Binûn

Ahzâb Suresi — 7. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

بَدَأَ الله بِالنِّكَاحِ قبل الطَّلَاق فَقَالَ {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا إِذا نكحتم الْمُؤْمِنَات ثمَّ طلقتموهن}

Allah boşamadan önce nikâhla başlamış ve şöyle buyurmuştur: {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا إِذا نكحتم الْمُؤْمِنَات ثمَّ طلقتموهن} “Ey iman edenler! Mümin kadınları nikâhlayıp da sonra onları boşadığınızda...”

وَأخرج عبد بن حميد عَن سعيد بن جُبَير ﵁ قَالَ: سُئِلَ ابْن عَبَّاس ﵄ عَن رجل يَقُول: ان تزوجت فُلَانَة فَهِيَ طَالِق

Abd b. Humeyd, Saîd b. Cübeyr'den radıyallâhu anh bildirdi: İbn Abbâs'a radıyallâhu anhümâ: "Eğer falan kadınla evlenirsem o boştur" diyen bir adam hakkında soruldu.

قَالَ: لَيْسَ بِشَيْء

[İbn Abbâs] şöyle dedi: "Bu [söz] bir şey ifade etmez (hükmü yoktur).

إِنَّمَا الطَّلَاق لمن يملك

Boşama ancak [nikâh bağına] sahip olan kimse içindir."

قَالَ ابْن مَسْعُود ﵁: كَانَ يَقُول: إِذا وَقت وقتا فَهُوَ كَمَا قَالَ

[Bunun üzerine biri]: "İbn Mes'ûd radıyallâhu anh: 'Bir vakit belirlerse dediği gibi olur' diyordu" dedi.

قَالَ: رحم الله أَبَا عبد الرَّحْمَن لَو كَانَ كَمَا قَالَ: لقَالَ الله {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا إِذا طلّقْتُم النِّسَاء ثمَّ نكحتموهن} وَلَكِن إِنَّمَا قَالَ {إِذا نكحتم الْمُؤْمِنَات ثمَّ طلقتموهن}

[İbn Abbâs] dedi ki: "Allah Ebû Abdurrahman'a rahmet eylesin. Şayet onun dediği gibi olsaydı Allah: {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا إِذا طلّقْتُم النِّسَاء ثمَّ نكحتموهن} 'Ey iman edenler! Kadınları boşayıp sonra nikâhladığınızda' buyururdu; fakat O yalnızca: {إِذا نكحتم الْمُؤْمِنَات ثمَّ طلقتموهن} “Mümin kadınları nikâhlayıp da sonra onları boşadığınızda...” buyurmuştur."

وَأخرج عبد الرَّزَّاق فِي المُصَنّف عَن ابْن جريج ﵁ قَالَ: بلغ ابْن عَبَّاس ﵄: أَن ابْن مَسْعُود يَقُول: إِن طلق مَا لم ينْكح فَهُوَ جَائِز فَقَالَ ابْن عَبَّاس ﵄: أَخطَأ فِي هَذَا

Abdürrezzâk el-Musannef'te İbn Cüreyc'den radıyallâhu anh bildirdi: İbn Abbâs'a radıyallâhu anhümâ, İbn Mes'ûd'un "Nikâhlamadığı kadını boşaması geçerlidir" dediği ulaştı. Bunun üzerine İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ: "Bunda yanılmış;

إِن الله تَعَالَى يَقُول {إِذا نكحتم الْمُؤْمِنَات ثمَّ طلقتموهن من قبل أَن تمَسُّوهُنَّ} وَلم يقل {إِذا طلّقْتُم الْمُؤْمِنَات ثمَّ نكحتموهن}

şüphesiz Yüce Allah: {إِذا نكحتم الْمُؤْمِنَات ثمَّ طلقتموهن من قبل أَن تمَسُّوهُنَّ} “Mümin kadınları nikâhlayıp da sonra kendilerine dokunmadan onları boşadığınızda...” buyuruyor; {إِذا طلّقْتُم الْمُؤْمِنَات ثمَّ نكحتموهن} 'Mümin kadınları boşayıp sonra nikâhladığınızda' buyurmamıştır" dedi.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وَالْحَاكِم وَصَححهُ من طَرِيق طَاوس عَن ابْن عَبَّاس ﵄ أَنه تَلا {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا إِذا نكحتم الْمُؤْمِنَات ثمَّ طلقتموهن من قبل أَن تمَسُّوهُنَّ} قَالَ: فَلَا يكون طَلَاق حَتَّى يكون نِكَاح

İbn Ebî Hâtim ve sahih olduğunu belirterek Hâkim, Tâvûs yoluyla İbn Abbâs'tan radıyallâhu anhümâ bildirdi: O, {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا إِذا نكحتم الْمُؤْمِنَات ثمَّ طلقتموهن من قبل أَن تمَسُّوهُنَّ} “Ey iman edenler! Mümin kadınları nikâhlayıp da sonra kendilerine dokunmadan onları boşadığınız zaman...” ayetini okudu ve: "Nikâh olmadan boşama olmaz" dedi.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم من طَرِيق سعيد بن جُبَير عَن ابْن عَبَّاس ﵄ أَنه قَالَ: إِذا قَالَ كل امْرَأَة أَتَزَوَّجهَا فَهِيَ طَالِق أَو ان تزوجت فُلَانَة فَهِيَ طَالِق فَلَيْسَ لشَيْء إِنَّمَا الطَّلَاق لمن يملك من أجل أَن الله يَقُول {إِذا نكحتم الْمُؤْمِنَات ثمَّ طلقتموهن}

İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Saîd b. Cübeyr yoluyla İbn Abbâs'tan radıyallâhu anhümâ bildirdi: O şöyle dedi: "Bir kimse 'Evleneceğim her kadın boştur' veya 'Eğer falan kadınla evlenirsem o boştur' derse, bu bir şey ifade etmez. Boşama ancak [nikâh bağına] sahip olan kimse içindir. Çünkü Allah: {إِذا نكحتم الْمُؤْمِنَات ثمَّ طلقتموهن} “Mümin kadınları nikâhlayıp da sonra onları boşadığınızda...” buyurmaktadır."

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي السّنَن من طَرِيق عِكْرِمَة ﵁ عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ: مَا قَالَهَا ابْن مَسْعُود وَإِن يكن قَالَهَا فزلة من عَالم فِي الرجل يَقُول: إِن تزوجت فُلَانَة فَهِيَ طَالِق

Beyhakî es-Sünen'de İkrime yoluyla İbn Abbâs'tan radıyallâhu anhümâ bildirdi: 'Eğer falan kadınla evlenirsem o boştur' diyen adam hakkında: "Bunu İbn Mes'ûd söylememiştir; eğer söylemişse de bu bir âlimin sürçmesidir.

قَالَ الله تَعَالَى {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا إِذا نكحتم الْمُؤْمِنَات} وَلم يقل {إِذا طلّقْتُم الْمُؤْمِنَات ثمَّ نكحتموهن}

Yüce Allah: {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا إِذا نكحتم الْمُؤْمِنَات} “Ey iman edenler! Mümin kadınları nikâhladığınızda...” buyurmuş; {إِذا طلّقْتُم الْمُؤْمِنَات ثمَّ نكحتموهن} 'Mümin kadınları boşayıp sonra nikâhladığınızda' buyurmamıştır" dedi.

وَأخرج الْحَاكِم وَابْن مرْدَوَيْه عَن عَائِشَة ﵂ أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ {لَا طَلَاق إِلَّا بعد نِكَاح وَلَا عتق إِلَّا بعد ملك}

Hâkim ve İbn Merdûye, Âişe'den radıyallâhu anhâ Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurduğunu bildirdi: {لَا طَلَاق إِلَّا بعد نِكَاح وَلَا عتق إِلَّا بعد ملك} “Nikâhtan önce boşama, mülkiyetten önce de azat etme yoktur.”

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَابْن مرْدَوَيْه عَن عمر بن شُعَيْب عَن أَبِيه عَن جده قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ لَا طَلَاق فِيمَا لَا تملك وَلَا بيع فِيمَا لَا تملك وَلَا وَفَاء نذر فِيمَا لَا تملكن وَلَا نذر إِلَّا فِيمَا ابْتغى وَجه الله تَعَالَى وَمن حلف على مَعْصِيّة فَلَا يَمِين لَهُ وَمن حلف على قطيعة رحم فَلَا يَمِين لَهُ

Abdürrezzâk, Ebû Dâvûd, Nesâî ve İbn Merdûye, Amr b. Şuayb'dan, o babasından, o da dedesinden Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurduğunu bildirdi: "Sahip olmadığın şeyde boşama yoktur; sahip olmadığın şeyde satış yoktur; sahip olmadığın şeyde adağı yerine getirme yoktur; adak ancak Allah Teâlâ'nın rızası gözetilen hususlarda olur. Kim bir günah üzerine yemin ederse onun yemini geçersizdir; kim de akrabalık bağını kesmek üzerine yemin ederse onun yemini geçersizdir."

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن جَابر بن عبد الله ﵄ أَنه سمع رَسُول الله ﷺ يَقُول لَا طَلَاق فِيمَا لَا تملك وَلَا عتق فِيمَا لَا تملك

İbn Merdûye, Câbir b. Abdillâh'tan radıyallâhu anhümâ Resûlullah'ı sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyururken işittiğini bildirdi: "Sahip olmadığın şeyde boşama yoktur; sahip olmadığın şeyde azat etme yoktur."

وَأخرج ابْن ماجة وَابْن مرْدَوَيْه عَن الْمسور بن مُحرمَة ﵁ عَن النَّبِي ﷺ قَالَ لَا طَلَاق قبل نِكَاح وَلَا عتق قبل ملك

İbn Mâce ve İbn Merdûye, Misver b. Mahreme'den radıyallâhu anh Peygamber'in sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurduğunu bildirdi: "Nikâhtan önce boşama, mülkiyetten önce de azat etme yoktur."

- قَوْله تَعَالَى: يَا أَيهَا النَّبِي إِنَّا أَحللنَا لَك أَزوَاجك الَّاتِي أتيت أُجُورهنَّ وَمَا ملكت يَمِينك مِمَّا أَفَاء الله عَلَيْك وَبَنَات عمك وَبَنَات عَمَّاتك وَبَنَات خَالك وَبَنَات خَالَاتك اللَّاتِي هَاجَرْنَ مَعَك وَامْرَأَة مُؤمنَة إِن وهبت نَفسهَا للنَّبِي إِن

- Yüce Allah'ın şu buyruğu: "Ey Peygamber! Şüphesiz biz mehirlerini verdiğin eşlerini, Allah'ın sana ganimet olarak bahşettiklerinden sahip olduğun cariyeleri, seninle beraber hicret eden amcanın kızlarını, halalarının kızlarını, dayının kızlarını, teyzelerinin kızlarını ve eğer kendisini Peygamber'e hibe ederse mümin bir kadını sana helal kıldık; şayet..."

أَرَادَ النَّبِي أَن يستنكحها خَالِصَة لَك من دون الْمُؤمنِينَ قد علمنَا مَا فَرضنَا عَلَيْهِم فِي أَزوَاجهم وَمَا ملكت أَيْمَانهم لكيلا يكون عَلَيْك حرج وَكَانَ الله غَفُورًا رحِيما

أَرَادَ النَّبِي أَن يستنكحها خَالِصَة لَك من دون الْمُؤمنِينَ قد علمنَا مَا فَرضنَا عَلَيْهِم فِي أَزوَاجهم وَمَا ملكت أَيْمَانهم لكيلا يكون عَلَيْك حرج وَكَانَ الله غَفُورًا رحِيما} “Ey Peygamber! Mehirlerini verdiğin eşlerini, Allah'ın sana ganimet olarak verdiklerinden elinin altında bulunan cariyeleri, seninle beraber hicret eden amcanın kızlarını, halalarının kızlarını, dayının kızlarını, teyzelerinin kızlarını ve Peygamber kendisiyle evlenmek istediği takdirde, kendisini Peygamber'e hibe eden mümin bir kadını -diğer müminlere değil, yalnızca sana has olmak üzere- helal kıldık. Sana bir güçlük olmasın diye, müminlerin eşleri ve ellerinin altında bulunan cariyeleri hakkında üzerlerine farz kıldığımız şeyleri elbette bilmekteyiz. Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.”

أخرج ابْن سعد وَابْن رَاهَوَيْه وَعبد بن حميد وَالتِّرْمِذِيّ وَحسنه وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ عَن أم هانىء بنت أبي طَالب ﵂ قَالَت: خطبني رَسُول الله ﷺ فاعتذرت إِلَيْهِ فعذرني فَأنْزل الله {يَا أَيهَا النَّبِي إِنَّا أَحللنَا لَك أَزوَاجك} إِلَى قَوْله {هَاجَرْنَ مَعَك} قَالَت: فَلم أكن أحل لَهُ لِأَنِّي لم أُهَاجِر مَعَه كنت من الطُّلَقَاء

İbn Sa'd, İbn Râhûye, Abd b. Humeyd, hasen olduğunu belirterek Tirmizî, İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim, Taberânî, sahih olduğunu belirterek Hâkim, İbn Merdûye ve Beyhakî, Ümmü Hânî bnt. Ebî Tâlib'den radıyallâhu anhâ bildirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bana evlenme teklifinde bulundu, ben de bir mazeret bildirdim; o da mazeretimi kabul etti. Bunun üzerine Allah: {يَا أَيهَا النَّبِي إِنَّا أَحللنَا لَك أَزوَاجك} “Ey Peygamber! Eşlerini sana helal kıldık...” ayetinden {هَاجَرْنَ مَعَك} “...seninle beraber hicret eden” kavline kadar indirdi. [Ümmü Hânî] dedi ki: "Ben onunla hicret etmediğim için ona helal olmuyordum; çünkü ben Tulekâ'dan idim (Mekke fethinde serbest bırakılanlardandım)."

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه من وَجه آخر عَن أم هانىء ﵂ قَالَت نزلت فيَّ هَذِه الْآيَة {وَبَنَات عَمَّاتك وَبَنَات خَالك وَبَنَات خَالَاتك اللَّاتِي هَاجَرْنَ مَعَك} فَأَرَادَ النَّبِي ﷺ أَن يَتَزَوَّجنِي فَنهى عني إِذْ لم أُهَاجِر

İbn Ebî Hâtim ve İbn Merdûye başka bir yoldan Ümmü Hânî'den radıyallâhu anhâ bildirdi: "Benim hakkımda {وَبَنَات عَمَّاتك وَبَنَات خَالك وَبَنَات خَالَاتك اللَّاتِي هَاجَرْنَ مَعَك} “...ve halalarının kızlarını, dayının kızlarını, teyzelerinin kızlarını -ki seninle beraber hicret etmişlerdir-...” ayeti indi. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem benimle evlenmek istedi; ancak hicret etmediğim için bana [evlenmekten] nehyedildi."

وَأخرج ابْن سعد عَن أبي صَالح مولى أم هانىء قَالَ: خطب رَسُول الله ﷺ أم هانىء بنت أبي طَالب فَقَالَت: يَا رَسُول الله إِنِّي مؤتمة وَبني صغَار فَلَمَّا أدْرك بنوها عرضت عَلَيْهِ نَفسهَا فَقَالَ: الْآن فَلَا

İbn Sa'd, Ümmü Hânî'nin azatlısı Ebû Sâlih'ten bildirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Ümmü Hânî bnt. Ebî Tâlib'e evlenme teklif etti. O da: "Ey Allah'ın Resûlü! Ben yetimleri olan bir kadınım ve çocuklarım küçük" dedi. Çocukları büyüyünce kendisini ona arz etti. [Resûlullah] şöyle buyurdu: "Şimdi olmaz;

إِن الله تَعَالَى أنزل عليَّ {يَا أَيهَا النَّبِي إِنَّا أَحللنَا لَك أَزوَاجك} إِلَى {هَاجَرْنَ مَعَك} وَلم تكن من الْمُهَاجِرَات

çünkü Allah Teâlâ bana {يَا أَيهَا النَّبِي إِنَّا أَحللنَا لَك أَزوَاجك} “Ey Peygamber! Sana eşlerini helal kıldık...” ayetinden {هَاجَرْنَ مَعَك} “...seninle beraber hicret eden” kısmına kadar indirmiştir; sen ise hicret eden kadınlardan değilsin."

وَأخرج ابْن جرير وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس ﵄ فِي قَوْله {يَا أَيهَا النَّبِي إِنَّا أَحللنَا لَك أَزوَاجك} إِلَى قَوْله {خَالِصَة لَك من دون الْمُؤمنِينَ} قَالَ: فَحرم الله عَلَيْهِ سوى ذَلِك من النِّسَاء وَكَانَ قبل ذَلِك ينْكح فِي أَي النِّسَاء شَاءَ لم يحرم ذَلِك عَلَيْهِ وَكَانَ نساؤه يجدن من ذَلِك وجدا شَدِيدا أَن ينْكح فِي أَي النِّسَاء أحب فَلَمَّا أنزل الله عَلَيْهِ

İbn Cerîr ve İbn Merdûye, İbn Abbâs'tan radıyallâhu anhümâ {يَا أَيهَا النَّبِي إِنَّا أَحللنَا لَك أَزوَاجك} “Ey Peygamber! Sana eşlerini helal kıldık...” kavlinden {خَالِصَة لَك من دون الْمُؤمنِينَ} “...diğer müminlere değil, yalnızca sana has olmak üzere” kavline kadar olan kısım hakkında şöyle dediğini bildirdi: "Allah, bunların dışındaki kadınları ona haram kıldı. Bundan önce dilediği kadınla evlenirdi, bu ona haram kılınmamıştı. Eşleri ise onun dilediği herhangi bir kadınla evlenmesinden ötürü derin bir üzüntü duyarlardı. Allah ona:

إِنِّي قد حرمت عَلَيْك من النِّسَاء سوى مَا قصصت عَلَيْك أعجب ذَلِك نِسَاءَهُ

'Sana anlattığım kadınların dışındakileri haram kıldım' [ayetini] indirince, bu durum eşlerini sevindirdi."

وَأخرج الْفرْيَابِيّ وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد ﵁ فِي قَوْله {إِنَّا أَحللنَا لَك أَزوَاجك} قَالَ: هن أَزوَاجه الأول اللَّاتِي كن قبل أَن تنزل هَذِه الْآيَة فِي قَوْله {اللَّاتِي آتيت أُجُورهنَّ} قَالَ: صدقاتهن

Firyâbî, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Mücâhid'den radıyallâhu anh bildirdi: {إِنَّا أَحللنَا لَك أَزوَاجك} “Sana eşlerini helal kıldık” kavli hakkında: "Onlar, bu ayet inmeden önce nikâhında olan ilk eşleridir" dedi. {اللَّاتِي آتيت أُجُورهنَّ} “Mehirlerini verdiğin” kavli hakkında ise: "Mehirlerini" dedi.

{وَمَا ملكت يَمِينك} قَالَ: هِيَ الاماء الَّتِي أَفَاء الله عَلَيْهِ

{وَمَا ملكت يَمِينك} “...ve elinin altında bulunan cariyeleri” kavli hakkında: "Onlar, Allah'ın kendisine ganimet olarak nasip ettiği cariyelerdir" dedi.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن الشّعبِيّ ﵁ فِي الْآيَة قَالَ: رخص لَهُ فِي بَنَات عَمه وَبَنَات عماته وَبَنَات خَاله وَبَنَات خالاته اللَّاتِي هَاجَرْنَ مَعَه أَن يتزوّج مِنْهُنَّ وَلَا يتَزَوَّج من غَيْرهنَّ وَرخّص لَهُ فِي امْرَأَة مُؤمنَة إِن وهبت نَفسهَا للنَّبِي ﷺ

İbnü'l-Münzir, Şa'bî'den radıyallâhu anh bu ayet hakkında şöyle dediğini bildirdi: "Kendisiyle birlikte hicret etmiş olan amcasının kızları, halalarının kızları, dayısının kızları ve teyzelerinin kızlarıyla evlenmesine ruhsat verildi, bunların dışındakilerle evlenemezdi. Bir de kendisini Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem hibe eden mümin bir kadınla evlenmesine ruhsat verildi."

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد ﵁ فِي قَوْله {إِن وهبت نَفسهَا للنَّبِي} قَالَ: بِغَيْر صدَاق أحل لَهُ ذَلِك وَلم يكن ذَلِك أحل لَهُ إِلَّا {خَالِصَة لَك من دون الْمُؤمنِينَ} قَالَ: خَاصَّة للنَّبِي ﷺ

Abd b. Humeyd ve İbn Ebî Hâtim, Mücâhid'den radıyallâhu anh {إِن وهبت نَفسهَا للنَّبِي} “...kendisini Peygamber'e hibe eden...” kavli hakkında: "Mehir olmaksızın bu ona helal kılındı. Bu, {خَالِصَة لَك من دون الْمُؤمنِينَ} 'diğer müminlere değil, yalnızca sana has olmak üzere' Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem mahsustur" dediğini bildirdi.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي السّنَن عَن عَائِشَة ﵂ قَالَت: الَّتِي وهبت نَفسهَا للنَّبِي ﷺ

İbn Ebî Hâtim, İbn Merdûye ve es-Sünen'de Beyhakî, Âişe'den radıyallâhu anhâ bildirdi: "Kendisini Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem hibe eden kadın,

خَوْلَة بنت حَكِيم

Havle bnt. Hakîm'dir."

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن سعد وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَالْبُخَارِيّ وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ وَابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه عَن عُرْوَة ﵁: أَن خَوْلَة بنت حَكِيم بن الأقوص كَانَت من اللَّاتِي وهبْنَ أَنْفسهنَّ لرَسُول الله ﷺ

Abdürrezzâk, İbn Sa'd, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, Buhârî, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, Beyhakî, İbn Ebî Hâtim ve İbn Merdûye, Urve'den radıyallâhu anh bildirdi: Havle bnt. Hakîm b. el-Evkas, kendilerini Resûlullah'a sallallâhu aleyhi ve sellem hibe eden kadınlardandı.

وَأخرج ابْن سعد عَن عِكْرِمَة ﵁ فِي قَوْله {وَامْرَأَة مُؤمنَة} قَالَ: نزلت فِي أم شريك الدوسية

İbn Sa'd, İkrime'den radıyallâhu anh {وَامْرَأَة مُؤمنَة} “...ve mümin bir kadını...” kavli hakkında: "Bu, Ümmü Şerîk ed-Devsiyye hakkında inmiştir" dediğini bildirdi.

وَأخرج ابْن سعد عَن مُنِير بن عبد الله الدوسي

İbn Sa'd, Münîr b. Abdillâh ed-Devsî'den bildirdi:

أَن أم شريك غزيَّة بنت جَابر بن حَكِيم الدوسية عرضت نَفسهَا على النَّبِي ﷺ وَكَانَت جميلَة فقبلها فَقَالَت عَائِشَة ﵂: مَا فِي امْرَأَة حِين وهبت نَفسهَا لرجل خير قَالَت أم شريك ﵂: فَأَنا تِلْكَ فسماها الله تَعَالَى {مُؤمنَة} فَقَالَ {وَامْرَأَة مُؤمنَة إِن وهبت نَفسهَا للنَّبِي} فَلَمَّا نزلت هَذِه الْآيَة قَالَت عَائِشَة ﵂: إِن الله يُسَارع لَك فِي هَوَاك

Ümmü Şerîk Gaziyye bnt. Câbir b. Hakîm ed-Devsiyye kendisini Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem arz etti; güzel bir kadındı, o da kabul etti. Âişe radıyallâhu anhâ: "Kendisini bir erkeğe hibe eden kadında hayır yoktur" dedi. Ümmü Şerîk radıyallâhu anhâ: "İşte o kadın benim" dedi. Bunun üzerine Allah Teâlâ onu {مُؤمنَة} “mümin” olarak isimlendirip {وَامْرَأَة مُؤمنَة إِن وهبت نَفسهَا للنَّبِي} “...ve kendisini Peygamber'e hibe eden mümin bir kadını...” buyurdu. Bu ayet inince Âişe radıyallâhu anhâ: "Allah senin arzunu yerine getirmekte acele ediyor" dedi.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن أبي حَاتِم عَن مُحَمَّد بن كَعْب وَعمر بن الحكم وَعبد الله بن عُبَيْدَة قَالُوا: تزوج رَسُول الله ﷺ ثَلَاث عشرَة امْرَأَة

İbn Ebî Şeybe ve İbn Ebî Hâtim, Muhammed b. Ka'b, Ömer b. el-Hakem ve Abdullah b. Ubeyde'den bildirdi: Onlar şöyle dediler: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem on üç kadınla evlendi.

سِتّ من قُرَيْش خَدِيجَة

Kureyş'ten altı kadın: Hatice,

وَعَائِشَة

Âişe,

وَحَفْصَة

Hafsa,

وَأم حَبِيبَة

Ümmü Habîbe,

وَسَوْدَة

Sevde

وَأم سَلمَة وَثَلَاث من بني عَامر بن صعصعة وَامْرَأَتَيْنِ من بني هِلَال

ve Ümmü Seleme. Üçü Benî Âmir b. Sa'saa'dan; ikisi Benî Hilâl'den:

مَيْمُونَة بنت الْحَرْث وَهِي الَّتِي وهبت نَفسهَا للنَّبِي ﷺ

Meymûne bnt. el-Hâris -ki kendisini Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem hibe eden odur-,

وَزَيْنَب أم الْمَسَاكِين وَهِي الَّتِي اخْتَارَتْ الدُّنْيَا

ve Zeyneb Ümmü'l-Mesâkîn -ki o, dünyayı seçen kadındır-.

وَامْرَأَة من بني

Bir kadın Benî

الْحَارِث وَهِي الَّتِي اتسعاذت مِنْهُ

el-Hâris'ten -ki o, [ondan] Allah'a sığınan kadındır-.

وَزَيْنَب بنت جحش الأَسدِية

Zeyneb bnt. Cahş el-Esediyye.

والسبيتين صَفِيَّة بنت حييّ

İki esir kadın: Safiyye bnt. Huyey

وَجُوَيْرِية بنت الْحَارِث الْخُزَاعِيَّة

ve Cüveyriye bnt. el-Hâris el-Huzâiyye."

وَأخرج ابْن سعد وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالطَّبَرَانِيّ عَن عَليّ بن الْحُسَيْن ﵁ فِي قَوْله {وَامْرَأَة مُؤمنَة} هِيَ أم شريك الْأَزْدِيَّة الَّتِي وهبت نَفسهَا للنَّبِي ﷺ

İbn Sa'd, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve Taberânî, Ali b. el-Hüseyin'den radıyallâhu anh {وَامْرَأَة مُؤمنَة} “...ve mümin bir kadını...” kavli hakkında şöyle dediğini bildirdi: "O, kendisini Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem hibe eden Ümmü Şerîk el-Ezdiyye'dir."

وخ ابْن سعد عَن ابْن أبي عون: ان ليلى بنت الْحطيم وهبت نَفسهَا للنَّبِي ﷺ ووهبن نسَاء أَنْفسهنَّ فَلم نسْمع أَن النَّبِي ﷺ قبل مِنْهُنَّ أحدا

İbn Sa'd, İbn Ebî Avn'dan bildirdi: Leylâ bnt. el-Hutaym kendisini Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem hibe etti; kadınlar da kendilerini hibe ettiler, ancak Peygamber'in sallallâhu aleyhi ve sellem onlardan hiçbirini kabul ettiğini işitmedik.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن جرير عَن الشّعبِيّ: إِنَّهَا امْرَأَة من الْأَنْصَار وهبت نَفسهَا للنَّبِي ﷺ وَهِي مِمَّا أرجا

İbn Ebî Şeybe ve İbn Cerîr, Şa'bî'den nakletti: O, Ensar'dan kendisini Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem hibe eden bir kadındı ve [Peygamber'in] ertelediklerindendi.

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي السّنَن عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ: لم يكن عِنْد رَسُول الله ﷺ امْرَأَة وهبت نَفسهَا لَهُ

İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim, Taberânî, İbn Merdûye ve es-Sünen'de Beyhakî, İbn Abbâs'tan radıyallâhu anhümâ şöyle dediğini bildirdi: "Resûlullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem yanında, kendisini ona hibe etmiş [nikâhı altında bulunan] hiçbir kadın yoktu."

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَسَعِيد بن مَنْصُور وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ عَن سعيد بن الْمسيب ﵁ قَالَ: لَا تحل الْهِبَة لأحد بعد رَسُول الله ﷺ

Abdurrezzâk, Saîd b. Mansûr, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve Beyhakî, Saîd b. el-Müseyyeb'den radıyallâhu anh şöyle dediğini bildirdi: "Resûlullah'tan sallallâhu aleyhi ve sellem sonra hiç kimseye hibe helal değildir."

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن سعد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن الزُّهْرِيّ وابراهيم النَّخعِيّ ﵄ فِي قَوْله {خَالِصَة لَك من دون الْمُؤمنِينَ} قَالَا: لَا تحل الْهِبَة لأحد بعد رَسُول الله ﷺ

Abdurrezzâk, İbn Sa'd, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim; Zührî ve İbrâhim en-Nehaî'den radıyallâhu anhümâ {خَالِصَة لَك من دون الْمُؤمنِينَ} “müminlere değil, yalnızca sana has olmak üzere...” kavli hakkında şöyle dediklerini bildirdi: "Resûlullah'tan sallallâhu aleyhi ve sellem sonra hiç kimseye hibe helal değildir."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن طَاوس ﵁ قَالَ: لَا يحل لأحد أَن يهب ابْنَته بِغَيْر مهر إِلَّا للنَّبِي ﷺ

İbn Ebî Şeybe, Tâvûs'tan radıyallâhu anh şöyle dediğini bildirdi: "Hiç kimseye, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem müstesna, kızını mehirsiz hibe etmesi helal değildir."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن مَكْحُول وَالزهْرِيّ قَالَا: لم تحل الْمَوْهُوبَة لأحد بعد رَسُول الله ﷺ

İbn Ebî Şeybe, Mekhûl ve Zührî'den nakletti; onlar şöyle dediler: "Resûlullah'tan sallallâhu aleyhi ve sellem sonra hiç kimseye kendisini hibe eden kadın helal kılınmamıştır."

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد عَن ابْن شهَاب ﵁ قَالَ: لَا يحل لرجل أَن يهب ابْنَته بِغَيْر صدَاق قد جعل الله ذَلِك للنَّبِي ﷺ خَاصَّة دون الْمُؤمنِينَ

Abdurrezzâk ve Abd b. Humeyd, İbn Şihâb'dan radıyallâhu anh şöyle dediğini bildirdi: "Bir adama, kızını mehirsiz hibe etmesi helal değildir; Allah bunu müminlere değil, yalnızca Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem has kılmıştır."

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد عَن عَطاء ﵁ فِي امْرَأَة وهبت نَفسهَا لرجل قَالَ: لَا يصلح إِلَّا بِالصَّدَاقِ لم يكن ذَلِك إِلَّا للنَّبِي صلى الله عَلَيْهِ وَسلم

Abdurrezzâk, İbn Ebî Şeybe ve Abd b. Humeyd, Atâ'dan radıyallâhu anh kendisini bir adama hibe eden kadın hakkında şöyle dediğini bildirdi: "Mehir olmaksızın caiz olmaz; bu sadece Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem mahsustu."

وَأخرج البُخَارِيّ وَابْن مرْدَوَيْه عَن أنس ﵁ قَالَ: جَاءَت امْرَأَة إِلَى النَّبِي ﷺ فَقَالَت: يَا نَبِي الله هَل لَك فِي حَاجَة فَقَالَت ابْنة أنس: مَا كَانَ أقل حياءها فَقَالَ هِيَ خير مِنْك رغبت فِي النَّبِي ﷺ فعرضت نَفسهَا عَلَيْهِ

Buhârî ve İbn Merdûye, Enes'ten radıyallâhu anh bildirdi: Bir kadın Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem gelip: "Ey Allah'ın Peygamberi! Bana ihtiyacın var mı?" dedi. Enes'in kızı: "Hayası ne kadar da azmış!" deyince, [Enes]: "O senden daha hayırlıdır; Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem rağbet etti de kendisini ona arz etti" dedi.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه عَن عُرْوَة ﵁ قَالَ: كُنَّا نتحدث أَن أم شريك ﵄ كَانَت مِمَّن وهبت نَفسهَا للنَّبِي ﷺ وَكَانَت امْرَأَة صَالِحَة

İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim ve İbn Merdûye, Urve'den radıyallâhu anh şöyle dediğini bildirdi: "Biz, Ümmü Şerîk'in radıyallâhu anhâ kendisini Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem hibe edenlerden olduğunu ve sâliha bir kadın olduğunu konuşurduk."

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس ﵄ {وَامْرَأَة مُؤمنَة إِن وهبت نَفسهَا للنَّبِي} قَالَ: هِيَ مَيْمُونَة بنت الْحَرْث

İbn Cerîr, İbn Abbâs'tan radıyallâhu anhümâ {وَامْرَأَة مُؤمنَة إِن وهبت نَفسهَا للنَّبِي} “...ve kendisini Peygamber'e hibe eden mümin bir kadını...” hakkında şöyle dediğini bildirdi: "O, Meymûne bnt. el-Hâris'tir."

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن سعد وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن عِكْرِمَة ﵁ قَالَ: وهبت مَيْمُونَة بنت الْحَرْث نَفسهَا للنَّبِي ﷺ

Abdurrezzâk, İbn Sa'd, Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir, İkrime'den radıyallâhu anh şöyle dediğini bildirdi: "Meymûne bnt. el-Hâris kendisini Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem hibe etti."

وَأخرج مَالك وَعبد الرَّزَّاق وَأحمد والخباري وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن الْمُنْذر وَابْن مرْدَوَيْه عَن سهل بن سعد السَّاعِدِيّ: ان امْرَأَة جَاءَت إِلَى النَّبِي ﷺ فَوهبت نَفسهَا لَهُ فَصمت فَقَالَ رجل: يَا رَسُول الله زوجنيها إِن لم يكن لَك بهَا حَاجَة قَالَ مَا عنْدك تعطيها قَالَ: مَا عِنْدِي إِلَّا ازاري قَالَ: ان أعطيتهَا ازارك جَلَست لَا ازار لَك فالتمس شَيْئا قَالَ: مَا أجد شَيْئا فَقَالَ: قد زوّجناكها بِمَا مَعَك من الْقُرْآن

Mâlik, Abdurrezzâk, Ahmed, Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî, İbnü'l-Münzir ve İbn Merdûye, Sehl b. Sa'd es-Sâidî'den bildirdi: Bir kadın Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem gelip kendisini ona hibe etti, [Peygamber] ise sustu. Bunun üzerine bir adam: "Ey Allah'ın Resûlü! Ona ihtiyacın yoksa onu benimle evlendir" dedi. [Peygamber]: "Ona vereceğin neyin var?" buyurdu. [Adam]: "Şu izârımdan (belden aşağı örtülen kumaş) başka bir şeyim yok" dedi. [Peygamber]: "İzârını ona verirsen kendin izârsız oturup kalırsın; bir şeyler ara" buyurdu. [Adam]: "Hiçbir şey bulamıyorum" dedi. Bunun üzerine [Peygamber]: "Ezberinde bulunan Kur'an karşılığında onu seninle evlendirdik" buyurdu.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن مُجَاهِد فِي قَوْله {إِن وهبت نَفسهَا للنَّبِي} قَالَ: فعلت وَلم يفعل

İbn Ebî Şeybe, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, Mücâhid'den {إِن وهبت نَفسهَا للنَّبِي} “...eğer kendisini Peygamber'e hibe ederse...” kavli hakkında şöyle dediğini bildirdi: "O [kadın bunu] yaptı, fakat o [Peygamber bunu] yapmadı (kabul etmedi)."

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن أبي حَاتِم عَن عِكْرِمَة ﵁ فِي قَوْله {خَالِصَة لَك من دون الْمُؤمنِينَ} قَالَ: لَا تحل الْمَوْهُوبَة لغيرك وَلَو ان امْرَأَة وهبت نَفسهَا لرجل لم تحل لَهُ حَتَّى يُعْطِيهَا شَيْئا

Abd b. Humeyd ve İbn Ebî Hâtim, İkrime'den radıyallâhu anh {خَالِصَة لَك من دون الْمُؤمنِينَ} “müminlere değil, yalnızca sana has olmak üzere...” kavli hakkında şöyle dediğini bildirdi: "Kendisini hibe eden kadın senden başkasına helal değildir. Şayet bir kadın kendisini bir adama hibe etse, ona bir şey [mehir] vermedikçe ona helal olmaz."

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة ﵁ فِي قَوْله {خَالِصَة لَك من دون الْمُؤمنِينَ} يَقُول: لَيْسَ لامْرَأَة أَن تهب نَفسهَا لرجل بِغَيْر ولي وَلَا مهر إِلَّا للنَّبِي ﷺ كَانَت خَاصَّة لَهُ ﷺ من دون النَّاس يَزْعمُونَ أَنَّهَا نزلت فِي مَيْمُونَة بنت الْحَارِث

Abd b. Humeyd ve İbn Ebî Hâtim, Katâde'den radıyallâhu anh {خَالِصَة لَك من دون الْمُؤمنِينَ} “müminlere değil, yalnızca sana has olmak üzere...” kavli hakkında şöyle dediğini bildirdi: "Hiçbir kadının kendisini velisiz ve mehirsiz bir adama hibe etmesi helal değildir; ancak Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem müstesnadır. Bu, insanlar hariç yalnızca ona sallallâhu aleyhi ve sellem mahsustu. [Müfessirler] bunun Meymûne bnt. el-Hâris hakkında indiğini öne sürerler."

هِيَ الَّتِي وهبت نَفسهَا للنَّبِي صلى الله عَلَيْهِ وَسلم

O, kendisini Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem hibe eden kadındır.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة ﵁ فِي قَوْله {قد علمنَا مَا فَرضنَا عَلَيْهِم} قَالَ: فرض الله أَن لَا تنْكح امْرَأَة إِلَّا بولِي وصداق وشهداء وَلَا ينْكح الرجل إِلَّا أَرْبعا

Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Katâde'den radıyallâhu anh {قد علمنَا مَا فَرضنَا عَلَيْهِم} “Biz onlara neyi farz kıldığımızı bildik” kavli hakkında şöyle dediğini bildirdi: "Allah, bir kadının ancak veli, mehir ve şahitlerle nikâhlanmasını ve bir erkeğin dörtten fazla kadınla evlenmemesini farz kıldı."

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد ﵁ فِي قَوْله {قد علمنَا مَا فَرضنَا عَلَيْهِم فِي أَزوَاجهم} قَالَ: لَا يُجَاوز الرجل أَربع نسْوَة

Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Mücâhid'den radıyallâhu anh {قد علمنَا مَا فَرضنَا عَلَيْهِم فِي أَزوَاجهم} “Eşleri hakkında onlara neyi farz kıldığımızı bildik” kavli hakkında şöyle dediğini bildirdi: "Bir erkek dört kadını geçemez."

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عمر ﵄ فِي قَوْله {قد علمنَا مَا فَرضنَا عَلَيْهِم فِي أَزوَاجهم} قَالَ: فرض عَلَيْهِم أَنه لَا نِكَاح إِلَّا بولِي وشاهدين

İbn Merdûye, İbn Ömer'den radıyallâhu anhümâ {قد علمنَا مَا فَرضنَا عَلَيْهِم فِي أَزوَاجهم} “Eşleri hakkında onlara neyi farz kıldığımızı bildik” kavli hakkında şöyle dediğini bildirdi: "Onlara, nikâhın ancak bir veli ve iki şahitle olacağını farz kıldı."

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس ﵄ فِي قَوْله {قد علمنَا مَا فَرضنَا عَلَيْهِم فِي أَزوَاجهم} قَالَ: فرض عَلَيْهِم أَن لَا نِكَاح إِلَّا بولِي وشاهدين وَمهر

İbn Merdûye, İbn Abbâs'tan radıyallâhu anhümâ {قد علمنَا مَا فَرضنَا عَلَيْهِم فِي أَزوَاجهم} “Eşleri hakkında onlara neyi farz kıldığımızı bildik” kavli hakkında şöyle dediğini bildirdi: "Onlara, nikâhın ancak bir veli, iki şahit ve mehir ile olacağını farz kıldı."

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن قَتَادَة ﵁ فِي قَوْله {لكيلا يكون عَلَيْك حرج} قَالَ: جعله الله تَعَالَى فِي حل من ذَلِك وَكَانَ نَبِي الله ﷺ يقسم

İbnü'l-Münzir, Katâde'den radıyallâhu anh {لكيلا يكون عَلَيْك حرج} “sana bir güçlük olmasın diye...” kavli hakkında şöyle dediğini bildirdi: "Allah Teâlâ onu bundan muaf kıldı; bununla birlikte Allah'ın Peygamber'i sallallâhu aleyhi ve sellem [hanımları arasında nöbetleşe] paylaştırma yapardı."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن الشّعبِيّ أَنه قيل لَهُ: ان أَبَا مُوسَى نهى حِين فتح تستر أَن لَا تُوطأ الحبالى وَلَا يُشَارك الْمُشْركُونَ فِي أَوْلَادهم فَإِن المَاء يزِيد فِي الْوَلَد أَشَيْء قَالَه بِرَأْيهِ أَو شَيْء رَوَاهُ عَن النَّبِي ﷺ فَقَالَ: نهى رَسُول الله ﷺ يَوْم أَوْطَاس أَن تُوطأ حَامِل حَتَّى تضع أَو حَائِل حَتَّى تستبرأ

İbn Ebî Şeybe, Şa'bî'den nakletti ki kendisine şöyle denildi: "Ebû Mûsâ Tüster fethedildiğinde hamile kadınlarla cinsel ilişkide bulunulmasını ve müşriklerin çocuklarına ortak olunmasını yasaklayıp 'Çünkü meni çocuğa sirayet eder' dedi. Bu onun kendi görüşüyle söylediği bir şey midir, yoksa Peygamber'den sallallâhu aleyhi ve sellem rivayet ettiği bir şey midir?" Bunun üzerine [Şa'bî]: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Evtâs günü, hamile kadının doğuruncaya kadar veya hamile olmayan kadının bir hayızla rahminin temiz olduğu anlaşılıncaya kadar kendisiyle cinsel ilişkide bulunulmasını yasakladı" dedi.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَالطَّبَرَانِيّ عَن ابْن عَبَّاس ﵄ عَن النَّبِي ﷺ قَالَ لَيْسَ منا من وطئ حُبْلَى وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالدَّارقطني وَأَبُو دَاوُد وَابْن منيع وَالْبَغوِيّ والباوردي وَابْن قَانِع وَالْبَيْهَقِيّ والضياء عَن أبي مُورق مولى نجيب قَالَ: غزونا مَعَ رويفع بن ثَابت الْأنْصَارِيّ نَحْو الْمغرب ففتحنا قَرْيَة يُقَال لَهَا: جربة

İbn Ebî Şeybe, Ahmed ve Taberânî, İbn Abbâs'tan radıyallâhu anhümâ Peygamber'in sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurduğunu bildirdi: "Hamile kadınla cinsel ilişkide bulunan bizden değildir." İbn Ebî Şeybe, Dârekutnî, Ebû Dâvûd, İbn Menî', Begavî, Bâverdî, İbn Kâni', Beyhakî ve Ziyâ, Nüceyb'in azatlısı Ebû Mûrik'ten bildirdi; o şöyle dedi: Ruveyfi' b. Sâbit el-Ensârî ile birlikte Mağrib tarafına gazaya çıktık ve Cerbe denilen bir köyü fethettik.

فَقَامَ فِينَا خَطِيبًا فَقَالَ: إِنِّي لَا أَقُول لكم إِلَّا مَا سَمِعت من رَسُول الله ﷺ قَامَ فِينَا يَوْم خَيْبَر قَالَ من كَانَ يُؤمن بِاللَّه وَالْيَوْم الآخر فَلَا يسقين مَاءَهُ زرع غَيره

Aramızda hatip olarak ayağa kalkıp şöyle dedi: "Ben size sadece Resûlullah'tan sallallâhu aleyhi ve sellem işittiğimi söylüyorum; o, Hayber günü aramızda ayağa kalkıp şöyle buyurmuştu: 'Allah'a ve ahiret gününe iman eden kimse, suyunu başkasının ekinine akıtmasın (gebe esir kadınla cinsel ilişkiye girmesin).'"

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن الْحسن ﵁ قَالَ: لما فتح تستر أصَاب أَبُو مُوسَى سَبَايَا فَكتب إِلَيْهِ عمر ﵁: أَن لَا يَقع أحد على امْرَأَة حُبْلَى حَتَّى تضع وَلَا تشاركوا الْمُشْركين فِي أَوْلَادهم فَإِن المَاء تَمام الْوَلَد

İbn Ebî Şeybe, Hasan'dan radıyallâhu anh bildirdi: Tüster fethedildiğinde Ebû Mûsâ esirler ele geçirdi. Bunun üzerine Ömer radıyallâhu anh ona şöyle yazdı: "Hiç kimse hamile bir kadınla o doğuruncaya kadar ilişkiye girmesin ve müşriklerin çocuklarına ortak olmayın; çünkü meni çocuğu besler."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عَليّ ﵁ قَالَ نهى رَسُول الله ﷺ أَن تُوطأ الْحَامِل حَتَّى تضع والحائل حَتَّى تستبرأ بِحَيْضَة

İbn Ebî Şeybe, Ali'den radıyallâhu anh şöyle dediğini bildirdi: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem hamile olanla doğuruncaya kadar, hamile olmayanla da bir hayız ile istibrâ edilinceye (rahminin boş olduğu anlaşılıncaya) kadar cinsel ilişkide bulunulmasını yasakladı."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن طَاوس أَن رَسُول الله ﷺ أَمر منادياً فِي غَزْوَة غَزَاهَا: لَا يطَأ الرجل حَامِلا حَتَّى تضع وَلَا حَائِلا حَتَّى تحيض

İbn Ebî Şeybe, Tâvûs'tan bildirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem çıktığı bir gazvede münadiye: 'Kişi hamile olanla doğuruncaya kadar, hamile olmayanla da hayız görünceye kadar ilişkiye girmesin' diye nida etmesini emretti.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أبي أُمَامَة ﵁ أَن رَسُول الله ﷺ نهى يَوْم خَيْبَر أَن لَا تُوطأ الحبالى حَتَّى يَضعن

İbn Ebî Şeybe, Ebû Ümâme'den radıyallâhu anh bildirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Hayber günü hamile kadınlarla doğuruncaya kadar cinsel ilişkide bulunulmasını yasakladı.

- قَوْله تَعَالَى: ترجي من تشَاء مِنْهُنَّ وَتُؤْوِي إِلَيْك من تشَاء وَمن ابْتَغَيْت مِمَّن عزلت فَلَا جنَاح عَلَيْك ذَلِك أدنى أَن تقر أعينهن وَلَا يحزن ويرضين بِمَا آتيناهن كُلهنَّ وَالله يعلم مَا فِي قُلُوبكُمْ وَكَانَ الله عليما حكيما

- Allah Teâlâ'nın: {ترجي من تشَاء مِنْهُنَّ وَتُؤْوِي إِلَيْك من تشَاء وَمن ابْتَغَيْت مِمَّن عزلت فَلَا جنَاح عَلَيْك ذَلِك أدنى أَن تقر أعينهن وَلَا يحزن ويرضين بِمَا آتيناهن كُلهنَّ وَالله يعلم مَا فِي قُلُوبكُمْ وَكَانَ الله عليما حكيما} “Onlardan dilediğini erteler, dilediğini yanına alırsın. Ayrıldıklarından kimi tekrar istersen bunda sana bir vebal yoktur. Bu, onların gözlerinin aydın olması, üzülmemeleri ve kendilerine verdiğinle hepsinin hoşnut olmaları için daha uygundur. Allah, kalplerinizde olanı bilir. Allah her şeyi hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.” kavli.

أخرج ابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس {ترجي من تشَاء} يَقُول: تُؤخر

İbn Cerîr, İbn Abbâs'tan nakletti; o, {ترجي من تشَاء} “Onlardan dilediğini erteler...” kavli hakkında: "Tehir edersin (ertelersin)" demektedir.

وَأخرج ابْن جرير وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {ترجي من تشَاء مِنْهُنَّ} قَالَ: أُمَّهَات الْمُؤمنِينَ {وَتُؤْوِي} يَعْنِي نسَاء النَّبِي ﷺ وَيَعْنِي بالارجاء يَقُول: من شِئْت خليت سَبيله مِنْهُنَّ وَيَعْنِي بالايواء يَقُول: من أَحْبَبْت أَمْسَكت مِنْهُنَّ

İbn Cerîr ve İbn Merdûye, İbn Abbâs'tan {ترجي من تشَاء مِنْهُنَّ} “Onlardan dilediğini erteler...” kavli hakkında: "Müminlerin anneleri" dediğini bildirdi; {وَتُؤْوِي} “ve [dilediğini] yanına alırsın” kavliyle de Peygamber'in sallallâhu aleyhi ve sellem hanımlarını kasteder. İrcâ (ertelemek) ile: "Onlardan dilediğini serbest bırakırsın", îvâ (yanına almak) ile de: "Onlardan dilediğini yanında tutarsın" demeyi kasteder.

وَقَوله {وَمن ابْتَغَيْت مِمَّن عزلت فَلَا جنَاح عَلَيْك ذَلِك أدنى أَن تقر أعينهن وَلَا يحزن ويرضين بِمَا آتيتهن كُلهنَّ} يَعْنِي بذلك النِّسَاء اللَّاتِي أحلهن الله لَهُ من بَنَات الْعمة وَالْخَال وَالْخَالَة وَقَوله {اللَّاتِي هَاجَرْنَ مَعَك} يَقُول: إِن مَاتَ من نِسَائِك الَّتِي عنْدك أحد أَو خليت سَبِيلهَا قد أحللت لَك مَكَان من مَاتَ من نِسَائِك اللَّاتِي كن عنْدك أَو خليت سَبِيلهَا فقد أحللت لَك أَن تستبدل من اللَّاتِي أحللت لَك وَلَا يصلح لَك ان تزد على عدَّة نِسَائِك اللَّاتِي عنْدك شَيْئا

Onun: {وَمن ابْتَغَيْت مِمَّن عزلت فَلَا جنَاح عَلَيْك ذَلِك أدنى أَن تقr أعينهن وَلَا يحزن ويرضين بِمَا آتيتهن كُلهنَّ} “Ayrıldıklarından kimi tekrar istersen bunda sana bir vebal yoktur. Bu, onların gözlerinin aydın olması, üzülmemeleri ve kendilerine verdiğinle hepsinin hoşnut olmaları için daha uygundur” kavli ile Allah'ın halanın, dayının ve teyzenin kızlarından kendisine helal kıldığı kadınlar kastedilmektedir. {اللَّاتِي هَاجَرْنَ مَعَك} “Seninle beraber hicret eden...” kavliyle de şöyle demektedir: "Şayet yanında bulunan kadınlarından biri vefat ederse yahut onu serbest bırakırsan, yanında olup vefat eden ya da serbest bıraktığın hanımlarının yerine sana helal kıldığım kadınlardan [onlarla] değiştirmeyi helal kıldım; ancak yanında bulunan kadınlarının sayısının üzerine herhangi bir ekleme yapman senin için uygun olmaz."

وخ ابْن مرْدَوَيْه عَن مُجَاهِد قَالَ: كَانَ للنَّبِي ﷺ تسع نسْوَة فَخَشِينَا أَن يُطَلِّقهُنَّ فَقُلْنَ: يَا رَسُول الله اقْسمْ لنا من نَفسك وَمَالك وَمَا شِئْت وَلَا تطلقنا فَأنْزل الله {ترجي من تشَاء مِنْهُنَّ وَتُؤْوِي إِلَيْك من تشَاء} إِلَى آخر الْآيَة

İbn Merdûye, Mücâhid'den bildirdi; o şöyle dedi: Peygamber'in sallallâhu aleyhi ve sellem dokuz hanımı vardı; hanımlar onun kendilerini boşamasından endişe edip: "Ey Allah'ın Resûlü! Kendinden ve malından dilediğin gibi bize paylaştır, ancak bizi boşama" dediler. Bunun üzerine Allah: {ترجي من تشَاء مِنْهُنَّ وَتُؤْوِي إِلَيْك من تشَاء} “Onlardan dilediğini erteler, dilediğini yanına alırsın...” ayetini sonuna kadar indirdi.

قَالَ: وَكَانَ المؤويات خَمْسَة: عَائِشَة

Dedi ki: Yanına aldıkları beş kişi idi: Âişe,

وَحَفْصَة

Hafsa,

وَأم سَلمَة

Ümmü Seleme,

وَزَيْنَب

Zeyneb

وَأم حَبِيبَة

ve Ümmü Habîbe.

والمرجآت أَرْبَعَة: جوَيْرِية

Erteledikleri ise dört kişi idi: Cüveyriye,

ومَيْمُونَة

Meymûne,

وَسَوْدَة

Sevde

وَصفِيَّة

ve Safiyye.

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن سعيد بن الْمسيب عَن خَوْلَة بنت حَكِيم قَالَ: وَكَانَ رَسُول الله ﷺ تزوّجها فارجأها فِيمَن أرجا من نِسَائِهِ

İbn Merdûye, Saîd b. el-Müseyyeb'den Havle bnt. Hakîm hakkında şöyle dediğini bildirdi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onunla evlenmişti; hanımlarından ertelediği kimseler arasında onu da erteledi.

وَأخرج ابْن سعد عَن مُحَمَّد بن كَعْب الْقرظِيّ قَالَ: كَانَ رَسُول الله ﷺ موسعاً عَلَيْهِ فِي قسم أَزوَاجه يقسم بَينهُنَّ كَيفَ شَاءَ وَذَلِكَ قَوْله الله {ذَلِك أدنى أَن تقر أعينهن} إِذا علِمْنَ أَن ذَلِك من الله

İbn Sa'd, Muhammed b. Ka'b el-Kurazî'den bildirdi; o şöyle dedi: Resûlullah'a sallallâhu aleyhi ve sellem eşlerinin nöbetini paylaştırma hususunda genişlik verilmişti; aralarında dilediği gibi taksim ederdi. Allah'ın: {ذَلِك أدنى أَن تقر أعينهن} “Bu, onların gözlerinin aydın olması için daha uygundur” kavli, bunun Allah'tan olduğunu bildikleri vakit [içindir].

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة قَالَ: كَانَ رَسُول الله ﷺ موسعاً عَلَيْهِ فِي قسم أَزوَاجه أَن يقسم بَينهُنَّ كَيفَ شَاءَ فَلذَلِك قَالَ الله {ذَلِك أدنى أَن تقر أعينهن} إِذا علِمْنَ أَن ذَلِك من الله

Abdurrezzâk, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Katâde'den bildirdi; o şöyle dedi: Resûlullah'a sallallâhu aleyhi ve sellem eşlerinin nöbetini paylaştırma hususunda, aralarında dilediği gibi taksim edebilmesi için genişlik verilmişti. Bundan dolayı Allah, bunun Allah'tan olduğunu bildikleri vakit [için] {ذَلِك أدنى أَن تقر أعينهن} “Bu, onların gözlerinin aydın olması için daha uygundur” buyurdu.

وَأخرج عبد بن حميد عَن الشّعبِيّ

Abd b. Humeyd, Şa'bî'den nakletti:

أَن امْرَأَة من الْأَنْصَار وهبت نَفسهَا للنَّبِي ﷺ وَكَانَت فِيمَن ارجىء

Ensar'dan bir kadın kendisini Peygamber'e sallallâhu aleyhi ve sellem hibe etti ve ertelenenler arasında yer aldı.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن الْحسن قَالَ: كَانَ النَّبِي ﷺ إِذا خطب امْرَأَة لم يكن لرجل أَن يخطبها حَتَّى يتزوّجها أَو يَتْرُكهَا

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Hasan'dan şöyle dediğini bildirdi: "Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem bir kadına talip olduğunda, o kadınla evleninceye yahut onu bırakıncaya kadar başka bir erkeğin ona talip olması caiz olmazdı."

وَأخرج أَحْمد وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَابْن جرير عَن الْحسن وَابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه عَن عَائِشَة قَالَت: كنت أغار من اللَّاتِي وهبْنَ أَنْفسهنَّ لرَسُول الله ﷺ وَأَقُول: كَيفَ تهب نَفسهَا فَلَمَّا أنزل الله {ترجي من تشَاء مِنْهُنَّ وَتُؤْوِي إِلَيْك من تشَاء وَمن ابْتَغَيْت مِمَّن عزلت فَلَا جنَاح عَلَيْك} قلت: مَا أرى رَبك الا يُسَارع فِي هَوَاك

Ahmed, Buhârî, Müslim ve İbn Cerîr Hasan'dan; İbn Ebî Hâtim ve İbn Merdûye de Âişe'den bildirdi; o şöyle dedi: "Ben kendilerini Resûlullah'a sallallâhu aleyhi ve sellem hibe eden kadınları kıskanır ve: 'Bir kadın kendini nasıl hibe eder?' derdim. Allah: {ترجي من تشَاء مِنْهُنَّ وَتُؤْوِي إِلَيْك من تشَاء وَمن ابْتَغَيْت مِمَّن عزلت فَلَا جنَاح عَلَيْك} “Onlardan dilediğini erteler, dilediğini yanına alırsın. Ayrıldıklarından kimi tekrar istersen bunda sana bir vebal yoktur” ayetini indirince: 'Rabbinin senin arzunu yerine getirmekte acele ettiğini görüyorum' dedim."