Binûn

Sâd Suresi — 3. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

وَأخرج ابْن جرير عَن قَتَادَة ﵁ {وَلَا تشطط} أَي لَا تمل

İbn Cerîr, Katâde'den radıyallâhu anh rivayet etti; {وَلَا تُشْطِطْ} “Haksızlık da etme” [ifadesi hakkında]: "Yani [haktan] sapma [demektir]" dedi.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن مَسْعُود ﵁ فِي قَوْله {إِن هَذَا أخي} قَالَ: على ديني

İbn Ebî Hâtim, İbn Mes'ûd'dan radıyallâhu anh rivayet etti; o, {إِنَّ هَذَا أَخِي} “Şüphesiz bu benim kardeşimdir” ayeti hakkında: "[Yani] din kardeşimdir" dedi.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَالْفِرْيَابِي وَأحمد فِي الزّهْد وَابْن جرير وَالطَّبَرَانِيّ عَن ابْن مَسْعُود ﵁ قَالَ: مَا زَاد دَاوُد ﵇ على أَن قَالَ {أكفلنيها}

Abdurrezzâk, el-Firyâbî, ez-Zühd'de Ahmed, İbn Cerîr ve et-Taberânî, İbn Mes'ûd'dan radıyallâhu anh rivayet ettiler; o şöyle dedi: "Dâvûd aleyhisselâm, {أَكْفِلْنِيهَا} “Onu bana ver” demekten fazla bir şey yapmadı."

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس ﵄ فِي قَوْله {فَقَالَ أكفلنيها} قَالَ: فَمَا زَاد دَاوُد ﵇ على أَن قَالَ: تحوّل لي عَنْهَا

Abdurrezzâk, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'tan radıyallâhu anhümâ rivayet ettiler; o, {فَقَالَ أَكْفِلْنِيهَا} “'Onu bana ver' dedi” ayeti hakkında şöyle dedi: "Dâvûd aleyhisselâm: 'Onu bana devret / benim için bırak' demekten fazla bir şey yapmadı."

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن مَسْعُود ﵁ قَالَ: مَا زَاد دَاوُد ﵇ على أَن قَالَ: انْزِلْ لي عَنْهَا

İbn Cerîr, İbn Mes'ûd'dan radıyallâhu anh rivayet etti; o şöyle dedi: "Dâvûd aleyhisselâm: 'Onu benim için bırak' demekten fazla bir şey yapmadı."

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن زيد ﵁ فِي قَوْله {أكفلنيها} قَالَ: أعطنيها طَلقهَا لي أنْكحهَا وخل سَبِيلهَا {وعزني فِي الْخطاب} قَالَ: قهرني ذَلِك الْعِزّ الْكَلَام وَالْخطاب

İbn Cerîr, İbn Zeyd'den radıyallâhu anh rivayet etti; o, {أَكْفِلْنِيهَا} “Onu bana ver” ayeti hakkında: "Onu bana ver; benim onunla evlenebilmem için onu boşa ve serbest bırak [demektir]" dedi. {وَعَزَّنِي فِي الْخِطَابِ} “Konuşmada da bana üstün geldi” ayeti hakkında da: "Bu üstünlük; söz ve hitap [bakımından] beni mağlup etti [demektir]" dedi.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن جريج ﵁ فِي قَوْله {أكفلنيها} قَالَ:

İbnü'l-Münzir, İbn Cüreyc'den radıyallâhu anh rivayet etti; o, {أَكْفِلْنِيهَا} “Onu bana ver” ayeti hakkında şöyle dedi:

أعطنيها {وعزني فِي الْخطاب} قَالَ: إِذا تكلم كَانَ أبلغ مني وَإِذا دَعَا كَانَ أَكثر قَالَ أحد الْملكَيْنِ: مَا جَزَاؤُهُ قَالَ: يضْرب هَهُنَا وَهَهُنَا وَهَهُنَا

"Onu bana ver [demektir]." {وَعَزَّنِي فِي الْخِطَابِ} “Konuşmada da bana üstün geldi” [ifadesi hakkında da] şöyle dedi: "Konuştuğunda benden daha beliğ idi; davayı savunduğunda benden daha baskındı." İki melekten biri: "Onun cezası nedir?" dedi. [Dâvûd]: "Şurasına, şurasına ve şurasına vurulmaktır" dedi

وَوضع يَده على جَبهته ثمَّ على أَنفه ثمَّ تَحت الْأنف قَالَ: ترى ذَلِك جزاءه

ve elini alnına, sonra burnuna, sonra da burnunun altına koydu. [Melek]: "Cezasının bu olduğunu mu düşünüyorsun?" dedi.

فَلم يزل يردد ذَلِك عَلَيْهِ حَتَّى علم أَنه ملك وَخرج الْملك فَخر دَاوُد سَاجِدا قَالَ: ذكر أَنه لم يرفع رَأسه أَرْبَعِينَ صباحاً يبكي حَتَّى أعشب الدُّمُوع مَا حول رَأسه حَتَّى إِذا مضى أَرْبَعُونَ صباحاً زفر زفرَة هاج مَا حول رَأسه من ذَلِك العشب

Bunu ona tekrar edip durdu; nihayet onun melek olduğunu anladı ve melek çıkıp gitti. Bunun üzerine Dâvûd secdeye kapandı. [Râvî] şöyle dedi: "Zikredildiğine göre kırk sabah başını kaldırmadı; ağladı, öyle ki gözyaşları başının etrafında ot bitirdi. Kırk sabah geçince öyle bir iç çekti ki başının etrafındaki o otlar kuruyup savruldu."

وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس ﵄ فِي قَوْله {وَقَلِيل مَا هم} يَقُول: قَلِيل الَّذين هم فِيهِ

İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'tan radıyallâhu anhümâ rivayet ettiler; o, {وَقَلِيلٌ مَا هُمْ} “Onlar da pek azdır” ayeti hakkında: "[Bu vasıfta] olanlar pek azdır buyurmaktadır" dedi.

وَفِي قَوْله {إِنَّمَا فتناه} قَالَ: اختبرناه

{إِنَّمَا فَتَنَّاهُ} “Kendisini imtihan ettiğimizi” ayeti hakkında da: "Onu sınadık [demektir]" dedi.

وَأخرج ابْن جرير عَن قَتَادَة ﵁ {وَظن دَاوُد} قَالَ: علم دَاوُد

İbn Cerîr, Katâde'den radıyallâhu anh rivayet etti; {وَظَنَّ دَاوُدُ} “Dâvûd anladı” [ifadesi hakkında]: "Dâvûd bildi [demektir]" dedi.

وَأخرج ابْن جرير عَن قَتَادَة ﵁ {وَظن دَاوُد أَنما فتناه} قَالَ: ظن إِنَّمَا ابْتُلِيَ بذلك

İbn Cerîr, Katâde'den radıyallâhu anh rivayet etti; o, {وَظَنَّ دَاوُدُ أَنَّمَا فَتَنَّاهُ} “Dâvûd kendisini imtihan ettiğimizi anladı” ayeti hakkında: "Bununla imtihan edildiğini anladı" dedi.

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن أبي شيبَة عَن سعيد بن جُبَير ﵁ قَالَ: إِنَّمَا كَانَ فتْنَة دَاوُد ﵇ النّظر

Saîd b. Mansûr ve İbn Ebî Şeybe, Saîd b. Cübeyr'den radıyallâhu anh rivayet ettiler; o şöyle dedi: "Dâvûd'un aleyhisselâm imtihanı sadece bakmaktan ibaretti."

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن جريج ﵁ فِي قَوْله {وخر رَاكِعا} قَالَ: سَاجِدا

İbnü'l-Münzir, İbn Cüreyc'den radıyallâhu anh rivayet etti; o, {وَخَرَّ رَاكِعًا} “Rükû ederek secdeye kapandı” ayeti hakkında: "[Yani] secde ederek [kapandı]" dedi.

وَأخرج عبد بن حميد عَن كَعْب ﵁ قَالَ: سجد دَاوُد نَبِي الله أَرْبَعِينَ يَوْمًا وَأَرْبَعين لَيْلَة لَا يرفع رَأسه حَتَّى رقأ دمعه ويبس وَكَانَ من آخر دُعَائِهِ وَهُوَ ساجد أَن قَالَ: يَا رب رزقتني الْعَافِيَة فسألتك الْبلَاء فَلَمَّا ابتليتني لم أَصْبِر فَإِن تعذبني فَأَنا أهل ذَاك وَإِن تغْفر لي فانت أهل ذَاك

Abd b. Humeyd, Ka'b'dan radıyallâhu anh rivayet etti; o şöyle dedi: "Allah'ın nebisi Dâvûd, gözyaşı kesilip kuruyuncaya kadar kırk gün kırk gece başını kaldırmadan secde etti. Secdede iken son dualarından biri şu oldu: 'Ey Rabbim! Bana afiyet vermiştin, ben Senden bela istedim. Beni imtihan ettiğinde ise sabredemedim. Eğer bana azap edersen ben buna müstahakım; eğer beni bağışlarsan Sen buna layıksın.'"

قَالَ: وَإِذا جِبْرِيل ﵇ قَائِم على رَأسه قَالَ: يَا دَاوُد إِن الله قد غفر لَك فارفع رَأسك فَلم يلْتَفت إِلَيْهِ وناجى ربه وَهُوَ ساجد فَقَالَ: يَا رب كَيفَ تغْفر لي وَأَنت الحكم الْعدْل قَالَ إِذا كَانَ يَوْم الْقِيَامَة دفعتك إِلَى أوريا ثمَّ استوهبك مِنْهُ فيهبك لي وأثيبه الْجنَّة قَالَ: يَا رب الْآن علمت أَنَّك قد غفرت لي فَذهب يرفع رَأسه فَإِذا هُوَ يَابِس لَا يَسْتَطِيع فمسحه جِبْرِيل ﵇ بِبَعْض ريشه فانبسط فَأوحى الله تَعَالَى إِلَيْهِ بعد ذَلِك: يَا دَاوُد قد أحللت لَك امْرَأَة أوريا فَتَزَوجهَا فَولدت لَهُ سُلَيْمَان عَلَيْهِ

[Ka'b] dedi ki: "Bir de baktı ki Cibrîl aleyhisselâm başucunda dikilmektedir. Dedi ki: 'Ey Dâvûd! Şüphesiz Allah seni bağışladı, başını kaldır.' Fakat o ona iltifat etmedi ve secdede iken Rabbine münacatta bulunarak: 'Ey Rabbim! Sen mutlak adil bir hükümran iken beni nasıl bağışlarsın?' dedi. [Allah] buyurdu ki: 'Kıyamet günü olduğunda seni Ûriyâ'ya teslim ederim; sonra seni ondan Bana bağışlamasını isterim, o da seni Bana bağışlar ve Ben de onu cennetle mükâfatlandırırım.' [Dâvûd]: 'Ey Rabbim! Şimdi beni bağışladığını bildim' dedi. Başını kaldırmaya çalıştı fakat başı kaskatı kesilmişti, kaldıramıyordu. Bunun üzerine Cibrîl aleyhisselâm kanatlarının bir kısmıyla onu sıvazladı da [vücudu] gevşeyip açıldı. Bundan sonra Yüce Allah ona şöyle vahyetti: 'Ey Dâvûd! Ûriyâ'nın hanımını sana helal kıldım, onunla evlen.' Böylece o kadın ona Süleymân aleyhi's-

الصَّلَاة وَالسَّلَام

salâtı ve's-selâmı doğurdu.

لم تَلد قبله وَلَا بعده) قَالَ كَعْب ﵁: فو الله لقد كَانَ دَاوُد بعد ذَلِك يظل صَائِما الْيَوْم الْحَار فَيقرب الشَّرَاب إِلَى فِيهِ فيذكر خطيئته فَينزل دمعه فِي الشَّرَاب حَتَّى يفيضه ثمَّ يردهُ وَلَا يشربه

(Ondan önce de sonra da çocuk doğurmamıştı.) Ka'b radıyallâhu anh dedi ki: "Vallahi bundan sonra Dâvûd, sıcak bir günde akşama kadar oruç tutar, içeceği ağzına yaklaştırır, derken günahını hatırlar ve içeceğin içine gözyaşı dökülüp onu taşırırdı; sonra onu geri bırakır ve içmezdi."

وَأخرج أَحْمد وَعبد بن حميد عَن يُونُس بن خباب ﵁ أَن دَاوُد ﵇ بَكَى أَرْبَعِينَ لَيْلَة حَتَّى نبت العشب حوله من دُمُوعه ثمَّ قَالَ: يَا رب قرح الجبين وَرقا الدمع وخطيئتي عليَّ كَمَا هِيَ فَنُوديَ: أَن يَا دَاوُد أجائع فتطعم أم ظمآن فتسقى أم مظلوم فَتَنَصَّرَ فَنحب نحبة هاج مَا هُنَالك من الخضرة فغفر لَهُ عِنْد ذَلِك

Ahmed ve Abd b. Humeyd, Yûnus b. Habbâb'dan radıyallâhu anh rivayet ettiler; Dâvûd aleyhisselâm kırk gece ağladı, öyle ki gözyaşlarından etrafında ot bitti. Sonra şöyle dedi: "Ey Rabbim! Alnım yara oldu, gözyaşım kurudu, günahım ise aynen aleyhime duruyor." Bunun üzerine ona şöyle seslenildi: "Ey Dâvûd! Aç mısın ki doyurulasın, susuz musun ki sulanasın, yoksa mazlum musun ki sana yardım edilsin?" Bunun üzerine öyle bir hıçkırıkla ağladı ki oradaki yeşillikler kuruyup savruldu. İşte o zaman bağışlandı.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد عَن عبيد بن عُمَيْر اللَّيْثِيّ ﵁

İbn Ebî Şeybe ve Abd b. Humeyd, Ubeyd b. Umeyr el-Leysî'den radıyallâhu anh rivayet ettiler;

أَن دَاوُد ﵇ سجد حَتَّى نبت مَا حوله خضرًا من دُمُوعه فَأوحى الله إِلَيْهِ: أَن يَا دَاوُد سجدت أَتُرِيدُ أَن أزيدك فِي ملكك وولدك وعمرك فَقَالَ: يَا رب أَبِهَذَا ترد عليَّ أُرِيد أَن تغْفر لي

Dâvûd aleyhisselâm gözyaşlarından etrafında yeşillikler bitene kadar secde etti. Bunun üzerine Allah ona şöyle vahyetti: "Ey Dâvûd! Secde ettin; mülkünü, çocuğunu ve ömrünü artırmamı mı istiyorsun?" [Dâvûd]: "Ey Rabbim! Bana bununla mı mukabele ediyorsun? Ben beni bağışlamanı istiyorum" dedi.

وَأخرج أَحْمد فِي الزّهْد والحكيم التِّرْمِذِيّ عَن الْأَوْزَاعِيّ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: مثل عَيْني دَاوُد كالقربتين ينطفان مَاء وَلَقَد خددت الدُّمُوع فِي وَجهه خديد المَاء فِي الأَرْض

ez-Zühd'de Ahmed ve el-Hakîm et-Tirmizî, el-Evzâî'den rivayet ettiler; o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem buyurdu ki: "Dâvûd'un iki gözü, su damlatan iki kırba gibiydi. Gözyaşları, suyun yerde açtığı yarıklar gibi yüzünde oluklar açmıştı."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَعبد بن حميد من طَرِيق عَطاء بن السَّائِب عَن أبي عبد الله الجدلي قَالَ: مَا رفع دَاوُد ﵇ رَأسه إِلَى السَّمَاء بعد الْخَطِيئَة حَتَّى مَاتَ

İbn Ebî Şeybe, Ahmed ve Abd b. Humeyd, Atâ b. es-Sâib yoluyla Ebû Abdillâh el-Cadelî'den rivayet ettiler; o şöyle dedi: "Dâvûd aleyhisselâm o günahtan sonra ölünceye kadar başını göğe kaldırmadı."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَعبد بن حميد عَن صَفْوَان بن مُحرز قَالَ: كَانَ لداود ﵇ يَوْم يتأوّه فِيهِ يَقُول: أوه من عَذَاب الله أوه من عَذَاب الله أوه من عَذَاب الله قيل لَا أوه

İbn Ebî Şeybe, Ahmed ve Abd b. Humeyd, Safvân b. Muhriz'den rivayet ettiler; o şöyle dedi: "Dâvûd'un aleyhisselâm inleyip feryat ettiği bir günü vardı; o günde: 'Allah'ın azabından ah! Allah'ın azabından ah! Allah'ın azabından ah!' derdi..."

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: لما أوحى الله إِلَى دَاوُد ﵇: ارْفَعْ رَأسك فقد غفرت لَك فَقَالَ: يَا رب كَيفَ تكون هَذِه الْمَغْفِرَة وَأَنت قَضَاء بِالْحَقِّ وَلست بظلام للعبيد وَرجل ظلمته غصبته قتلته فَأوحى الله تَعَالَى إِلَيْهِ: بلَى يَا دَاوُد إنَّكُمَا تجتمعان عِنْدِي فاقضي لَهُ عَلَيْك فَإِذا برز الْحق عَلَيْك أستوهبك مِنْهُ فوهبك لي وأرضيته من قبلي وأدخلته الْجنَّة فَرفع

İbn Merdûye, İbn Mes'ûd'dan rivayet etti; o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem buyurdu ki: "Allah, Dâvûd'a aleyhisselâm: 'Başını kaldır, seni bağışladım' diye vahyettiğinde o: 'Ey Rabbim! Sen hak ile hükmeden iken ve kullara asla zulmedici değilken bu bağışlanma nasıl olur? Zulmettiğim, hakkını gasp ettiğim, öldürttüğüm bir adam var' dedi. Bunun üzerine Yüce Allah ona şöyle vahyetti: 'Evet ey Dâvûd! İkiniz huzurumda bir araya geleceksiniz, senin aleyhine onun lehine hükmedeceğim. Hak senin aleyhine kesinleşince seni ondan Bana bağışlamasını isteyeceğim; o da seni Bana bağışlayacak, Ben de katımdan onu razı edip cennete koyacağım.' Bunun üzerine kaldırdı"

دَاوُد رَأسه وَطَابَتْ نَفسه وَقَالَ: نعم

Dâvûd başını ve içi rahatlayarak şöyle dedi: "Evet,

يَا رب هَكَذَا تكون الْمَغْفِرَة

ey Rabbim! Bağışlanma işte böyle olur."

وَأخرج عبد الله بن أَحْمد فِي زَوَائِد الزّهْد وَابْن جرير عَن مُجَاهِد قَالَ: لما أصَاب دَاوُد الْخَطِيئَة {خر سَاجِدا} أَرْبَعِينَ لَيْلَة حَتَّى نبت من دموع عَيْنَيْهِ من البقل مَا غطى رَأسه ثمَّ نَادَى رب قرح الجبين وجمدت الْعين وَدَاوُد لم يرجع إِلَيْهِ فِي خطيئته شَيْء

Zevâidü'z-Zühd'de Abdullah b. Ahmed ve İbn Cerîr, Mücâhid'den rivayet ettiler; o şöyle dedi: "Dâvûd günah işleyince kırk gece {خَرَّ سَاجِدًا} “Secdeye kapandı”; öyle ki gözyaşlarından başını örtecek kadar ot bitti. Sonra şöyle seslendi: 'Rabbim! Alnım yara oldu, gözüm kurudu; Dâvûd'a ise günahı konusunda hiçbir karşılık dönmedi.'"

فَنُوديَ أجائع فَتُطعَم أم مَرِيض فتشفى أم مظلوم فَتَنَصَّرَ فَنحب نحباً هاج مِنْهُ نبت الْوَادي كُله فَعِنْدَ ذَلِك غفر لَهُ وَكَانَ يُؤْتى بالاناء فيشرب فيذكر خطيئته فينتحب فتكاد مفاصله تَزُول بَعْضهَا من بعض فَمَا يشرب بعض الاناء حَتَّى يمتلىء من دُمُوعه وَكَانَ يُقَال دمعة دَاوُد ﵇ تعدل دمعة الْخَلَائق ودمعة آدم ﵇ تعدل دمعة دَاوُد ودمعة الْخَلَائق فَيَجِيء يَوْم الْقِيَامَة مَكْتُوبَة بكفه يَقْرَأها يَقُول: ذَنبي ذَنبي

Bunun üzerine ona: "Aç mısın ki doyurulasın, hasta mısın ki şifa verilesin, yoksa mazlum musun ki sana yardım edilsin?" diye seslenildi. Bunun üzerine öyle bir hıçkırıkla ağladı ki bütün vadinin bitkileri kuruyup savruldu. İşte o vakit bağışlandı. Ona bir kap getirilirdi, içmek isterken günahını hatırlar ve öyle hıçkırarak ağlardı ki neredeyse eklemleri birbirinden ayrılacaktı. Kabın bir kısmını bile içemeden kap gözyaşlarıyla dolardı. Denilirdi ki: Dâvûd'un aleyhisselâm gözyaşı bütün mahlukatın gözyaşına denktir; Âdem'in aleyhisselâm gözyaşı ise Dâvûd'un ve bütün mahlukatın gözyaşına denktir. Kıyamet günü [günahı] avucunda yazılı olarak gelir, onu okur ve: "Günahım! Günahım!" der.

فَيَقُول رب قدمني فيتقدم فَلَا يَأْمَن ويتأخر فَلَا يَأْمَن حَتَّى يَقُول ﵎: خُذ بقدمي

Sonra: "Rabbim beni öne geçir" der ve öne geçer fakat güvende hissedemez; geride durur yine güvende hissedemez. Nihayet [Allah] celle celâluhû: "Ayağımdan tut" buyurur.

وَأخرج أَحْمد فِي الزّهْد عَن عَلْقَمَة بن يزِيد قَالَ: لَو عدل بكاء أهل الأَرْض ببكاء دَاوُد مَا عدله وَلَو عدل بكاء دَاوُد وبكاء أهل الأَرْض ببكاء آدم ﵇ حِين أهبط إِلَى الأَرْض مَا عدله

ez-Zühd'de Ahmed, Alkame b. Yezîd'den rivayet etti; o şöyle dedi: "Yeryüzü halkının ağlaması Dâvûd'un ağlamasıyla tartılsaydı ona denk gelemezdi; Dâvûd'un ağlaması ile yeryüzü halkının ağlaması, yeryüzüne indirildiği vakit Âdem'in aleyhisselâm ağlamasıyla tartılsaydı ona denk gelemezdi."

وَأخرج أَحْمد عَن إِسْمَعِيل بن عبد الله بن أبي المُهَاجر

Ahmed, İsmâîl b. Abdillâh b. Ebi'l-Mühâcir'den rivayet etti;

أَن دَاوُد ﵇ كَانَ يُعَاتب فِي كَثْرَة الْبكاء فَيَقُول: ذروني أبْكِي قبل يَوْم الْبكاء قبل تحريق الْعِظَام واشتعال اللحى وَقبل أَن يُؤمر بِي (مَلَائِكَة غِلَاظ شَدَّاد لَا يعصون الله مَا أَمرهم ويفعلون مَا يؤمرون) (التَّحْرِيم ٦)

Dâvûd aleyhisselâm çok ağlamasından ötürü kınanırdı da şöyle derdi: "Ağlama gününden önce, kemiklerin yanmasından ve sakalların tutuşmasından önce ve başıma (مَلَائِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ) “katı ve şiddetli, Allah'ın kendilerine buyurduğuna karşı gelmeyen ve emredildiklerini yapan melekler” (et-Tahrîm 6) dikilmeden önce bırakın beni ağlayayım!"

وَأخرج أَحْمد والحكيم التِّرْمِذِيّ وَابْن جرير عَن عَطاء الْخُرَاسَانِي أَن دَاوُد ﵇ نقش خطيئته فِي كَفه لكيلا ينساها وَكَانَ إِذا رَآهَا اضْطَرَبَتْ يَدَاهُ

Ahmed, el-Hakîm et-Tirmizî ve İbn Cerîr, Atâ el-Horasânî'den rivayet ettiler: Dâvûd aleyhisselâm unutmasın diye günahını avucuna nakşetmişti; onu gördüğünde elleri titrerdi.

وَأخرج عَن مُجَاهِد قَالَ: يحْشر دَاوُد ﵇ وخطيئته منقوشة فِي كَفه

Mücâhid'den rivayet edildi; o şöyle dedi: "Dâvûd aleyhisselâm günahı avucunda nakşedilmiş olarak haşredilecektir."

وَأخرج أَحْمد عَن عُثْمَان بن أبي العاتكة قَالَ: كَانَ من دُعَاء دَاوُد ﵇

Ahmed, Osmân b. Ebi'l-Âtike'den rivayet etti; o şöyle dedi: "Dâvûd'un aleyhisselâm dualarından biri şöyleydi:

سُبْحَانَكَ إلهي إِذا ذكرت خطيئتي ضَاقَتْ عليَّ الأَرْض برحبها وَإِذا ذكرت رحمتك ارْتَدَّت إليَّ روحي سُبْحَانَكَ إلهي فكلهم [رَآنِي] (مَا بَين قوسين زِيَادَة اقتضاها أتمام الْمَعْنى فأثبتها الْمُصَحح) عليل بذنبي

'Münezzehsin ey İlâhım! Günahımı hatırladığımda yeryüzü bütün genişliğine rağmen bana dar geliyor; rahmetini hatırladığımda ise ruhum bana geri dönüyor. Münezzehsin ey İlâhım! Onların hepsi [beni gördü] (parantez içindekiler anlamın tamamlanması için gerekli görülen ve musahhih tarafından eklenen kısımdır) günahım sebebiyle hastayım.'"

وَأخرج أَحْمد عَن ثَابت قَالَ: اتخذ دَاوُد ﵇ سبع حشايا من سعد وحشاهن من الرماد ثمَّ بَكَى حَتَّى أنفذها دموعاً وَلم يشرب شرابًا إِلَّا مزجه بدموع عَيْنَيْهِ

Ahmed, Sâbit'ten rivayet etti; o şöyle dedi: "Dâvûd aleyhisselâm topalak otundan yedi döşek yaptı ve içlerini kül ile doldurdu; sonra gözyaşları [o döşeklerin] içinden geçip gidene kadar ağladı. Gözyaşlarıyla karıştırmadıkça hiçbir içeceği içmezdi."

وَأخرج أَحْمد عَن وهب بن مُنَبّه قَالَ: بَكَى دَاوُد ﵇ حَتَّى خددت الدُّمُوع فِي وَجهه وَاعْتَزل النِّسَاء وَبكى حَتَّى رعش

Ahmed, Vehb b. Münebbih'ten rivayet etti; o şöyle dedi: "Dâvûd aleyhisselâm gözyaşları yüzünde oluklar açıncaya kadar ağladı, kadınlardan uzak durdu ve titreyinceye kadar ağladı."

وَأخرج أَحْمد عَن مَالك بن دِينَار قَالَ: إِذا خرج دَاوُد ﵇ من قَبره فَرَأى الأَرْض نَارا وضع يَده على رَأسه وَقَالَ: خطيئتي الْيَوْم موبقتي

Ahmed, Mâlik b. Dînâr'dan rivayet etti; o şöyle dedi: "Dâvûd aleyhisselâm kabrinden çıkıp da yeryüzünü ateş olarak gördüğünde elini başına koyacak ve: 'Bugün günahım beni helak edicidir!' diyecektir."

وَأخرج عَن عبد الرَّحْمَن بن جُبَير

Abdurrahmân b. Cübeyr'den rivayet edildi;

أَن دَاوُد ﵇ كَانَ يَقُول: اللَّهُمَّ مَا كتبت فِي هَذَا الْيَوْم من مُصِيبَة فخلصني مِنْهَا ثَلَاث مَرَّات وَمَا أنزلت فِي هَذَا الْيَوْم من خير فائتني مِنْهُ نَصِيبا ثَلَاث مَرَّات وَإِذا أَمْسَى قَالَ مثل ذَلِك فَلم ير بعد ذَلِك مَكْرُوها

Dâvûd aleyhisselâm şöyle derdi: "Allahım! Bugün ne musibet yazdıysan beni ondan kurtar (bunu üç defa söylerdi), bugün ne hayır indirdiysen bana da ondan bir pay nasip et (üç defa söylerdi)." Akşama erdiğinde de bunun benzerini söylerdi; bundan sonra da hoşlanmadığı hiçbir şey görmedi.

وَأخرج أَحْمد عَن معمر

Ahmed, Ma'mer'den rivayet etti;

أَن دَاوُد ﵇ لما أصَاب الذَّنب قَالَ: رب كنت أبْغض الْخَطَّائِينَ فانا الْيَوْم أحب أَن تغْفر لَهُم

Dâvûd aleyhisselâm günah işlediğinde şöyle dedi: "Rabbim! Günahkârlara buğzederdim; bugün ise onları bağışlamanı arzu ediyorum."

وَأخرج عبد الله ابْنه والحكيم التِّرْمِذِيّ فِي نَوَادِر الْأُصُول عَن سعيد بن أبي هِلَال

Oğlu Abdullah ve Nevâdiru'l-Usûl'de el-Hakîm et-Tirmizî, Saîd b. Ebî Hilâl'den rivayet ettiler;

أَن دَاوُد ﵇ كَانَ يعودهُ النَّاس وَمَا يظنون إِلَّا أَنه مَرِيض وَمَا بِهِ إِلَّا شدَّة الْفرق من الله ﷾

İnsanlar Dâvûd'u aleyhisselâm hasta ziyaretine gelirler ve onun hasta olduğunu sanırlardı; oysa onda aziz ve celil olan Allah'tan duyduğu şiddetli korkudan başka bir şey yoktu.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن كَعْب قَالَ: كَانَ دَاوُد ﵇ إِذا أفطر اسْتقْبل الْقبْلَة

İbn Ebî Şeybe, Ka'b'dan rivayet etti; o şöyle dedi: "Dâvûd aleyhisselâm orucunu açtığı zaman kıbleye yönelir

وَقَالَ: اللَّهُمَّ خلصني من كل مُصِيبَة نزلت من السَّمَاء ثَلَاثًا وَإِذا طلع حَاجِب الشَّمْس قَالَ: اللَّهُمَّ اجْعَل لي سَهْما فِي كل حَسَنَة نزلت اللَّيْلَة من السَّمَاء إِلَى الأَرْض ثَلَاثًا

ve üç defa: 'Allahım! Gökten inen her musibetten beni kurtar' derdi. Güneşin ilk ucu doğduğu zaman da üç defa: 'Allahım! Bu gece gökten yere inen her hayırdan bana bir pay nasip et' derdi."

وَأخرج أَحْمد وَالْبُخَارِيّ وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن ابْن عَبَّاس أَنه قَالَ: فِي السُّجُود فِي {ص} لَيست من عزائم السُّجُود وَقد رَأَيْت رَسُول الله ﷺ يسْجد فِيهَا

Ahmed, Buhârî, Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî, İbn Merdûye ve es-Sünen'de Beyhakî, İbn Abbâs'tan rivayet etti; o, {ص} “Sâd” [suresin]deki secde hakkında: "O kesin secde [ayetlerin]den değildir; fakat Resûlullah'ı sallallâhu aleyhi ve sellem onda secde ederken gördüm" dedi.

وَأخرج النَّسَائِيّ وَابْن مرْدَوَيْه بِسَنَد جيد عَن ابْن عباسط أَن النَّبِي ﷺ سجد فِي {ص} وَقَالَ: سجدها دَاوُد ونسجدها شكرا

Nesâî ve ceyyid bir senetle İbn Merdûye, İbn Abbâs'tan rivayet etti: Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem {ص} “Sâd” [suresin]de secde etti ve şöyle buyurdu: "Onda Dâvûd secde etti, biz de şükür olarak secde ederiz."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالْبُخَارِيّ عَن الْعَوام قَالَ: سَأَلت مُجَاهدًا عَن سَجْدَة ص فَقَالَ: سَأَلت ابْن عَبَّاس من أَيْن سجدت فَقَالَ: أَو مَا تقْرَأ (وَمن ذُريَّته

İbn Ebî Şeybe ve Buhârî, el-Avvâm'dan rivayet etti; o şöyle dedi: Mücâhid'e Sâd [suresinin] secdesini sordum, o da şöyle dedi: İbn Abbâs'a "Nereden dolayı secde ettin?" diye sordum, şöyle dedi: "Sen (وَمن ذُريَّته

دَاوُد وَسليمَان) (الْأَنْعَام ٨٤) إِلَى قَوْله (أُولَئِكَ الَّذين هدى الله فبهداهم اقتده) فَكَانَ دَاوُد مِمَّن أَمر نَبِيكُم ﷺ إِن يَقْتَدِي بِهِ فَسجدَ بهَا دَاوُد ﵇ فسجدها رَسُول الله ﷺ

دَاوُد وَسليمَان) (الْأَنْعَام ٨٤) إِلَى قَوْله (أُولَئِكَ الَّذين هدى الله فبهداهم اقتده) [ayetini] okumuyor musun? Dâvûd, Peygamberinize sallallâhu aleyhi ve sellem kendisine uyması emredilen kimselerdendi. Dâvûd aleyhisselâm onda secde etti, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem de onda secde etti."

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور عَن الْحسن قَالَ: كَانَ رَسُول الله ﷺ لَا يسْجد فِي ص حَتَّى نزلت (أُولَئِكَ الَّذين هدى الله فبهداهم اقتده) (الْأَنْعَام ٩٠) فَسجدَ فِيهِ رَسُول الله ﷺ

Saîd b. Mansûr, Hasen'den rivayet etti; o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, (أُولَئِكَ الَّذين هدى الله فبهداهم اقتده) (الْأَنْعَام ٩٠) ininceye kadar Sâd [suresin]de secde etmezdi. [Bu ayet inince] Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onda secde etti.

وَأخرج التِّرْمِذِيّ وَابْن ماجة وَالطَّبَرَانِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي الدَّلَائِل عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: جَاءَ رجل إِلَى النَّبِي ﷺ فَقَالَ: يَا رَسُول الله إِنِّي رَأَيْت فِي هَذِه اللَّيْلَة فِيمَا يرى النَّائِم كَأَنِّي أُصَلِّي عِنْد شَجَرَة وَكَأَنِّي قَرَأت سُورَة السَّجْدَة فسجدت فَرَأَيْت الشَّجَرَة سجدت بسجودي وَكَأَنِّي أسمعها وَهِي تَقول اللَّهُمَّ اكْتُبْ لي بهَا عنْدك ذكرا وضع عني بهَا وزراً وَاجْعَلْهَا إليّ عنْدك ذخْرا وَأعظم بهَا أجرا وَتقبل مني كَمَا تقبلت من عَبدك دَاوُد

Tirmizî, İbn Mâce, Taberânî, sahih olduğunu belirterek Hâkim, İbn Merdûye ve ed-Delâil'de Beyhakî, İbn Abbâs'tan rivayet etti; o şöyle dedi: Bir adam Nebi'ye sallallâhu aleyhi ve sellem gelip şöyle dedi: "Ey Allah'ın Resûlü! Bu gece rüyamda sanki bir ağacın yanında namaz kılıyormuşum, Secde suresini okuyup secde etmişim, secde etmemle birlikte ağacın da secde ettiğini görmüşüm gibi gördüm. Sanki onun şöyle dediğini işitiyordum: 'Allahım! Bununla benim için katında bir anılma yaz, bununla benden bir günahı kaldır, onu benim için katında bir azık kıl, bununla mükâfatı büyüt ve kulun Dâvûd'dan kabul ettiğin gibi benden de kabul eyle!'"

قَالَ ابْن عَبَّاس فَقَرَأَ رَسُول الله ﷺ السَّجْدَة فَسَمعته يَقُول فِي سُجُوده كَمَا أخبر الرجل عَن قَول الشَّجَرَة

İbn Abbâs dedi ki: "Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Secde [ayetini] okudu ve secdesinde adamın ağacın sözü hakkında haber verdiği gibi söylediğini işittim."

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن أبي هُرَيْرَة

İbn Merdûye, Ebû Hureyre'den rivayet etti;

أَن رَسُول الله ﷺ سجد فِي ص

Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Sâd [suresin]de secde etti.

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن السَّائِب بن يزِيد قَالَ: صليت خلف عمر الْفجْر فَقَرَأَ بِنَا سُورَة ص فَسجدَ فِيهَا فَلَمَّا قضى الصَّلَاة قَالَ لَهُ رجل: يَا أَمِير الْمُؤمنِينَ وَمن عزائم السُّجُود هَذِه فَقَالَ: كَانَ رَسُول الله ﷺ يسْجد فِيهَا

İbn Merdûye, es-Sâib b. Yezîd'den rivayet etti; o şöyle dedi: Ömer'in arkasında sabah namazı kıldım; bize Sâd suresini okudu ve onda secde etti. Namazı bitirince bir adam ona: "Ey Müminlerin Emiri! Bu kesin secde [ayetlerin]den midir?" dedi. O da: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onda secde ederdi" dedi.

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن أنس

İbn Merdûye, Enes'ten rivayet etti;

أَن رَسُول الله ﷺ سجد فِي ص

Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Sâd [suresin]de secde etti.

وَأخرج الدَّارمِيّ وَأَبُو دَاوُد وَابْن خُزَيْمَة وَابْن حبَان وَالدَّارَقُطْنِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ قَالَ: قَرَأَ رَسُول الله ﷺ وَهُوَ على الْمِنْبَر ص فَلَمَّا بلغ السَّجْدَة نزل فَسجدَ وَسجد النَّاس مَعَه فَلَمَّا كَانَ آخر يَوْم قَرَأَهَا فَلَمَّا بلغ السَّجْدَة تهَيَّأ النَّاس للسُّجُود فَقَالَ: إِنَّمَا هِيَ تَوْبَة نَبِي وَلَكِنِّي رأيتكم تهيأتم للسُّجُود فَنزل فَسجدَ

Dârimî, Ebû Dâvûd, İbn Huzeyme, İbn Hibbân, Dârekutnî, sahih olduğunu belirterek Hâkim, İbn Merdûye ve es-Sünen'de Beyhakî, Ebû Saîd el-Hudrî'den rivayet etti; o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem minberdeyken Sâd [suresini] okudu; secde [ayetine] ulaşınca inip secde etti, insanlar da onunla birlikte secde ettiler. Başka bir gün olunca onu [yine] okudu; secde [ayetine] ulaşınca insanlar secdeye hazırlandılar. Bunun üzerine: "Bu ancak bir peygamberin tevbesidir; fakat sizin secdeye hazırlandığınızı gördüm" buyurdu, indi ve secde etti.

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن أبي شيبَة عَن سعيد بن جُبَير أَن رَسُول الله ﷺ قَرَأَ سُورَة ص وهوعلى الْمِنْبَر فَلَمَّا أَتَى على السَّجْدَة قَرَأَهَا ثمَّ نزل فَسجدَ

Saîd b. Mansûr ve İbn Ebî Şeybe, Saîd b. Cübeyr'den rivayet ettiler: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem minberdeyken Sâd suresini okudu; secde [ayetine] gelince onu okudu, sonra inip secde etti.

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن أبي شيبَة عَن سعيد بن جُبَير

Saîd b. Mansûr ve İbn Ebî Şeybe, Saîd b. Cübeyr'den rivayet ettiler;

إِن عمر بن الْخطاب كَانَ يسْجد فِي ص

Ömer b. el-Hattâb Sâd [suresin]de secde ederdi.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن ابْن عمر قَالَ: فِي ص سَجْدَة

İbn Ebî Şeybe, İbn Ömer'den rivayet etti; o şöyle dedi: "Sâd [suresin]de secde vardır."

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن أبي شيبَة وَالطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن ابْن مَسْعُود

Saîd b. Mansûr, İbn Ebî Şeybe, Taberânî ve es-Sünen'de Beyhakî, İbn Mes'ûd'dan rivayet ettiler;

أَنه كَانَ لَا يسْجد فِي ص وَيَقُول: إِنَّمَا هِيَ تَوْبَة نَبِي ذكرت

O, Sâd [suresin]de secde etmez ve: "O ancak zikredilen bir peygamberin tevbesidir" derdi.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أبي الْعَالِيَة قَالَ: كَانَ بعض أَصْحَاب النَّبِي ﷺ يسْجد فِي ص وَبَعْضهمْ لَا يسْجد فَأَي ذَلِك شِئْت فافعل

İbn Ebî Şeybe, Ebu'l-Âliye'den rivayet etti; o şöyle dedi: Nebi'nin sallallâhu aleyhi ve sellem ashabından kimi Sâd [suresin]de secde eder, kimi de secde etmezdi. Hangisini dilersen öyle yap.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أبي مَرْيَم قَالَ: لما قدم عمر الشَّام أَتَى محراب دَاوُد ﵇ فصلى فِيهِ فَقَرَأَ سُورَة ص فَلَمَّا انْتهى إِلَى السَّجْدَة سجد

İbn Ebî Şeybe, Ebû Meryem'den rivayet etti; o şöyle dedi: Ömer Şam'a geldiğinde Dâvûd'un aleyhisselâm mihrabına gelip orada namaz kıldı. Sâd suresini okudu, secde [ayetine] gelince secde etti.

وَأخرج أَحْمد وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي الدَّلَائِل عَن أبي سعيد

Ahmed, sahih olduğunu belirterek Hâkim, İbn Merdûye ve ed-Delâil'de Beyhakî, Ebû Saîd'den rivayet ettiler;

أَنه رأى رُؤْيا أَنه يكْتب ص فَلَمَّا انْتهى إِلَى الَّتِي يسْجد بهَا رأى الدواة والقلم وكل شَيْء بِحَضْرَتِهِ انْقَلب سَاجِدا فَقَصَّهَا على النَّبِي ﷺ فَلم يزل يسْجد بهَا بعد

O, rüyasında Sâd [suresini] yazdığını, secde edilen [ayete] gelince hokka, kalem ve huzurundaki her şeyin secdeye kapandığını gördü. Bunu Nebi'ye sallallâhu aleyhi ve sellem anlattı; bundan sonra [Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem] onda secde etmeye devam etti.

وَأخرج أَبُو يعلى عَن أبي سعيد قَالَ: رَأَيْت فِيمَا يرى النَّائِم كَأَنِّي تَحت شَجَرَة وَكَأن الشَّجَرَة تقْرَأ ص فَلَمَّا أَتَت على السَّجْدَة سجدت فَقَالَت فِي سجودها: اللَّهُمَّ اغْفِر بهَا اللَّهُمَّ حط عني بهَا وزراً واحدث لي بهَا شكرا وتقبلها مني كَمَا تقبلت من عَبدك دَاوُد سجدته فَغَدَوْت على رَسُول الله ﷺ فاخبرته فَقَالَ سجدت أَنْت يَا أَبَا سعيد فَقلت: لَا فَقَالَ

Ebû Ya'lâ, Ebû Saîd'den rivayet etti; o şöyle dedi: Rüyamda sanki bir ağacın altındaymışım ve ağaç Sâd [suresini] okuyormuş gibi gördüm. Secde [ayetine] gelince secde etti ve secdesinde şöyle dedi: "Allahım! Bununla [beni] bağışla, Allahım! Bununla benden bir günahı kaldır, bununla bana bir şükür ihdas et ve kulun Dâvûd'un secdesini kabul ettiğin gibi bunu da benden kabul eyle!" Sabahleyin Resûlullah'a sallallâhu aleyhi ve sellem gidip [bunu] ona haber verdim. "Sen secde ettin mi ey Ebû Saîd?" buyurdu. "Hayır" dedim. Bunun üzerine:

أَنْت أَحَق بِالسُّجُود من الشَّجَرَة ثمَّ قَرَأَ رَسُول الله ﷺ ص ثمَّ أَتَى على السَّجْدَة وَقَالَ فِي سُجُوده مَا قَالَت الشَّجَرَة فِي سجودها

"Sen secde etmeye ağaçtan daha lâyıksın" buyurdu. Sonra Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Sâd [suresini] okudu, ardından secde [ayetine] geldi ve secdesinde ağacın secdesinde söylediğini söyledi.

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ والخطيب عَن ابْن عَبَّاس عَن النَّبِي ﷺ قَالَ السَّجْدَة الَّتِي فِي ص سجدها دَاوُد تَوْبَة وَنحن نسجدها شكرا

Taberânî ve el-Hatîb, İbn Abbâs'tan, o da Nebi'den sallallâhu aleyhi ve sellem rivayet etti; [Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem] şöyle buyurdu: "Sâd [suresin]deki secdeyi Dâvûd tevbe olarak yaptı, biz ise şükür olarak yaparız."

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: دخلت على النَّبِي ﷺ فِي سَفَره وَهُوَ يقْرَأ ص فَسجدَ فِيهَا

Taberânî, İbn Abbâs'tan rivayet etti; o şöyle dedi: Yolculuğunda Nebi'nin sallallâhu aleyhi ve sellem yanına girdim; Sâd [suresini] okuyordu ve onda secde etti.

آيَة ٢٥

Ayet 25

أخرج أَحْمد فِي الزّهْد والحكيم التِّرْمِذِيّ وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن مَالك

Ahmed ez-Zühd'de, el-Hakîm et-Tirmizî, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Mâlik

بن دِينَار فِي قَوْله {وَإِن لَهُ عندنَا لزلفى وَحسن مآب} قَالَ: مقَام دَاوُد ﵇ يَوْم الْقِيَامَة عِنْد سَاق الْعَرْش ثمَّ يَقُول الرب جلّ وَعلا يَا دَاوُد مجدني الْيَوْم بذلك الصَّوْت الْحسن الرخيم الَّذِي كنت تمجدني بِهِ فِي الدُّنْيَا فَيَقُول: يَا رب كَيفَ وَقد سلبته فَيَقُول: إِنِّي راده عَلَيْك الْيَوْم فيندفع بِصَوْت يستفز نعيم أهل الْجنَّة

b. Dînâr'dan {وَإِن لَهُ عندنَا لزلفى وَحسن مآب} “Şüphesiz katımızda onun için bir yakınlık ve güzel bir dönüş yeri vardır” ayeti hakkında rivayet ettiler; o şöyle dedi: "Kıyamet günü Dâvûd'un aleyhisselâm makamı Arş'ın ayağının yanındadır. Sonra celil ve ulu olan Rab: 'Ey Dâvûd! Dünyada beni kendisiyle ululadığın o güzel ve tatlı sesle bugün [de] beni ulula!' buyurur. [Dâvûd]: 'Ey Rabbim! O benden alınmışken nasıl [yapayım]?' der. [Rab Teâlâ]: 'Bugün onu sana geri veriyorum' buyurur. Bunun üzerine cennet ehlinin nimetlerini coşturacak bir sesle başlar."

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن الْمُنْذر عَن مُحَمَّد بن كَعْب أَنه قَالَ {وَإِن لَهُ عندنَا لزلفى} أول الْكَائِن يَوْم الْقِيَامَة دَاوُد

Saîd b. Mansûr ve İbnü'l-Münzir, Muhammed b. Ka'b'dan rivayet ettiler; o, {وَإِن لَهُ عندنَا لزلفى} “Şüphesiz katımızda onun için bir yakınlık vardır” [ayeti hakkında] şöyle dedi: "Kıyamet günü [huzura] ilk varacak olan Dâvûd

وَابْنه ﵉

ve oğludur aleyhimesselâm."

وَأخرج عبد بن حميد عَن السّديّ بن يحيى قَالَ: حَدثنِي أَبُو حَفْص رجل قد أدْرك عمر بن الْخطاب أَن النَّاس يصيبهم يَوْم الْقِيَامَة عَطش وحر شَدِيد فينادي الْمُنَادِي دَاوُد فيسقي على رُؤُوس الْعَالمين فَهُوَ الَّذِي ذكر الله {وَإِن لَهُ عندنَا لزلفى وَحسن مآب}

Abd b. Humeyd, es-Süddî b. Yahyâ'dan rivayet etti; o şöyle dedi: Bana Ömer b. el-Hattâb'a yetişmiş bir adam olan Ebû Hafs anlattı ki: "Kıyamet günü insanlara şiddetli bir susuzluk ve sıcaklık isabet eder. Bir münadi Dâvûd'a seslenir ve o bütün insanların başları üzerinde [onlara su] dağıtır. İşte Allah'ın {وَإِن لَهُ عندنَا لزلفى وَحسن مآب} “Şüphesiz katımızda onun için bir yakınlık ve güzel bir dönüş yeri vardır” buyurarak zikrettiği [husus] budur."

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن عمر بن الْخطاب عَن النَّبِي ﷺ أَنه ذكر يَوْم الْقِيَامَة فَعظم شَأْنه

İbn Merdûye, Ömer b. el-Hattâb'dan, o da Nebi'den sallallâhu aleyhi ve sellem rivayet etti; [Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem] kıyamet gününü zikredip onun azametini

وشدته قَالَ: وَيَقُول الرَّحْمَن لداود ﵇ مر بَين يَدي فَيَقُول دَاوُد: يَا رب أَخَاف أَن تدحضني خطيئتي

ve şiddetini anlattı ve şöyle buyurdu: "Rahmân, Dâvûd'a aleyhisselâm: 'Huzurumdan geç' buyurur. Dâvûd: 'Ey Rabbim! Günahımın beni kaydırmasından korkarım' der.

فَيَقُول خُذ بقدومي فَيَأْخُذ بقدمه ﷿ فيمر قَالَ فَتلك {لزلفى} الَّتِي قَالَ الله {وَإِن لَهُ عندنَا لزلفى وَحسن مآب}

Bunun üzerine: 'Ayağımı tut' buyurur. O da O'nun azze ve celle ayağını tutar ve geçer." Dedi ki: "İşte Allah'ın {وَإِن لَهُ عندنَا لزلفى وَحسن مآب} “Şüphesiz katımızda onun için bir yakınlık ve güzel bir dönüş yeri vardır” buyurduğu {لزلفى} “yakınlık” budur."

وَأخرج عبد بن حميد عَن عبيد بن عُمَيْر ﵁ {وَإِن لَهُ عندنَا لزلفى وَحسن مآب} قَالَ: يدنو حَتَّى يضع يَده عَلَيْهِ

Abd b. Humeyd, Ubeyd b. Umeyr'den radıyallâhu anh rivayet etti; o, {وَإِن لَهُ عندنَا لزلفى وَحسن مآب} “Şüphesiz katımızda onun için bir yakınlık ve güzel bir dönüş yeri vardır” [ayeti hakkında] şöyle dedi: "Elini onun üzerine koyuncaya kadar yaklaşır."

وَأخرج ابْن جرير عَن قَتَادَة ﵁ فغفرنا لَهُ ذَلِك الذَّنب {وَإِن لَهُ عندنَا لزلفى وَحسن مآب} قَالَ حسن المنقلب

İbn Cerîr, Katâde'den radıyallâhu anh rivayet etti; [Katâde], "Biz de onun bu günahını bağışladık" {وَإِن لَهُ عندنَا لزلفى وَحسن مآب} “Şüphesiz katımızda onun için bir yakınlık ve güzel bir dönüş yeri vardır” [ayeti hakkında]: "Güzel bir dönüş [yeridir]" dedi.

وَأخرج الْحَكِيم التِّرْمِذِيّ عَن مُجَاهِد ﵁ قَالَ: يبْعَث دَاوُد ﵇ يَوْم الْقِيَامَة وخطيئته فِي كَفه فَإِذا رَآهَا يَوْم الْقِيَامَة لم يجد مِنْهَا مخرجا إِلَّا أَن يلجأ إِلَى رَحْمَة الله تَعَالَى ثمَّ يرى فيقلق

el-Hakîm et-Tirmizî, Mücâhid'den radıyallâhu anh rivayet etti; o şöyle dedi: Dâvûd aleyhisselâm kıyamet günü günahı avucunun içinde olarak diriltilir. Kıyamet günü onu gördüğünde Allah Teâlâ'nın rahmetine sığınmaktan başka bir çıkış yolu bulamaz. Sonra görür ve endişelenir.

فَيُقَال لَهُ: هَهُنَا

Ona: "Buraya gel" denilir.

فَذَلِك قَوْله {وَإِن لَهُ عندنَا لزلفى وَحسن مآب}

İşte O'nun {وَإِن لَهُ عندنَا لزلفى وَحسن مآب} “Şüphesiz katımızda onun için bir yakınlık ve güzel bir dönüş yeri vardır” buyruğu budur.

من الْآيَات ٢٦ - ٢٧

26 - 27. Ayetler

أخرج الثَّعْلَبِيّ من طَرِيق العوّام بن حَوْشَب قَالَ: حَدثنِي رجل من قومِي شهد عمر ﵁ أَنه سَأَلَ طَلْحَة وَالزُّبَيْر وكعباً وسلمان مَا الْخَلِيفَة من الْملك قَالَ طَلْحَة وَالزُّبَيْر: مَا نَدْرِي فَقَالَ سلمَان ﵁: الْخَلِيفَة الَّذِي يعدل فِي الرّعية وَيقسم بَينهم بِالسَّوِيَّةِ ويشفق عَلَيْهِم شَفَقَة الرجل على أَهله وَيَقْضِي بِكِتَاب الله تَعَالَى

Sa'lebî, el-Avvâm b. Havşeb tarikiyle rivayet etti; o şöyle dedi: Kavmimden Ömer'in radıyallâhu anh yanında bulunmuş bir adam bana anlattı ki, o [Ömer], Talha, Zübeyr, Ka'b ve Selmân'a: "Hükümdardan [ayrı olarak] halife nedir?" diye sordu. Talha ve Zübeyr: "Bilmiyoruz" dediler. Selmân radıyallâhu anh şöyle dedi: "Halife; tebaası arasında adaletle davranan, aralarında eşit olarak taksim eden, bir adamın ailesine şefkat göstermesi gibi onlara şefkat gösteren ve Allah Teâlâ'nın Kitabı ile hükmedendir."

فَقَالَ كَعْب: مَا كنت أَحسب أحدا يعرف الْخَلِيفَة من الْملك غَيْرِي

Bunun üzerine Ka'b şöyle dedi: "Halifeyi hükümdardan ayırt edip benden başka bilen birinin olduğunu sanmazdım."

وَأخرج ابْن سعد من طَرِيق مردان عَن سلمَان ﵁: أَن عمر ﵁ قَالَ لَهُ: أَنا ملك أم خَليفَة فَقَالَ لَهُ سلمَان ﵁: الْخَلِيفَة الَّذِي يعدل أَن أَتَت جَبَيْتَ من أَرض الْمُسلمين درهما أَو أقل أَو أَكثر ثمَّ وَضعته فِي غير حَقه فَأَنت ملك غير خَليفَة فاستعبر عمر ﵁

İbn Sa'd, Merdân tarikiyle Selmân'dan radıyallâhu anh rivayet etti: Ömer radıyallâhu anh ona: "Ben bir hükümdar mıyım yoksa halife miyim?" dedi. Selmân radıyallâhu anh ona şöyle dedi: "Halife adaletle davranandır. Eğer sen Müslümanların arazisinden bir dirhem veya daha az ya da daha çok toplar da sonra onu hakkı olmayana sarf edersen sen bir halife değil hükümdarsın." Bunun üzerine Ömer radıyallâhu anh gözyaşı döktü.

وَأخرج ابْن سعد عَن ابْن أبي العرجاء قَالَ: قَالَ عمر بن الْخطاب ﵁: وَالله مَا أَدْرِي أخليفة أَنا أم ملك قَالَ قَائِل: يَا أَمِير الْمُؤمنِينَ إِن بَينهمَا فرقا قَالَ: مَا هُوَ قَالَ: الْخَلِيفَة لَا يَأْخُذ إِلَّا حَقًا وَلَا يَضَعهُ إِلَّا فِي حق وَأَنت الْحَمد لله كَذَلِك

İbn Sa'd, İbn Ebi'l-Arcâ'dan rivayet etti; o şöyle dedi: Ömer b. el-Hattâb radıyallâhu anh: "Vallahi halife miyim yoksa hükümdar mıyım bilmiyorum" dedi. Biri şöyle dedi: "Ey Müminlerin Emiri! İkisi arasında bir fark vardır." [Ömer]: "Nedir o?" dedi. O şöyle dedi: "Halife ancak hakkı olanı alır ve onu ancak hakka sarf eder; elhamdülillah sen de böylesin.

وَالْملك يعسف النَّاس فَيَأْخُذ من هَذَا وَيُعْطِي هَذَا

Hükümdar ise insanlara zulmeder; bundan alır, şuna verir."

وَأخرج ابْن سعد عَن أبي مُوسَى الْأَشْعَرِيّ ﵁ قَالَ: إِن الامارة مَا ائتمرتها وَإِن الْملك مَا غلب عَلَيْهِ بِالسَّيْفِ

İbn Sa'd, Ebû Mûsâ el-Eş'arî'den radıyallâhu anh rivayet etti; o şöyle dedi: "Emirlik, istişareyle olandır; mülk/hükümdarlık ise kılıçla üstün gelinen şeydir."

وَأخرج الثَّعْلَبِيّ عَن مُعَاوِيَة ﵁

Sa'lebî, Muâviye'den radıyallâhu anh rivayet etti;

أَنه كَانَ يَقُول إِذا جلس على الْمِنْبَر: يَا أَيهَا النَّاس إِن الْخلَافَة لَيست بِجمع المَال وَلَكِن الْخلَافَة الْعَمَل بِالْحَقِّ وَالْحكم بِالْعَدْلِ وَأخذ النَّاس بِأَمْر الله

O, minbere oturduğu zaman şöyle derdi: "Ey insanlar! Hilafet mal toplamak değildir; fakat hilafet hak ile amel etmek, adaletle hükmetmek ve insanları Allah'ın emrine sevk etmektir."