وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن معَاذ بن جبل قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ قَالَ الله ﷿ ذكره: لَا يذكرنِي أحد فِي نَفسه إِلَّا ذكرته فِي مَلأ من ملائكتي وَلَا يذكرنِي فِي مَلأ إِلَّا ذكرته فِي الرفيق الْأَعْلَى
Taberânî, Muâz b. Cebel'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Zikri yüce olan Allah buyurdu ki: Hiçbir kimse beni kendi içinde anmaz ki ben onu meleklerimden bir topluluk içinde anmış olmayayım; hiçbir kimse de beni bir topluluk içinde anmaz ki ben onu Refîk-i A'lâ'da anmış olmayayım."
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا فِي الذّكر وَالْبَزَّار والْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس عَن النَّبِي صلى الله عَلَيْهِ وَسلم
İbn Ebî'd-Dünyâ ez-Zikr'de, Bezzâr ve Beyhakī, İbn Abbâs'tan, [o da] Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den nakletti:
قَالَ: قَالَ الله: يَا ابْن آدم إِذا ذَكرتني خَالِيا ذكرتك خَالِيا وَإِذا ذَكرتني فِي مَلأ ذكرتك فِي مَلأ خير من الَّذين تذكرني فيهم وَأكْثر
Dedi ki: "Allah şöyle buyurdu: Ey Âdemoğlu! Sen beni yalnızken andığın zaman ben de seni yalnızken anarım; beni bir topluluk içinde andığın zaman ben de seni, içinde beni andığın topluluktan daha hayırlı ve daha çok olan bir topluluk içinde anarım."
وَأخرج ابْن ماجة وَابْن حبَان وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي هُرَيْرَة عَن النَّبِي ﷺ قَالَ إِن الله ﷿ يَقُول: أَنا مَعَ عَبدِي إِذا هُوَ ذَكرنِي وتحركت بِي شفتاه
İbn Mâce, İbn Hibbân ve Beyhakī, Ebû Hureyre'den, [o da] Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den nakletti; buyurdu ki: "Aziz ve Celil olan Allah şöyle buyurur: Kulum beni andığı ve dudakları benimle kıpırdadığı zaman ben onunla beraberim."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَالتِّرْمِذِيّ وَحسنه وَابْن ماجة وَابْن حبَان وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ عَن عبد الله بن بسر أَن رجلا قَالَ: يَا رَسُول الله إِن شرائع الإِسلام قد كثرت عَليّ فَأَخْبرنِي بِشَيْء أستن بِهِ قَالَ: لَا يزَال لسَانك رطبا من ذكر الله
İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Tirmizî (hasen olduğunu belirterek), İbn Mâce, İbn Hibbân, Hâkim (sahih olduğunu belirterek) ve Beyhakī, Abdullah b. Büsr'den nakletti: Bir adam: "Ey Allah'ın Resûlü! İslâm'ın hükümleri bana çok geldi; bana sarılacağım bir şey haber ver" dedi. O da: "Dilin daima Allah'ın zikriyle ıslak kalsın" buyurdu.
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَزَّار وَابْن حبَان وَالطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن مَالك بن يخَامر أَن معَاذ بن جبل قَالَ لَهُم إِن آخر كَلَام فَارَقت عَلَيْهِ رَسُول الله ﷺ أَن قلت: أَي الْأَعْمَال أحب إِلَى الله قَالَ: أَن تَمُوت وَلِسَانك رطب من ذكر الله
İbn Ebî'd-Dünyâ, Bezzâr, İbn Hibbân, Taberânî ve Beyhakī, Mâlik b. Yuhâmir'den nakletti: Muâz b. Cebel onlara şöyle dedi: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den ayrılırken kendisine söylediğim son sözüm: 'Hangi amel Allah'a daha sevimlidir?' diye sormamdı. Şöyle buyurdu: 'Dilin Allah'ın zikriyle ıslak olduğu halde ölmendir.'"
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا عَن أبي الْمخَارِق قَالَ: قَالَ النَّبِي ﷺ مَرَرْت لَيْلَة أسرِي بِي بِرَجُل فِي نور الْعَرْش قلت: من هَذَا ملك قيل: لَا
İbn Ebî'd-Dünyâ, Ebu'l-Muhârık'tan nakletti; dedi ki: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "İsrâ gecesinde Arş'ın nuru içinde bir adama uğradım. 'Bu kimdir, melek midir?' dedim. 'Hayır' denildi."
قلت: نَبِي
"Peygamber midir?" dedim.
قيل: لَا
"Hayır" denildi.
قلت: من هَذَا قَالَ: هَذَا رجل كَانَ فِي الدُّنْيَا لِسَانه رطب من ذكر الله وَقَلبه مُعَلّق بالمساجد وَلم يستسب لوَالِديهِ
"Bu kimdir?" dedim. Şöyle denildi: "Bu, dünyadayken dili Allah'ın zikriyle ıslak olan, kalbi mescitlere bağlı bulunan ve anne babasına sövdürmeyen bir kimsedir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد فِي الزّهْد وَابْن أبي الدُّنْيَا عَن سَالم بن أبي الْجَعْد قَالَ: قيل لأبي الدَّرْدَاء: إِن الرجل اعْتِقْ مائَة نسمَة قَالَ: إِن مائَة نسمَة من مَال رجل لكثير وَأفضل من ذَلِك إِيمَان ملزوم بِاللَّيْلِ وَالنَّهَار أَن لَا يزَال لِسَان أحدكُم رطبا من ذكر الله
İbn Ebî Şeybe, ez-Zühd'de Ahmed ve İbn Ebî'd-Dünyâ, Sâlim b. Ebi'l-Ca'd'dan nakletti; dedi ki: Ebû'd-Derdâ'ya: "Falanca adam yüz köle azat etti" denildi. O da şöyle dedi: "Bir adamın malından yüz köle azat etmesi şüphesiz çoktur. Bundan daha faziletlisi ise gece gündüz devam eden bir iman, yani birinizin dilinin daima Allah'ın zikriyle ıslak kalmasıdır."
وَأخرج أَحْمد وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن ماجة وَابْن أبي الدُّنْيَا وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي الدَّرْدَاء قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ أَلا أنبئكم بِخَير أَعمالكُم وأزكاها عِنْد مليككم وأرفعها فِي درجاتكم وَخير لكم من إِنْفَاق الذَّهَب وَالْوَرق وَخير لكم من أَن تلقوا اعداءكم فتضربوا أَعْنَاقهم قَالُوا: بلَى
Ahmed, Tirmizî, İbn Mâce, İbn Ebî'd-Dünyâ, Hâkim (sahih olduğunu belirterek) ve Beyhakī, Ebû'd-Derdâ'dan nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Size amellerinizin en hayırlısını, Melik'inizin katında en temizini, derecelerinizde en yükseğini, sizin için altın ve gümüş infak etmekten daha hayırlısını ve düşmanlarınızla karşılaşıp boyunlarını vurmanızdan daha hayırlısını haber vereyim mi?" Onlar: "Evet" dediler.
قَالَ: ذكر الله
Buyurdu ki: "Allah'ın zikridir."
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن عبد الله بن عَمْرو عَن النَّبِي ﷺ أَنه كَانَ يَقُول إِن لكل شَيْء صقالة وَإِن صقالة الْقُلُوب ذكر الله وَمَا من شَيْء أنجى من عَذَاب الله من ذكر الله
İbn Ebî'd-Dünyâ ve Beyhakī, Abdullah b. Amr'dan, [o da] Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den nakletti; o şöyle buyurmaktaydı: "Şüphesiz her şeyin bir cilası vardır; kalplerin cilası da Allah'ın zikridir. İnsanı Allah'ın azabından, Allah'ın zikrinden daha çok kurtarıcı hiçbir şey yoktur."
قَالُوا: وَلَا الْجِهَاد فِي سَبِيل الله قَالَ: وَلَو أَن يضْرب بِسَيْفِهِ حَتَّى يَنْقَطِع
"Allah yolunda cihad da mı [değil]?" dediler. "Kılıcı kırılıncaya kadar vursa bile [değildir]" buyurdu.
وَأخرج الْبَزَّار وَالطَّبَرَانِيّ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ من
Bezzâr ve Taberânî, İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Her kim...
عجز مِنْكُم عَن اللَّيْل أَن يكابده وبخل بِالْمَالِ أَن يُنْفِقهُ وَحين غدر الْعدوان يجاهده فليكثر ذكر الله
...geceleyin [ibadetle] meşakkat çekmekten aciz kalır, malını infak etmekten cimrilik eder ve düşmanla cihad etmekten korkarsa, Allah'ı çokça zikretsin."
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط عَن جَابر رَفعه إِلَى النَّبِي ﷺ قَالَ مَا عمل آدَمِيّ عملا أنجى لَهُ من الْعَذَاب من ذكر الله
Taberânî el-Evsat'ta, Câbir'den merfû olarak nakletti; [Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem] şöyle buyurdu: "Âdemoğlu, kendisini azaptan kurtarmada Allah'ın zikrinden daha etkili hiçbir amel işlememiştir."
قيل: وَلَا الْجِهَاد فِي سَبِيل الله قَالَ: وَلَا الْجِهَاد فِي سَبِيل الله إِلَّا أَن يضْرب بِسَيْفِهِ حَتَّى يَنْقَطِع
"Allah yolunda cihad da mı [değil]?" denildi. "Kılıcı kırılıncaya kadar vurması müstesna, Allah yolunda cihad dahi [değildir]" buyurdu.
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا فِي كتاب الشُّكْر وَالطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: أَربع من أعطيهن فقد أعطي خير الدُّنْيَا وَالْآخِرَة: قلب شَاكر ولسان ذَاكر وبدن على الْبلَاء صابر وَزَوْجَة لاتبغيه خوناً فِي نَفسهَا وَمَاله
İbn Ebî'd-Dünyâ Kitâbü'ş-Şükr'de, Taberânî ve Beyhakī, İbn Abbâs'tan nakletti; Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Dört şey vardır ki kime verilmişse ona dünya ve ahiretin hayrı verilmiştir: Şükreden bir kalp, zikreden bir dil, belaya sabreden bir beden ve nefsinde ve malında kendisine hıyanet etmeyen bir eş."
وَأخرج ابْن حبَان عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: ليذكرن الله أَقوام فِي الدُّنْيَا على الْفرش الممهدة يدخلهم الله الرجات العلى
İbn Hibbân, Ebû Saîd el-Hudrî'den nakletti; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Dünyada rahat döşekler üzerinde Allah'ı zikreden birtakım topluluklar mutlaka olacaktır ki Allah onları yüce derecelere girdirecektir."
وَأخرج البُخَارِيّ وَمُسلم وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي مُوسَى قَالَ: قَالَ النَّبِي ﷺ مثل الَّذِي يذكر ربه وَالَّذِي لَا يذكر ربه مثل الْحَيّ وَالْمَيِّت
Buhârî, Müslim ve Beyhakī, Ebû Mûsâ'dan nakletti; dedi ki: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Rabbini zikreden ile Rabbini zikretmeyenin misali, diri ile ölü gibidir."
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا عَن أبي ذَر عَن النَّبِي ﷺ قَالَ مَا من يَوْم وَلَيْلَة إِلَّا وَالله ﷿ فِيهِ صَدَقَة من بهَا على من يَشَاء من عباده وَمَا من الله على عبد بِأَفْضَل من أَن يلهمه ذكره
İbn Ebî'd-Dünyâ, Ebû Zerr'den, [o da] Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den nakletti; buyurdu ki: "Hiçbir gün ve gece yoktur ki onda Aziz ve Celil olan Allah'ın, kullarından dilediğine lütfettiği bir sadakası (bağışı) olmasın. Allah bir kuluna, ona kendi zikrini ilham etmesinden daha faziletli bir lütufta bulunmamıştır."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن خَالِد بن معدان قَالَ: إِن الله يتَصَدَّق كل يَوْم بِصَدقَة فَمَا تصدق على عَبده بِشَيْء أفضل من ذكره
İbn Ebî Şeybe, Hâlid b. Ma'dân'dan nakletti; dedi ki: "Şüphesiz Allah her gün bir sadaka (bağış) verir; kuluna da O'nun zikrinden daha faziletli bir şey bağışlamış değildir."
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن أبي مُوسَى قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ لَو أَن رجلا فِي حجره دَرَاهِم يقسمها وَآخر يذكر الله لَكَانَ الذاكر لله أفضل
Taberânî, Ebû Mûsâ'dan nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Eğer bir adamın kucağında dirhemler olup onları dağıtsa, diğeri de Allah'ı zikretse, Allah'ı zikreden elbette daha faziletli olurdu."
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن معَاذ بن جبل قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ لَيْسَ يتحسر أهل الْجنَّة إِلَّا على سَاعَة مرت بهم لم يذكر الله تَعَالَى فِيهَا
Taberânî ve Beyhakī, Muâz b. Cebel'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Cennet ehli, üzerlerinden Allah Teâlâ'yı zikretmeksizin geçen bir vakitten başka hiçbir şeye hayıflanmazlar."
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن عَائِشَة أَنَّهَا سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: مَا من سَاعَة تمر بِابْن آدم لم يذكر الله فِيهَا بِخَير إِلَّا تحسر عَلَيْهَا يَوْم الْقِيَامَة
İbn Ebî'd-Dünyâ ve Beyhakī, Âişe'den nakletti; kendisi Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işitmiştir: "Âdemoğlunun üzerinden Allah'ı hayırla anmadığı hiçbir vakit geçmez ki kıyamet gününde ona hayıflanmış olmasın."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَمُسلم وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن ماجة الْبَيْهَقِيّ عَن أبي هُرَيْرَة وَأبي سعيد أَنَّهُمَا شَهدا على رَسُول الله ﷺ أَنه قَالَ: لَا يقْعد قوم ٢ يذكرُونَ الله إِلَّا حفتهم الْمَلَائِكَة وَغَشِيَتْهُمْ الرَّحْمَة وَنزلت عَلَيْهِم السكينَة وَذكرهمْ الله فِيمَن عِنْده
İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Müslim, Tirmizî, İbn Mâce ve Beyhakī, Ebû Hureyre ve Ebû Saîd'den nakletti; ikisi de Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğuna şahitlik ettiler: "Bir topluluk oturup Allah'ı zikrettiğinde melekler onları kuşatır, rahmet onları kaplar, üzerlerine sekînet iner ve Allah onları kendi katındakiler arasında anar."
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا عَن أبي هُرَيْرَة وَأبي سعيد قَالَا: قَالَ رَسُول الله صلى الله عَلَيْهِ وَسلم
İbn Ebî'd-Dünyâ, Ebû Hureyre ve Ebû Saîd'den nakletti; dediler ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
أَن لأهل ذكر الله أَرْبعا
"Allah'ı zikredenler için dört [lütuflar] vardır:
ينزل عَلَيْهِم السكينَة وتغشاهم الرَّحْمَة وتحف بهم الْمَلَائِكَة وَيذكرهُمْ الرب فِي مَلأ عِنْده
Üzerlerine sekînet iner, onları rahmet kaplar, melekler onları kuşatır ve Rab onları kendi katındaki bir topluluk içinde anar."
وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن أبي الدَّرْدَاء سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: إِن الله يَقُول: أَنا مَعَ عَبدِي إِذا هُوَ ذَكرنِي وتحركت بِي شفتاه
Hâkim (sahih olduğunu belirterek), Ebû'd-Derdâ'dan nakletti; [dedi ki:] Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: "Allah şöyle buyurur: Kulum beni andığı ve dudakları benimle kıpırdadığı zaman ben onunla beraberim."
وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن أنس مَرْفُوعا قَالَ الله عَبدِي أَنا عِنْد ظَنك بِي وَأَنا مَعَك إِذا ذَكرتني
Hâkim (sahih olduğunu belirterek), Enes'ten merfû olarak nakletti: "Allah şöyle buyurdu: Ey kulum! Ben senin hakkımdaki zannın üzereyim; beni andığın zaman ben seninle beraberim."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة فِي المُصَنّف عَن ابْن عمر قَالَ: ذكر الله بِالْغَدَاةِ والعشي أعظم من حطم السيوف فِي سَبِيل الله وَإِعْطَاء المَال سخاء
İbn Ebî Şeybe el-Musannef'te, İbn Ömer'den nakletti; dedi ki: "Sabah ve akşam Allah'ı zikretmek, Allah yolunda kılıç parçalamaktan ve cömertçe mal vermekten daha büyüktür."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن معَاذ بن جبل قَالَ: لَو أَن رجلَيْنِ أَحدهمَا يحمل على الْجِيَاد فِي سَبِيل الله وَالْآخر يذكر الله لَكَانَ الذاكر أعظم وَأفضل أجرا
İbn Ebî Şeybe, Muâz b. Cebel'den nakletti; dedi ki: "Eğer iki adamdan biri Allah yolunda cins atlar üzerinde cihad etse, diğeri de Allah'ı zikretse, zikreden mükâfat bakımından daha büyük ve daha üstün olurdu."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد فِي الزّهْد عَن سلمَان الْفَارِسِي قَالَ: لَو بَات رجل يُعْطي الْقَنَاة الْبيض (يقْصد قتال الْأَعْدَاء
İbn Ebî Şeybe ve ez-Zühd'de Ahmed, Selmân-ı Fârisî'den nakletti; dedi ki: "Bir adam geceyi beyaz mızraklarla vuruşarak geçirse (düşmanlarla savaşmayı kastediyor)...
وَلَفظ أَحْمد: يطاعن الأقران وَبَات آخر يقْرَأ الْقُرْآن أَو يذكر الله لرأيت أَن ذَاكر الله أفضل
Ahmed'in lafzı ise şöyledir: "...denkleriyle mızraklaşarak [geçirse], bir diğeri de geceyi Kur'an okuyarak veya Allah'ı zikrederek geçirse, Allah'ı zikredenin daha faziletli olduğunu görürdüm."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن ابْن عَمْرو لَو أَن رجلَيْنِ أقبل أَحدهمَا من الْمشرق وَالْآخر من الْمغرب مَعَ أَحدهمَا ذهب لَا يضع مِنْهُ شَيْئا إِلَّا فِي حق وَالْآخر يذكر الله حَتَّى يلتقيا فِي طَرِيق كَانَ الَّذِي يذكر الله أفضلهما
İbn Ebî Şeybe, İbn Amr'dan nakletti: "Eğer iki adamdan biri doğudan, diğeri batıdan yola çıksa; birinin yanında sadece hak yolunda harcadığı altın bulunsa, diğeri de bir yolda karşılaşıncaya kadar Allah'ı zikretse, Allah'ı zikreden ikisinin en faziletlisi olurdu."
وَأخرج البُخَارِيّ وَمُسلم وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ إِن لله مَلَائِكَة يطوفون فِي الطّرق يَلْتَمِسُونَ أهل الذّكر فَإِذا وجدوا قوما يذكرُونَ الله تنادوا هلموا إِلَى حَاجَتكُمْ فيحفونهم بأجنحتهم إِلَى السَّمَاء فَإِذا تفَرقُوا عرجوا إِلَى السَّمَاء فيسألهم رَبهم - وَهُوَ يعلم - من أَيْن جئْتُمْ فيوقلون: جِئْنَا من عِنْد عباد لَك يسبحونك ويكبرونك ويحمدونك
Buhârî, Müslim ve el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Beyhakī, Ebû Hureyre'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Şüphesiz Allah'ın yollarda dolaşıp zikir ehlini arayan melekleri vardır. Allah'ı zikreden bir topluluk bulduklarında: 'Aradığınıza gelin!' diye birbirlerine seslenirler ve kanatlarıyla onları göğe kadar kuşatırlar. [Zikredenler] dağıldıklarında [melekler] göğe yükselirler. Kendisi [onlardan] daha iyi bildiği halde Rableri onlara: 'Nereden geldiniz?' diye sorar. Onlar da: 'Seni tesbih eden, tekbir getiren ve sana hamdeden kullarının yanından geldik' derler."
فَيَقُول: لَو رأوك كَانُوا أَشد لَك عبَادَة وَأَشد لَك تمجيدا وَأَشد لَك تسبيحاً
[Melekler] şöyle derler: "Seni görselerdi sana kullukları daha şiddetli, seni yüceltmeleri daha çok ve seni tesbih etmeleri daha fazla olurdu."
فَيَقُول: فَمَا يسْأَلُون فَيَقُولُونَ: يَسْأَلُونَك الْجنَّة
[Allah] şöyle buyurur: "Peki, ne istiyorlar?" [Melekler]: "Senden cenneti istiyorlar" derler.
فَيَقُول: وَهل رأوها فَيَقُولُونَ:
[Allah] şöyle buyurur: "Peki, orayı gördüler mi?" [Melekler] derler ki:
لَا
"Hayır."
فَيَقُول: فَكيف لَو رأوها فَيَقُولُونَ: لَو أَنهم رأوها كَانُوا أَشد عَلَيْهَا حرصاً وَأَشد لَهَا طلبا وَأعظم فِيهَا رَغْبَة
[Allah] şöyle buyurur: "Ya orayı görselerdi nasıl olurdu?" [Melekler] şöyle derler: "Eğer orayı görselerdi ona karşı daha hırslı, onu istemede daha şiddetli ve ona karşı arzuları daha büyük olurdu."
قَالَ: فمم يتعوذون: يتعوّذون من النَّار
[Allah]: "Peki, neden sığınıyorlar?" buyurur. [Melekler]: "Cehennem ateşinden sığınıyorlar" [derler].
فَيَقُول: وَهل رأوها فَيَقُولُونَ: لَا
[Allah] şöyle buyurur: "Peki, orayı gördüler mi?" [Melekler]: "Hayır" derler.
فَيَقُول: فَكيف لَو رأوها فَيَقُولُونَ: لَو أَنهم رأوها كَانُوا أَشد مِنْهَا فِرَارًا وَأَشد لَهَا مَخَافَة
[Allah] şöyle buyurur: "Ya orayı görselerdi nasıl olurdu?" [Melekler] şöyle derler: "Eğer orayı görselerdi ondan daha şiddetle kaçar ve ondan daha çok korkarlardı."
فَيَقُول: أشهدكم أَنِّي قد غفرت لَهُم
[Allah] şöyle buyurur: "Sizi şahit tutuyorum ki ben onları bağışladım."
فَيَقُول ملك من الْمَلَائِكَة: فلَان لَيْسَ مِنْهُم إِنَّمَا جَاءَ لحَاجَة
Meleklerden bir melek: "Falanca onlardan değildir; o sadece bir ihtiyacı için gelmişti" der.
قَالَ: هم الْقَوْم لَا يشقى بهم جليسهم
[Allah] şöyle buyurur: "Onlar öyle bir topluluktur ki yanlarında oturan kimse bedbaht olmaz."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَمُسلم وَالتِّرْمِذِيّ والنَّسَائِيّ عَن مُعَاوِيَة أَن رَسُول الله ﷺ خرج على حَلقَة من أَصْحَابه فَقَالَ: مَا أجلسكم قَالُوا: جلسنا نذْكر الله ونحمده على مَا هدَانَا للإِسلام وَمن بِهِ علينا
İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Müslim, Tirmizî ve Nesâî, Muâviye'den naklettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ashâbından bir halkanın yanına çıktı ve: "Sizi burada oturtan nedir?" buyurdu. Onlar: "Bizi İslâm'a hidâyet buyurduğu ve bunu bize lütfettiği için Allah'ı zikretmek ve O'na hamdetmek üzere oturduk" dediler.
قَالَ آللَّهُ ماجلسكم إِلَّا ذَلِك قَالُوا: آللَّهُ مَا أجلسنا إِلَّا ذَلِك
[Resûlullah]: "Allah adına [söyleyin], sizi sadece bu mu oturttu?" buyurdu. Onlar: "Allah adına [yemin ederiz ki], bizi sadece bu oturttu" dediler.
قَالَ: أما إِنِّي لم أستحلفكم تُهْمَة لكم وَلَكِن أَتَانِي جِبْرِيل فَأَخْبرنِي أَن الله يباهي بكم الْمَلَائِكَة
[Resûlullah] şöyle buyurdu: "Bilin ki, ben size ithamda bulunduğum için yemin ettirmedim; lakin bana Cibrîl geldi ve Allah'ın sizinle meleklere karşı övündüğünü haber verdi."
وَأخرج أَحْمد وَأَبُو يعلى وَابْن حبَان وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: يَقُول الله يَوْم الْقِيَامَة: سَيعْلَمُ أهل الْجمع الْيَوْم من أهل الْكَرم
Ahmed, Ebû Ya'lâ, İbn Hibbân ve Beyhakī, Ebû Saîd el-Hudrî'den naklettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kıyamet günü Allah: 'Bugün toplananlar kerem ehlinin kim olduğunu bileceklerdir' buyurur."
فَقيل: وَمن أهل الْكَرم يَا رَسُول الله قَالَ: أهل مجَالِس الذّكر
"Kerem ehli kimdir ey Allah'ın Resûlü?" denildi. [Resûlullah]: "Zikir meclislerinin ehlidir" buyurdu.
وَأخرج أَحْمد عَن أنس قَالَ: كَانَ عبد الله بن رَوَاحَة إِذا لَقِي الرجل من أَصْحَاب رَسُول الله ﷺ قَالَ: تعال نؤمن بربنا سَاعَة
Ahmed, Enes'ten nakletti; dedi ki: Abdullah b. Revâha, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashâbından bir kimseyle karşılaştığında: "Gel, bir süre Rabbimize iman edelim" derdi.
فَقَالَ ذَات يَوْم لرجل فَغَضب الرجل فجَاء إِلَى النَّبِي ﷺ فَقَالَ: يَا رَسُول الله ﷺ أَلا ترى إِلَى ابْن رَوَاحَة يرغب عَن إيمانك إِلَى إِيمَان سَاعَة فَقَالَ النَّبِي ﷺ يرحم الله ابْن رَوَاحَة أَنه يحب الْمجَالِس الَّتِي تتباهى بهَا الْمَلَائِكَة
Bir gün bir adama [bunu] söyledi, adam öfkelendi ve Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip: "Ey Allah'ın Resûlü! İbn Revâha'yı görmüyor musun, senin getirdiğin imandan yüz çevirip bir saatlik imana yöneliyor?" dedi. Bunun üzerine Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem: "Allah İbn Revâha'ya rahmet etsin; o, meleklerin kendisiyle övündüğü meclisleri sever" buyurdu.
وَأخرج أَحْمد وَالْبَزَّار وَأَبُو يعلى وَالطَّبَرَانِيّ عَن أنس عَن رَسُول الله ﷺ قَالَ مَا من قوم اجْتَمعُوا يذكرُونَ الله لَا يُرِيدُونَ بذلك إِلَّا وَجهه إِلَّا ناداهم منادٍ من السَّمَاء أَن قومُوا مغفوراً لكم قد بدلت سَيِّئَاتكُمْ حَسَنَات
Ahmed, Bezzâr, Ebû Ya'lâ ve Taberânî, Enes'ten; o da Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den nakletti, şöyle buyurdu: "Allah'ı zikretmek üzere toplanıp bununla sadece O'nun rızasını dileyen hiçbir topluluk yoktur ki, gökten bir münâdi onlara: 'Bağışlanmış olarak kalkınız, kötülükleriniz iyiliklere dönüştürüldü' diye seslenmesin."
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن سهل بن الحنظلية قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ مَا جلس قوم مَجْلِسا يذكرُونَ الله ﷿ فِيهِ فَيقومُونَ حَتَّى يُقَال لَهُم: قومُوا قد غفرت لكم وبدلت سَيِّئَاتكُمْ حَسَنَات
Taberânî, Sehl b. el-Hanzaliyye'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Hiçbir topluluk içinde Allah azze ve celle'yi zikrettikleri bir mecliste oturup da kendilerine: 'Kalkınız, muhakkak bağışlandınız ve kötülükleriniz iyiliklere dönüştürüldü' denmeden kalkmazlar."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن عبد الله بن مُغفل قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ مَا من قوم اجْتَمعُوا يذكرُونَ الله إِلَّا ناداهم مُنَاد فِي السَّمَاء: قومُوا مغفوراً لكم قد بدلت سَيِّئَاتكُمْ حَسَنَات وَمَا من قوم اجتمهوا فِي مجْلِس فَتَفَرَّقُوا وَلم يذكرُوا الله إِلَّا كَانَ ذَلِك عَلَيْهِم حسرة يَوْم الْقِيَامَة
Beyhakī, Abdullah b. Muğaffel'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Allah'ı zikretmek üzere toplanan hiçbir topluluk yoktur ki gökten bir münâdi: 'Bağışlanmış olarak kalkınız, muhakkak kötülükleriniz iyiliklere dönüştürüldü' diye seslenmesin. Ve bir mecliste toplanıp da Allah'ı zikretmeden dağılan hiçbir topluluk yoktur ki bu durum kıyamet gününde onlar için bir pişmanlık olmasın."
وَأخرج أَحْمد عَن معَاذ بن جبل قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ مَا عمل آدَمِيّ
Ahmed, Muâz b. Cebel'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Âdemoğlu hiçbir amel işlememiştir ki..."
عملا قطّ أنجى لَهُ من عَذَاب الْقَبْر من ذكر الله
"...kendisi için kabir azabından kurtarıcı olması bakımından Allah'ın zikrinden daha üstün olsun."
وَقَالَ رَسُول الله ﷺ: أَلا أخْبركُم بِخَير أَعمالكُم وأزكاها عِنْد ميلككم وأرفعها فِي درجاتكم وَخير لكم من تعَاطِي الذَّهَب وَالْفِضَّة وَمن أَن تلقوا عَدوكُمْ فتضربوا أَعْنَاقهم ويضربوا أَعْنَاقكُم قَالُوا: بلَى يَا رَسُول الله
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Amellerinizin en hayırlısını, Melik'inizin katında en temizini, derecelerinizde en yükseğini, sizin için altın ve gümüş infak etmekten ve düşmanınızla karşılaşıp onların boyunlarını vurmanızdan, onların da sizin boyunlarınızı vurmasından daha hayırlı olanını size haber vereyim mi?" Onlar: "Evet, ey Allah'ın Resûlü!" dediler.
قَالَ: ذكر الله
"Allah'ın zikridir" buyurdu.
وَأخرج أَحْمد عَن معَاذ بن جبل أَنه سَأَلَ النَّبِي ﷺ عَن أفضل الإِيمان قَالَ: أَن تحب لله وَتبْغض لله وتعمل فِي ذكر الله
Ahmed, Muâz b. Cebel'den naklettiğine göre o, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e imanın en faziletlisini sordu. [Resûlullah] şöyle buyurdu: "Allah için sevmen, Allah için buğzetmen ve dilini Allah'ın zikrinde çalıştırmandır."
قَالَ: وماذا قَالَ: وَأَن تحب للنَّاس مَا تحب لنَفسك وَتكره للنَّاس مَا تكره لنَفسك وَأَن تَقول خيرا أَو تصمت
[Muâz]: "Daha ne [ey Allah'ın Resûlü]?" dedi. [Resûlullah] buyurdu ki: "Kendin için sevdiğini insanlar için de sevmen, kendin için hoşlanmadığın şeyi insanlar için de hoş görmemen ve hayır söylemen yahut susmandır."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد الله بن أَحْمد فِي زَوَائِد الزّهْد عَن أبي بَرزَة الْأَسْلَمِيّ قَالَ: لَو أَن رجلا فِي حجره دَنَانِير يُعْطِيهَا وَآخر ذَاكر الله ﷿ لَكَانَ الذاكر أفضل
İbn Ebî Şeybe ve Zevâidü'z-Zühd'de Abdullah b. Ahmed, Ebû Berze el-Eslemî'den nakletti; dedi ki: "Bir adamın kucağında dağıttığı dinarlar olsa, bir diğeri de Allah azze ve celle'yi zikrediyor olsa, zikreden daha faziletli olurdu."
وَأخرج عبد الله بن أَحْمد عَن أبي الدَّرْدَاء قَالَ: اذكر الله عِنْد كل حجيرة وشجيرة ومدرة واذكره فِي سرائك تذكر فِي ضرائك
Abdullah b. Ahmed, Ebû'd-Derdâ'dan nakletti; dedi ki: "Her taşın, ağacın ve kesekin yanında Allah'ı zikret. O'nu bolluk anında zikret ki darlık anında da anılasın."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد فِي الزّهْد عَن أبي الدَّرْدَاء قَالَ: إِن الَّذين لَا تزَال ألسنتهم رطبَة بِذكر الله ﵎ يدْخل أحدهم الْجنَّة وَهُوَ يضْحك
İbn Ebî Şeybe ve ez-Zühd'de Ahmed, Ebû'd-Derdâ'dan nakletti; dedi ki: "Dilleri Allah celle celâluhu'nun zikriyle ıslak kalmaya devam eden kimseler [var ya], onlardan biri cennete gülerek girer."
وَأخرج أَحْمد فِي الزّهْد عَن أبي الدَّرْدَاء قَالَ: لِأَن أكبر مائَة تَكْبِيرَة أحب إِلَيّ من أَن أَتصدق بِمِائَة دِينَار
Ahmed ez-Zühd'de Ebû'd-Derdâ'dan nakletti; dedi ki: "Yüz defa tekbir getirmem, yüz dinar sadaka vermemden bana daha sevimlidir."
وَأخرج عبد الله ابْنه عَن عبد الله بن عَمْرو قَالَ: مَا اجْتمع مَلأ يذكرُونَ الله إِلَّا ذكرهم الله فِي مَلأ أعز مِنْهُ وَأكْرم وَمَا تفرق قوم لم يذكرُوا الله فِي مجلسهم إِلَّا كَانَ حسرة عَلَيْهِم يَوْم الْقِيَامَة
Oğlu Abdullah, Abdullah b. Amr'dan nakletti; dedi ki: "Allah'ı zikreden hiçbir topluluk bir araya gelmez ki Allah da onları onlardan daha üstün ve daha şerefli bir topluluk içinde anmasın. Ve oturdukları mecliste Allah'ı zikretmeden dağılan hiçbir topluluk yoktur ki bu durum kıyamet gününde onlar için bir pişmanlık olmasın."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عمر قَالَ: التَّكْبِيرَة خير من الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا
İbn Ebî Şeybe, Ömer'den nakletti; dedi ki: "Bir tekbir, dünyadan ve içindekilerden daha hayırlıdır."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن معَاذ بن جبل قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ مَا عمل ابْن آدم عملا أنجى لَهُ من النَّار من ذكر الله
İbn Ebî Şeybe, Muâz b. Cebel'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Âdemoğlu kendisini cehennem ateşinden kurtarıcı olması bakımından Allah'ın zikrinden daha üstün bir amel işlememiştir."
قَالُوا: يَا رَسُول الله وَلَا الْجِهَاد فِي سَبِيل الله قَالَ: وَلَا الْجِهَاد فِي سَبِيل الله إلَاّ أَن تضرب بسيفك حَتَّى يَنْقَطِع ثمَّ تضرب بسيفك حَتَّى يَنْقَطِع ثمَّ تضرب حَتَّى يَنْقَطِع
"Ey Allah'ın Resûlü, Allah yolunda cihad da mı [değil]?" dediler. [Resûlullah] şöyle buyurdu: "Kılıcın kırılıncaya kadar vurman, sonra [yine] kılıcın kırılıncaya kadar vurman, sonra [yine] kırılıncaya kadar vurman müstesna, Allah yolunda cihad dahi [zikir gibi değildir]."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن معَاذ بن جبل قَالَ: لِأَن أذكر الله من غدْوَة حَتَّى تطلع الشَّمْس أحب إِلَيّ من أَن أحمل على الْجِيَاد فِي سَبِيل الله من غدْوَة حَتَّى تطلع الشَّمْس
İbn Ebî Şeybe, Muâz b. Cebel'den nakletti; dedi ki: "Sabah vaktinden güneş doğuncaya kadar Allah'ı zikretmem, sabah vaktinden güneş doğuncaya kadar Allah yolunda cins atlar üzerinde [cihad için] koşturmamdan bana daha sevimlidir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عبَادَة بن الصَّامِت قَالَ: لِأَن أكون فِي قوم يذكرُونَ الله من حِين يصلونَ الْغَدَاة إِلَى حِين تطلع الشَّمْس أحب إِلَيّ من أَن أكون على متون الْخَيل أجاهد فِي سَبِيل الله إِلَى أَن تطلع الشَّمْس وَلِأَن أكون فِي قوم يذكرُونَ من حِين يصلونَ الْعَصْر حَتَّى تغرب الشَّمْس أحب إِلَيّ من أَن أكون على متون الْخَيل أجاهد فِي سَبِيل الله حَتَّى تغرب الشَّمْس
İbn Ebî Şeybe, Ubâde b. es-Sâmit'ten nakletti; dedi ki: "Sabah namazını kıldıkları andan güneş doğuncaya kadar Allah'ı zikreden bir topluluk içinde bulunmam, güneş doğuncaya kadar at sırtlarında Allah yolunda cihad etmemden bana daha sevimlidir. İkindi namazını kıldıkları andan güneş batıncaya kadar [Allah'ı] zikreden bir topluluk içinde bulunmam da güneş batıncaya kadar at sırtlarında Allah yolunda cihad etmemden bana daha sevimlidir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن سلمَان قَالَ: إِذا كَانَ العَبْد يحمد الله فِي السَّرَّاء وَيَحْمَدهُ فِي الرخَاء فَأَصَابَهُ ضرّ دَعَا الله قَالَت الْمَلَائِكَة: صَوت مَعْرُوف من امرىء ضَعِيف فيشفعون لَهُ فَإِذا كَانَ العَبْد لَا يذكر الله فِي السَّرَّاء وَلَا يحمده فِي الرخَاء فَأَصَابَهُ ضرّ فَدَعَا الله قَالَت الْمَلَائِكَة: صَوت مُنكر
İbn Ebî Şeybe, Selmân'dan nakletti; dedi ki: "Kul bollukta Allah'a hamdeder, rahatlıkta da O'na hamdederse, kendisine bir darlık isabet ettiğinde Allah'a dua edince melekler: 'Zayıf bir kimseden bilinen bir ses' derler ve ona şefaat ederler. Kul bollukta Allah'ı zikretmez, rahatlıkta da O'na hamdetmezse, kendisine bir darlık isabet ettiğinde Allah'a dua edince melekler: 'Bilinmedik yabancı bir ses' derler."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن جَعْفَر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ أَشد الْأَعْمَال ثَلَاثَة ذكر الله على كل حَال والإنصاف من نَفسك والمواساة فِي المَال
İbn Ebî Şeybe, Ca'fer'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Amellerin en ağırı üçtür: Her durumda Allah'ı zikretmek, kendi nefsine karşı insaflı davranmak ve malda [başkalarıyla] paylaşımda bulunmak."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: إِن أهل السَّمَاء لَيرَوْنَ بيُوت أهل الذّكر تضيء لَهُم كَمَا يضيء الْكَوْكَب لأهل الأَرْض
İbn Ebî Şeybe, Ebû Hureyre'den nakletti; dedi ki: "Gök ehli, yeryüzü ehline yıldızların ışık saçtığı gibi, zikir ehlinin evlerinin kendileri için ışık saçtığını görürler."
وَأخرج الْبَزَّار عَن أنس عَن النَّبِي ﷺ قَالَ إِن لله سيارة من الْمَلَائِكَة يطْلبُونَ حلق الذّكر فَإِذا أَتَوا عَلَيْهِم حفوا بهم ثمَّ بعثوا رائدهم إِلَى السَّمَاء إِلَى رب الْعِزَّة ﵎ فَيَقُولُونَ: رَبنَا أَتَيْنَا على عباد من عِبَادك يعظمون آلاءك ويتلون كتابك وَيصلونَ على نبيك مُحَمَّد ﷺ ويسألونك لآخرتهم ودنياهم
Bezzâr, Enes'ten; o da Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den nakletti, şöyle buyurdu: "Şüphesiz Allah'ın zikir halkalarını arayan seyyah melekleri vardır. Onların yanına vardıklarında onları kuşatırlar; sonra öncülerini göğe, İzzet Sahibi Rab celle celâluhu'ya gönderirler. [Melekler]: 'Rabbimiz, senin kullarından öyle kullara vardık ki, senin nimetlerini yüceltiyor, Kitabını okuyor, Peygamberin Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'e salât getiriyor ve senden ahiretleri ile dünyaları için [istekte] bulunuyorlar' derler."
فَيَقُول ﵎: غشوهم برحمتي فهم الجلساء لَا يشقى بهم جليسهم
Bunun üzerine [Allah] celle celâluhu: "Onları rahmetimle bürüyün; onlar öyle meclis arkadaşlarıdır ki yanlarında oturan kimse bedbaht olmaz" buyurur.
وَأخرج أَحْمد عَن ابْن عمر قَالَ: قلت: يَا رَسُول الله مَا غنيمَة مجَالِس الذّكر قَالَ: غنيمَة مجَالِس الذّكر الْجنَّة
Ahmed, İbn Ömer'den nakletti; dedi ki: "Ey Allah'ın Resûlü! Zikir meclislerinin ganimeti nedir?" dedim. [Resûlullah]: "Zikir meclislerinin ganimeti cennettir" buyurdu.
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَزَّار وَأَبُو يعلى وَالطَّبَرَانِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ فِي الدَّعْوَات عَن جَابر قَالَ خرج علينا رَسُول الله ﷺ فَقَالَ: يَا أَيهَا النَّاس إِن لله سَرَايَا من الْمَلَائِكَة تحل وتقف على مجَالِس الذّكر فارتعوا فِي رياض الْجنَّة
İbn Ebî'd-Dünyâ, Bezzâr, Ebû Ya'lâ, Taberânî, sahih olduğunu belirterek Hâkim ve ed-Deavât'ta Beyhakī, Câbir'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem yanımıza çıkıp şöyle buyurdu: "Ey insanlar! Şüphesiz Allah'ın zikir meclislerine inip duran melek müfrezeleri vardır. Cennet bahçelerinden yararlanın!"
قَالُوا: وَأَيْنَ رياض الْجنَّة قَالَ: مجَالِس الذّكر فاغدوا وروحوا فِي ذكر الله وذكروه أَنفسكُم من كَانَ يحب أَن يعلم مَنْزِلَته عِنْد الله فَلْينْظر الله كَيفَ منزلَة الله عِنْده فَإِن الله ينزل العَبْد مِنْهُ حَيْثُ أنزلهُ من نَفسه
"Cennet bahçeleri neresidir?" dediler. [Resûlullah] buyurdu ki: "Zikir meclisleridir. Sabah akşam Allah'ın zikrinde bulununuz ve O'na nefislerinizi hatırlatınız. Kim Allah katındaki yerini bilmek isterse, Allah'ın kendi yanındaki yerine baksın. Çünkü Allah, kulu kendi nefsinde nereye koyduysa [kuluna karşı da] o derece muamele eder."
وَأخرج أَحْمد وَالتِّرْمِذِيّ وَحسنه عَن أنس أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: إِذا مررتم برياض الْجنَّة فارتعوا
Ahmed ve hasen olduğunu belirterek Tirmizî, Enes'ten naklettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Cennet bahçelerine uğradığınızda onlardan yararlanın."
قَالَ: وَمَا رياض الْجنَّة قَالَ: حلق الذّكر
[Enes]: "Cennet bahçeleri nedir?" dedi. [Resûlullah]: "Zikir halkalarıdır" buyurdu.
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن عَمْرو بن عبسة سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: عَن يَمِين الرَّحْمَن وكلتا يَدَيْهِ يَمِين رجال لَيْسُوا بِأَنْبِيَاء وَلَا شُهَدَاء يغشي بَيَاض وجوهم نظر الناظرين يَغْبِطهُمْ النَّبِيُّونَ وَالشُّهَدَاء بِمَقْعَدِهِمْ وقربهم من الله
Taberânî, Amr b. Abese'den nakletti; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: "Rahmân'ın sağında -ki O'nun iki eli de sağdır- peygamber veya şehid olmayan öyle adamlar vardır ki yüzlerinin beyazlığı bakanların gözlerini kamaştırır. Makamları ve Allah'a yakınlıkları sebebiyle peygamberler ve şehidler onlara gıpta ederler."
قيل: يَا رَسُول الله من هم قَالَ: هم جماع من نوازع الْقَبَائِل يَجْتَمعُونَ على ذكر الله تَعَالَى فينتقون أطايب الْكَلَام كَمَا ينتقي آكل التَّمْر أطايبه
"Ey Allah'ın Resûlü, onlar kimlerdir?" denildi. [Resûlullah] buyurdu ki: "Onlar, çeşitli kabilelerden kopup gelmiş, Allah Teâlâ'nın zikri üzerine toplanan ve hurma yiyenin hurmanın en iyilerini seçtiği gibi sözün en güzellerini seçip alan topluluklardır."
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن أبي الدَّرْدَاء قَالَ قَالَ رَسُول الله ﷺ: ليبْعَثن الله أَقْوَامًا يَوْم الْقِيَامَة فِي وجوهم النُّور على مَنَابِر اللُّؤْلُؤ يَغْبِطهُمْ النَّاس لَيْسُوا بِأَنْبِيَاء وَلَا شُهَدَاء
Taberânî, Ebû'd-Derdâ'dan nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Allah kıyamet gününde mutlaka birtakım toplulukları yüzlerinde nur olduğu halde inci minberler üzerinde diriltecektir. Peygamber ve şehid olmadıkları halde insanlar onlara gıpta edeceklerdir."
فَقَالَ أَعْرَابِي: يَا رَسُول الله صفهم لنا نعرفهم قَالَ: هم المتحابون فِي الله من قبائل شَتَّى وبلاد شَتَّى يَجْتَمعُونَ على ذكر الله يذكرُونَهُ
Bir bedevî: "Ey Allah'ın Resûlü! Onları bize tarif et de onları tanıyalım" dedi. [Resûlullah] şöyle buyurdu: "Onlar, çeşitli kabilelerden ve çeşitli beldelerden olup Allah için birbirini seven, Allah'ın zikri üzere toplanıp O'nu zikreden kimselerdir."
وَأخرج الخرائطي فِي الشُّكْر عَن خُلَيْد العقري قَالَ: إِن لكل بَيت زِينَة وزينة الْمَسَاجِد الرِّجَال على ذكر الله
Harâitî eş-Şükr'de Huleyd el-Asarî'den nakletti; dedi ki: "Her evin bir süsü vardır; mescidlerin süsü ise Allah'ın zikri üzerindeki adamlardır."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي الدَّعْوَات عَن أبي هُرَيْرَة أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ لَهُم: أتحبون أَيهَا النَّاس أَن تجتهدوا فِي الدُّعَاء قَالُوا: نعم
Beyhakī ed-Deavât'ta Ebû Hureyre'den naklettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onlara şöyle buyurdu: "Ey insanlar, duada gayret göstermeyi sever misiniz?" "Evet" dediler.
قَالَ: قُولُوا: اللَّهُمَّ اعنا على ذكرك وشكرك وَحسن عبادتك
[Resûlullah]: "Şöyle deyin: 'Allah'ım! Seni zikretmek, sana şükretmek ve sana güzelce kulluk etmek hususunda bize yardım et'" buyurdu.
وَأخرج أَحْمد فِي الزّهْد عَن عَمْرو بن قيس قَالَ: أوحى الله إِلَى دَاوُد أَنَّك إِن ذَكرتني ذكرتك وَإِن نستني تركتك وَاحْذَرْ أَن أجدك على حَال لَا أنظر إِلَيْك فِيهِ
Ahmed ez-Zühd'de Amr b. Kays'tan nakletti; dedi ki: Allah Dâvûd'a şöyle vahyetti: "Sen beni zikredersen ben de seni zikrederim; beni unutursan seni terk ederim. Sana bakmayacağım bir halde seni bulmamdan sakın."
وَأخرج عبد الله ابْنه فِي زوائده عَن مُعَاوِيَة بن قُرَّة عَن أَبِيه أَنه قَالَ لَهُ: يَا بني إِذا كنت فِي قوم يذكرُونَ الله فبدت لَك حَاجَة فَسلم عَلَيْهِم حِين تقوم فَإنَّك لَا تزَال لَهُم شَرِيكا مَا داموا جُلُوسًا
Oğlu Abdullah Zevâid'inde Muâviye b. Kurre'den, o da babasından naklettiğine göre [babası] ona şöyle demiştir: "Yavrum! Allah'ı zikreden bir topluluk içinde bulunduğunda bir ihtiyacın çıkarsa, kalktığın vakit onlara selâm ver; zira onlar oturdukları sürece sen de onlara ortak olmaya devam edersin."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أبي جَعْفَر قَالَ: مَا من شَيْء أحب إِلَى الله من الذّكر وَالشُّكْر
İbn Ebî Şeybe, Ebû Ca'fer'den nakletti; dedi ki: "Allah'a zikir ve şükürden daha sevimli hiçbir şey yoktur."
أما قَوْله تَعَالَى {واشكروا لي وَلَا تكفرون} أخرج ابْن أبي الدُّنْيَا فِي كتاب الشُّكْر وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن ابْن الْمُنْكَدر قَالَ: كَانَ من دُعَاء رَسُول الله ﷺ اللَّهُمَّ أَعنِي على ذكرك وشكرك وَحسن عبادتك
Yüce Allah'ın: {واشكروا لي وَلَا تكفرون} “Bana şükredin ve nankörlük etmeyin” buyruğuna gelince; İbn Ebî'd-Dünyâ Kitâbü'ş-Şükr'de ve Beyhakī Şuabü'l-Îmân'da İbnu'l-Münkedir'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in dualarından biri şöyleydi: "Allah'ım! Seni zikretmek, sana şükretmek ve sana güzelce kulluk etmek hususunda bana yardım et."
وَأخرج أَحْمد وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن معَاذ قَالَ: قَالَ لي النَّبِي ﷺ إِنِّي أحبك لَا تدعن أَن تَقول فِي دبر كل صَلَاة: اللَّهُمَّ أَعنِي على شكرك وشكرك وَحسن عبادتك
Ahmed, Ebû Dâvûd, Nesâî, İbn Ebî'd-Dünyâ ve Beyhakī, Muâz'dan nakletti; dedi ki: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem bana: "Ben seni seviyorum; her namazın ardından: 'Allah'ım! Sana şükretmek, sana şükretmek ve sana güzelce kulluk etmek hususunda bana yardım et' demeyi sakın bırakma" buyurdu.
وَأخرج أَحْمد فِي الزّهْد وَابْن أبي الدُّنْيَا وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي الْجلد قَالَ: قَرَأت فِي مساءلة مُوسَى ﵇
Ahmed ez-Zühd'de, İbn Ebî'd-Dünyâ ve Beyhakī, Ebû'l-Celd'den nakletti; dedi ki: Mûsâ aleyhisselâm'ın münâcâtında okudum;
أَنه قَالَ: يَا رب كَيفَ لي أَن أشكرك وأصغر نعْمَة وَضَعتهَا عِنْدِي من نعمك لَا يجازي بهَا عَمَلي كُله فَأَتَاهُ الْوَحْي: أَن يَا مُوسَى الْآن شكرتني
O şöyle demiştir: "Ey Rabbim! Bana lütfettiğin nimetlerin en küçüğünün karşılığını bile amellerimin tamamı ödeyemezken sana nasıl şükredebilirim?" Bunun üzerine ona şöyle vahyolundu: "Ey Mûsâ! Şimdi bana şükretmiş oldun."