فَأوحى الله إِلَيْهِ: إِنِّي قد غفرت ذَنْبك وَلنْ يَأْتِي أحد من ذريتك يدعوني بِمثل مَا دعوتني إِلَّا غفرت ذنُوبه وكشفت غمومه وهمومه ونزعت الْفقر من بَين عَيْنَيْهِ واتجرت لَهُ من وَرَاء كل تَاجر وجاءته الدُّنْيَا وَهِي راغمة وَإِن كَانَ لَا يريدها
Bunun üzerine Allah ona şöyle vahyetti: "Günahını bağışladım. Soyundan kim gelip bana senin dua ettiğin gibi dua ederse, mutlaka onun günahlarını bağışlar, kederlerini ve tasalarını giderir, fakirliği iki gözünün arasından çekip alır, her tüccarın ardından onun namına ticaret yapar ve o istemese bile dünya boyun eğerek ona gelir."
وَأخرج الْأَزْرَقِيّ فِي تَارِيخ مَكَّة وَالطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط وَالْبَيْهَقِيّ فِي الدَّعْوَات وَابْن عَسَاكِر بِسَنَد لابأس بِهِ عَن بُرَيْدَة قَالَ قَالَ رَسُول الله ﷺ: لما أهبط الله آدم إِلَى الأَرْض طَاف بِالْبَيْتِ أسبوعاً وَصلى حذاء الْبَيْت رَكْعَتَيْنِ ثمَّ قَالَ: اللَّهُمَّ أَنْت تعلم سري وعلانيتي فاقبل معذرتي وَتعلم حَاجَتي فَأعْطِنِي سؤلي وَتعلم مَا عِنْدِي فَاغْفِر لي ذُنُوبِي
el-Ezrakî Târîhu Mekke'de, et-Taberânî el-Evsat'ta, el-Beyhakî ed-Deavât'ta ve İbn Asâkir fena olmayan bir senetle Büreyde'den rivayet ettiler; o, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu söyledi: "Allah Âdem'i yeryüzüne indirdiğinde Beyt'i yedi defa tavaf etti, Beyt'in hizasında iki rekât namaz kıldı, sonra şöyle dedi: 'Allah'ım! Sen benim gizlimi de açığımı da bilirsin, özrümü kabul eyle; ihtiyacımı bilirsin, bana dileğimi ver; nezdimde olanı bilirsin, günahlarımı bağışla!
أَسأَلك إِيمَانًا يباهي قلبِي ويقيناً صَادِقا حَتَّى أعلم أَنه لَا يُصِيبنِي إِلَّا مَا كتيت لي ورضّني بِقَضَائِك
Senden kalbime temas eden bir iman ve bana ancak senin yazdığın şeyin isabet edeceğini bileceğim sadık bir yakîn istiyorum; hükmüne de beni razı kıl!'
فَأوحى الله إِلَيْهِ: يَا آدم إِنَّك دعوتني بِدُعَاء فاستجبت
Bunun üzerine Allah ona şöyle vahyetti: 'Ey Âdem! Sen bana öyle bir dua ile dua ettin ki
لَك فِيهِ وَلنْ يدعوني بِهِ أحد من ذريتك إِلَّا استجبت لَهُ وغفرت لَهُ ذَنبه وفرجت همه وغمه واتجرت لَهُ من وَرَاء كل تَاجر وأتته الدُّنْيَا راغمة وَإِن كَانَ لَا يريدها
[duanı] kabul ettim. Soyundan kim bana bununla dua ederse mutlaka duasını kabul eder, günahını bağışlar, kederini ve tasasını giderir, her tüccarın ardından onun namına ticaret yapar ve o istemese bile dünya boyun eğerek ona gelir.'"
وَأخرج وَكِيع وَعبد بن حميد وَأَبُو الشَّيْخ فِي العظمة وَأَبُو نعيم عَن عبيد ان عُمَيْر اللثي قَالَ: قَالَ آدم: يَا رب أَرَأَيْت مَا أتيت أَشَيْء كتبته عليّ قبل أَن تخلقني أَو شَيْء ابتدعته على نَفسِي قَالَ: بل شَيْء كتبته عَلَيْك قبل أَن أخلقك قَالَ: يَا رب فَكَمَا كتبته عَليّ فاغفره لي
Vekî', Abd b. Humeyd, el-Azame'de Ebü'ş-Şeyh ve Ebû Nuaym, Ubeyd b. Umeyr el-Leysî'den rivayet ettiler; o şöyle dedi: "Âdem: 'Ey Rabbim! Yaptığım şeyi ne dersin; beni yaratmadan önce üzerime yazdığın bir şey miydi, yoksa kendimden uydurduğum bir şey miydi?' dedi. [Allah:] 'Aksine, seni yaratmadan önce senin üzerine yazdığım bir şeydi' buyurdu. [Âdem:] 'Ey Rabbim! Onu üzerime yazdığın gibi beni bağışla' dedi.
فَذَلِك قَوْله {فَتلقى آدم من ربه كَلِمَات فَتَابَ عَلَيْهِ إِنَّه هُوَ التواب الرَّحِيم}
İşte { فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ } “Derken Âdem, Rabbinden birtakım kelimeler aldı; O da tövbesini kabul etti. Şüphesiz O, tövbeleri çokça kabul eden, çok merhametli olandır.” ayeti [buna işaret etmektedir].
وَأخرج عبد بن حميد والن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن قَتَادَة فِي قَوْله {فَتلقى آدم من ربه كَلِمَات} قَالَ: ذكر لنا أَنه قَالَ: يَا رب أَرَأَيْت إِن تبت وأصلحت قَالَ: فَإِنِّي إِذن أرجعك إِلَى الْجنَّة (قَالَا رَبنَا ظلمنَا أَنْفُسنَا وَإِن لم تغْفر لنا وترحمنا لنكونن من الخاسرين) فَاسْتَغْفر آدم ربه وَتَابَ إِلَيْهِ فَتَابَ عَلَيْهِ
Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve Şuabü'l-Îmân'da el-Beyhakî, Katâde'den { فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ } “Derken Âdem, Rabbinden birtakım kelimeler aldı” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet ettiler: "Bize zikredildiğine göre o: 'Ey Rabbim! Ne dersin, tövbe edip [durumumu] düzeltirsem?' dedi. [Allah:] 'O takdirde seni cennete geri döndürürüm' buyurdu. (قَالَا رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا وَإِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ) [diyerek] Âdem Rabbinden bağışlanma diledi ve O'na tövbe etti, O da tövbesini kabul etti.
وَأما عَدو الله إِبْلِيس فوَاللَّه مَا تنصل من ذَنبه وَلَا سَأَلَ التَّوْبَة حِين وَقع بِمَا وَقع بِهِ وَلكنه سَأَلَ النظرة إِلَى يَوْم الدّين فَأعْطى الله كل وَاحِد مهما مَا سَأَلَ
Allah'ın düşmanı İblis'e gelince; vallahi o, başına gelen şey başına geldiğinde günahından sıyrılmaya çalışmadı ve tövbe istemedi; aksine din gününe kadar mühlet istedi. Allah da ikisinden her birine istediğini verdi."
وَأخرج الثَّعْلَبِيّ من طَرِيق عِكْرِمَة عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {فَتلقى آدم من ربه كَلِمَات} قَالَ: قَوْله (رَبنَا ظلمنَا أَنْفُسنَا وَإِن لم تغْفر لنا وترحمنا لنكونن من الخاسرين)
es-Sa'lebî, İkrime yoluyla İbn Abbâs'tan { فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ } “Derken Âdem, Rabbinden birtakım kelimeler aldı” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etti: "O, [Âdem ile Havva'nın] şu sözüdür: (رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا وَإِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ) 'Ey Rabbimiz! Biz kendimize zulmettik; eğer bizi bağışlamaz ve bize merhamet etmezsen elbette hüsrana uğrayanlardan oluruz!'"
وَأخرج ابْن الْمُنْذر من طَرِيق ابْن جريج عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {فَتلقى آدم من ربه كَلِمَات} قَالَ هُوَ قَوْله (رَبنَا ظلمنَا أَنْفُسنَا
İbnü'l-Münzir, İbn Cüreyc yoluyla İbn Abbâs'tan { فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ } “Derken Âdem, Rabbinden birtakım kelimeler aldı” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etti: "O, [Âdem'in] şu sözüdür: (رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا
) الْآيَة
) ayeti..."
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ عَن مُحَمَّد بن كَعْب الْقرظِيّ فِي قَوْله {فَتلقى آدم من ربه كَلِمَات} قَالَ: هُوَ قَوْله (رَبنَا ظلمنَا أَنْفُسنَا
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve el-Beyhakî, Muhammed b. Ka'b el-Kurazî'den { فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ } “Derken Âdem, Rabbinden birtakım kelimeler aldı” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet ettiler: "O, [Âdem'in] şu sözüdür: (رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا
) الْآيَة
) ayeti..."
وَلَو سكت الله عَنْهَا لتفحص رجال حَتَّى يعلمُوا مَا هِيَ
"Eğer Allah onu açıklamasaydı, ne olduğunu öğrenmek için adamlar araştırıp dururdu."
وَأخرج وَكِيع وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد فِي قَوْله {فَتلقى آدم من ربه كَلِمَات} قَالَ: هُوَ قَوْله (رَبنَا ظلمنَا أَنْفُسنَا وَإِن لم تغْفر لنا وترحمنا لنكونن من الخاسرين)
Vekî', Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, Mücâhid'den { فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ } “Derken Âdem, Rabbinden birtakım kelimeler aldı” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet ettiler: "O, [Âdem ile Havva'nın] şu sözüdür: (رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا وَإِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ) 'Ey Rabbimiz! Biz kendimize zulmettik; eğer bizi bağışlamaz ve bize merhamet etmezsen elbette hüsrana uğrayanlardan oluruz!'"
وَأخرج عبد بن حميد عَن الْحسن وَعَن الضَّحَّاك
Abd b. Humeyd, el-Hasan'dan ve ed-Dahhâk'tan
مثله
benzerini rivayet etti.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم من طَرِيق ابْن اسحق التَّمِيمِي قَالَ: قلت لِابْنِ عَبَّاس مَا الْكَلِمَات الَّتِي تلقى آدم من ربه قَالَ: علم شَأْن الْحَج
Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, İbn İshak et-Temîmî yoluyla rivayet ettiler; o şöyle dedi: "İbn Abbâs'a: 'Âdem'in Rabbinden aldığı kelimeler nelerdir?' dedim. 'Ona haccın hükümleri öğretildi,
فَهِيَ الْكَلِمَات
işte o kelimeler bunlardır' dedi."
وَأخرج عبد بن حميد عَن عبد الله بن زيد ي قَوْله {فَتلقى آدم من ربه كَلِمَات} قَالَ: لَا إِلَه إِلَّا أَنْت سُبْحَانَكَ وَبِحَمْدِك
Abd b. Humeyd, Abdullah b. Zeyd'den { فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ } “Derken Âdem, Rabbinden birtakım kelimeler aldı” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etti: "[O kelimeler şunlardır:] 'Senden başka ilah yoktur, seni hamdinle tesbih ederim.
رب عملت سوءا وظلمت نَفسِي فَاغْفِر لي إِنَّك أَنْت خير الغافرين
Rabbim! Kötülük işledim ve kendime zulmettim, beni bağışla; şüphesiz sen bağışlayanların en hayırlısısın.
لَا إِلَه إِلَّا أَنْت سُبْحَانَكَ وَبِحَمْدِك رب عملت سوءا وظلمت نَفسِي فارحمني إِنَّك أَنْت أرْحم الرَّاحِمِينَ
Senden başka ilah yoktur, seni hamdinle tesbih ederim. Rabbim! Kötülük işledim ve kendime zulmettim, bana merhamet et; şüphesiz sen merhametlilerin en merhametlisisin.
لَا إِلَه إِلَّا أَنْت سُبْحَانَكَ وَبِحَمْدِك
Senden başka ilah yoktur, seni hamdinle tesbih ederim.
رب عملت سوءا وظلمت نَفسِي فتب عَليّ إنت أَنْت التوّاب الرَّحِيم
Rabbim! Kötülük işledim ve kendime zulmettim; tövbemi kabul et, şüphesiz sen tövbeleri çokça kabul eden, çok merhametli olansın.'"
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان وَابْن عَسَاكِر عَن أنس فِي قَوْله {فَتلقى آدم من ربه كَلِمَات} قَالَ: سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِك عملت سوءا وظلمت نَفسِي فَاغْفِر لي إِنَّك أَنْت خير الغافرين
Şuabü'l-Îmân'da el-Beyhakî ve İbn Asâkir, Enes'ten { فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ } “Derken Âdem, Rabbinden birtakım kelimeler aldı” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet ettiler: "[O kelimeler şunlardır:] 'Allah'ım! Seni hamdinle tesbih ederim; kötülük işledim ve kendime zulmettim, beni bağışla; şüphesiz sen bağışlayanların en hayırlısısın.
لَا إِلَه إِلَّا أَنْت سُبْحَانَكَ وَبِحَمْدِك عملت سوءا وظلمت نَفسِي فارحمني إِنَّك أَنْت أرْحم الرَّاحِمِينَ
Senden başka ilah yoktur, seni hamdinle tesbih ederim; kötülük işledim ve kendime zulmettim, bana merhamet et; şüphesiz sen merhametlilerin en merhametlisisin.
لَا إِلَه إِلَّا أَنْت سُبْحَانَكَ وَبِحَمْدِك عملت سوءا وظلمت نَفسِي فتب عليّ إِنَّك أَنْت التواب الرَّحِيم
Senden başka ilah yoktur, seni hamdinle tesbih ederim; kötülük işledim ve kendime zulmettim; tövbemi kabul et, şüphesiz sen tövbeleri çokça kabul eden, çok merhametli olansın.'"
وَذكر أَنه عَن النَّبِي ﷺ وَلَكِن شكّ فِيهِ
Bunun Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den [rivayet edildiği] zikredilmiş ancak bunda şüphe edilmiştir.
وَأخرج هناد فِي الزّهْد عَن سعيد بن جُبَير قَالَ: لما أصَاب آدم الْخَطِيئَة فزع إِلَى كلمة الاخلاص فَقَالَ: لَا إِلَه إِلَّا أَنْت سُبْحَانَكَ وَبِحَمْدِك
Hennâd ez-Zühd'de Saîd b. Cübeyr'den rivayet etti; o şöyle dedi: "Âdem günah işlediğinde ihlas kelimesine sığındı ve şöyle dedi: 'Senden başka ilah yoktur, seni hamdinle tesbih ederim.
رب عملت سوءا وظلمت نَفسِي فتب عليّ إِنَّك أَنْت التواب الرَّحِيم
Rabbim! Kötülük işledim ve kendime zulmettim; tövbemi kabul et, şüphesiz sen tövbeleri çokça kabul eden, çok merhametli olansın.'"
وَأخرج ابْن عَسَاكِر من طَرِيق جُوَيْبِر عَن الضَّحَّاك عَن ابْن عَبَّاس
İbn Asâkir, Cüveybir yoluyla ed-Dahhâk'tan, o da İbn Abbâs'tan rivayet etti:
إِن آدم ﵇ طلب التَّوْبَة مِائَتي سنة حَتَّى أَتَاهُ الله الْكَلِمَات ولقنه إِيَّاهَا قَالَ: بَينا آدم ﵇ جَالس يبكي وَاضع رَاحَته على جَبينه إِذا أَتَاهُ جِبْرِيل فَسلم عَلَيْهِ فَبكى آدم وَبكى جِبْرِيل لبكائه فَقَالَ لَهُ: يَا آدم مَا هَذِه البلية الَّتِي أجحف بك بلاؤها وشقاؤها وَمَا هَذَا الْبكاء قَالَ: يَا جِبْرِيل وَكَيف لَا أبْكِي وَقد حوّلني رَبِّي من ملكوت السَّمَوَات إِلَى هوان الأَرْض وَمن دَار الْمقَام إِلَى دَار الظعن والزوال وَمن دَار النِّعْمَة إِلَى دَار الْبُؤْس والشقاء وَمن دَار الْخلد إِلَى دَار الفناء كَيفَ أحصي يَا جِبْرِيل هَذِه الْمُصِيبَة فَانْطَلق جِبْرِيل إِلَى ربه فَأخْبرهُ بقالة آدم فَقَالَ الله ﷿: انْطلق يَا جِبْرِيل إِلَى آدم فَقل: يَا آدم ألم أخلقك بيَدي قَالَ: بلَى يَا رب قَالَ: ألم أنفخ فِيك من روحي قَالَ: بلَى يَا رب قَالَ: ألم أَسجد لَك ملائكتي
"Âdem aleyhisselâm, Allah ona kelimeleri ulaştırıp telkin edinceye kadar iki yüz yıl tövbe diledi. [İbn Abbâs] dedi ki: Âdem aleyhisselâm avucunu alnına koymuş ağlayarak otururken Cebrâil ona geldi ve selam verdi. Âdem ağladı; Cebrâil de onun ağlamasına ağladı ve ona: 'Ey Âdem! İmtihanı ve meşakkati sana ağır gelen bu bela nedir, bu ağlama nedendir?' dedi. [Âdem:] 'Ey Cebrâil! Rabbim beni göklerin melekûtundan yeryüzünün zilletine, ikamet yurdundan göç ve zeval yurduna, nimet yurdundan sıkıntı ve meşakkat yurduna, ebediyet yurdundan fena yurduna çevirmişken nasıl ağlamayayım? Ey Cebrâil, bu musibeti nasıl sayıp dökeyim?' dedi. Bunun üzerine Cebrâil Rabbine gitti ve Âdem'in sözünü O'na haber verdi. Allah azze ve celle: 'Ey Cebrâil! Âdem'e git ve de ki: Ey Âdem! Seni kendi elimle yaratmadım mı?' buyurdu. [Âdem:] 'Evet ey Rabbim' dedi. [Allah:] 'Sana kendi ruhumdan üflemedim mi?' buyurdu. [Âdem:] 'Evet ey Rabbim' dedi. [Allah:] 'Meleklerimi sana secde ettirmedim mi?' buyurdu.
قَالَ: بلَى يَا رب قَالَ ألم أسكنك جنتي قَالَ: بلَى يَا رب قَالَ: ألم آمُرك فعصيتني قَالَ: بلَى يَا رب قَالَ: وَعِزَّتِي وَجَلَالِي وارتفاعي فِي علو مَكَاني لَو ان ملْء الأَرْض رجَالًا مثلك ثمَّ عصوني لأنزلتهم منَازِل العاصين غير أَنه يَا آدم قد سبقت رَحْمَتي غَضَبي قد سَمِعت صَوْتك وتضرعك ورحمت بكاءك وأقلت عثرتك فَقل: لَا إِلَه إِلَّا أَنْت سُبْحَانَكَ وَبِحَمْدِك عملت سوءا وظلمت نَفسِي فارحمني إِنَّك أَنْت خير الرَّاحِمِينَ
[Âdem:] 'Evet ey Rabbim' dedi. [Allah:] 'Seni cennetime yerleştirmedim mi?' buyurdu. [Âdem:] 'Evet ey Rabbim' dedi. [Allah:] 'Sana emretmedim mi de bana isyan ettin?' buyurdu. [Âdem:] 'Evet ey Rabbim' dedi. [Allah:] 'İzzetime, celalime ve makamımın yüceliğine yemin olsun ki, eğer yeryüzü dolusu senin gibi adamlar olsa da bana isyan etselerdi, onları mutlaka isyankârların konaklarına indirirdim. Ancak ey Âdem! Rahmetim gazabımın önüne geçmiştir. Sesini ve yakarışını işittim, ağlamana merhamet ettim ve sürçmeni bağışladım. Şimdi şöyle de: Senden başka ilah yoktur, seni hamdinle tesbih ederim; kötülük işledim ve kendime zulmettim, bana merhamet et; şüphesiz sen merhametlilerin en hayırlısısın.
لَا إِلَه إِلَّا أَنْت سُبْحَانَكَ وَبِحَمْدِك عملت سوءا وظلمت نَفسِي
Senden başka ilah yoktur, seni hamdinle tesbih ederim; kötülük işledim ve kendime zulmettim,
فتب عليّ إِنَّك أَنْت التواب الرَّحِيم
tövbemi kabul et; şüphesiz sen tövbeleri çokça kabul eden, çok merhametli olansın.'
فَذَلِك قَوْله {فَتلقى آدم من ربّه كَلِمَات} الْآيَة
İşte { فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ } “Derken Âdem, Rabbinden birtakım kelimeler aldı...” ayeti [buna işaret etmektedir]."
وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن مُحَمَّد بن عَليّ بن الْحُسَيْن بن أبي طَالب قَالَ: لما أصَاب آدم الْخَطِيئَة عظم كربه وَاشْتَدَّ ندمه
İbnü'l-Münzir, Muhammed b. Ali b. el-Hüseyin b. Ebî Tâlib'den rivayet etti; o şöyle dedi: "Âdem günah işlediğinde kederi büyüdü ve pişmanlığı şiddetlendi.
فَجَاءَهُ جِبْرِيل فَقَالَ: يَا آدم هَل أدلك على بَاب توبتك الَّذِي يَتُوب الله عَلَيْك مِنْهُ قَالَ: بلَى يَا جِبْرِيل قَالَ: قُم فِي مقامك الَّذِي تناجي فِيهِ ربّك فمجده وامدح فَلَيْسَ شَيْء أحب إِلَى الله من الْمَدْح قَالَ: فَأَقُول مَاذَا يَا جِبْرِيل قَالَ: فَقل لَا إِلَه إِلَّا الله وَحده لَا شريك لَهُ لَهُ الْملك وَله الْحَمد يحيي وَيُمِيت وَهُوَ حَيّ لَا يَمُوت بِيَدِهِ الْخَيْر كُله وَهُوَ على كل شَيْء قدير
Bunun üzerine Cebrâil ona gelip şöyle dedi: 'Ey Âdem! Allah'ın tövbeni kabul edeceği tövbe kapısını sana göstereyim mi?' [Âdem:] 'Evet ey Cebrâil' dedi. [Cebrâil:] 'Rabbine münacatta bulunduğun makamında ayağa kalk, O'nu yücelt ve O'na övgüde bulun; zira Allah'a övgüden daha sevimli hiçbir şey yoktur' dedi. [Âdem:] 'Ey Cebrâil, ne söyleyeyim?' dedi. [Cebrâil:] 'Şöyle de: Allah'tan başka hiçbir ilah yoktur; O tektir, ortağı yoktur; mülk O'nundur, hamd O'nadır; yaşatır ve öldürür; O ölmeyen diridir; bütün hayır O'nun elindedir ve O her şeye kadirdir.
ثمَّ تبوء بخطيئتك فَتَقول: سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِك لَا إِلَه إِلَّا أَنْت
Sonra günahını itiraf ederek şöyle dersin: Allah'ım! Seni hamdinle tesbih ederim, senden başka hiçbir ilah yoktur.
رب إِنِّي ظلمت نَفسِي وعملت السوء فَاغْفِر لي إِنَّه لَا يغْفر الذُّنُوب إِلَّا أَنْت
Rabbim! Ben kendime zulmettim ve kötülük yaptım, beni bağışla; şüphesiz günahları ancak sen bağışlarsın.
الله إِنِّي أَسأَلك بجاه مُحَمَّد عَبدك وكرامته عَلَيْك أَن تغْفر لي خطيئتي
Allah'ım! Kulun Muhammed'in hürmetine ve onun senin katındaki kerametine dayanarak günahımı bağışlamanı diliyorum.'
قَالَ: فَفعل آدم فَقَالَ الله: يَا آدم من علمك هَذَا فَقَالَ: يَا رب إِنَّك لما نفخت فيّ الرّوح فَقُمْت بشرا سوياً أسمع وَأبْصر وأعقل وَأنْظر رَأَيْت على سَاق عرشك مَكْتُوبًا بِسم الله الرَّحْمَن الرَّحِيم لَا إِلَه إِلَّا الله وَحده لَا شريك لَهُ مُحَمَّد رَسُول الله فَلَمَّا لم أر أثر اسْمك اسْم ملك مقرب وَلَا نَبِي مُرْسل غير اسْمه علمت أَنه أكْرم خلقك عَلَيْك
[Muhammed b. Ali] dedi ki: Âdem bunu yaptı. Bunun üzerine Allah: 'Ey Âdem! Bunu sana kim öğretti?' buyurdu. [Âdem:] 'Ey Rabbim! Sen bana ruh üfleyip de ben işiten, gören, akleden ve bakan tastamam bir insan olarak doğrulduğumda, arşının ayağında şöyle yazılı olduğunu gördüm: 'Bismillâhirrahmânirrahîm, Lâ ilâhe illallâh vahdehû lâ şerîke leh, Muhammedün resûlullâh.' Senin isminin hemen peşi sıra onun isminden başka ne mukarreb bir meleğin ne de gönderilmiş bir peygamberin ismini görmeyince, onun yaratılmışların sana en kerimi olduğunu anladım' dedi.
قَالَ: صدقت
[Allah:] 'Doğru söyledin,
وَقد تبت عَلَيْك وغفرت لَك خطيئتك قَالَ: فَحَمدَ آدم ربه وشكره وَانْصَرف بأعظم سرُور وَلم ينْصَرف بِهِ عبد من عِنْد ربه
tövbeni kabul ettim ve günahını bağışladım' buyurdu. [Muhammed b. Ali] dedi ki: Âdem Rabbine hamdetti, O'na şükretti ve hiçbir kulun Rabbinin katından dönmediği kadar büyük bir sevinçle ayrıldı.
وَكَانَ لِبَاس آدم النُّور قَالَ الله (ينْزع عَنْهُمَا لباسهما ليريهما سوآتهما) ثِيَاب النُّور قَالَ: فَجَاءَتْهُ الْمَلَائِكَة أَفْوَاجًا تهنئه يَقُولُونَ: لتهنك تَوْبَة الله يَا أَبَا مُحَمَّد
Âdem'in elbisesi nur idi; nitekim Allah: (يَنْزِعُ عَنْهُمَا لِبَاسَهُمَا لِيُرِيَهُمَا سَوْآتِهِمَا) 'onlara ayıp yerlerini göstermek için elbiselerini soyuyordu' buyurmuştur, [yani] nur elbiselerini. [Muhammed b. Ali] dedi ki: Melekler akın akın gelip onu tebrik ederek: 'Allah'ın tövbeni kabulü sana mübarek olsun ey Ebû Muhammed!' diyorlardı."
وَأخرج أَحْمد فِي الزّهْد عَن قَتَادَة قَالَ: الْيَوْم الَّذِي تَابَ الله فِيهِ على آدم يَوْم عَاشُورَاء
Ahmed ez-Zühd'de Katâde'den rivayet etti; o şöyle dedi: "Allah'ın Âdem'in tövbesini kabul ettiği gün, Âşûrâ günüdür."
وَأخرج الديلمي فِي مُسْند الفردوس بسندٍ واهٍ عَن عَليّ قَالَ سَأَلت النَّبِي ﷺ عَن قَول الله {فَتلقى آدم من ربه كَلِمَات فَتَابَ عَلَيْهِ} فَقَالَ: إِن الله أهبط آدم بِالْهِنْدِ وحوّاء بجدة وإبليس ببيسان والحية بأصبهان
ed-Deylemî Müsnedü'l-Firdevs'te çok zayıf bir senetle Ali'den rivayet etti; o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e Allah'ın: { فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ } “Derken Âdem, Rabbinden birtakım kelimeler aldı; O da tövbesini kabul etti.” ayetini sordum. Şöyle buyurdu: "Allah Âdem'i Hindistan'a, Havva'yı Cidde'ye, İblis'i Beysân'a ve yılanı da İsfahan'a indirdi.
وَكَانَ للحية قَوَائِم كقوائم الْبَعِير وَمكث آدم بِالْهِنْدِ مائَة سنة باكياً على خطيئته حَتَّى بعث الله إِلَيْهِ جِبْرِيل وَقَالَ: يَا آدم ألم أخلقك بيَدي ألم أنفخ فِيك من روحي ألم أَسجد لَك ملائكتي ألم أزوّجك حَوَّاء أمتِي قَالَ: بلَى
Yılanın deve ayakları gibi ayakları vardı. Âdem işlediği günaha ağlayarak yüz yıl Hindistan'da kaldı; nihayet Allah ona Cebrâil'i gönderdi ve [Allah]: 'Ey Âdem! Seni kendi elimle yaratmadım mı? Sana kendi ruhumdan üflemedim mi? Meleklerimi sana secde ettirmedim mi? Kulum Havva'yı seninle nikâhlamadım mı?' buyurdu. [Âdem:] 'Evet' dedi.
قَالَ: فَمَا هَذَا الْبكاء قَالَ: وَمَا يَمْنعنِي من الْبكاء وَقد أخرجت من جوَار الرَّحْمَن قَالَ: فَعَلَيْك بهؤلاء الْكَلِمَات
[Cebrâil]: 'O halde bu ağlama nedir?' dedi. [Âdem:] 'Rahmân'ın civarından çıkarılmışken ağlamama ne engel olabilir ki?' dedi. [Cebrâil]: 'Şu kelimelere sarıl!' dedi."
فَإِن الله قَابل توبتك وغافر ذَنْبك
Çünkü Allah tövbeni kabul edendir ve günahını bağışlayandır.
قل: اللَّهُمَّ إِنِّي أَسأَلك بِحَق مُحَمَّد وَآل مُحَمَّد سُبْحَانَكَ لَا إِلَه إِلَّا أَنْت عملت سوءا وظلمت نَفسِي فَاغْفِر لي إِنَّك أَنْت الغفور الرَّحِيم
De ki: 'Allahım! Muhammed ve Muhammed'in âli hakkı için senden istiyorum; seni tenzih ederim, senden başka ilah yoktur. Ben bir kötülük işledim ve nefsime zulmettim, beni bağışla; şüphesiz sen çok bağışlayansın, çok merhamet edensin.'
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسأَلك بِحَق مُحَمَّد وَآل مُحَمَّد سُبْحَانَكَ لَا إِلَه إِلَّا أَنْت عملت سوءا وظلمت نَفسِي فتب عليّ إِنَّك أَنْت التواب الرَّحِيم
'Allahım! Muhammed ve Muhammed'in âli hakkı için senden istiyorum; seni tenzih ederim, senden başka ilah yoktur. Ben bir kötülük işledim ve nefsime zulmettim, tövbemi kabul et; şüphesiz sen tövbeleri çokça kabul edensin, çok merhamet edensin.'
فَهَؤُلَاءِ الْكَلِمَات الَّتِي تلقى آدم
Âdem'in aldığı kelimeler işte bunlardır.
وَأخرج ابْن النجار عَن ابْن عَبَّاس قَالَ سَأَلت رَسُول الله ﷺ عَن الْكَلِمَات الَّتِي تلقاها آدم من ربه فَتَابَ عَلَيْهِ قَالَ: سَأَلَ بِحَق مُحَمَّد وَعلي وَفَاطِمَة وَالْحسن وَالْحُسَيْن إِلَّا تبت عَليّ فَتَابَ عَلَيْهِ
İbnü'n-Neccâr İbn Abbâs'tan rivayet etti; o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e Âdem'in Rabbinden aldığı ve bunun üzerine [Rabbinin de] tövbesini kabul ettiği kelimeleri sordum. Şöyle buyurdu: 'Muhammed, Ali, Fâtıma, Hasan ve Hüseyin hakkı için tövbemi kabul etmeni diliyorum diye yalvardı, Allah da onun tövbesini kabul etti.'
وَأخرج الْخَطِيب فِي أَمَالِيهِ وَابْن عَسَاكِر بِسَنَد فِيهِ مَجَاهِيل عَن ابْن مَسْعُود عَن النَّبِي ﷺ قَالَ إِن آدم لما أكل من والشجرة أوحى الله إِلَيْهِ: اهبط من جواري
el-Hatîb el-Emâlî'de ve İbn Asâkir içinde meçhul kimseler bulunan bir senetle İbn Mes'ûd'dan, [o da] Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet etti; o şöyle buyurdu: 'Âdem ağaçtan yediğinde Allah ona şöyle vahyetti: Civarımdan in!
وَعِزَّتِي لَا يجاورني من عَصَانِي
İzzetime yemin olsun ki, bana isyan eden bana komşu olamaz.'
فهبط إِلَى الأَرْض مسوداً فَبَكَتْ الأَرْض وضجت
Bunun üzerine [Âdem] kararmış olarak yeryüzüne indi; yeryüzü ağladı ve feryat etti.
فَأوحى الله: يَا آدم صم لي الْيَوْم يَوْم ثَلَاثَة عشر
Bunun üzerine Allah şöyle vahyetti: 'Ey Âdem! Benim için bugünü, on üçüncü günü oruçlu geçir!'
فصامه فَأصْبح ثلثه أَبيض ثمَّ أوحى الله إِلَيْهِ: صم لي هَذَا الْيَوْم يَوْم أَرْبَعَة عشر
O da oruç tuttu ve [vücudunun] üçte biri beyazlaştı. Sonra Allah ona: 'Benim için şu günü, on dördüncü günü oruçlu geçir!' diye vahyetti.
فصامه فَأصْبح ثُلُثَاهُ أَبيض ثمَّ أوحى الله إِلَيْهِ صم لي هَذَا الْيَوْم يَوْم خَمْسَة عشر
O da oruç tuttu ve [vücudunun] üçte ikisi beyazlaştı. Sonra Allah ona: 'Benim için şu günü, on beşinci günü oruçlu geçir!' diye vahyetti.
فصامه فَأصْبح كُله أَبيض
O da oruç tuttu ve tamamı bembeyaz oldu.
فسميت أَيَّام الْبيض
Böylece [bu günlere] Eyyâm-ı Bîz (aydınlık günler) adı verildi.
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن الْحسن قَالَ: لما أهبط الله آدم من الْجنَّة إِلَى الأَرْض قَالَ لَهُ: يَا آدم أَربع احفظهن
İbn Asâkir el-Hasan'dan rivayet etti; o şöyle dedi: 'Allah Âdem'i cennetten yeryüzüne indirdiğinde ona: Ey Âdem! Dört haslet vardır, onları koru!
وَاحِدَة لي عنْدك وَأُخْرَى لَك عِنْدِي وَأُخْرَى بيني وَبَيْنك وَأُخْرَى بَيْنك وَبَين النَّاس
Biri senin katında benim içindir; diğeri benim katımda senin içindir; diğeri benimle senin arandadır; bir diğeri de seninle insanlar arasındadır.
فَأَما الَّتِي لي عنْدك فتعبدني لَا تشرك بِي شَيْئا وَأما الَّتِي لَك عِنْدِي فأوفيك عَمَلك لَا أظلمك شَيْئا وَأما الَّتِي بيني وَبَيْنك فتدعوني فاستجيب لَك وَأما الَّتِي بَيْنك وَبَين النَّاس فترضى للنَّاس أَن تَأتي إِلَيْهِم بِمَا ترْضى أَن يؤتوا إِلَيْك بِمثلِهِ
Senin katında benim için olana gelince, bana hiçbir şeyi ortak koşmaksızın kulluk etmendir. Benim katımda senin için olana gelince, sana hiçbir haksızlık yapmaksızın amelinin karşılığını tastamam vermemdir. Benimle senin aranda olana gelince, sen bana dua edersin, ben de sana icabet ederim. Seninle insanlar arasında olana gelince, sana nasıl davranılmasından hoşlanıyorsan insanlara da öyle davranmandır' [buyurdu].
وَأخرج أَحْمد فِي الزّهْد وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات عَن سلمَان قَالَ: لما خلق الله آدم قَالَ: يَا آدم وَاحِدَة لي وَوَاحِدَة لَك وَوَاحِدَة بيني وَبَيْنك
Ahmed ez-Zühd'de ve el-Beyhakî el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Selmân'dan rivayet etti; o şöyle dedi: 'Allah Âdem'i yarattığında: Ey Âdem! [Üç şey vardır:] Biri benim içindir, biri senin içindir, biri de benimle senin arandadır.
فَأَما الَّتِي لي فتعبدني لَا تشرك بِي شَيْئا وَأما الَّتِي لَك فَمَا عملت من شَيْء جزيتك بِهِ وَأَن أَغفر فَأَنا غَفُور رَحِيم وَأما الَّتِي بيني وَبَيْنك فمنك الْمَسْأَلَة وَالدُّعَاء وَعلي الاجابة وَالعطَاء
Benim için olana gelince, bana hiçbir şeyi ortak koşmaksızın kulluk etmendir. Senin için olana gelince, ne amel işlersen seni onunla mükâfatlandırırım; bağışlarsam da ben çok bağışlayıcıyım, çok merhamet ediciyim. Benimle senin aranda olana gelince, senden istemek ve dua etmek, benden ise icabet etmek ve vermektir' [buyurdu].
وَأخرجه الْبَيْهَقِيّ من وَجه آخر عَن سلمَان رَفعه
el-Beyhakî bunu başka bir yoldan Selmân'dan merfû olarak rivayet etti.
وَأخرج الْخَطِيب وَابْن عَسَاكِر عَن أنس قَالَ قَالَ رَسُول الله ﷺ: لما أهبط الله آدم إِلَى الأَرْض مكث فِيهَا مَا شَاءَ الله أَن يمْكث ثمَّ قَالَ لَهُ بنوه: يَا أَبَانَا تكلم
el-Hatîb ve İbn Asâkir Enes'ten rivayet etti; o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem buyurdu ki: 'Allah Âdem'i yeryüzüne indirdiğinde, orada Allah'ın dilediği kadar bir süre kaldı. Sonra oğulları ona: Ey babamız! Konuş, dediler.
فَقَامَ خَطِيبًا فِي أَرْبَعِينَ ألفا من وَلَده وَولد وَلَده فَقَالَ: إِن الله أَمرنِي فَقَالَ: يَا آدم أقلل كلامك ترجع إِلَى جواري
Bunun üzerine evlatlarından ve torunlarından kırk bin kişi arasında hatip olarak kalktı ve şöyle dedi: 'Şüphesiz Allah bana emredip: Ey Âdem! Sözünü azalt ki civarıma dönesin, buyurdu.'
وَأخرج الْخَطِيب وَابْن عَسَاكِر عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: لما أهبط الله آدم إِلَى الأَرْض أَكثر ذُريَّته فَنمت فَاجْتمع إِلَيْهِ ذَات يَوْم وَلَده وَولد وَلَده فَجعلُوا يتحدثون حوله وآدَم سَاكِت لَا يتَكَلَّم فَقَالُوا: يَا أَبَانَا مَا لنا نَحن نتكلم وَأَنت سَاكِت لَا تَتَكَلَّم فَقَالَ: يَا بني إِن الله لما أهبكني من جواره إِلَى الأَرْض عهد إِلَيّ فَقَالَ: يَا آدم أقل الْكَلَام حَتَّى ترجع إِلَى جواري
el-Hatîb ve İbn Asâkir İbn Abbâs'tan rivayet etti; o şöyle dedi: 'Allah Âdem'i yeryüzüne indirdiğinde zürriyetini çoğalttı ve onlar geliştiler. Bir gün evlatları ve torunları onun yanında toplandılar ve etrafında konuşmaya başladılar; Âdem ise susuyor, konuşmuyordu. 'Ey babamız! Biz konuşurken senin susup konuşmamanın sebebi nedir?' dediler. O da şöyle dedi: 'Ey yavrularım! Allah beni civarından yeryüzüne indirdiğinde bana ahdedip: Ey Âdem! Civarıma dönünceye kadar sözü azalt, buyurdu.'
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن فضَالة بن عبيد قَالَ: إِن آدم كبر حَتَّى تلعب بِهِ بَنو بنيه فَقيل لَهُ: أَلا تنْهى بني بنيك أَن يلعبوا بك قَالَ: إِنِّي رَأَيْت مَا لم يرَوا وَسمعت مَا لم يسمعوا وَكنت فِي الْجنَّة وَسمعت الْكَلَام إِن رَبِّي وَعَدَني إِن أَنا أسكت فمي أَن يدخلني الْجنَّة
İbn Asâkir Fadâle b. Ubeyd'den rivayet etti; o şöyle dedi: 'Âdem o kadar yaşlandı ki torunları onunla oynamaya başladı. Ona: 'Torunlarını seninle oynamaktan menetmez misin?' denildi. O da: 'Ben onların görmediklerini gördüm, onların işitmediklerini işittim. Ben cennetteydim ve [ilahi] kelamı işittim; şüphesiz Rabbim ağzımı tuttuğum takdirde beni cennete koyacağını vadetti' dedi.'
وَأخرج ابْن الصّلاح فِي أَمَالِيهِ عَن مُحَمَّد بن النَّضر قَالَ: قَالَ آدم: يَا رب شغلتني بكسب يَدي فعلمني شَيْئا فِيهِ مجامع الْحَمد وَالتَّسْبِيح
İbnu's-Salâh el-Emâlî'de Muhammed b. en-Nadr'dan rivayet etti; o şöyle dedi: Âdem: 'Ey Rabbim! Beni elimin emeğiyle meşgul ettin; bana hamd ve tesbihin en kapsamlı ifadelerini içeren bir şey öğret' dedi.
فَأوحى الله إِلَيْهِ: يَا آدم إِذا أَصبَحت فَقل ثَلَاثًا وَإِذا أمسيت فَقل ثَلَاثًا
Bunun üzerine Allah ona şöyle vahyetti: 'Ey Âdem! Sabaha erdiğinde üç defa, akşama erdiğinde de üç defa şöyle de:
الْحَمد لله رب الْعَالمين حمداً يوافي نعمه ويكافىء مزيده
Âlemlerin Rabbi olan Allah'a, nimetlerine denk gelecek ve lütfunun artışına karşılık olacak bir hamd ile hamdolsun.'
فَذَلِك مجامع الْحَمد وَالتَّسْبِيح
'İşte bu, hamd ve tesbihin en kapsamlı ifadeleridir.'
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ فِي العظمة عَن قَتَادَة قَالَ: كَانَ آدم ﵇ يشرب من السَّحَاب
Ebû'ş-Şeyh el-Azame'de Katâde'den rivayet etti; o şöyle dedi: 'Âdem aleyhisselâm buluttan [yağmur suyundan] içerdi.'
وَأخرج ابْن أبي شيبَة فِي المُصَنّف عَن كَعْب قَالَ: أوّل من ضرب الدِّينَار وَالدِّرْهَم
İbn Ebî Şeybe el-Musannef'te Ka'b'dan rivayet etti; o şöyle dedi: 'Dinarı ve dirhemi ilk basan,
آدم ﵇
Âdem aleyhisselâm'dır.'
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن مُعَاوِيَة بن يحيى قَالَ: أوّل من ضرب الدِّينَار وَالدِّرْهَم آدم وَلَا تصلح الْمَعيشَة إِلَّا بهما
İbn Asâkir Muâviye b. Yahyâ'dan rivayet etti; o şöyle dedi: 'Dinarı ve dirhemi ilk basan Âdem'dir; geçim de ancak bu ikisiyle düzene girer.'
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن الْحسن قَالَ: أوّل من مَاتَ آدم ﵇
İbn Ebî Şeybe el-Hasan'dan rivayet etti; o şöyle dedi: 'İlk vefat eden, Âdem aleyhisselâm'dır.'
وَأخرج ابْن سعد وَالْحَاكِم وَابْن مرْدَوَيْه عَن عَن أبي بن كَعْب عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: لما حضر آدم قَالَ لِبَنِيهِ: أنطلقوا فاجنوا لي من ثمار الْجنَّة فَخَرجُوا فاستقبلتهم الْمَلَائِكَة فَقَالُوا: أَيْن تُرِيدُونَ قَالُوا: بعثنَا أَبونَا لنجني لَهُ من ثمار الْجنَّة فَقَالُوا: ارْجعُوا فقد كفيتم
İbn Sa'd, el-Hâkim ve İbn Merdûye, Übey b. Ka'b'dan, [o da] Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet etti; o şöyle buyurdu: 'Âdem'e ölüm vakti geldiğinde oğullarına: 'Gidin, benim için cennet meyvelerinden toplayın' dedi. Onlar çıktılar ve meleklerle karşılaştılar. [Melekler]: 'Nereye gitmek istiyorsunuz?' dediler. [Oğulları]: 'Babamız, kendisi için cennet meyvelerinden toplamamız için bizi gönderdi' dediler. [Melekler]: 'Dönün, muhakkak sizin adınıza iş görüldü' dediler.
فَرَجَعُوا مَعَهم حَتَّى دخلُوا على آدم فَلَمَّا رأتهم حَوَّاء ذعرت مِنْهُم وَجعلت تَدْنُو إِلَى آدم وتلصق بِهِ فَقَالَ: إِلَيْك عني
Onlarla birlikte geri döndüler ve nihayet Âdem'in yanına girdiler. Havva onları görünce onlardan korktu ve Âdem'e yaklaşıp ona yapışmaya başladı. Bunun üzerine [Âdem]: 'Benden uzak dur!
إِلَيْك عني فَمن قبلك أتيت
Benden uzak dur! Zira başıma ne geldiyse senin yüzünden geldi.
خلّي بيني وَبَين مَلَائِكَة رَبِّي قَالَ: فقبضوا روحه ثمَّ غسلوه وحنطوه وكفنوه ثمَّ صلوا عَلَيْهِ ثمَّ حفروا لَهُ ودفنوه ثمَّ قَالُوا: يَا بني آدم هَذِه سنتكم فِي مَوْتَاكُم فكذلكم فافعلوا
Rabbimin melekleriyle beni baş başa bırak' dedi. [Peygamberimiz] dedi ki: Onun ruhunu kabzettiler, sonra onu yıkadılar, kokuladılar, kefenlediler, ardından üzerine namaz kıldılar, sonra onun için [kabir] kazıp defnettiler. Sonra da: 'Ey Âdemoğulları! Ölüleriniz hakkındaki sünnetiniz budur, siz de böyle yapın' dediler.
وَأخرجه ابْن أبي شيبَة عَن أبي
İbn Ebî Şeybe bunu Übeyy'den
مَوْقُوفا
mevkūf olarak rivayet etti.
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن أبي أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: إِن آدم لما حَضرته الْوَفَاة أرسل الله إِلَيْهِ بكفن وحنوط من الْجنَّة فَلَمَّا رَأَتْ حَوَّاء الْمَلَائِكَة جزعت فَقَالَ: خليّ بيني وَبَين رسل رَبِّي
İbn Asâkir Übeyy'den rivayet etti; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: 'Âdem'e vefat vakti geldiğinde, Allah ona cennetten bir kefen ve koku gönderdi. Havva melekleri görünce feryat etti. [Âdem]: 'Rabbimin elçileriyle beni baş başa bırak!
فَمَا لقِيت الَّذِي لقِيت إِلَّا مِنْك وَلَا أصابني الَّذِي أصابني إِلَّا مِنْك
Ben ne çektiysem ancak senin yüzünden çektim, başıma ne geldiyse ancak senin yüzünden geldi' dedi.
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: كَانَ لآدَم بنُون
İbn Asâkir İbn Abbâs'tan rivayet etti; o şöyle dedi: 'Âdem'in oğulları vardı:
ودّ سواع ويغوث ويعوق ونسر
Vedd, Süvâ', Yegûs, Ye'ûk ve Nesr.
فَكَانَ أكبرهم يَغُوث فَقَالَ لَهُ: يَا بني انْطلق
Onların en büyüğü Yegûs idi. [Âdem] ona: 'Ey yavrum! Git,
فَإِن لقِيت أحدا من الْمَلَائِكَة فَأمره يجيئني بِطَعَام من الْجنَّة وشراب من شرابها
meleklerden birine rastlarsan ona, bana cennet yiyeceğinden bir yiyecek ve onun içeceğinden bir içecek getirmesini söyle' dedi.
فَانْطَلق فلقي جِبْرِيل بِالْكَعْبَةِ فَسَأَلَهُ عَن ذَلِك قَالَ: ارْجع فَإِن أَبَاك يَمُوت
O da gitti ve Kâbe'de Cebrâil ile karşılaştı. Ona bunu sorunca [Cebrâil]: 'Geri dön, çünkü baban ölmek üzeredir' dedi.
فَرجع فوجداه يجود بِنَفسِهِ فَوَلِيه جِبْرِيل فَجَاءَهُ بكفن وحنوط وَسدر ثمَّ قَالَ: يَا بني آدم أَتَرَوْنَ مَا أصنع بأبيكم فاصنعوه بموتاكم فغسلوه وكفنوه وحنطوه ثمَّ حملوه إِلَى الْكَعْبَة فَكبر عَلَيْهِ أَرْبعا ووضعوه مِمَّا يَلِي الْقبْلَة عِنْد الْقُبُور ودفنوه فِي مَسْجِد الْخيف
Geri döndüğünde onu can çekişirken buldu. Onun işini Cebrâil üstlendi; ona kefen, koku ve sidr getirdi. Sonra: 'Ey Âdemoğulları! Babanıza ne yapıyorsam görüyorsunuz, ölülerinize de aynısını yapın' dedi. Onu yıkadılar, kefenlediler ve kokuladılar; sonra onu Kâbe'ye taşıdılar. [Cebrâil] onun üzerine dört tekbir getirdi; onu kabirlerin yanında kıble tarafına koyup Hayf Mescidi'ne defnettiler.
وَأخرج الدَّارَقُطْنِيّ فِي سنَنه عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: صلى جِبْرِيل على آدم وَكبر عَلَيْهِ أَرْبعا
ed-Dârekutnî es-Sünen'de İbn Abbâs'tan rivayet etti; o şöyle dedi: 'Cebrâil Âdem'in cenaze namazını kıldırdı ve onun üzerine dört tekbir getirdi.
صلى جِبْرِيل بِالْمَلَائِكَةِ يَوْمئِذٍ فِي مَسْجِد الْخيف وَأخذ من قبل الْقبْلَة ولحد لَهُ وسنم قَبره
O gün Cebrâil Hayf Mescidi'nde meleklere namaz kıldırdı, [cenazeyi] kıble tarafından aldı, onun için lahit yaptı ve kabrini tümsek yaptı.'
وَأخرج أَوب نعيم فِي الْحِلْية عَن ابْن عَبَّاس أَن النَّبِي ﷺ أُتِي بِجنَازَة فصلى عَلَيْهَا وَكبر أَرْبعا وَقَالَ: كَبرت الْمَلَائِكَة على آدم أَربع تَكْبِيرَات
Ebû Nuaym el-Hilye'de İbn Abbâs'tan rivayet etti: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e bir cenaze getirildi; onun namazını kıldırdı ve dört tekbir getirdi. Şöyle buyurdu: 'Melekler Âdem'in üzerine dört tekbir getirmişlerdi.'
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن أبي أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: ألحد آدم وَغسل بِالْمَاءِ وترا
İbn Asâkir Übeyy'den rivayet etti; Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: 'Âdem için lahit kazıldı ve su ile tek sayıda yıkandı.'