَن أبي أُمَامَة بن سهل ﵁ فِي قَوْله {واذكرن مَا يُتْلَى فِي بيوتكن من آيَات الله وَالْحكمَة} قَالَ: كَانَ رَسُول الله ﷺ يُصَلِّي عِنْد بيُوت أَزوَاجه النَّوَافِل بِاللَّيْلِ وَالنَّهَار
İbn Sa'd, Ebû Ümâme b. Sehl'den radıyallâhu anh, {واذكرن مَا يُتْلَى فِي بيوتكن من آيَات الله وَالْحكمَة} “Evlerinizde okunan Allah'ın ayetlerini ve hikmeti hatırlayın” ayeti hakkında rivayet etti; şöyle dedi: 'Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem gece ve gündüz nafile namazlarını eşlerinin evlerinde kılardı.'
- قَوْله تَعَالَى: إِن الْمُسلمين وَالْمُسلمَات وَالْمُؤمنِينَ وَالْمُؤْمِنَات والقانتين والقانتات والصادقين والصادقات وَالصَّابِرِينَ والصابرات والخاشعين والخاشعات والمتصدقين والمتصدقات والصائمين والصائمات والحافظون فروجهم والحافظات والذاكرين الله كثيرا وَالذَّاكِرَات أعد الله لَهُم مغْفرَة وَأَجرا عَظِيما
- Allah Teâlâ'nın: “Şüphesiz Müslüman erkeklerle Müslüman kadınlar, mümin erkeklerle mümin kadınlar, itaatkâr erkeklerle itaatkâr kadınlar, doğru erkeklerle doğru kadınlar, sabreden erkeklerle sabreden kadınlar, huşû duyan erkeklerle huşû duyan kadınlar, sadaka veren erkeklerle sadaka veren kadınlar, oruç tutan erkeklerle oruç tutan kadınlar, iffetlerini koruyan erkeklerle koruyan kadınlar ve Allah'ı çok zikreden erkeklerle çok zikreden kadınlar var ya; işte Allah onlar için bir mağfiret ve büyük bir mükâfat hazırlamıştır” sözü.
أخرج أَحْمد وَالنَّسَائِيّ وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن مرْدَوَيْه وَالطَّبَرَانِيّ عَن ام سَلمَة ﵂ قَالَت قلت للنَّبِي ﷺ: مَا لنا لَا نذْكر فِي الْقُرْآن كَمَا يذكر الرِّجَال فَلم يرعني مِنْهُ ذَات يَوْم إِلَّا نداؤه على الْمِنْبَر وَهُوَ يَقُول: يَا أَيهَا النَّاس إِن الله يَقُول {إِن الْمُسلمين وَالْمُسلمَات} إِلَى آخر الْآيَة
Ahmed, Nesâî, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Merdûye ve et-Taberânî, Ümmü Seleme'den radıyallâhu anhâ rivayet ettiler; şöyle dedi: Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem: 'Neden erkeklerin anıldığı gibi biz Kur'an'da anılmıyoruz?' dedim. Bir gün minber üzerinde seslenip: 'Ey insanlar! Allah şöyle buyuruyor:' diyerek ayetin sonuna kadar {إِن الْمُسلمين وَالْمُسلمَات} “Şüphesiz Müslüman erkeklerle Müslüman kadınlar...” ayetini okumasından başka bir şey beni irkiltmedi.
وَأخرج الْفرْيَابِيّ وَابْن سعد وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَالنَّسَائِيّ وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه عَن أم سَلمَة
el-Firyâbî, İbn Sa'd, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, Nesâî, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve İbn Merdûye, Ümmü Seleme'den rivayet ettiler;
﵂ انها قَالَت للنَّبِي ﷺ: مَا لي أسمع الرِّجَال يذكرُونَ فِي الْقُرْآن وَالنِّسَاء لَا يُذْكَرْنَ فَأنْزل الله {إِن الْمُسلمين وَالْمُسلمَات}
radıyallâhu anhâ; o, Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle dedi: 'Bana ne oluyor ki erkeklerin Kur'an'da anıldığını, kadınların ise anılmadığını işitiyorum?' Bunun üzerine Allah {إِن الْمُسلمين وَالْمُسلمَات} “Şüphesiz Müslüman erkeklerle Müslüman kadınlar...” ayetini indirdi.
وَأخرج الْفرْيَابِيّ وَسَعِيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَالتِّرْمِذِيّ وَحسنه وَالطَّبَرَانِيّ وَابْن مرْدَوَيْه عَن أم عمَارَة الانصارية ﵂: انها أَتَت النَّبِي ﷺ فَقَالَت: مَا أرى كل شَيْء إِلَّا للرِّجَال وَمَا أرى النِّسَاء يذكرن بِشَيْء فَنزلت هَذِه الْآيَة {إِن الْمُسلمين وَالْمُسلمَات}
el-Firyâbî, Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, Tirmizî -ve hadisi hasen gördü-, et-Taberânî ve İbn Merdûye, Ümmü Umâre el-Ensâriyye'den radıyallâhu anhâ rivayet ettiler: Kendisi Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem gelip şöyle dedi: 'Her şeyin sadece erkekler için olduğunu görüyorum; kadınların hiçbir şeyle anıldığını görmüyorum.' Bunun üzerine şu ayet indi: {إِن الْمُسلمين وَالْمُسلمَات} “Şüphesiz Müslüman erkeklerle Müslüman kadınlar...”.
وَأخرج ابْن جرير وَالطَّبَرَانِيّ وَابْن مرْدَوَيْه بِسَنَد حسن عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ: قَالَت النِّسَاء: يَا رَسُول الله مَا باله يذكر الْمُؤْمِنُونَ وَلم يذكر الْمُؤْمِنَات فَنزل {إِن الْمُسلمين وَالْمُسلمَات}
İbn Cerîr, et-Taberânî ve İbn Merdûye hasen bir senetle İbn Abbâs'tan radıyallâhu anhümâ rivayet ettiler; şöyle dedi: Kadınlar: 'Ey Allah'ın Resûlü! Mümin erkekler anılıyor da mümin kadınlar neden anılmıyor?' dediler. Bunun üzerine {إِن الْمُسلمين وَالْمُسلمَات} “Şüphesiz Müslüman erkeklerle Müslüman kadınlar...” ayeti indi.
وَأخرج ابْن جرير عَن قَتَادَة ﵁ قَالَ: دخل نسَاء على نسَاء النَّبِي ﷺ فَقُلْنَ: قد ذَكَرَكُنَّ الله فِي الْقُرْآن وَلم نذْكر بِشَيْء أما فِينَا مَا يذكر فَأنْزل الله {إِن الْمُسلمين وَالْمُسلمَات}
İbn Cerîr, Katâde'den radıyallâhu anh rivayet etti; şöyle dedi: [Bazı] kadınlar Peygamber'in sallallâhu aleyhi ve sellem hanımlarının yanına girip: 'Allah sizi Kur'an'da andı, bizi ise hiçbir şeyle anmadı. Bizde anılacak bir şey yok mu?' dediler. Bunun üzerine Allah {إِن الْمُسلمين وَالْمُسلمَات} “Şüphesiz Müslüman erkeklerle Müslüman kadınlar...” ayetini indirdi.
وَأخرج ابْن سعيد عَن عِكْرِمَة وَمن وَجه آخر عَن قَتَادَة ﵁ قَالَ: لما ذكر أَزوَاج النَّبِي ﷺ قَالَ النِّسَاء: لَو كَانَ فِينَا خير لذكرن
İbn Sa'd, İkrime'den ve bir başka tarikle Katâde'den radıyallâhu anh rivayet etti; dedi ki: Peygamber'in sallallâhu aleyhi ve sellem eşleri anılınca kadınlar: 'Eğer bizde bir hayır olsaydı biz de anılırdık' dediler.
فَأنْزل الله {إِن الْمُسلمين وَالْمُسلمَات}
Bunun üzerine Allah {إِن الْمُسلمين وَالْمُسلمَات} “Şüphesiz Müslüman erkeklerle Müslüman kadınlar...” ayetini indirdi.
وَأخرج ابْن سعد عَن عِكْرِمَة ﵁ قَالَ: قَالَ النِّسَاء للرِّجَال: أسلمنَا أسلمتم وَفعلنَا كَمَا فَعلْتُمْ فتذكرون فِي الْقُرْآن وَلَا نذْكر وَكَانَ النَّاس يسمون الْمُسلمين فَلَمَّا هَاجرُوا سموا الْمُؤمنِينَ فَأنْزل الله {إِن الْمُسلمين وَالْمُسلمَات وَالْمُؤمنِينَ وَالْمُؤْمِنَات والقانتين والقانتات} يَعْنِي المطيعين والمطيعات {والصادقين والصادقات وَالصَّابِرِينَ والصابرات والخاشعين والخاشعات والمتصدقين والمتصدقات والصائمين والصائمات} شهر رَمَضَان {والحافظين فروجهم والحافظات} يَعْنِي من النِّسَاء {والذاكرين الله كثيرا وَالذَّاكِرَات} يَعْنِي ذكر الله وَذكر نعمه {أعد الله لَهُم مغْفرَة وَأَجرا عَظِيما}
İbn Sa'd, İkrime'den radıyallâhu anh rivayet etti; şöyle dedi: Kadınlar erkeklere: 'Sizin Müslüman olduğunuz gibi biz de Müslüman olduk, sizin yaptığınız gibi biz de yaptık; siz Kur'an'da anılıyorsunuz, biz ise anılmıyoruz' dediler. İnsanlar Müslümanlar olarak isimlendiriliyordu; hicret ettiklerinde ise müminler olarak isimlendirildiler. Bunun üzerine Allah şu ayeti indirdi: {إِن الْمُسلمين وَالْمُسلمَات وَالْمُؤمنِينَ وَالْمُؤْمِنَات والقانتين والقانتات} “Şüphesiz Müslüman erkeklerle Müslüman kadınlar, mümin erkeklerle mümin kadınlar, itaatkâr erkeklerle itaatkâr kadınlar” yani [Allah'a] itaat eden erkekler ve itaat eden kadınlar; {والصادقين والصادقات وَالصَّابِرِينَ والصابرات والخاشعين والخاشعات والمتصدقين والمتصدقات والصائمين والصائمات} “ve doğru erkeklerle doğru kadınlar, sabreden erkeklerle sabreden kadınlar, huşû duyan erkeklerle huşû duyan kadınlar, sadaka veren erkeklerle sadaka veren kadınlar, oruç tutan erkeklerle oruç tutan kadınlar” yani Ramazan ayını; {والحافظين فروجهم والحافظات} “ve iffetlerini koruyan erkeklerle koruyan kadınlar” yani kadınlardan; {والذاكرين الله كثيرا وَالذَّاكِرَات} “ve Allah'ı çok zikreden erkeklerle çok zikreden kadınlar” yani Allah'ın zikrini ve nimetlerini anmayı [kastediyor]; {أعد الله لَهُم مغْفرَة وَأَجرا عَظِيما} “işte Allah onlar için bir mağfiret ve büyük bir mükâfat hazırlamıştır”.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن سعيد بن جُبَير ﵁ فِي قَوْله {إِن الْمُسلمين وَالْمُسلمَات}
İbn Ebî Hâtim, Saîd b. Cübeyr'den radıyallâhu anh rivayet etti: {إِن الْمُسلمين وَالْمُسلمَات} “Şüphesiz Müslüman erkeklerle Müslüman kadınlar” sözü hakkında,
يَعْنِي المخلصين لله من الرِّجَال والمخلصات من النِّسَاء {وَالْمُؤمنِينَ وَالْمُؤْمِنَات} يَعْنِي المصدقين والمصدقات {والقانتين والقانتات} يَعْنِي المطيعين والمطيعات {والصادقين والصادقات} يَعْنِي الصَّادِقين فِي ايمانهم {وَالصَّابِرِينَ والصابرات} يَعْنِي على أَمر الله {والخاشعين} يَعْنِي المتواضعين لله فِي الصَّلَاة من لَا يعرف عَن يَمِينه وَلَا من عَن يسَاره وَلَا يلْتَفت من الْخُشُوع لله {والخاشعات} يَعْنِي المتواضعات من النِّسَاء {والصائمين والصائمات} قَالَ: من صَامَ شهر رَمَضَان وَثَلَاثَة أَيَّام من كل شهر فَهُوَ من أهل هَذِه الْآيَة {والحافظين فروجهم والحافظات} قَالَ: يَعْنِي فروجهم عَن الْفَوَاحِش ثمَّ أخبر بثوابهم فَقَالَ {أعد الله لَهُم مغْفرَة} يَعْنِي لذنوبهم و {أجرا عَظِيما} يَعْنِي جَزَاء وافر فِي الْجنَّة
erkeklerden Allah'a ihlasla bağlananlar ve kadınlardan ihlasla bağlananlar demektir. {وَالْمُؤمنِينَ وَالْمُؤْمِنَات} “mümin erkeklerle mümin kadınlar” yani [kalbiyle] tasdik eden erkekler ve tasdik eden kadınlar; {والقانتين والقانتات} “itaatkâr erkeklerle itaatkâr kadınlar” yani itaat eden erkekler ve itaat eden kadınlar; {والصادقين والصادقات} “doğru erkeklerle doğru kadınlar” yani imanlarında sadık olanlar; {وَالصَّابِرِينَ والصابرات} “sabreden erkeklerle sabreden kadınlar” yani Allah'ın emrine karşı; {والخashعين} “ve huşû duyan erkekler” yani Allah için namazda tevazu gösteren, sağına ve soluna bakıp bilmeyen ve Allah'a olan huşûsundan ötürü etrafa dönüp bakmayan kimseler; {والخاشعات} “huşû duyan kadınlar” yani kadınlardan tevazu gösterenler; {والصائمين والصائمات} “oruç tutan erkeklerle oruç tutan kadınlar” dedi ki: Ramazan ayını ve her aydan üç günü oruç tutan kimse bu ayetin ehlindendir; {والحافظين فروجهم والحافظات} “iffetlerini koruyan erkeklerle koruyan kadınlar” dedi ki: yani mahrem yerlerini çirkin hayasızlıklardan koruyanlar. Sonra onların mükâfatını haber vererek şöyle buyurdu: {أعد الله لَهُم مغْفرَة} “Allah onlar için bir mağfiret” yani günahları için, {أجرا عَظِيما} “ve büyük bir mükâfat hazırlamıştır” yani cennette bol bir mükâfat.
وَأخرج عبد بن حميد وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة وَأَبُو يعلى وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَابْن حبَان وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ ﵁
Abd b. Humeyd, Ebû Dâvûd, Nesâî, İbn Mâce, Ebû Ya'lâ, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, İbn Hibbân, el-Hâkim -ve sahih gördü-, İbn Merdûye ve es-Sünen'de el-Beyhakî, Ebû Saîd el-Hudrî'den radıyallâhu anh rivayet ettiler:
أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: إِذا أيقظ الرجل امْرَأَته من اللَّيْل فَصَليَا رَكْعَتَيْنِ كَانَا تِلْكَ اللَّيْلَة من الذَّاكِرِينَ الله كثيرا وَالذَّاكِرَات
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem buyurdu ki: 'Kişi geceleyin hanımını uyandırır da iki rekât namaz kılarlarsa, o gece Allah'ı çok zikreden erkeklerden ve çok zikreden kadınlardan yazılırlar.'
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَسَعِيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد ﵁ قَالَ: لَا يكْتب الرجل من الذَّاكِرِينَ الله كثيرا حَتَّى يذكر الله قَائِما وَقَاعِدا ومضطجعاً
Abdurrezzâk, Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Mücâhid'den radıyallâhu anh rivayet ettiler; şöyle dedi: 'Kişi ayaktayken, otururken ve yan yatarken Allah'ı zikretmedikçe Allah'ı çok zikredenlerden yazılmaz.'
- قَوْله تَعَالَى: وَمَا كَانَ لمُؤْمِن إِذا قضى الله وَرَسُوله أمرا أَن يكون لَهُم الْخيرَة من أَمرهم وَمن يَعْصِ الله وَرَسُوله فقد ضل ضلال مُبينًا
- Allah Teâlâ'nın: “Allah ve Resûlü bir işe hükmettiği zaman, mümin bir erkek için de mümin bir kadın için de kendi işlerinde bir tercih hakkı olamaz. Kim Allah'a ve Resûlü'ne isyan ederse, muhakkak ki o apaçık bir sapıklıkla sapmıştır” sözü.
أخرج ابْن جرير وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ أَن رَسُول الله ﷺ انْطلق ليخطب على فتاة زيد بن حَارِثَة فَدخل على زَيْنَب بنت جحش الأَسدِية فَخَطَبَهَا قَالَت: لست بناكحته قَالَ: بلَى
İbn Cerîr ve İbn Merdûye, İbn Abbâs'tan radıyallâhu anhümâ rivayet ettiler; şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, azatlısı Zeyd b. Hârise'ye kız istemek üzere gitti ve el-Esediyye olan Zeyneb bint Cahş'ın yanına girdi. Onu [Zeyd'e] istedi. Zeyneb: 'Ben onunla evlenecek değilim' dedi. [Resûlullah]: 'Hayır,
فانكحيه قَالَت: يَا رَسُول الله أوَامِر فِي نَفسِي
onunla evlen' buyurdu. [Zeyneb]: 'Ey Allah'ın Resûlü, kendim hakkında bir düşüneyim mi?' dedi.
فَبَيْنَمَا هما يتحدثان أنزل الله هَذِه الْآيَة على رَسُول الله ﷺ وَمَا كَانَ لمُؤْمِن وَلَا مُؤمنَة إِذا قضى الله وَرَسُوله أمرا
İkisi konuşurken Allah Resûlullah'a sallallâhu aleyhi ve sellem şu ayeti indirdi: “Allah ve Resûlü bir işe hükmettiği zaman, mümin bir erkek için de mümin bir kadın için de [kendi işlerinde bir tercih hakkı olamaz]”
الْآيَة
ayeti.
قَالَت: قد رضيته لي يَا رَسُول الله منكحاً قَالَ: نعم
[Zeyneb]: 'Ey Allah'ın Resûlü! Benim için onu eş olarak uygun gördün mü?' dedi. [Resûlullah]: 'Evet' buyurdu.
قَالَت: إِذن لَا أعصي رَسُول الله قد أنكحته نَفسِي
[Zeyneb]: 'O halde Resûlullah'a isyan etmem, kendimi ona nikâhladım' dedi.
وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ: خطب رَسُول الله ﷺ زَيْنَب بنت جحش لزيد بن حَارِثَة فاستنكفت مِنْهُ وَقَالَت: أَنا خير مِنْهُ حسباً وَكَانَت امْرَأَة فِيهَا حِدة
İbn Cerîr, İbn Abbâs'tan radıyallâhu anhümâ rivayet etti; şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Zeyneb bint Cahş'ı Zeyd b. Hârise'ye istedi. O bundan çekindi ve: 'Ben soyca ondan daha üstünüm' dedi. Kendisi biraz sert mizaçlı bir kadındı.
فَأنْزل الله {وَمَا كَانَ لمُؤْمِن وَلَا مُؤمنَة}
Bunun üzerine Allah: {وَمَا كَانَ لمُؤْمِن وَلَا مُؤمنَة} “Mümin bir erkek için de mümin bir kadın için de [tercih hakkı] olamaz” ayetini indirdi.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالطَّبَرَانِيّ عَن قَتَادَة ﵁ قَالَ: خطب النَّبِي ﷺ زَيْنَب وَهُوَ يريدها لزيد ﵁ فظنت أَنه يريدها لنَفسِهِ فَلَمَّا علمت أَنه يريدها لزيد أَبَت فَأنْزل الله {وَمَا كَانَ لمُؤْمِن وَلَا مُؤمنَة إِذا قضى الله وَرَسُوله أمرا}
Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve et-Taberânî, Katâde'den radıyallâhu anh rivayet ettiler; şöyle dedi: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem Zeyneb'i istedi; aslında onu Zeyd radıyallâhu anh için istiyordu. Zeyneb ise onu kendisi için istediğini sandı. Onu Zeyd için istediğini öğrenince kabul etmedi. Bunun üzerine Allah: {وَمَا كَانَ لمُؤْمِن وَلَا مُؤمنَة إِذا قضى الله وَرَسُوله أمرا} “Allah ve Resûlü bir işe hükmettiği zaman, mümin bir erkek için de mümin bir kadın için de [kendi işlerinde bir tercih hakkı] olamaz” ayetini indirdi.
فرضيت وسلمت
[Bunun üzerine Zeyneb] razı oldu ve teslim oldu.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن مُجَاهِد {وَمَا كَانَ لمُؤْمِن وَلَا مُؤمنَة إِذا قضى الله وَرَسُوله أمرا} قَالَ: زَيْنَب بنت جحش وكراهتها زيد بن حَارِثَة حِين أمرهَا بِهِ مُحَمَّد ﷺ
Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Mücâhid'den: {وَمَا كَانَ لمُؤْمِن وَلَا مُؤمنَة إِذا قضى الله وَرَسُوله أمرا} “Allah ve Resûlü bir işe hükmettiği zaman, mümin bir erkek için de mümin bir kadın için de [kendi işlerinde bir tercih hakkı] olamaz” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet ettiler: [Bu ayet] Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem kendisine Zeyd b. Hârise'yi emrettiğinde bundan hoşlanmayan Zeyneb bint Cahş [hakkında inmiştir].
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ لِزَيْنَب ﵂ اني أَن أزَوجك زيد بن حَارِثَة فَإِنِّي قد رضيته لَك
İbn Merdûye, İbn Abbâs'tan rivayet etti; şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Zeyneb'e radıyallâhu anhâ: 'Seni Zeyd b. Hârise ile evlendirmek istiyorum; zira onu senin için uygun gördüm' buyurdu.
قَالَت: يَا رَسُول الله لكني لَا أرضاه لنَفْسي وَأَنا أيم قومِي وَبنت عَمَّتك فَلم أكن لأَفْعَل
[Zeyneb]: 'Ey Allah'ın Resûlü! Fakat ben onu kendim için uygun görmüyorum. Ben kavmimin dul bir kadını ve senin halanın kızıyım, bunu yapacak değilim' dedi.
فَنزلت هَذِه الْآيَة {وَمَا كَانَ لمُؤْمِن} يَعْنِي زيدا {وَلَا مُؤمنَة} يَعْنِي زَيْنَب {إِذا قضى الله وَرَسُوله أمرا} يَعْنِي النِّكَاح فِي هَذَا الْموضع {أَن يكون لَهُم الْخيرَة من أَمرهم} يَقُول: لَيْسَ لَهُم الْخيرَة من أَمرهم خلاف مَا أَمر الله بِهِ {وَمن يَعْصِ الله وَرَسُوله فقد ضل ضلالا مُبينًا} قَالَت: قد أطعتك فَاصْنَعْ مَا شِئْت فَزَوجهَا زيدا وَدخل عَلَيْهَا
Bunun üzerine şu ayet indi: {وَمَا كَانَ لمُؤْمِن} “Mümin bir erkek için olamaz” yani Zeyd, {وَلَا مُؤمنَة} “ne de mümin bir kadın için” yani Zeyneb, {إِذا قضى الله وَرَسُوله أمرا} “Allah ve Resûlü bir işe hükmettiği zaman” yani bu durumda nikâh [konusunda], {أَن يكون لَهُم الْخيرَة من أَمرهم} “kendi işlerinde bir tercih hakkı olamaz” der ki: Allah'ın emrettiğinin aksine kendi işlerinde tercih hakları yoktur. {وَمن يَعْصِ الله وَرَسُوله فقد ضل ضلالا مُبينًا} “Kim Allah'a ve Resûlü'ne isyan ederse, muhakkak ki o apaçık bir sapıklıkla sapmıştır.” [Zeyneb]: 'Sana itaat ettim, dilediğini yap' dedi. Resûlullah da onu Zeyd ile evlendirdi ve [Zeyd] onunla gerdeğe girdi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن زيد ﵁ قَالَ: نزلت فِي أم كُلْثُوم بنت عقبَة بن أبي معيط وَكَانَت أول امْرَأَة هَاجَرت من النِّسَاء فَوهبت نَفسهَا للنَّبِي ﷺ فَزَوجهَا زيد بن حَارِثَة فَسَخِطَتْ هِيَ وأخوها وَقَالَت: إِنَّمَا أردنَا رَسُول الله ﷺ فَزَوجهَا عَبده فَنزلت
İbn Ebî Hâtim, İbn Zeyd'den radıyallâhu anh rivayet etti; şöyle dedi: [Ayet] Ukbe b. Ebî Muayt'ın kızı Ümmü Gülsüm hakkında indi. O, kadınlardan hicret eden ilk kadındı ve kendini Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem bağışlamıştı. Peygamber de onu Zeyd b. Hârise ile evlendirdi. O ve erkek kardeşi buna öfkelendiler ve: 'Biz ancak Resûlullah'ı sallallâhu aleyhi ve sellem istemiştik, o ise kadını kölesiyle evlendirdi' dediler. Bunun üzerine [ayet] indi.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن طَاوس أَنه سَأَلَ ابْن عَبَّاس ﵄ عَن رَكْعَتَيْنِ بعد الْعَصْر فَنَهَاهُ
Abdurrezzâk, İbn Ebî Hâtim, İbn Merdûye ve Sünen'inde Beyhakî, Tâvûs'tan rivayet ettiler; o, İbn Abbâs'a radıyallâhu anhümâ ikindiden sonraki iki rekât namazı sordu, o da onu bundan nehyetti.
وَقَالَ ابْن عَبَّاس ﵄ {وَمَا كَانَ لمُؤْمِن وَلَا مُؤمنَة إِذا قضى الله وَرَسُوله أمرا أَن يكون لَهُم الْخيرَة من أَمرهم}
İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ: {وَمَا كَانَ لمُؤْمِن وَلَا مُؤمنَة إِذا قضى الله وَرَسُوله أمرا أَن يكون لَهُم الْخيرَة من أَمرهم} “Allah ve Resûlü bir işe hükmettiği zaman, mümin bir erkek için de mümin bir kadın için de kendi işlerinde bir tercih hakkı olamaz” [ayetini okudu].
- قَوْله تَعَالَى: وَإِذ تَقول للَّذي أنعم الله عَلَيْهِ وأنعمت عَلَيْهِ أمسك عَلَيْك زَوجك وَاتَّقِ الله وتخفي فِي نَفسك مَا الله مبديه وتخشى النَّاس وَالله أَحَق أَن تخشاه فَلَمَّا قضى زيد مِنْهَا وطرا زَوَّجْنَاكهَا لكَي لَا يكون على الْمُؤمنِينَ حرج فِي أَزوَاج أدعيائهم إِذا قضوا مِنْهُنَّ وطرا وَكَانَ أَمر الله مَفْعُولا مَا كَانَ على النَّبِي من حرج فِيمَا فرض الله لَهُ سنة الله فِي الَّذين خلوا من قبل وَكَانَ أَمر الله قدرا مَقْدُورًا الَّذين يبلغون رسالات الله ويخشونه وَلَا يَخْشونَ أحدا إِلَّا الله وَكفى بِاللَّه حسيبا مَا كَانَ مُحَمَّدًا أَبَا أحد من رجالكم وَلَكِن رَسُول الله وَخَاتم النَّبِيين وَكَانَ الله بِكُل شَيْء عليما
- Allah Teâlâ'nın: “Hani Allah'ın kendisine nimet verdiği, senin de kendisine iyilikte bulunduğun kimseye: 'Eşini yanında tut ve Allah'tan sakın!' diyordun. Allah'ın açığa vuracağı şeyi içinde gizliyor ve insanlardan çekiniyordun; oysa çekinmene en layık olan Allah'tır. Zeyd o kadından ilişiğini kesip boşayınca, evlatlıkları eşleriyle ilişkilerini kestiklerinde müminlere bir güçlük olmasın diye onu seninle evlendirdik. Allah'ın emri yerine getirilmiştir. Allah'ın kendisine takdir edip meşru kıldığı şeyde Peygamber'e hiçbir güçlük yoktur. Bu, daha önce gelip geçenler hakkındaki Allah'ın sünnetidir. Allah'ın emri kesinleşmiş bir takdirdir. Onlar Allah'ın gönderdiklerini tebliğ ederler, O'ndan korkarlar ve Allah'tan başka kimseden korkmazlar. Hesap görücü olarak Allah yeter. Muhammed, sizin adamlarınızdan hiçbirinin babası değildir; fakat o, Allah'ın Resûlü ve peygamberlerin sonuncusudur. Allah her şeyi hakkıyla bilendir” sözü.
أخرج الْبَزَّار وَابْن أبي حَاتِم وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه عَن أُسَامَة بن زيد ﵁ قَالَ: جَاءَ الْعَبَّاس وَعلي بن أبي طَالب إِلَى رَسُول الله ﷺ فَقَالَا يَا رَسُول الله جئْنَاك لتخبرنا أَي أهلك أحب إِلَيْك قَالَ: أحب أَهلِي إليَّ فَاطِمَة
El-Bezzâr, İbn Ebî Hâtim, Hâkim —ve sahih olduğunu belirtti— ve İbn Merdûye, Üsâme b. Zeyd'den radıyallâhu anh rivayet ettiler; şöyle dedi: Abbâs ve Ali b. Ebî Tâlib, Resûlullah'a sallallâhu aleyhi ve sellem geldiler ve: 'Ey Allah'ın Resûlü! Ehl-i beytinden sana en sevgili olanın kim olduğunu bize bildirmen için geldik' dediler. [Resûlullah]: 'Ehl-i beytimden bana en sevgilisi Fâtıma'dır' buyurdu.
قَالَا: مَا نَسْأَلك عَن فَاطِمَة قَالَ: فاسامة بن زيد الَّذِي أنعم الله عَلَيْهِ وأنعمت عَلَيْهِ
Onlar: 'Sana Fâtıma'yı sormuyoruz' dediler. [Resûlullah]: 'Öyleyse Allah'ın kendisine nimet verdiği, senin de iyilikte bulunduğun Üsâme b. Zeyd'dir' buyurdu.
قَالَ عَليّ ﵁: ثمَّ من يَا رَسُول الله قَالَ: ثمَّ أَنْت ثمَّ الْعَبَّاس ﵁: يَا رَسُول الله جعلت عمك آخرا قَالَ: إِن عليا سَبَقَك بِالْهِجْرَةِ
Ali radıyallâhu anh: 'Sonra kim, ey Allah'ın Resûlü?' dedi. [Resûlullah]: 'Sonra sen' buyurdu. Sonra Abbâs radıyallâhu anh: 'Ey Allah'ın Resûlü! Amcanı en sona mı bıraktın?' dedi. [Resûlullah]: 'Muhakkak ki Ali hicrette senin önüne geçti' buyurdu.
وَأخرج عبد بن حميد وَالْبُخَارِيّ وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه عَن أنس ﵁
Abd b. Humeyd, Buhârî, Tirmizî, Nesâî, İbn Ebî Hâtim ve İbn Merdûye, Enes'ten radıyallâhu anh rivayet ettiler:
أَن هَذِه الْآيَة {وتخفي فِي نَفسك مَا الله مبديه} نزلت فِي شَأْن زَيْنَب بنت جحش وَزيد بن حَارِثَة
Şu: {وتخفي فِي نَفسك مَا الله مبديه} “Allah'ın açığa vuracağı şeyi içinde gizliyordun” ayeti Zeyneb bint Cahş ve Zeyd b. Hârise hakkında indi.
وَأخرج أَحْمد وَعبد بن حميد وَالْبُخَارِيّ وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن الْمُنْذر وَالْحَاكِم وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن أنس ﵁ قَالَ جَاءَ زيد بن حَارِثَة ﵁ يشكو زَيْنَب إِلَى رَسُول الله ﷺ فَجعل رَسُول الله ﷺ يَقُول: اتَّقِ الله وامسك عَلَيْك زَوجك فَنزلت {وتخفي فِي نَفسك مَا الله مبديه} قَالَ: أنس رَضِي الله عَنهُ
Ahmed, Abd b. Humeyd, Buhârî, Tirmizî, İbnü'l-Münzir, Hâkim, İbn Merdûye ve Sünen'inde Beyhakî, Enes'ten radıyallâhu anh rivayet ettiler; şöyle dedi: Zeyd b. Hârise radıyallâhu anh Resûlullah'a sallallâhu aleyhi ve sellem Zeyneb'i şikâyet etmeye geldi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: 'Allah'tan sakın ve eşini yanında tut' buyurmaya başladı. Bunun üzerine: {وتخفي فِي نَفسك مَا الله مبديه} “Allah'ın açığa vuracağı şeyi içinde gizliyordun” ayeti indi. Enes radıyallâhu anh dedi ki:
فَلَو كَانَ رَسُول الله ﷺ كَاتِما شَيْئا لكَتم هَذِه الْآيَة
Eğer Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bir şeyi gizleyecek olsaydı, bu ayeti gizlerdi.
فَتَزَوجهَا رَسُول الله ﷺ فَمَا أولم على امْرَأَة من نِسَائِهِ مَا أولم عَلَيْهَا
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onunla evlendi. Kadınlarından hiçbiri için vermediği düğün yemeğini onun için verdi;
ذبح شَاة {فَلَمَّا قضى زيد مِنْهَا وطرا زوّجناكها} فَكَانَت تَفْخَر على أَزوَاج النَّبِي ﷺ تَقول: زوّجكن أهاليكن وزوّجني الله من فَوق سبع سموات
bir koyun kesti. {فَلَمَّا قضى زيد مِنْهَا وطرا زوّجناكها} “Zeyd o kadından ilişiğini kesip boşayınca, onu seninle evlendirdik” [ayeti indi]. Zeyneb Peygamber'in sallallâhu aleyhi ve sellem hanımlarına karşı iftihar eder ve: 'Sizi aileleriniz evlendirdi, beni ise yedi kat semanın üzerinden Allah evlendirdi' derdi.
وَأخرج ابْن سعد وَأحمد وَالنَّسَائِيّ وَأَبُو يعلى وَابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ وَابْن مرْدَوَيْه عَن أنس ﵁ قَالَ: لما انْقَضتْ عدَّة زَيْنَب قَالَ رَسُول الله ﷺ لزيد اذْهَبْ فاذكرها عليَّ فَانْطَلق قَالَ: فَلَمَّا رَأَيْتهَا عظمت فِي صَدْرِي فَقلت: يَا زَيْنَب أَبْشِرِي أَرْسلنِي رَسُول الله ﷺ يذكرك قَالَت: مَا أَنا بِصَانِعَةٍ شَيْئا حَتَّى أوَامِر رَبِّي فَقَامَتْ إِلَى مَسْجِدهَا وَنزل الْقُرْآن وَجَاء رَسُول الله ﷺ وَدخل عَلَيْهَا بِغَيْر إِذن وَلَقَد رَأَيْتنَا حِين دخلت على رَسُول الله ﷺ أطعمنَا عَلَيْهَا الْخبز وَاللَّحم فَخرج النَّاس وَبَقِي رجال يتحدثون فِي الْبَيْت بعد الطَّعَام فَخرج رَسُول الله ﷺ واتبعته فَجعل يتبع حُجَرَ نِسَائِهِ يسلم عَلَيْهِنَّ وَيَقُلْنَ: يَا رَسُول الله كَيفَ وجدت أهلك فَمَا أَدْرِي أَنا أخْبرته أَن الْقَوْم قد خَرجُوا أَو أخبر فَانْطَلق حَتَّى دخل الْبَيْت فَذَهَبت ادخل مَعَه فَألْقى السّتْر بيني وَبَينه فَنزل الْحجاب وَوعظ الْقَوْم بِمَا وعظو بِهِ {لَا تدْخلُوا بيُوت النَّبِي إِلَّا أَن يُؤذن لكم}
İbn Sa'd, Ahmed, Nesâî, Ebû Ya'lâ, İbn Ebî Hâtim, et-Taberânî ve İbn Merdûye, Enes'ten radıyallâhu anh rivayet ettiler; şöyle dedi: Zeyneb'in iddeti bitince Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Zeyd'e: 'Git, onu bana an [benden bahisle talip ol]' buyurdu. [Zeyd] gitti. Dedi ki: 'Onu gördüğümde gözümde büyüdü. 'Ey Zeyneb! Müjdeler olsun, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem beni seni istemek üzere gönderdi' dedim. [Zeyneb]: 'Rabbime danışmadıkça hiçbir şey yapacak değilim' dedi ve mescidine (namazgâhına) yöneldi. Kur'an indi ve Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem gelip izinsiz olarak yanına girdi. [Zeyneb], Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem yanına girdiği zaman bizi görmeliydiniz; onun adına bize ekmek ve et ikram etti. İnsanlar çıktı; ancak yemekten sonra evde konuşup duran birkaç adam kaldı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem dışarı çıktı, ben de peşinden gittim. Hanımlarının odalarını tek tek dolaşıp onlara selam veriyordu, onlar da: 'Ey Allah'ın Resûlü, aileni nasıl buldun?' diyorlardı. İnsanların çıktığını ben mi ona haber verdim yoksa haber mi verildi bilmiyorum, geri dönüp eve girdi. Ben de onunla birlikte girmeye davrandım, aramızdaki perdeyi çekti. Böylece hicab [ayeti] indi ve o kimselere öğüt verilen şeyle: {لَا تدْخلُوا بيُوت النَّبِي إِلَّا أَن يُؤذن لكم} “Peygamber'in evlerine size izin verilmedikçe girmeyin” [ayetiyle] öğüt verildi.
وَأخرج ابْن سعد وَالْحَاكِم عَن مُحَمَّد بن يحيى بن حَيَّان ﵁ قَالَ جَاءَ رَسُول الله ﷺ بَيت زيد بن حَارِثَة يَطْلُبهُ وَكَانَ زيد إِنَّمَا يُقَال لَهُ زيد بن مُحَمَّد فَرُبمَا فَقده رَسُول الله ﷺ فَيَجِيء لبيت زيد بن حَارِثَة يَطْلُبهُ فَلم يجده وَتقوم إِلَيْهِ زَيْنَب بنت جحش زَوجته فاعرض رَسُول الله ﷺ عَنْهَا فَقَالَت: لَيْسَ هُوَ هَهُنَا يَا رَسُول الله فَادْخُلْ فَأبى أَن يدْخل فأعجبت رَسُول الله ﷺ فولى وَهُوَ يهمهم بِشَيْء لَا يكَاد يفهم مِنْهُ إِلَّا رُبمَا أعلن سُبْحَانَ الله الْعَظِيم سُبْحَانَ مصرف الْقُلُوب فجَاء زيد ﵁ إِلَى منزله فَأَخْبَرته امْرَأَته أَن رَسُول الله ﷺ أَتَى منزله فَقَالَ زيد ﵁: إِلَّا قلت لَهُ أَن يدْخل قَالَت: قد عرضت ذَلِك عَلَيْهِ فَأبى قَالَ: فَسمِعت شَيْئا قَالَت: سمعته حِين ولى تكلم بِكَلَام وَلَا أفهمهُ وسمعته يَقُول: سُبْحَانَ الله سُبْحَانَ مصرف الْقُلُوب فجَاء زيد ﵁ حَتَّى أَتَى رَسُول الله ﷺ فَقَالَ: يَا رَسُول الله بَلغنِي أَنَّك جِئْت منزلي فَهَلا دخلت
İbn Sa'd ve Hâkim, Muhammed b. Yahyâ b. Habbân'dan radıyallâhu anh rivayet ettiler; şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onu aramak üzere Zeyd b. Hârise'nin evine geldi. Zeyd'e ancak 'Zeyd b. Muhammed' denilirdi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bazen onu göremez ve aramak için Zeyd b. Hârise'nin evine gelirdi; fakat onu bulamazdı. Karısı Zeyneb bint Cahş ona doğru kalktı, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ise yüzünü ondan çevirdi. [Zeyneb]: 'O burada yok ey Allah'ın Resûlü, içeri buyur' dedi; ancak o içeri girmeyi kabul etmedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onu beğendi ve ancak bazen sesli söylediği 'Sübhânallâhi'l-azîm, sübhâne musarrifi'l-kulûb (Yüce Allah her türlü eksiklikten münezzehtir, kalpleri evirip çeviren Allah her türlü eksiklikten münezzehtir)' dışında neredeyse anlaşılamayan bir şeyler mırıldanarak dönüp gitti. Zeyd radıyallâhu anh evine geldiğinde karısı Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem evine geldiğini ona haber verdi. Zeyd radıyallâhu anh: 'Ona içeri girmesini söylemedin mi?' dedi. Kadın: 'Bunu ona teklif ettim fakat kabul etmedi' dedi. [Zeyd]: 'Peki bir şey işittin mi?' dedi. Kadın: 'Dönüp giderken bir şeyler söylediğini işittim, ancak anlamadım; sadece şöyle dediğini işittim: Sübhânallâh, sübhâne musarrifi'l-kulûb' dedi. Bunun üzerine Zeyd radıyallâhu anh çıkıp Resûlullah'a sallallâhu aleyhi ve sellem geldi ve: 'Ey Allah'ın Resûlü! Evime geldiğin bana ulaştı, içeri girseydin ya!
يَا رَسُول الله لَعَلَّ زَيْنَب أعجبتك فأفارقها فَيَقُول رَسُول الله ﷺ {أمسك عَلَيْك زَوجك} فَمَا اسْتَطَاعَ زيد إِلَيْهَا سَبِيلا بعد ذَلِك الْيَوْم فَيَأْتِي لرَسُول الله ﷺ فيخبره فَيَقُول {أمسك عَلَيْك زَوجك} ففارقها زيد واعتزلها وَانْقَضَت عدتهَا فَبينا رَسُول الله ﷺ جَالس يتحدث مَعَ عَائِشَة ﵂ إِذْ أَخَذته غشية فسرى عَنهُ وَهُوَ يبتسم وَيَقُول: من يذهب إِلَى زَيْنَب فيبشرها أَن الله زوجنيها من السَّمَاء وتلا رَسُول الله ﷺ {وَإِذ تَقول للَّذي أنعم الله عَلَيْهِ وأنعمت عَلَيْهِ أمسك عَلَيْك زَوجك} الْقِصَّة كلهَا قَالَت عَائِشَة ﵂: فأخذني مَا قرب وَمَا بعد لما يبلغنَا من جمَالهَا
Ey Allah'ın Resûlü! Belki de Zeyneb hoşuna gitti, öyleyse ondan ayrılayım' dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: {أمسك عَلَيْك زَوجك} “Eşini yanında tut” buyuruyordu. O günden sonra Zeyd'in ona yaklaşmaya gücü yetmedi. Resûlullah'a sallallâhu aleyhi ve sellem gelip durumu haber veriyor, o da: {أمسك عَلَيْك زَوجك} “Eşini yanında tut” buyuruyordu. Nihayet Zeyd ondan ayrıldı, onu terk etti ve kadının iddeti bitti. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Âişe radıyallâhu anhâ ile oturup konuşurken birden onu bir baygınlık hali (vahiy hali) kapladı. Sonra gülümsüyor halde bu hal üzerinden kalktı ve: 'Kim Zeyneb'e gidip Allah'ın beni gökten onunla evlendirdiğini müjdeler?' buyurdu. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: {وَإِذ تَقول للَّذي أنعم الله عَلَيْهِ وأنعمت عَلَيْهِ أمسك عَلَيْك زَوجك} “Hani Allah'ın kendisine nimet verdiği, senin de kendisine iyilikte bulunduğun kimseye: 'Eşini yanında tut' diyordun” ayetinden itibaren kıssayı bütünüyle okudu. Âişe radıyallâhu anhâ dedi ki: 'Bize ulaşan güzelliğinden ötürü beni tarifsiz bir kıskançlık sardı;
وَأُخْرَى هِيَ أعظم الْأُمُور وَأَشْرَفهَا زَوجهَا الله من السَّمَاء وَقلت: هِيَ تَفْخَر علينا بِهَذَا
ayrıca bir diğeri var ki bu işlerin en büyüğü ve en şereflisidir: Onu gökten Allah evlendirmiştir. Ben de: 'Bununla bize karşı iftihar edecek' dedim.'
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَالتِّرْمِذِيّ وَصَححهُ وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ وَابْن مرْدَوَيْه عَن عَائِشَة ﵂ قَالَت: لَو كَانَ النَّبِي ﷺ كَاتِما شَيْئا من الْوَحْي لكَتم هَذِه الْآيَة {وَإِذ تَقول للَّذي أنعم الله عَلَيْهِ} يَعْنِي بالإِسلام {وأنعمت عَلَيْهِ} بِالْعِتْقِ {أمسك عَلَيْك زَوجك} إِلَى قَوْله {وَكَانَ أَمر الله مَفْعُولا} وَأَن رَسُول الله ﷺ لما تزَوجهَا قَالُوا: تزوج خَلِيلَة ابْنه
Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, Tirmizî —ve sahih olduğunu belirtti—, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, et-Taberânî ve İbn Merdûye, Âişe'den radıyallâhu anhâ rivayet ettiler; şöyle dedi: 'Eğer Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem vahiyden bir şeyi gizleyecek olsaydı, şu ayeti gizlerdi: {وَإِذ تَقول للَّذي أنعم الله عَلَيْهِ} “Hani Allah'ın kendisine nimet verdiği” yani İslâm ile, {وأنعمت عَلَيْهِ} “senin de iyilikte bulunduğun” azat etmekle, {أمسك عَلَيْك زَوجك} “'Eşini yanında tut' [diyordun]” ayetinden: {وَكَانَ أَمر الله مَفْعُولا} “Allah'ın emri yerine getirilmiştir” sözüne kadar olan kısmı.' Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onunla evlendiğinde [münafıklar]: 'Oğlunun hanımıyla evlendi' dediler.
فَأنْزل الله تَعَالَى {مَا كَانَ مُحَمَّد أَبَا أحد من رجالكم وَلَكِن رَسُول الله وَخَاتم النَّبِيين} وَكَانَ رَسُول الله ﷺ تبناه وَهُوَ صَغِير فَلبث حَتَّى صَار رجلا يُقَال لَهُ: زيد بن مُحَمَّد
Bunun üzerine Allah Teâlâ: {مَا كَانَ مُحَمَّد أَبَا أحد من رجالكم وَلَكِن رَسُول الله وَخَاتم النَّبِيين} “Muhammed, sizin adamlarınızdan hiçbirinin babası değildir; fakat o, Allah'ın Resûlü ve peygamberlerin sonuncusudur” ayetini indirdi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem o henüz küçükken onu evlat edinmişti. Kendisine 'Zeyd b. Muhammed' denilen bir adam oluncaya kadar öylece kaldı.
فَأنْزل الله {ادعوهُمْ لِآبَائِهِمْ هُوَ أقسط عِنْد الله} يَعْنِي أعدل عِنْد الله
Bunun üzerine Allah: {ادعوهُمْ لِآبَائِهِمْ هُوَ أقسط عِنْد الله} “Onları babalarına nispet ederek çağırın; bu, Allah katında daha adaletlidir” ayetini indirdi; yani Allah katında daha doğrudur.
وَأخرج الْحَاكِم عَن الشّعبِيّ ﵁ قَالَ: كَانَت زَيْنَب ﵂ تَقول للنَّبِي ﷺ: إِنَّا أعظم نِسَائِك عَلَيْك حَقًا أَنا خيرهن منكحاً وأكرمهن سترا وأقربهن رحما وزوّجنيك الرَّحْمَن من فَوق عَرْشه وَكَانَ جِبْرِيل ﵇ هُوَ السفير بذلك وَأَنا بنت عَمَّتك لَيْسَ لَك من نِسَائِك قريبَة غَيْرِي
Hâkim, Şa'bî'den radıyallâhu anh rivayet etti; şöyle dedi: Zeyneb radıyallâhu anhâ Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle derdi: 'Gerçekten senin üzerinde kadınlarının hakça en büyüğü benim; nikâh bakımından onların en hayırlısı, perde bakımından onların en şereflisi, akrabalıkça en yakınıyım. Beni seninle Rahmân arşının üzerinden evlendirdi, buna elçi olan da Cibrîl aleyhisselâm idi. Ben senin halanın kızıyım, hanımların arasında benden başka sana yakın olan kimse yoktur.'
وَأخرج ابْن جرير عَن الشّعبِيّ ﵁ قَالَ: كَانَت زَيْنَب تَقول للنَّبِي ﷺ: إِنِّي لأدل عَلَيْك بِثَلَاث مَا من نِسَائِك امْرَأَة تدل بِهن
İbn Cerîr, Şa'bî'den radıyallâhu anh rivayet etti; şöyle dedi: Zeyneb Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle derdi: 'Ben sana üç şeyle nazlanırım (öğünürüm) ki kadınlarından hiçbir kadın bunlarla öğünemez:
إِن جدي وَجدك وَاحِد
Benim dedemle senin deden birdir.
وَإِنِّي أنكحينك الله من السَّمَاء
Beni seninle semadan Allah nikâhladı.
وان السفير لجبريل ﵇
Elçi de Cibrîl aleyhisselâm idi.'
وَأخرج ابْن سعد وَابْن عَسَاكِر عَن أم سَلمَة ﵂ عَن زَيْنَب ﵂ قَالَت: إِنِّي وَالله مَا أَنا كَأحد من نسَاء رَسُول الله ﷺ إنَّهُنَّ زوّجن بالمهور
İbn Sa'd ve İbn Asâkir, Ümmü Seleme'den radıyallâhu anhâ, o da Zeyneb'den radıyallâhu anhâ rivayet ettiler; şöyle dedi: 'Ben, vallahi Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem kadınlarından hiçbiri gibi değilim. Onlar mehirlerle evlendirildiler,
وزوّجهن الْأَوْلِيَاء وزوّجني الله وَرَسُوله وَأنزل فِي الْكتاب يقرأه الْمُسلمُونَ لَا يُغير وَلَا يُبدل {وَإِذ تَقول للَّذي أنعم الله عَلَيْهِ}
onları veliler evlendirdi; beni ise Allah ve Resûlü evlendirdi ve Müslümanların okuduğu, değiştirilemez ve tahrif edilemez olan Kitap'ta: {وَإِذ تَقول للَّذي أنعم الله عَلَيْهِ} “Hani Allah'ın kendisine nimet verdiği kimseye [diyordun]” [ayetini] indirdi.'
وَأخرج ابْن سعد وَابْن عَسَاكِر عَن عَائِشَة ﵂ قَالَت: يرحم الله زَيْنَب بنت جحش لقد نَالَتْ فِي هَذِه الدُّنْيَا الشّرف الَّذِي لَا يبلغهُ شرِيف
İbn Sa'd ve İbn Asâkir, Âişe'den radıyallâhu anhâ rivayet ettiler; şöyle dedi: 'Allah Zeyneb bint Cahş'a rahmet etsin! Bu dünyada hiçbir şerefli kimsenin ulaşamayacağı bir şerefe ulaştı.
ان الله زَوجهَا نبيه ﷺ فِي الدُّنْيَا ونطق بِهِ الْقُرْآن
Zira Allah dünyada onu Peygamberi sallallâhu aleyhi ve sellem ile evlendirdi ve Kur'an bunu beyan etti.'
وَأخرج ابْن سعد عَن عَاصِم الْأَحول أَن رجلا من بني أَسد فاخر رجلا فَقَالَ الْأَسدي: هَل مِنْكُم امْرَأَة زَوجهَا الله من فَوق سبع سموات يَعْنِي زَيْنَب بنت جحش
İbn Sa'd, Âsım el-Ahvel'den rivayet etti: Benî Esed'den bir adam başka bir adama karşı övündü. Esedli olan: 'Sizin aranızda yedi kat semanın üzerinden Allah'ın evlendirdiği bir kadın var mıdır?' dedi; Zeyneb bint Cahş'ı kastediyordu.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ عَن قَتَادَة ﵁ فِي قَوْله {وَإِذ تَقول للَّذي أنعم الله عَلَيْهِ} قَالَ: زيد بن حَارِثَة أنعم الله عَلَيْهِ بالإِسلام {وأنعمت عَلَيْهِ} أعْتقهُ رَسُول الله ﷺ {أمسك عَلَيْك زَوجك وَاتَّقِ الله} يَا زيد بن حَارِثَة قَالَ: جَاءَ إِلَى النَّبِي ﷺ فَقَالَ: يَا نَبِي الله إِن زَيْنَب قد اشْتَدَّ عليّ لسانها وَأَنا أُرِيد أَن أطلقها فَقَالَ لَهُ النَّبِي ﷺ: اتَّقِ الله وامسك عَلَيْك زَوجك قَالَ: وَالنَّبِيّ ﷺ يحب أَن يطلقهَا ويخشى قالة النَّاس إِن أمره بِطَلَاقِهَا
Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim ve et-Taberânî, Katâde'den radıyallâhu anh: {وَإِذ تَقول للَّذي أنعم الله عَلَيْهِ} “Hani Allah'ın kendisine nimet verdiği kimseye diyordun” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet ettiler: 'O, Zeyd b. Hârise'dir; Allah ona İslâm ile nimet vermiştir. {وأنعمت عَلَيْهِ} “Senin de kendisine iyilikte bulunduğun” [yani] Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onu azat etmiştir. {أمسك عَلَيْك زَوجك وَاتَّقِ الله} “'Eşini yanında tut ve Allah'tan sakın!'” [yani] ey Zeyd b. Hârise!' Dedi ki: [Zeyd] Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem gelip: 'Ey Allah'ın Peygamberi! Zeyneb'in dili bana karşı ağırlaştı, onu boşamak istiyorum' dedi. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem de ona: 'Allah'tan sakın ve eşini yanında tut' buyurdu. [Katâde] dedi ki: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem onu boşamasını arzu ediyor, fakat ona boşamasını emrederse insanların dedikodusundan çekiniyordu.
فَأنْزل الله {وتخفي فِي نَفسك مَا الله مبديه} قَالَ: كَانَ يخفي فِي نَفسه وذاته طَلاقهَا قَالَ: قَالَ الْحسن ﵁: مَا أنزلت عَلَيْهِ آيَة كَانَت أَشد عَلَيْهِ مِنْهَا وَلَو كَانَ كَاتِما شَيْئا من الْوَحْي لكتمها {وتخشى النَّاس} قَالَ: خشِي النَّبِي ﷺ قالة النَّاس {فَلَمَّا قضى زيد مِنْهَا وطراً} قَالَ: طَلقهَا زيد {زوّجناكها} فَكَانَت تَفْخَر على أَزوَاج النَّبِي ﷺ تَقول: أما أنتن زوّجكن آباؤكن وَأما أَنا فزوّجني ذُو الْعَرْش {لكَي لَا يكون على الْمُؤمنِينَ حرج فِي أَزوَاج أدعيائهم إِذا قضوا مِنْهُنَّ وطراً} قَالَ: إِذا طلقوهن وَكَانَ رَسُول الله ﷺ تبنى زيد بن حَارِثَة ﵁ {مَا كَانَ على النَّبِي من حرج فِيمَا فرض الله لَهُ سنة الله فِي الَّذين خلوا من قبل} يَقُول: كَمَا هوى دَاوُد النَّبِي ﵇ الْمَرْأَة الَّتِي نظر اليها فهويها فتزوّجها فَكَذَلِك قضى الله لمُحَمد ﷺ فتزوّج زَيْنَب كَمَا كَانَ سنة الله فِي دَاوُد أَن يزوّجه تِلْكَ الْمَرْأَة {وَكَانَ أَمر الله قدرا مَقْدُورًا} فِي أَمر زَيْنَب
Bunun üzerine Allah: {وتخفي فِي نَفسك مَا الله مبديه} “Allah'ın açığa vuracağı şeyi içinde gizliyordun” ayetini indirdi. Dedi ki: İçinde ve nefsinde onu boşamasını gizliyordu. Dedi ki: Hasan [el-Basrî] radıyallâhu anh şöyle dedi: 'Ona bundan daha ağır gelen hiçbir ayet indirilmemiştir; vahiyden bir şeyi gizleyecek olsaydı onu gizlerdi.' {وتخشى النَّاس} “Ve insanlardan çekiniyordun” [ayeti hakkında Katâde]: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem insanların dedikodusundan çekindi, dedi. {فَلَمَّا قضى زيد مِنْهَا وطراً} “Zeyd o kadından ilişiğini kesip boşayınca” [ayeti hakkında]: Zeyd onu boşadı, dedi. {زوّجناكها} “Onu seninle evlendirdik” [ayeti hakkında Katâde şöyle dedi]: Zeyneb, Peygamber'in sallallâhu aleyhi ve sellem hanımlarına karşı iftihar eder ve: 'Sizi babalarınız evlendirdi, beni ise Arş'ın Sahibi evlendirdi' derdi. {لكَي لَا يكون على الْمُؤمنِينَ حرج فِي أَزوَاج أدعيائهم إِذا قضوا مِنْهُنَّ وطراً} “Evlatlıkları eşleriyle ilişkilerini kestiklerinde müminlere bir güçlük olmasın diye” [ayeti hakkında]: Onları boşadıklarında, dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Zeyd b. Hârise'yi radıyallâhu anh evlat edinmişti. {مَا كَانَ على النَّبِي من حرج فِيمَا فرض الله لَهُ سنة الله فِي الَّذين خلوا من قبل} “Allah'ın kendisine takdir edip meşru kıldığı şeyde Peygamber'e hiçbir güçlük yoktur. Bu, daha önce gelip geçenler hakkındaki Allah'ın sünnetidir” [ayeti hakkında] der ki: Peygamber Dâvûd aleyhisselâm baktığı kadını arzulayıp onunla evlendiği gibi, Allah da Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem için hükmetti ve Dâvûd hakkındaki Allah'ın sünnetinin o kadınla evlenmesi olması gibi [Muhammed de] Zeyneb ile evlendi. Zeyneb meselesinde {وَكَانَ أَمر الله قدرا مَقْدُورًا} “Allah'ın emri kesinleşmiş bir takdirdir.”
وَأخرج الْحَكِيم التِّرْمِذِيّ وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ فِي الدَّلَائِل عَن عَليّ
El-Hakîm et-Tirmizî, İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim ve ed-Delâil'de Beyhakî, Ali
بن زيد بن جدعَان قَالَ: قَالَ لي عَليّ بن الْحُسَيْن: مَا يَقُول الْحسن ﵁ فِي قَوْله {وتخفي فِي نَفسك مَا الله مبديه} فَقلت لَهُ
b. Zeyd b. Cüd'ân'dan rivayet ettiler; şöyle dedi: Ali b. el-Hüseyn bana: 'Hasan [el-Basrî] radıyallâhu anh: {وتخفي فِي نَفسك مَا الله مبديه} “Allah'ın açığa vuracağı şeyi içinde gizliyordun” ayeti hakkında ne diyor?' dedi. Ben de ona anlattım.
فَقَالَ: لَا
[Ali b. el-Hüseyn]: 'Hayır,
وَلَكِن الله أعلم نبيه ﷺ إِن زَيْنَب ﵂ سَتَكُون من أَزوَاجه قبل أَن يتزوّجها فَلَمَّا أَتَاهُ زيد يشكو إِلَيْهِ قَالَ: اتَّقِ الله وامسك عَلَيْك زَوجك فَقَالَ: قد أَخْبَرتك أَنِّي مزوّجكها {وتخفي فِي نَفسك مَا الله مبديه}
aksine Allah Peygamberi'ne sallallâhu aleyhi ve sellem, onunla evlenmeden önce Zeyneb'in radıyallâhu anhâ kendi eşlerinden biri olacağını bildirmişti. Zeyd ona şikâyet etmek üzere geldiğinde [Resûlullah]: 'Allah'tan sakın ve eşini yanında tut' buyurdu. Bunun üzerine [Allah]: 'Seni onunla evlendireceğimi sana bildirmiştim, {وتخفي فِي نَفسك مَا الله مبديه} “Allah'ın açığa vuracağı şeyi içinde gizliyordun”' buyurdu' dedi.
وَأخرج ابْن سعد عَن مُحَمَّد بن كَعْب الْقرظِيّ ﵁ فِي قَوْله {مَا كَانَ على النَّبِي من حرج فِيمَا فرض الله لَهُ سنة الله فِي الَّذين خلوا من قبل} قَالَ: يَعْنِي يتَزَوَّج من النِّسَاء مَا شَاءَ هَذَا فَرِيضَة وَكَانَ من كَانَ من الْأَنْبِيَاء ﵈ هَذَا سنتهمْ قد كَانَ لِسُلَيْمَان ﵇ ألف امْرَأَة وَكَانَ لداود ﵇ مائَة امْرَأَة
İbn Sa'd, Muhammed b. Ka'b el-Kurazî'den radıyallâhu anh: {مَا كَانَ على النَّبِي من حرج فِيمَا فرض الله لَهُ سنة الله فِي الَّذين خلوا من قبل} “Allah'ın kendisine takdir edip meşru kıldığı şeyde Peygamber'e hiçbir güçlük yoktur. Bu, daha önce gelip geçenler hakkındaki Allah'ın sünnetidir” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etti: 'Yani kadınlardan dilediği kadar evlenir, bu [ona] farz kılınmıştır (takdir edilmiştir). Peygamberlerden aleyhimüsselâm her kim geldiyse onların sünneti bu idi. Nitekim Süleyman'ın aleyhisselâm bin hanımı, Dâvûd'un aleyhisselâm da yüz hanımı vardı.'
وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَالطَّبَرَانِيّ عَن ابْن جريج ﵁ فِي قَوْله {سنة الله فِي الَّذين خلوا من قبل} قَالَ: دَاوُد وَالْمَرْأَة الَّتِي نَكَحَهَا وَاسْمهَا اليسعية فَذَلِك سنة الله فِي مُحَمَّد وَزَيْنَب {وَكَانَ أَمر الله قدرا مَقْدُورًا} كَذَلِك فِي سنته فِي دَاوُد وَالْمَرْأَة وَالنَّبِيّ ﷺ وَزَيْنَب
İbnü'l-Münzir ve et-Taberânî, İbn Cüreyc'den radıyallâhu anh: {سنة الله فِي الَّذين خلوا من قبل} “Daha önce gelip geçenler hakkındaki Allah'ın sünnetidir” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet ettiler: '[Buradaki sünnet] Dâvûd ve evlendiği —adı el-Yesîa olan— kadındır. İşte Muhammed ve Zeyneb hakkındaki Allah'ın sünneti de budur. {وَكَانَ أَمر الله قدرا مَقْدُورًا} “Allah'ın emri kesinleşmiş bir takdirdir” sözü de Dâvûd ve o kadın hakkındaki sünnetinde, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem ve Zeyneb hakkında da böyledir.'
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن أبي سعيد ﵁ قَالَ: لَا نِكَاح إِلَّا بوليّ وشهود وَمهر إِلَّا مَا كَانَ للنَّبِي ﷺ
Beyhakî Sünen'inde Ebû Saîd'den radıyallâhu anh rivayet etti; şöyle dedi: 'Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem hariç, veli, şahitler ve mehir olmaksızın nikâh olmaz.'
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه وَابْن عَسَاكِر من طَرِيق الْكُمَيْت بن يزِيد الْأَسدي قَالَ: حَدثنِي مَذْكُور مولى زَيْنَب بنت جحش قَالَت خطبني عدَّة من أَصْحَاب النَّبِي ﷺ فَأرْسلت إِلَيْهِ أخي يشاوره فِي ذَلِك قَالَ: زيد بن حَارِثَة
Et-Taberânî, Sünen'inde Beyhakî ve İbn Asâkir, Kümeyt b. Yezîd el-Esedî tarikiyle rivayet ettiler; dedi ki: Zeyneb bint Cahş'ın azatlısı Mezkûr bana anlattı: [Zeyneb] dedi ki: 'Peygamber'in sallallâhu aleyhi ve sellem ashabından birkaçı bana talip oldu. Ben de bu konuda onunla istişare etmesi için erkek kardeşimi ona gönderdim. [Resûlullah]: 'Zeyd b. Hârise [olsun]' buyurdu.
فَغضِبت وَقَالَت: تزوّج بنت عَمَّتك مَوْلَاك ثمَّ أَتَتْنِي فأخبرتني بذلك فَقلت: أَشد من قَوْلهَا وغضبت أَشد من غَضَبهَا فَأنْزل الله تَعَالَى {وَمَا كَانَ لمُؤْمِن وَلَا مُؤمنَة إِذا قضى الله وَرَسُوله أمرا أَن يكون لَهُم الْخيرَة من أَمرهم} فَأرْسلت إِلَيْهِ زَوجنِي من شِئْت فزوّجني مِنْهُ فَأَخَذته بلساني فَشَكَانِي إِلَى النَّبِي ﷺ فَقَالَ لَهُ: اذن طَلقهَا فطلقني فَبت طَلَاقي فَلَمَّا انْقَضتْ عدتي لم أشعر إِلَّا وَالنَّبِيّ ﷺ وَأَنا مكشوفة الشّعْر فَقلت: هَذَا أَمر من السَّمَاء دخلت يَا رَسُول الله بِلَا خطْبَة وَلَا شَهَادَة قَالَ: الله المزوّج وَجِبْرِيل الشَّاهِد
Bunun üzerine kadın öfkelendi ve: 'Halanın kızını azatlı kölenle mi evlendiriyorsun?' dedi. Sonra bana gelip durumu haber verdi. Ben onun söylediğinden daha sertini söyledim ve onun öfkesinden daha şiddetli öfkelendim. Bunun üzerine Allah Teâlâ: {وَمَا كَانَ لمُؤْمِن وَلَا مُؤمنَة إِذا قضى الله وَرَسُوله أمرا أَن يكون لَهُم الْخيرَة من أَمرهم} “Allah ve Resûlü bir işe hükmettiği zaman, mümin bir erkek için de mümin bir kadın için de kendi işlerinde bir tercih hakkı olamaz” ayetini indirdi. Bunun üzerine [Zeyneb]: 'Beni dilediğin kimseyle evlendir' diye ona haber gönderdi. O da beni onunla evlendirdi. Ben de ona dilimle yüklendim; o da beni Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem şikâyet etti. [Resûlullah] ona: 'Öyleyse onu boşa' buyurdu. O da beni boşadı ve boşamayı kesinleştirdi. İddetim bittiğinde, saçlarım açıkken birden Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem içeri girdi; ne olduğunu anlayamadım. 'Bu semadan gelen bir emirdir. Ey Allah'ın Resûlü, dünür göndermeksizin ve şahit olmaksızın içeri girdin!' dedim. [Resûlullah]: 'Evlendiren Allah, şahit de Cibrîl'dir' buyurdu.'
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن السّديّ ﵁ فِي قَوْله {وَإِذ تَقول للَّذي أنعم الله عَلَيْهِ وأنعمت} قَالَ: بلغنَا أَن هَذِه الْآيَة أنزلت فِي زَيْنَب بنت جحش ﵂ وَكَانَت امها أُمَيْمَة بنت عبد الْمطلب عمَّة رَسُول الله ﷺ فَأَرَادَ أَن يزوّجها زيد بن حَارِثَة ﵁ فَكرِهت ذَلِك ثمَّ إِنَّهَا رضيت بِمَا صنع رَسُول الله ﷺ فزوّجها إِيَّاه ثمَّ أعلم الله نبيه ﷺ بعد أَنَّهَا من أَزوَاجه فَكَانَ يستحي أَن يَأْمر زيد بن حَارِثَة بِطَلَاقِهَا وَكَانَ لَا يزَال يكون بَين زيد وَزَيْنَب بعض مَا يكون بَين النَّاس فيأمره رَسُول الله ﷺ أَن يمسك عَلَيْهِ زوجه وَأَن يَتَّقِي الله وَكَانَ يخْشَى النَّاس أَن يعيبوا عَلَيْهِ
İbn Ebî Hâtim, es-Süddî'den radıyallâhu anh: {وَإِذ تَقول للَّذي أنعم الله عَلَيْهِ وأنعمت} “Hani Allah'ın kendisine nimet verdiği, senin de kendisine iyilikte bulunduğun kimseye [diyordun]” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etti: Bize ulaştığına göre bu ayet Zeyneb bint Cahş radıyallâhu anhâ hakkında inmiştir. Annesi Ümeyme bint Abdilmuttalib, Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem halasıydı. Onu Zeyd b. Hârise radıyallâhu anh ile evlendirmek istedi. Zeyneb bundan hoşlanmadı; fakat daha sonra Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem yaptığına razı oldu, o da Zeyneb'i onunla evlendirdi. Daha sonra Allah, Peygamberi'ne sallallâhu aleyhi ve sellem onun kendi eşlerinden olacağını bildirdi. O da Zeyd b. Hârise'ye onu boşamasını emretmekten haya ediyordu. İnsanlar arasında olan bazı şeyler Zeyd ile Zeyneb arasında da olmaya devam ediyordu. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ona eşini tutmasını ve Allah'tan sakınmasını emrediyordu. İnsanların kendisini ayıplamasından çekiniyordu;
أَن يَقُولُوا: تزوّج امْرَأَة ابْنه وَكَانَ رَسُول الله ﷺ قد تبنى زيدا
'Oğlunun hanımıyla evlendi' demelerinden [çekiniyordu]. Zira Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Zeyd'i evlat edinmişti.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن عِكْرِمَة ﵁ أَن النَّبِي ﷺ اشْترى زيد بن حَارِثَة فِي الْجَاهِلِيَّة من عكاظ بحلى امْرَأَته خَدِيجَة فاتخذه ولدان فَلَمَّا بعث الله نبيه ﷺ مكث مَا شَاءَ الله أَن يمكثن ثمَّ أَرَادَ أَن يزوّجه زَيْنَب بنت جحش فَكرِهت ذَلِك فَأنْزل الله {وَمَا كَانَ لمُؤْمِن وَلَا مُؤمنَة إِذا قضى الله وَرَسُوله أمرا أَن يكون لَهُم الْخيرَة من أَمرهم} فَقيل لَهَا: إِن شِئْت الله وَرَسُوله وان شِئْت ضلالا مُبينًا فقالتك بل الله وَرَسُول
Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir, İkrime'den radıyallâhu anh rivayet ettiler: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem Câhiliye devrinde Ukâz panayırında eşi Hatîce'nin takıları karşılığında Zeyd b. Hârise'yi satın aldı ve onu evlat edindi. Allah Peygamberi'ni sallallâhu aleyhi ve sellem peygamber olarak gönderince Allah'ın dilediği bir müddet kaldı. Sonra onu Zeyneb bint Cahş ile evlendirmek istedi. Zeyneb bundan hoşlanmadı. Bunun üzerine Allah: {وَمَا كَانَ لمُؤْمِن وَلَا مُؤمنَة إِذا قضى الله وَرَسُوله أمرا أَن يكون لَهُم الْخيرَة من أَمرهم} “Allah ve Resûlü bir işe hükmettiği zaman, mümin bir erkek için de mümin bir kadın için de kendi işlerinde bir tercih hakkı olamaz” ayetini indirdi. Zeyneb'e: 'İster Allah'ı ve Resûlü'nü seç, istersen apaçık bir sapıklığı seç' denildi. O da: 'Bilakis Allah'ı ve Resûlü'nü [seçiyorum]' dedi.
فزوّجه رَسُول الله إِيَّاهَا فَمَكثت مَا شَاءَ الله أَن تمكث ثمَّ أَن النَّبِي ﷺ دخل يَوْمًا بَيت زيد فرآها وَهِي بنت عمته فَكَأَنَّهَا وَقعت فِي نَفسه قَالَ عِكْرِمَة: ﵁ فَأنْزل الله {وَإِذ تَقول للَّذي أنعم الله عَلَيْهِ} يَعْنِي زيدا بالإِسلام {وأنعمت عَلَيْهِ} يَا مُحَمَّد بِالْعِتْقِ {أمسك عَلَيْك زَوجك وَاتَّقِ الله وتخفي فِي نَفسك مَا الله مبديه وتخشى النَّاس وَالله أَحَق أَن تخشاه} قَالَ: عِكْرِمَة ﵁ فَكَانَ النِّسَاء يَقُولُونَ: من شدَّة مَا يرَوْنَ من حب النَّبِي ﷺ لزيد ﵁ أَنه ابْنه فَأَرَادَ الله أمرا قَالَ الله {فَلَمَّا قضى زيد مِنْهَا وطراً زوَّجناكها} يَا مُحَمَّد {لكَي لَا يكون على الْمُؤمنِينَ حرج فِي أَزوَاج أدعيائهم} وَأنزل الله {مَا كَانَ مُحَمَّد أَبَا أحد من رجالكم وَلَكِن رَسُول الله وَخَاتم النَّبِيين} فَلَمَّا طَلقهَا زيد تزَوجهَا النَّبِي ﷺ فعذرها قَالُوا: لَو كَانَ زيد بن رَسُول الله ﷺ مَا تزوّج امْرَأَة ابْنه
Resûlullah onu Zeyd ile evlendirdi ve Allah'ın dilediği bir müddet öylece kaldı. Sonra Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem bir gün Zeyd'in evine girdi ve halasının kızı olan Zeyneb'i gördü; sanki içine bir hoşnutluk düştü. İkrime radıyallâhu anh dedi ki: Bunun üzerine Allah: {وَإِذ تَقول للَّذي أنعم الله عَلَيْهِ} “Hani Allah'ın kendisine nimet verdiği” yani Zeyd'e İslâm ile, {وأنعمت عَلَيْهِ} “senin de kendisine iyilikte bulunduğun” ey Muhammed, azat etmekle [kimseye]: {أمسك عَلَيْك زَوجك وَاتَّقِ الله وتخفي فِي نَفسك مَا الله مبديه وتخشى النَّاس وَالله أَحَق أَن تخشاه} “'Eşini yanında tut ve Allah'tan sakın!' diyordun. Allah'ın açığa vuracağı şeyi içinde gizliyor ve insanlardan çekiniyordun; oysa çekinmene en layık olan Allah'tır” ayetini indirdi. İkrime radıyallâhu anh dedi ki: Peygamber'in sallallâhu aleyhi ve sellem Zeyd'e radıyallâhu anh olan sevgisinin büyüklüğünü gördükleri için kadınlar onun Resûlullah'ın oğlu olduğunu söylerlerdi. Allah ise bir emir murat etti ve Allah: {فَلَمَّا قضى زيد مِنْهَا وطراً زوَّجناكها} “Zeyd o kadından ilişiğini kesip boşayınca, ey Muhammed, onu seninle evlendirdik”, {لكَي لَا يكون على الْمُؤمنِينَ حرج فِي أَزوَاج أدعيائهم} “evlatlıkları eşleriyle ilişkilerini kestiklerinde müminlere bir güçlük olmasın diye” buyurdu. Allah ayrıca: {مَا كَانَ مُحَمَّد أَبَا أحد من رجالكم وَلَكِن رَسُول الله وَخَاتم النَّبِيين} “Muhammed, sizin adamlarınızdan hiçbirinin babası değildir; fakat o, Allah'ın Resûlü ve peygamberlerin sonuncusudur” ayetini indirdi. Zeyd onu boşayınca Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem onunla evlendi ve onun mazereti ortaya çıktı; [zira önceden] 'Eğer Zeyd Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem oğlu olsaydı, oğlunun hanımıyla evlenmezdi' demişlerdi.