ثمَّ لما ارْتقى الثَّالِثَة قَالَ: آمين
Sonra üçüncü [basamağa] çıktığında: "Âmîn" dedi.
فَلَمَّا نزل قُلْنَا: يَا رَسُول الله لقد سمعنَا مِنْك الْيَوْم شَيْئا مَا كُنَّا نَسْمَعهُ قَالَ: إِن جِبْرِيل عرض لي فَقَالَ: بعد من أدْرك رَمَضَان فَلم يغْفر لَهُ
İndiğinde: "Ey Allah'ın Resûlü! Bugün senden daha önce işitmediğimiz bir şey duyduk" dedik. Buyurdu ki: "Cibrîl bana göründü ve: 'Ramazan'a erişip de bağışlanmayan kimse [rahmetten] uzak olsun!' dedi.
قلت: آمين
Ben: 'Âmîn' dedim.
فَلَمَّا رقيت الثَّانِيَة قَالَ: بعد من ذكرت عِنْده فَلم يصل عَلَيْك
İkinci [basamağa] çıktığımda: 'Yanında anılıp da sana salât getirmeyen kimse [rahmetten] uzak olsun!' dedi.
فَقلت: آمين
Ben de: 'Âmîn' dedim.
فَلَمَّا رقيت الثَّالِثَة قَالَ: بعد من أدْرك أَبَوَيْهِ الْكبر أَو أَحدهمَا فَلم يدْخلَاهُ الْجنَّة
Üçüncü [basamağa] çıktığımda: 'Ana babasının yaşlılığına yetişip yahut ikisinden birine yetişip de [onların rızasıyla] cennete giremeyen kimse [rahmetten] uzak olsun!' dedi.
فَقلت: آمين
Ben de: 'Âmîn' dedim."
وَأخرج ابْن حبَان عَن الْحسن بن مَالك بن الْحُوَيْرِث عَن أَبِيه عَن جده فَلَمَّا صعد رَسُول الله ﷺ الْمِنْبَر فَلَمَّا رقى عتبَة قَالَ: آمين
İbn Hibbân, el-Hasen b. Mâlik b. el-Huweyris'ten, o babasından, o da dedesinden nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem minbere çıktı; bir basamak çıktığında: "Âmîn" dedi.
ثمَّ رقى أُخْرَى قَالَ: آمين
Sonra bir diğerine çıktı: "Âmîn" dedi.
ثمَّ رقى عتبَة ثَالِثَة فَقَالَ: آمين
Sonra üçüncü bir basamağa çıktı: "Âmîn" dedi.
ثمَّ قَالَ: أَتَانِي جِبْرِيل فَقَالَ: يَا مُحَمَّد من أدْرك رَمَضَان فَلم يغْفر لَهُ فابعده الله
Sonra buyurdu ki: "Cibrîl bana geldi ve: 'Ey Muhammed! Ramazan'a yetişip de bağışlanmayan kimseyi Allah [rahmetinden] uzaklaştırsın' dedi.
فَقلت: آمين
Ben de: 'Âmîn' dedim.
قَالَ: وَمن أدْرك وَالِديهِ أَو أَحدهمَا فَدخل النَّار فابعده الله
[Cibrîl]: 'Ana babasına yahut onlardan birine yetişip de [onlar sebebiyle affedilmeyip] ateşe giren kimseyi Allah [rahmetinden] uzaklaştırsın' dedi.
فَقلت: آمين
Ben de: 'Âmîn' dedim.
قَالَ: وَمن ذكرت عِنْده فَلم يصل عَلَيْك فَأَبْعَده الله
[Cibrîl]: 'Yanında anılıp da sana salât getirmeyen kimseyi Allah [rahmetinden] uzaklaştırsın' dedi.
فَقلت: آمين
Ben de: 'Âmîn' dedim."
وَأخرج ابْن خُزَيْمَة وَابْن حبَان عَن أبي هُرَيْرَة أَن النَّبِي ﷺ صعد الْمِنْبَر فَقَالَ:
İbn Huzeyme ve İbn Hibbân, Ebû Hureyre'den nakletti: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem minbere çıktı ve şöyle buyurdu:
آمين آمين آمين
"Âmîn, âmîn, âmîn."
قيل: يَا رَسُول الله إِنَّك صعدت الْمِنْبَر فَقلت آمين آمين آمين فَقَالَ: إِن جِبْرِيل أَتَانِي فَقَالَ: من أدْرك شهر رَمَضَان فَلم يغْفر لَهُ فَدخل النَّار فابعده الله قل آمين
Kendisine: "Ey Allah'ın Resûlü! Sen minbere çıktın ve 'Âmîn, âmîn, âmîn' dedin?" denildi. Buyurdu ki: "Cibrîl bana geldi ve: 'Ramazan ayına erişip de bağışlanmayarak ateşe giren kimseyi Allah [rahmetinden] uzaklaştırsın. Âmîn de!' dedi.
فَقلت: آمين
Ben de: 'Âmîn' dedim."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن عَائِشَة قَالَت كَانَ رَسُول الله ﷺ إِذا دخل شهر رَمَضَان شدّ مِئْزَره ثمَّ لم يَأْتِ فرَاشه حَتَّى يَنْسَلِخ
Beyhakî, Âişe'den nakletti; dedi ki: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Ramazan ayı girdiğinde kuşağını bağlar (ibadete koyulur), sonra [ay] çıkıncaya kadar yatağına gelmezdi."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ والأصبهاني عَن عَائِشَة قَالَت كَانَ رَسُول الله ﷺ إِذا دخل شهر رَمَضَان تغير لَونه وَكَثُرت صلَاته وابتهل فِي الدُّعَاء وأشفق مِنْهُ
Beyhakî ve el-Isbehânî, Âişe'den nakletti; dedi ki: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Ramazan ayı girdiğinde rengi değişir, namazı çoğalır, duada yalvarıp yakarır ve ondan (hakkını verememekten) endişe duyardı."
وَأخرج الْبَزَّار وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ كَانَ رَسُول الله ﷺ إذادخل شهر رَمَضَان أطلق كل أَسِير وَأعْطى كل سَائل
Bezzâr ve Beyhakî, İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Ramazan ayı girdiğinde her esiri serbest bırakır ve her isteyene verirdi."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس عَن النَّبِي ﷺ قَالَ إِن فِي رَمَضَان يُنَادي مُنَاد بعد الثُّلُث الأوّل أَو ثلث اللَّيْل الآخر: أَلا سَائل يسْأَل فَيعْطى أَلا مُسْتَغْفِر يسْتَغْفر فَيغْفر لَهُ أَلا تائب يَتُوب فيتوب الله عَلَيْهِ
Beyhakî, İbn Abbâs'tan, o da Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den nakletti; buyurdu ki: "Şüphesiz Ramazan'da ilk üçte birden sonra veya gecenin son üçte birinde bir münadi şöyle seslenir: 'İsteyen yok mu ki ona verilsin? Bağışlanma dileyen yok mu ki bağışlansın? Tövbe eden yok mu ki Allah onun tövbesini kabul etsin?'"
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ والأصبهاني عَن أنس قَالَ: قيل يَا رَسُول الله أَي الصَّدَقَة أفضل قَالَ: صَدَقَة فِي رَمَضَان
Beyhakî ve el-Isbehânî, Enes'ten nakletti; dedi ki: "Ey Allah'ın Resûlü, hangi sadaka daha faziletlidir?" denildi. "Ramazan'daki sadakadır" buyurdu.
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ إِن الْجنَّة لتتزين من الْحول إِلَى الْحول لشهر رَمَضَان وَإِن الْحور الْعين لتتزين من الْحول إِلَى الْحول لصوّام رَمَضَان فَإِذا دخل رَمَضَان قَالَت الْجنَّة: اللَّهُمَّ اجْعَل لي فِي هَذَا الشَّهْر من عِبَادك وَيَقُول الْحور: اللَّهُمَّ اجْعَل لنا من عِبَادك فِي هَذَا الشَّهْر أَزْوَاجًا
Beyhakî, İbn Abbâs'tan nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Şüphesiz cennet, yıldan yıla Ramazan ayı için süslenir. Hûriler de yıldan yıla Ramazan orucunu tutanlar için süslenir. Ramazan girdiğinde cennet: 'Allahım! Bu ayda kullarından bana [sakinler] nasip eyle' der; hûriler de: 'Allahım! Bu ayda kullarından bize eşler nasip eyle' der.
فَمن لم يقذف مُسلما فِيهِ بِبُهْتَان وَلم يشرب مُسكرا كفر الله عَنهُ ذنُوبه وَمن قذف فِيهِ مُسلما أَو شرب فِيهِ مُسكرا أحبط الله عمله لسنة فَاتَّقُوا شهر رَمَضَان فَإِنَّهُ شهر الله جعل الله لكم أحد عشر شهرا تَأْكُلُونَ فِيهَا وتشربون وتتلذذون وَجعل لنَفسِهِ شهرا فَاتَّقُوا رَمَضَان فَإِنَّهُ شهر الله
Kim onda bir Müslümana iftira atmaz ve sarhoş edici [içecek] içmezse, Allah onun günahlarını örter. Kim de onda bir Müslümana iftira atar veya sarhoş edici [içecek] içerse, Allah onun bir yıllık amelini boşa çıkarır. Ramazan ayından sakının (hakkını gözetin), çünkü o Allah'ın ayıdır. Allah size yiyip içtiğiniz ve lezzet aldığınız on bir ay vermiş, bir ayı da kendisine ayırmıştır. Ramazan'dan sakının, çünkü o Allah'ın ayıdır."
وَأخرج الدَّارَقُطْنِيّ فِي الْأَفْرَاد وَالطَّبَرَانِيّ وَأَبُو نعيم فِي الْحِلْية وَالْبَيْهَقِيّ وَابْن عَسَاكِر عَن ابْن عَمْرو أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: إِن الْجنَّة لتزخرف لرمضان من رَأس الْحول إِلَى حول قَابل فَإِذا كَانَ أوّل يَوْم من رَمَضَان هبت ريح تَحت الْعَرْش من ورق الْجنَّة على الْحور الْعين فيقلن: يَا رب اجْعَل لنا من عِبَادك أَزْوَاجًا تقر بهم أَعيننَا وتقر أَعينهم بِنَا
Dârekutnî el-Efrâd'da, Taberânî, Ebû Nuaym el-Hilye'de, Beyhakî ve İbn Asâkir, İbn Amr'dan nakletti: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Şüphesiz cennet, Ramazan için senenin başından gelecek seneye kadar süslenir. Ramazan'ın ilk günü olduğunda Arş'ın altından, cennet yapraklarından hûrilerin üzerine bir rüzgâr eser de onlar: 'Ey Rabbimiz! Kullarından bize, gözlerimizi kendileriyle aydınlatacağımız, onların da gözlerini bizimle aydınlatacağı eşler nasip eyle!' derler."
وَأخرج الْحَكِيم التِّرْمِذِيّ فِي نَوَادِر الْأُصُول وَابْن خُزَيْمَة وَأَبُو الشَّيْخ فِي الثَّوَاب وَابْن
Hakîm et-Tirmizî Nevâdiru'l-Usûl'de, İbn Huzeyme, Ebû'ş-Şeyh es-Sevâb'da ve İbn
مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ والأصبهاني فِي التَّرْغِيب عَن أبي مَسْعُود الْأنْصَارِيّ قَالَ سَمِعت رَسُول الله ﷺ ذَات يَوْم وَأهل رَمَضَان فَقَالَ: لَو يعلم الْعباد مَا رَمَضَان لتمنت أمتِي أَن يكون السّنة كلهَا
Merdeveyh, Beyhakî ve et-Tergîb'de el-Isbehânî, Ebû Mes'ûd el-Ensârî'den nakletti; dedi ki: Bir gün Ramazan hilali doğduğunda Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittim: "Eğer kullar Ramazan'ın ne olduğunu bilselerdi, ümmetim bütün senenin [Ramazan] olmasını temenni ederdi."
فَقَالَ رجل: يَا نَبِي الله حَدثنَا فَقَالَ: إِن الْجنَّة للتزين لرمضان من رَأس الْحول إِلَى الْحول فَإِذا كَانَ أوّل يَوْم من رَمَضَان هبت ريح من تَحت الْعَرْش فصفقت ورق الْجنَّة فتنظر الْحور الْعين إِلَى ذَلِك فيقلن: يَا رب اجْعَل لنا من عِبَادك فِي هَذَا الشَّهْر أَزْوَاجًا تقر بهم أَعيننَا وتقر أَعينهم بِنَا
Bir adam: "Ey Allah'ın Peygamberi, bize [ondan] anlat" dedi. Buyurdu ki: "Şüphesiz cennet Ramazan için senenin başından [diğer] seneye kadar süslenir. Ramazan'ın ilk günü olduğunda Arş'ın altından bir rüzgâr eser ve cennet yapraklarını hışırdatır. Hûriler buna bakar da şöyle derler: 'Ey Rabbimiz! Bu ayda kullarından bize, gözlerimizi kendileriyle aydınlatacağımız, onların da gözlerini bizimle aydınlatacağı eşler nasip eyle!'
فَيُقَال: فَمَا من عبد يَصُوم يَوْمًا من رَمَضَان إِلَّا زوّج زَوْجَة من الْحور الْعين فِي خيمة من درة مِمَّا نعت الله (حور مقصورات فِي الْخيام) (الرَّحْمَن الْآيَة ٧٢) على كل امْرَأَة مِنْهُنَّ سَبْعُونَ حلَّة لَيْسَ مِنْهَا حلَّة على لون أُخْرَى وَيُعْطى سبعين لوناً من الطّيب لَيْسَ مِنْهُ لون على ريح الآخر - لكل امْرَأَة مِنْهُنَّ سَبْعُونَ ألف وصيفة لحاجتها وَسَبْعُونَ ألف وصيف مَعَ كل وصيفة صَحْفَة من ذهب فِيهَا لون طَعَام يجد لآخر لقْمَة مِنْهَا لَذَّة لم يجدهَا لأوّله لكل امْرَأَة مِنْهُنَّ سَبْعُونَ سريراً من ياقوتة حَمْرَاء على كل سَرِير سَبْعُونَ فراشا بطائنها من استبرق فَوق كل فرَاش سَبْعُونَ أريكة وَيُعْطى زَوجهَا مثل ذَلِك على سَرِير من ياقوت أَحْمَر موشحاً بالدر عَلَيْهِ سواران من ذهب هَذَا بِكُل يَوْم صَامَهُ من رَمَضَان سوى مَا عمل من الْحَسَنَات
Bunun üzerine şöyle denir: Ramazan'dan bir gün oruç tutan hiçbir kul yoktur ki, Allah'ın (Çadırlarda gözlerini yalnızca eşlerine dikmiş hûriler) (er-Rahmân Suresi: 72) şeklinde nitelediği inciden bir çadır içinde hûrilerden bir eşle evlendirilmesin. Onlardan her kadının üzerinde, hiçbiri diğerinin renginde olmayan yetmiş elbise bulunur ve ona hiçbiri diğerinin kokusunda olmayan yetmiş çeşit koku verilir. Onlardan her kadın için ihtiyacına göre yetmiş bin kadın hizmetçi ve yetmiş bin erkek hizmetçi vardır. Her kadın hizmetçinin yanında, içinde bir çeşit yiyecek bulunan altından bir çanak vardır ki, onun son lokmasında ilkinde bulamadığı bir lezzet bulur. Onlardan her kadının kırmızı yakuttan yetmiş tahtı vardır; her tahtın üzerinde astarları kalın ipekten yetmiş döşek, her döşeğin üstünde de yetmiş koltuk bulunur. Kocasına da incilerle süslenmiş, üzerinde altından iki bilezik bulunan kırmızı yakuttan bir taht üzerinde bunun benzeri verilir. Bu, işlediği diğer iyilikler hariç, Ramazan'dan oruç tuttuğu her gün içindir."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ والأصبهاني عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ إِذا كَانَ أول لَيْلَة من رَمَضَان فتحت أَبْوَاب السَّمَاء فَلَا يغلق مِنْهَا بَاب حَتَّى يكون آخر لَيْلَة من رَمَضَان وَلَيْسَ من عبد مُؤمن يُصَلِّي فِي لَيْلَة مِنْهَا إِلَّا كتب الله ألفا وَخَمْسمِائة حَسَنَة بِكُل سَجْدَة وَبنى لَهُ بَيْتا فِي الْجنَّة من ياقوتة حَمْرَاء لَهَا سِتُّونَ ألف بَاب فِيهَا قصر من ذهب موشح بياقوتة حَمْرَاء فَإِذا صَامَ أول يَوْم من رَمَضَان غفر لَهُ مَا تقدم من ذَنبه إِلَى مثل ذَلِك الْيَوْم من شهر رَمَضَان واستغفر لَهُ كل يَوْم سَبْعُونَ ألف ملك من صَلَاة الْغَدَاة إِلَى أَن توارى بالحجاب وَكَانَ لَهُ بِكُل سَجْدَة يسجدها فِي شهر رَمَضَان بلَيْل أَو نَهَار شَجَرَة يسير الرَّاكِب فِي ظلها خَمْسمِائَة عَام
Beyhakî ve el-Isbehânî, Ebû Saîd el-Hudrî'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Ramazan'ın ilk gecesi olduğunda sema kapıları açılır ve Ramazan'ın son gecesine kadar onlardan hiçbir kapı kapanmaz. Ramazan gecelerinden birinde namaz kılan hiçbir mümin kul yoktur ki, Allah ona her secdesi karşılığında bin beş yüz sevap yazmasın ve onun için cennette altmış bin kapısı olan kırmızı yakuttan bir ev bina etmesin; onun içinde de kırmızı yakutla süslenmiş altından bir köşk bulunur. Ramazan'ın ilk gününü oruç tuttuğunda, geçmiş günahları Ramazan ayının o gününün benzerine kadar bağışlanır. Sabah namazından [güneş] perde arkasına gizleninceye (batıncaya) kadar her gün yetmiş bin melek onun için bağışlanma diler. Ramazan ayında gece yahut gündüz yaptığı her secde karşılığında onun için, bir atlının gölgesinde beş yüz yıl yol alacağı bir ağaç verilir."
وَأخرج الْبَزَّار وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ سيد الشُّهُور رَمَضَان وَأَعْظَمهَا حُرْمَة ذُو الْحجَّة
Bezzâr ve Beyhakî, Ebû Saîd el-Hudrî'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Ayların efendisi Ramazan, hürmeti en büyük olanı ise Zilhicce'dir" buyurdu.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: سيد الشُّهُور رَمَضَان وَسيد الْأَيَّام الْجُمُعَة
İbn Ebî Şeybe ve Beyhakî, İbn Mes'ûd'dan nakletti; dedi ki: "Ayların efendisi Ramazan, günlerin efendisi ise Cuma'dır."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن كَعْب قَالَ: إِن الله اخْتَار سَاعَات اللَّيْل وَالنَّهَار فَجعل مِنْهُنَّ الصَّلَوَات الْمَكْتُوبَة وَاخْتَارَ الْأَيَّام فَجعل مِنْهُنَّ الْجُمُعَة وَاخْتَارَ الشُّهُور فَجعل مِنْهُنَّ شهر رَمَضَان وَاخْتَارَ اللَّيَالِي فَجعل مِنْهُنَّ لَيْلَة الْقدر وَاخْتَارَ الْبِقَاع فَجعل مِنْهَا الْمَسَاجِد
Beyhakî, Ka'b'dan nakletti; dedi ki: "Şüphesiz Allah gece ve gündüzün saatlerini seçti, onlardan farz namazları kıldı. Günleri seçti, onlardan Cuma'yı kıldı. Ayları seçti, onlardan Ramazan ayını kıldı. Geceleri seçti, onlardan Kadir gecesini kıldı. Mekânları seçti, onlardan da mescitleri kıldı."
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ فِي الثَّوَاب وَالْبَيْهَقِيّ والأصبهاني عَن ابْن عَبَّاس أَنه سمع رَسُول الله ﷺ يَقُول: إِن الْجنَّة لتعد وتتزين من الْحول إِلَى الْحول لدُخُول شهر رَمَضَان فَإِذا كَانَت أول لَيْلَة من شهر رَمَضَان هبت ريح من تَحت الْعَرْش يُقَال لَهَا المثيرة تصفق ورق الْجنَّة وَحلق المصاريع يسمع لذَلِك طنين لم يسمع السامعون أحسن مِنْهُ فيثب الْحور الْعين حَتَّى يشرفن على شرف الْجنَّة فينادين: هَل من خَاطب إِلَى الله فيزوّجه ثمَّ يَقُول الْحور الْعين: يَا رضوَان الْجنَّة مَا هَذِه اللَّيْلَة فيجيبهن بِالتَّلْبِيَةِ ثمَّ يَقُول: هَذِه أول لَيْلَة من شهر رَمَضَان فتحت أَبْوَاب الْجنَّة على الصائمين من أمة مُحَمَّد وَيَا جِبْرِيل اهبط إِلَى الأَرْض فاصفد مَرَدَة الشَّيَاطِين وغلهم بالأغلال ثمَّ اقذفهم فِي الْبحار حَتَّى لَا يفسدوا على أمة مُحَمَّد حَبِيبِي صِيَامهمْ وَيَقُول الله ﷿ فِي لَيْلَة من شهر رَمَضَان لمناد يُنَادي ثَلَاث مَرَّات: هَل من سَائل فاعطيه سؤله هَل من تائب فأتوب عَلَيْهِ هَل من مُسْتَغْفِر فَأغْفِر لَهُ من يقْرض المليء غير المعدم والوفي غير الظلوم قَالَ: وَله فِي كل يَوْم من شهر رَمَضَان عِنْد الإِفطار ألف ألف عَتيق من النَّار كلهم قد استوجبوا النَّار فَإِذا كَانَ آخر يَوْم من شهر رَمَضَان أعتق الله فِي ذَلِك الْيَوْم بِقدر مَا أعتق من أول الشَّهْر إِلَى آخِره
Ebû'ş-Şeyh es-Sevâb'da, Beyhakî ve el-Isbehânî, İbn Abbâs'tan nakletti; o Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işitmiştir: "Şüphesiz cennet, Ramazan ayının girişi için yıldan yıla hazırlanır ve süslenir. Ramazan ayının ilk gecesi olduğunda Arş'ın altından 'el-Müsîre' denilen bir rüzgâr eser; cennet yapraklarını ve kapı kanatlarının halkalarını sallar, bundan öyle tatlı bir ses duyulur ki işitenler ondan daha güzelini duymamıştır. Bunun üzerine hûriler sıçrayıp cennetin burçlarına çıkarlar ve: 'Allah'a talip olup da kendisini onunla evlendireceği kimse yok mu?' diye seslenirler. Sonra hûriler: 'Ey cennetin Rıdvân'ı, bu gece nedir?' derler. [Rıdvân] telbiye ile onlara karşılık verir ve: 'Bu, Ramazan ayının ilk gecesidir; Muhammed ümmetinden oruç tutanlar için cennet kapıları açılmıştır' der. [Allah şöyle buyurur]: 'Ey Cibrîl! Yeryüzüne in, şeytanların azgınlarını zincire vur, onları prangalarla bağla, sonra onları denizlere at ki sevgilim Muhammed'in ümmetinin oruçlarını ifsat etmesinler!' Allah celle ve alâ Ramazan ayının [her] gecesinde bir münadiye üç defa şöyle seslenmesini buyurur: 'İsteyen yok mu ki dileğini vereyim? Tövbe eden yok mu ki tövbesini kabul edeyim? Bağışlanma dileyen yok mu ki onu bağışlayayım? Hiç fakirleşmeyen bir zengine ve hiç zulmetmeyen bir vefakâra kim borç verir?' Buyurdu ki: Ramazan ayının her gününde iftar vaktinde, hepsi ateşi hak etmiş olan bir milyon kişiyi Allah ateşten azat eder. Ramazan ayının son günü olduğunda ise Allah o gün, ayın başından sonuna kadar azat ettiği kadarını azat eder.
وَإِذا كَانَ لَيْلَة الْقدر يَأْمر الله جِبْرِيل فيهبط فِي كبكبة من الْمَلَائِكَة إِلَى الأَرْض وَمَعَهُمْ لِوَاء أَخْضَر فيركز اللِّوَاء على ظهر الْكَعْبَة وَله سِتّمائَة جنَاح مِنْهَا جَنَاحَانِ لَا ينشرهما إِلَّا فِي تِلْكَ اللَّيْلَة فينشرهما فِي تِلْكَ اللَّيْلَة فَتَجَاوز الْمشرق إِلَى الْمغرب فيحث جِبْرِيل الْمَلَائِكَة فِي هَذِه اللَّيْلَة فيسلمون على كل قَائِم وقاعد ومصل وذاكر يصافحونهم ويؤمنون على دُعَائِهِمْ حَتَّى يطلع الْفجْر فَإِذا طلع الْفجْر يُنَادي جِبْرِيل: معاشر الْمَلَائِكَة الرحيل الرحيل
Kadir gecesi olduğunda Allah Cibrîl'e emreder; o da bir melek topluluğuyla birlikte yeryüzüne iner. Yanlarında yeşil bir sancak vardır; sancağı Kâbe'nin üzerine diker. [Cibrîl'in] altı yüz kanadı vardır; bunlardan iki kanadını ancak o gece açar. O gece onları açtığında doğudan batıya kadar kaplar. Cibrîl bu gecede melekleri teşvik eder; onlar da ayakta duran, oturan, namaz kılan ve zikir çeken herkese selam verir, onlarla musafaha eder ve şafak sökünceye kadar dualarına 'Âmîn' derler. Şafak söktüğünde Cibrîl: 'Ey melek topluluğu! Göç vakti, göç vakti!' diye seslenir.
فَيَقُولُونَ: يَا جِبْرِيل فَمَا صنع الله فِي حوائج الْمُؤمنِينَ من أمة مُحَمَّد ﷺ فَيَقُول جِبْرِيل: نظر الله إِلَيْهِم فِي هَذِه اللَّيْلَة فَعَفَا عَنْهُم وَغفر لَهُم إِلَّا أَرْبَعَة
Onlar: 'Ey Cibrîl! Allah, Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'in ümmetinden olan müminlerin ihtiyaçları hakkında ne yaptı?' derler. Cibrîl: 'Allah bu gecede onlara baktı, dört kişi hariç onları affetti ve bağışladı' der.
قُلْنَا: يَا رَسُول الله من هم قَالَ: رجل مدمن خمر
Biz: 'Ey Allah'ın Resûlü, onlar kimlerdir?' dedik. Buyurdu ki: 'İçkiye devam eden kimse,
وعاق لوَالِديهِ وقاطع رحم ومشاحن قُلْنَا: يَا رَسُول الله مَا المشاحن قَالَ: هُوَ المصارم
ana babasına asi olan, akrabalık bağını koparan ve müşâhindir.' Biz: 'Ey Allah'ın Resûlü, müşâhin kimdir?' dedik. 'O, küsüp ilişkiyi kesendir' buyurdu.
فَإِذا كَانَت لَيْلَة الْقدر سميت تِلْكَ اللَّيْلَة لَيْلَة الْجَائِزَة فَإِذا كَانَت غَدَاة الْفطر بعث الله الْمَلَائِكَة فِي كل بِلَاد فيهبطون إِلَى الأَرْض فَيقومُونَ على أَفْوَاه السكَك فينادون بِصَوْت يسمع من خلق الله إِلَّا الْجِنّ والإِنس فَيَقُولُونَ: يَا أمة مُحَمَّد اخْرُجُوا إِلَى رب كريم يُعْطي الجزيل وَيَعْفُو عَن الْعَظِيم فَإِذا برزوا إِلَى مصلاهم يَقُول الله للْمَلَائكَة: مَا جَزَاء الْأَجِير إِذا عمل عمله فَتَقول الْمَلَائِكَة: إلهنا وَسَيِّدنَا جَزَاؤُهُ أَن يُوفيه أجره
Kadir gecesi olduğunda o geceye ödül gecesi adı verilir. Fıtır (Bayram) sabahı olduğunda Allah her beldeye melekleri gönderir. Yeryüzüne inerler ve sokak başlarında durup cinler ve insanlar hariç Allah'ın yarattığı [her varlığın] duyacağı bir sesle şöyle nida ederler: 'Ey Muhammed ümmeti! Bolca veren ve büyük günahları affeden kerem sahibi Rabbinize çıkın!' Musallalarına çıktıklarında Allah meleklere: 'İşini yapan işçinin karşılığı nedir?' buyurur. Melekler: 'İlahımız ve Efendimiz! Onun karşılığı, ücretinin tam olarak verilmesidir' derler.
فَيَقُول: فَإِنِّي أشهدكم يَا ملائكتي أَنِّي قد جعلت ثوابهم من صِيَامهمْ شهر رَمَضَان وقيامه رضاي ومغفرتي
Bunun üzerine şöyle buyurur: 'Ey meleklerim! Sizi şahit tutuyorum ki, onların Ramazan ayı orucunun ve gece ibadetinin sevabını rızam ve mağfiretim kıldım.'
وَيَقُول: يَا عبَادي سلوني فَوَعِزَّتِي وَجَلَالِي لَا تَسْأَلُونِي الْيَوْم شَيْئا فِي جمعكم لآخرتكم إِلَّا أَعطيتكُم وَلَا لدنياكم إِلَّا نظرت لكم فَوَعِزَّتِي لأسترن عَلَيْكُم عثراتكم مَا راقبتموني وَعِزَّتِي لَا أخزيكم وَلَا أفضحكم بَين يَدي أَصْحَاب الْحُدُود انصرفوا مغفوراً لكم قد أرضيتموني ورضيت عَنْكُم
Ve şöyle buyurur: 'Ey kullarım! Benden isteyin. İzzetime ve celalime andolsun ki, bugün bu topluluğunuzda ahiretiniz için benden ne isterseniz muhakkak size veririm; dünyanız için de ne isterseniz sizin lehinize nazar ederim. İzzetime andolsun ki, siz beni gözetip saydığınız sürece kusurlarınızı muhakkak örterim. İzzetime andolsun ki, sizi had cezası çekenlerin huzurunda rüsvay etmem ve rezil etmem. Bağışlanmış olarak dönün; beni razı ettiniz, ben de sizden razı oldum.'
فتفرح الْمَلَائِكَة وَيَسْتَغْفِرُونَ بِمَا يُعْطي الله هَذِه الْأمة إِذا أفطروا من شهر رَمَضَان
Bunun üzerine melekler sevinir ve Ramazan ayını tamamlayıp bayram ettiklerinde Allah'ın bu ümmete verdiği şeyler sebebiyle onlar için bağışlanma dilerler."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب عَن كَعْب الْأَحْبَار قَالَ: أوحى الله إِلَى مُوسَى ﵇: إِنِّي افترضت على عبَادي الصّيام وَهُوَ شهر رَمَضَان
Beyhakî Şuab'da, Ka'b el-Ahbâr'dan nakletti; dedi ki: Allah, Mûsâ aleyhisselâm'a şöyle vahyetti: "Şüphesiz ben kullarıma orucu farz kıldım, o da Ramazan ayıdır.
يَا مُوسَى من وافى الْقِيَامَة وَفِي صَحِيفَته عشر رمضانات فَهُوَ من الابدال وَمن وافى الْقِيَامَة وَفِي صَحِيفَته عشرُون رمضاناً فَهُوَ من المخبتين وَمن وافى الْقِيَامَة وَفِي صفحته ثَلَاثُونَ رمضاناً فَهُوَ من أفضل الشُّهَدَاء عِنْدِي ثَوابًا يَا مُوسَى إِنِّي آمُر حَملَة الْعَرْش إِذا دخل شهر رَمَضَان أَن يمسكوا عَن الْعِبَادَة فَكلما دَعَا صائمو رَمَضَان بدعوة وَأَن يَقُولُوا آمين وَإِنِّي أوجبت على نَفسِي أَن لَا أرد دَعْوَة صائمي رَمَضَان
Ey Mûsâ! Kim kıyamete amel defterinde on Ramazan ile gelirse o Ebdâl'dendir. Kim kıyamete amel defterinde yirmi Ramazan ile gelirse o Muhbitîn'dendir (saygıyla bağlananlardandır). Kim de kıyamete defterinde otuz Ramazan ile gelirse o, katımda sevapça şehitlerin en faziletlilerindendir. Ey Mûsâ! Şüphesiz ben Ramazan ayı girdiğinde Arş'ı taşıyanlara ibadete ara vermelerini, Ramazan orucu tutanlar her dua ettiklerinde 'Âmîn' demelerini emrederim. Ben Ramazan orucu tutanların duasını geri çevirmemeyi kendime gerekli kıldım.
يَا مُوسَى إِنِّي ألهم فِي رَمَضَان السَّمَوَات وَالْأَرْض وَالْجِبَال وَالدَّوَاب والهوام أَن يَسْتَغْفِرُوا لصائمي رَمَضَان
Ey Mûsâ! Şüphesiz ben Ramazan'da göklere, yere, dağlara, hayvanlara ve haşerata Ramazan orucu tutanlar için bağışlanma dilemelerini ilham ederim.
يَا مُوسَى اطلب ثَلَاثَة مِمَّن يَصُوم رَمَضَان فصل مَعَهم وكل واشرب مَعَهم فَإِنِّي لَا أنزل عقوبتي وَلَا نقمتي فِي بقْعَة فِيهَا ثَلَاثَة مِمَّن يَصُوم رَمَضَان
Ey Mûsâ! Ramazan orucu tutanlardan üç kişi ara; onlarla birlikte namaz kıl, onlarla birlikte ye ve iç. Zira ben, içinde Ramazan orucu tutanlardan üç kişinin bulunduğu hiçbir yere cezamı ve intikamımı indirmem.
يَا مُوسَى إِن كنت مُسْفِرًا فاقدم وَإِن كنت مَرِيضا فمرهم أَن يحملوك وَقل للنِّسَاء وَالْحيض وَالصبيان الصغار أَن يبرزوا مَعَك حَيْثُ يبرز صائمو رَمَضَان عِنْد صَوْم رَمَضَان فَإِنِّي لَو أَذِنت لسمائي وأرضي لسلمتا عَلَيْهِم ولكلمتاهم ولبشرتاهم بِمَا أجيزهم إِنِّي أَقُول لعبادي الَّذين صَامُوا رَمَضَان ارْجعُوا إِلَى رحالكُمْ فقد
Ey Mûsâ! Eğer yolcu isen [vaktinde] gel, hasta isen seni taşımalarını emret; kadınlara, hayızlılara ve küçük çocuklara da Ramazan orucu tutulduğunda Ramazan orucu tutanların çıktığı yere seninle beraber çıkmalarını söyle. Zira ben göğüme ve yerime izin verseydim, onlara muhakkak selam verir, onlarla konuşur ve kendilerine vereceğim mükâfatı onlara müjdelerlerdi. Şüphesiz ben Ramazan orucu tutan kullarıma: 'Konaklarınıza dönün, muhakkak ki...' buyururum."
أرضيتموني وَجعلت ثوابكم من صِيَامكُمْ أَن أعتقكم من النَّار وَأَن احاسبكم حسابا يَسِيرا وَأَن أقيل لكم العثرة وأخلف لكم النَّفَقَة وَأَن لَا أفضحكم بَين يَدي أحد وَعِزَّتِي لَا تَسْأَلُونِي شَيْئا بعد صِيَام رَمَضَان موقفكم هَذَا من آخرتكم إِلَّا أَعطيتكُم وَلَا تَسْأَلُونِي شَيْئا من أَمر دنياكم إِلَّا نظرت لكم
...beni razı ettiniz. Orucunuzun karşılığı olan mükâfatınızı ise sizleri cehennemden azat etmek, sizi kolay bir hesaba çekmek, kusurlarınızı bağışlamak, [yaptığınız] harcamalarınızı [kat kat] karşılamak ve sizi kimsenin huzurunda rezil etmemek kıldım. İzzetime andolsun ki, Ramazan orucundan sonra bu duruşunuzda ahiretinizle ilgili benden ne dilerseniz muhakkak veririm ve dünyanızla ilgili benden ne dilerseniz muhakkak lehinize nazar ederim."
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط وَالْبَيْهَقِيّ والأصبهاني عَن عمر بن الْخطاب قَالَ سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: ذَاكر الله فِي رَمَضَان مغْفُور وَسَائِل الله فِيهِ لَا يخيب
Taberânî el-Evsat'ta, Beyhakî ve el-Asbehânî, Ömer b. el-Hattâb'dan nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittim: "Ramazan'da Allah'ı zikreden bağışlanır, onda Allah'tan dileyen de eli boş dönmez."
وَأخرج البُخَارِيّ وَمُسلم وَالتِّرْمِذِيّ فِي الشَّمَائِل وَالنَّسَائِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ كَانَ رَسُول الله ﷺ أَجود النَّاس بِالْخَيرِ وَكَانَ أَجود مَا يكون فِي رَمَضَان حِين يلقاه جِبْرِيل وَكَانَ يلقاه جِبْرِيل كل لَيْلَة فِي رَمَضَان حَتَّى يَنْسَلِخ يعرض النَّبِي ﷺ عَلَيْهِ الْقُرْآن فَإِذا لقِيه جِبْرِيل كَانَ رَسُول الله ﷺ أَجود بِالْخَيرِ من الرّيح الْمُرْسلَة
Buhârî, Müslim, Şemâil'de Tirmizî, Nesâî ve Beyhakî, İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem hayırda insanların en cömerdiydi. En cömert olduğu zaman da Ramazan'da Cibrîl ile buluştuğu zamandı. Cibrîl, Ramazan ayı çıkıncaya kadar her gece onunla buluşur, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem de ona Kur'an'ı arz ederdi. Cibrîl kendisiyle buluştuğunda Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, hayırda esen rüzgârdan daha cömert olurdu.
وَأخرج ابْن ماجة عَن أنس قَالَ: دخل رَمَضَان فَقَالَ رَسُول الله ﷺ إِن الشَّهْر قد حضركم وَفِيه لَيْلَة خير من ألف شهر من حرمهَا فقد الْحرم الْخَيْر كُله وَلَا يحرم خَيرهَا إِلَّا محروم
İbn Mâce, Enes'ten nakletti; dedi ki: Ramazan girdiğinde Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Bu ay size gelmiş bulunmaktadır. Onda bin aydan daha hayırlı bir gece vardır. Kim ondan mahrum kalırsa bütün hayırdan mahrum kalmış olur. Onun hayrından ancak [gerçekten] mahrum olan kimse mahrum kalır."
وَأخرج الْبَزَّار عَن أبي سعيد قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ إِن لله ﵎ عُتَقَاء فِي كل يَوْم وَلَيْلَة من رَمَضَان وَإِن لكل مُسلم فِي كل يَوْم وَلَيْلَة دَعْوَة مستجابة
Bezzâr, Ebû Saîd'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Şüphesiz Allah Teâlâ'nın Ramazan'ın her gün ve gecesinde [cehennemden] azat ettiği kimseler vardır ve Ramazan'ın her gün ve gecesinde her Müslümanın kabul olunan bir duası vardır."
وَأخرج الْأَصْبَهَانِيّ فِي التَّرْغِيب عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ إِذا كَانَ أول لَيْلَة من شهر رَمَضَان نظر الله إِلَى خلقه وَإِذا نظر الله إِلَى عَبده لم يعذبه أبدا وَللَّه فِي كل يَوْم ألف ألف عَتيق من النَّار فَإِذا كَانَت لَيْلَة تسع وَعشْرين أعتق الله فِيهَا مثل جَمِيع مَا أعتق فِي الشَّهْر كُله فَإِذا كَانَت لَيْلَة الْقدر ارتجت الْمَلَائِكَة وتجلى الْجَبَّار بنوره مَعَ أَنه لَا يصفه الواصفون فَيَقُول لملائكته وهم فِي عيدهم من الْغَد: يَا معشر الْمَلَائِكَة مَا جَزَاء الْأَجِير إِذا وفى عمله تَقول الْمَلَائِكَة: يُوفى أجره
el-Asbehânî et-Terğîb'de, Ebû Hureyre'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Ramazan ayının ilk gecesi olduğunda Allah mahlukatına nazar eder. Allah bir kuluna nazar etti mi ona ebediyen azap etmez. Allah'ın her gün cehennemden azat ettiği bir milyon [kulu] vardır. Yirmi dokuzuncu gece olduğunda ise Allah, bütün bir ay boyunca azat ettiklerinin toplamı kadarını o gecede azat eder. Kadir gecesi olduğunda melekler vecde gelir ve niteleyenlerin niteleyemeyeceği şekilde Cebbâr olan [Allah] nuruyla tecelli eder. Ertesi gün onların bayramında meleklerine şöyle buyurur: 'Ey melekler topluluğu! İşini tam yapan bir işçinin karşılığı nedir?' Melekler: 'Ücretinin tam verilmesidir' derler.
فَيَقُول الله: أشهدكم أَنِّي قد غفرت لَهُم
Bunun üzerine Allah şöyle buyurur: 'Sizi şahit tutarım ki, onları bağışladım.'"
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن عبَادَة بن الصَّامِت أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ يَوْمًا وَحضر رَمَضَان: أَتَاكُم شهر بركَة يغشاكم الله فِيهِ فتنزل الرَّحْمَة وتحط الْخَطَايَا ويستجيب فِيهِ الدُّعَاء ينظر الله إِلَى تنافسكم ويباهي بكم مَلَائكَته فأروا الله من أَنفسكُم خيرا فَإِن الشقي من حرم فِيهِ رَحْمَة الله عز وَجل
Taberânî, Ubâde b. es-Sâmit'ten nakletti ki: Bir gün Ramazan geldiğinde Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Size bereket ayı geldi. Allah onda sizi [rahmetiyle] kuşatır; rahmet iner, günahlar silinir ve onda dualar kabul edilir. Allah [hayırlarda] birbiriyle yarışmanıza bakar ve sizinle meleklerine övünür. O halde Allah'a kendinizden hayır gösterin. Çünkü asıl bedbaht, bu ayda Aziz ve Celil olan Allah'ın rahmetinden mahrum kalan kimsedir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط عَن أنس قَالَ سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: هَذَا رَمَضَان قد جَاءَ تفتح فِيهِ أَبْوَاب الْجنَّة وتغلق فِيهِ أَبْوَاب النَّار وتغل فِيهِ الشَّيَاطِين بعدا لمن أدْرك رَمَضَان فَلم يغْفر لَهُ إِذا لم يغْفر لَهُ فِيهِ فَمَتَى
İbn Ebî Şeybe ve el-Evsat'ta Taberânî, Enes'ten nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittim: "İşte Ramazan geldi; onda cennet kapıları açılır, cehennem kapıları kapatılır ve şeytanlar zincire vurulur. Ramazan'a yetişip de bağışlanmayan kimseye yazıklar olsun! Eğer onda bağışlanmazsa, başka ne zaman [bağışlanacak]?"
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ فِي الثَّوَاب عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ إِن شهر رَمَضَان شهر أمتِي يمرض مريضهم فيعودنه فَإِذا صَامَ مُسلم لم يكذب وَلم يغتب وفطره طيب وَيسْعَى إِلَى العتمات محافظاً على فَرَائِضه خرج من ذنُوبه كَمَا تخرج الْحَيَّة من سلخها
Ebû'ş-Şeyh es-Sevâb'da, Ebû Saîd el-Hudrî'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Şüphesiz Ramazan ayı ümmetimin ayıdır; hastalanan hastalarını ziyaret ederler. Bir Müslüman oruç tutar da yalan söylemez, gıybet etmez, iftarı helal/temiz olur, farzlarını koruyarak yatsı namazlarına koşarsa, yılanın derisinden sıyrılıp çıktığı gibi günahlarından sıyrılıp çıkar."
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه والأصبهاني فِي ترغيبه عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ من صَامَ يَوْمًا من رَمَضَان فَسلم من ثَلَاث ضمنت لَهُ الْجنَّة
İbn Merdûye ve et-Terğîb'inde el-Asbehânî, Ebû Hureyre'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim Ramazan'dan bir gün oruç tutar ve üç şeyden korunursa, ona cenneti garanti ederim."
فَقَالَ أَبُو عُبَيْدَة بن الْجراح: يَا رَسُول الله على مَا فِيهِ سوى الثَّلَاث قَالَ: على مَا فِيهِ سوى الثَّلَاث
Bunun üzerine Ebû Ubeyde b. el-Cerrâh: "Ey Allah'ın Resûlü! Bu üçü dışındakiler bulunsa bile mi?" dedi. [Resûlullah]: "Bu üçü dışındakiler bulunsa bile" buyurdu.
لِسَانه وبطنه وفرجه
[Onlar da] dili, karnı ve ferci (iffeti)dir.
وَأخرج الْأَصْبَهَانِيّ عَن الزُّهْرِيّ قَالَ: تَسْبِيحَة فِي شهر رَمَضَان أفضل من ألف تَسْبِيحَة فِي غَيره
el-Asbehânî, Zührî'den nakletti; dedi ki: "Ramazan ayındaki bir tesbih, onun dışındaki bin tesbihten daha faziletlidir."
وَأخرج الْأَصْبَهَانِيّ عَن مُعلى بن الْفضل قَالَ: كَانُوا يدعونَ الله ﷿ سِتَّة أشهر أَن يبلغهم شهر رَمَضَان وَيدعونَ الله سِتَّة أشهر أَن يتَقَبَّل مِنْهُم
el-Asbehânî, Muallâ b. el-Fadl'dan nakletti; dedi ki: "Onlar altı ay Aziz ve Celil olan Allah'a kendilerini Ramazan ayına ulaştırması için dua ederler, altı ay da kendilerinden [amellerini] kabul etmesi için Allah'a dua ederlerdi."
وَأخرج الْأَصْبَهَانِيّ عَن الْبَراء بن عَازِب قَالَ سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: فضل الْجُمُعَة فِي شهر رَمَضَان على سَائِر أَيَّامه كفضل رَمَضَان على سَائِر الشُّهُور
el-Asbehânî, Berâ b. Âzib'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittim: "Ramazan ayında cumanın diğer günlere üstünlüğü, Ramazan'ın diğer aylara üstünlüğü gibidir."
وَأخرج الْأَصْبَهَانِيّ عَن إِبْرَاهِيم النَّخعِيّ قَالَ: صَوْم يَوْم من رَمَضَان أفضل من ألف يَوْم وتسبيحة فِي رَمَضَان أفضل من ألف تَسْبِيحَة وركعة فِي رَمَضَان أفضل من ألف رَكْعَة
el-Asbehânî, İbrâhim en-Nehaî'den nakletti; dedi ki: "Ramazan'da tutulan bir gün oruç bin günden, Ramazan'daki bir tesbih bin tesbihten, Ramazan'daki bir rekât [namaz] da bin rekâttan daha faziletlidir."
وَأخرج الْأَصْبَهَانِيّ عَن عَائِشَة قَالَت: قَالَ رَسُول الله ﷺ إِذا سلم رَمَضَان سلمت السّنة وَإِذا سلمت الْجُمُعَة سلمت الْأَيَّام
el-Asbehânî, Âişe'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Ramazan selametle geçerse bütün yıl selametle geçer; cuma günü selametle geçerse diğer günler selametle geçer."
وَأخرج الْأَصْبَهَانِيّ من طَرِيق الْأَوْزَاعِيّ عَن مَكْحُول وَالقَاسِم بن مخيمرة وَعبد بن أبي لبَابَة قَالُوا: سمعنَا أَبَا لبَابَة الْبَاهِلِيّ وَوَائِلَة بن الْأَسْقَع وَعبد الله بن بشر سمعُوا رَسُول الله ﷺ يَقُول إِن الْجنَّة لتتزين من الْحول إِلَى الْحول لشهر رَمَضَان ثمَّ قَالَ رَسُول الله ﷺ: من صان نَفسه وَدينه فِي شهر رَمَضَان زوّجه الله من الْحور الْعين وَأَعْطَاهُ قصراً من قُصُور الْجنَّة وَمن عمل سَيِّئَة أَو رمى بهَا مُؤمنا بِبُهْتَان أَو
el-Asbehânî, Evzâî yoluyla Mekhûl, el-Kâsım b. Muhaymire ve Abd b. Ebî Lübâbe'den nakletti; dediler ki: Ebû Lübâbe el-Bâhilî, Vâile b. el-Eskâ ve Abdullah b. Büsr'ün, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittiklerini duyduk: "Şüphesiz cennet, Ramazan ayı için yıldan yıla süslenir." Sonra Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim Ramazan ayında nefsini ve dinini korursa, Allah onu hûr-i iyn (iri gözlü huriler) ile evlendirir ve ona cennet köşklerinden bir köşk verir. Kim de bir kötülük işler veya bir mümine iftira atarak onu suçlar yahut...
شرب مُسكرا فِي شهر رَمَضَان أحبط الله عمله سنة ثمَّ قَالَ رَسُول الله ﷺ: اتَّقوا شهر رَمَضَان لِأَنَّهُ شهر الله جعل لكم أحد عشر شهرا تشبعون فِيهَا وتروون وَشهر رَمَضَان شهر الله فاحفظوا فِيهِ أَنفسكُم
...Ramazan ayında sarhoş edici bir şey içerse, Allah onun bir yıllık amelini boşa çıkarır." Sonra Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Ramazan ayından sakının [hürmetini çiğnemekten çekinin]! Çünkü o Allah'ın ayıdır. O, sizin için yiyip doyacağınız ve içip suya kanacağınız on bir ay kıldı; Ramazan ayı ise Allah'ın ayıdır. Artık onda nefislerinizi koruyun."
وَأخرج الْأَصْبَهَانِيّ عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ أمتِي لن يخزوا أبدا مَا أَقَامُوا شهر رَمَضَان فَقَالَ رجل من الْأَنْصَار: وَمَا خزيهم من إضاعتهم شهر رَمَضَان فَقَالَ: انتهاك الْمَحَارِم
el-Asbehânî, Ebû Hureyre'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Ümmetim, Ramazan ayını hakkıyla ihya ettikleri sürece asla rüsvay olmayacaktır." Ensardan bir adam: "Ramazan ayını zayi etmelerinden doğacak rüsvaylıkları nedir?" diye sordu. [Resûlullah] buyurdu ki: "Haramların çiğnenmesidir.
من عمل سوءا أَو زنى أَو سرق لم يقبل مِنْهُ شهر رَمَضَان ولعنة الرب وَالْمَلَائِكَة إِلَى مثلهَا من الْحول فَإِن مَاتَ قبل شهر رَمَضَان فليبشر بالنَّار فَاتَّقُوا شهر رَمَضَان فَإِن الْحَسَنَات تضَاعف فِيهِ وَكَذَلِكَ السَّيِّئَات
Kim kötü bir amel işler yahut zina eder veya hırsızlık yaparsa, ondan Ramazan ayı kabul edilmez ve bir sonraki yıla kadar Rabbin ve meleklerin laneti onun üzerine olur. Şayet [tövbe etmeden] Ramazan ayından önce ölürse cehennemle müjdelensin! O halde Ramazan ayından sakının [ona hürmetsizlikten çekinin]! Zira onda iyilikler kat kat artırıldığı gibi kötülükler de [cezasıyla] kat kat artırılır."
وَأخرج الْأَصْبَهَانِيّ عَن عَليّ قَالَ: لما كَانَ أوّل لَيْلَة من رَمَضَان قَامَ رَسُول الله ﷺ وَأثْنى على الله وَقَالَ: أَيهَا النَّاس قد كفاكم الله عَدوكُمْ من الْجنَّة ووعدكم الاجابة وَقَالَ (ادْعُونِي أَسْتَجِب لكم) (غَافِر الْآيَة ٦٠) أَلا وَقد وكل الله بِكُل شَيْطَان مُرِيد سَبْعَة من الْمَلَائِكَة فَلَيْسَ بمحلول حَتَّى يَنْقَضِي شهر رَمَضَان أَلا وأبواب السَّمَاء مفتحة من أول لَيْلَة مِنْهُ إِلَى آخر لَيْلَة مِنْهُ أَلا وَالدُّعَاء فِيهِ مَقْبُول حَتَّى إِذا كَانَ أول لَيْلَة من الْعشْر شمر وَشد المئزر وَخرج من بَيته واعتكفهن وَأَحْيَا اللَّيْل
el-Asbehânî, Ali'den nakletti; dedi ki: Ramazan'ın ilk gecesi olduğunda Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ayağa kalktı, Allah'a övgüde bulundu ve şöyle buyurdu: "Ey insanlar! Allah cinlerden olan düşmanınıza karşı size kâfi gelmiş ve size icabet vaat ederek: { ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ } “Bana dua edin, size icabet edeyim” (Mü'min, 60) buyurmuştur. Dikkat edin! Allah her azgın şeytana yedi melek görevlendirmiştir; artık Ramazan ayı bitinceye kadar o çözülemez. Dikkat edin! Semanın kapıları onun ilk gecesinden son gecesine kadar açıktır. Dikkat edin! Onda dualar kabul olunur." [Ali devamla dedi ki]: Nihayet [Ramazan'ın son] on gününün ilk gecesi olduğunda paçaları sıvar, kuşağını bağlar, evinden çıkıp o günleri itikafta geçirir ve geceyi ihya ederdi.
قيل: وَمَا شدّ المئزر قَالَ: كَانَ يعتزل النِّسَاء فِيهِنَّ
"Kuşağını bağlamak ne demektir?" denildi. O da: "O günlerde kadınlardan uzak dururdu" dedi.
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن اسحق بن أبي اسحق
Beyhakî Şuabü'l-Îmân'da, İshak b. Ebî İshak'tan nakletti ki:
أَن أَبَا هُرَيْرَة قَالَ لكعب: تَجِدُونَ رَمَضَان عنْدكُمْ قَالَ: نجده حطة
Ebû Hureyre Ka'b'a: "Siz kendi yanınızdaki [kitaplarda] Ramazan'ı buluyor musunuz?" dedi. O da: "Biz onu hıtta (günahların dökülmesi) olarak buluyoruz" dedi.
وَأخرج أَحْمد وَالْبَزَّار وَابْن خُزَيْمَة وَابْن حبَان وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ عَن عَمْرو بن مرّة الْجُهَنِيّ قَالَ جَاءَ رجل من قضاعة إِلَى رَسُول الله ﷺ فَقَالَ: أَرَأَيْت إِن شهِدت أَن لَا إِلَه إِلَّا الله وَأَنَّك رَسُول الله وَصليت الصَّلَوَات الْخمس وَصمت رَمَضَان وقمته وآتيت الزَّكَاة فَمن أَنا فَقَالَ لَهُ النَّبِي ﷺ: من مَاتَ على هَذَا كَانَ مَعَ النَّبِيين وَالصديقين وَالشُّهَدَاء يَوْم الْقِيَامَة هَكَذَا - وَنصب أصبعيه - مَا لم يعق وَالِديهِ
Ahmed, Bezzâr, İbn Huzeyme, İbn Hibbân, İbn Merdûye ve Beyhakî, Amr b. Mürre el-Cühenî'den nakletti; dedi ki: Kudâa kabilesinden bir adam Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip: "Ne dersin; Allah'tan başka ilah olmadığına ve senin Allah'ın Resûlü olduğuna şehadet edersem, beş vakit namazı kılar, Ramazan orucunu tutar ve gecesini ihya eder, zekâtı da verirsem ben kimlerden olurum?" dedi. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem ona: "Kim bu hal üzere ölürse, anne babasına asi olmadığı sürece kıyamet gününde nebîler, sıddîklar ve şehitlerle birlikte şöylece -iki parmağını kaldırarak- beraber olur" buyurdu.
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن عَليّ
Beyhakî, Ali'den nakletti ki:
أَنه كَانَ يخْطب إِذا حضر رَمَضَان ثمَّ يَقُول: هَذَا الشَّهْر الْمُبَارك الَّذِي فرض الله صِيَامه وَلم يفْرض قِيَامه ليحذر الرجل أَن يَقُول: أَصوم إِذا صَامَ فلَان وَأفْطر إِذا أفطر أَلا إِن الصّيام لَيْسَ من الطَّعَام وَالشرَاب
O, Ramazan geldiğinde hutbe verir ve şöyle derdi: "Bu, Allah'ın orucunu farz kıldığı, gece ibadetini ise farz kılmadığı mübarek bir aydır. Kişi, 'Falanca oruç tutarsa tutarım, o yerse yerim' demekten sakınsın! Dikkat edin; oruç sadece yiyecek ve içecekten [uzak durmak] değildir,
وَلَكِن من الْكَذِب وَالْبَاطِل واللغو أَلا لَا تقدمُوا الشَّهْر إِذا رَأَيْتُمْ الْهلَال فصوموا وَإِذا رَأَيْتُمُوهُ فافطروا فَإِن غم عَلَيْكُم فَأتمُّوا الْعدة
bilakis yalandan, batıldan ve boş sözden de [uzak durmaktır]. Sakın [Ramazan'dan önce oruç tutarak] ayın önüne geçmeyin! Hilali gördüğünüzde oruç tutun, onu [tekrar] gördüğünüzde bayram edin. Eğer [hava] size kapalı/bulutlu olursa sayıyı tamamlayın."
وَأما قَوْله تَعَالَى: {الَّذِي أنزل فِيهِ الْقُرْآن} أخرج أَحْمد وَابْن جرير وَمُحَمّد بن نصر وَابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان والأصبهاني فِي التَّرْغِيب عَن وائلة بن الْأَسْقَع أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: أنزلت صحف إِبْرَاهِيم فِي أول لَيْلَة من رَمَضَان وأنزلت التَّوْرَاة لست مضين من رَمَضَان وَأنزل الانجيل لثلاث عشرَة خلت من رَمَضَان وَأنزل الزبُور لثمان عشرَة من رَمَضَان وَأنزل الله الْقُرْآن لأَرْبَع وَعشْرين خلت من رَمَضَان
Yüce Allah'ın: { الَّذِي أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ } “O [ay] ki onda Kur'an indirilmiştir” buyruğuna gelince; Ahmed, İbn Cerîr, Muhammed b. Nasr, İbn Ebî Hâtim, Taberânî, Şuabü'l-Îmân'da Beyhakî ve et-Terğîb'de el-Asbehânî, Vâile b. el-Eskâ'dan naklettiler ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "İbrâhim'in sayfaları Ramazan'ın ilk gecesinde indirildi. Tevrat, Ramazan'dan altı [gece] geçince indirildi. İncil, Ramazan'dan on üç [gece] geçince indirildi. Zebûr, Ramazan'dan on sekiz [gece geçince] indirildi. Allah Kur'an'ı ise Ramazan'dan yirmi dört [gece] geçince indirdi."
وَأخرج أَبُو يعلى وَابْن مرْدَوَيْه عَن جَابر بن عبد الله قَالَ: أنزل الله صحف إِبْرَاهِيم أول لَيْلَة من رَمَضَان وَأنزل التَّوْرَاة على مُوسَى لست خلون من رَمَضَان وَأنزل الزبُور على دَاوُد لِاثْنَتَيْ عشرَة خلت من رَمَضَان وَأنزل الانجيل على عِيسَى لثماني عشرَة خلت من رَمَضَان وَأنزل الْفرْقَان على مُحَمَّد لأَرْبَع وَعشْرين خلت من رَمَضَان
Ebû Ya'lâ ve İbn Merdûye, Câbir b. Abdillâh'tan nakletti; dedi ki: "Allah, İbrâhim'in sayfalarını Ramazan'ın ilk gecesinde indirdi. Tevrat'ı Mûsâ'ya Ramazan'dan altı [gece] geçince indirdi. Zebûr'u Dâvûd'a Ramazan'dan on iki [gece] geçince indirdi. İncil'i Îsâ'ya Ramazan'dan on sekiz [gece] geçince indirdi. Furkân'ı (Kur'an'ı) ise Muhammed'e Ramazan'dan yirmi dört [gece] geçince indirdi."
وَأخرج ابْن الضريس عَن أبي الْجلد قَالَ: أنزل الله صحف إِبْرَاهِيم ﵇ فِي أول لَيْلَة من رَمَضَان وَأنزل الإِنجيل لثماني عشرَة خلون شهر من رَمَضَان وَأنزل الْقُرْآن لأَرْبَع وَعشْرين لَيْلَة خلت من رَمَضَان وَذكر لنا أَن نَبِي الله ﷺ قَالَ أَعْطَيْت السَّبع الطوَال مَكَان التَّوْرَاة وَأعْطيت الْمُبين مَكَان الانجيل وَأعْطيت المثاني مَكَان الزبُور وفضلت بالمفصل
İbnü'd-Dureys, Ebu'l-Celd'den nakletti; dedi ki: "Allah, İbrâhim aleyhisselâm'ın sayfalarını Ramazan'ın ilk gecesinde indirdi. İncil'i Ramazan ayından on sekiz [gece] geçince indirdi. Kur'an'ı ise Ramazan'dan yirmi dört gece geçince indirdi." Bize aktarıldığına göre Allah'ın Peygamberi sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Bana Tevrat yerine Seba-i Tıvâl (yedi uzun sure), İncil yerine Miîn (yüz ayet civarındaki sureler) verildi, Zebûr yerine Mesânî (yüzden az ayetli sureler) verildi ve Mufassal (kısa sureler) ile de üstün kılındım."
وَأخرج مُحَمَّد بن نصر عَن عَائِشَة قَالَت: أنزلت الصُّحُف الأولى فِي أول يَوْم من رَمَضَان وأنزلت التَّوْرَاة فِي سِتّ من رَمَضَان وَأنزل الإِنجيل فِي اثْنَتَيْ عشرَة من رَمَضَان وَأنزل الزبُور فِي ثَمَانِي عشرَة من رَمَضَان وَأنزل الْقُرْآن فِي أَربع وَعشْرين من رَمَضَان
Muhammed b. Nasr, Âişe'den nakletti; dedi ki: "İlk sayfalar Ramazan'ın ilk gününde indirildi. Tevrat Ramazan'ın altısında, İncil Ramazan'ın on ikisinde, Zebûr Ramazan'ın on sekizinde, Kur'an ise Ramazan'ın yirmi dördünde indirildi."
وَأخرج ابْن جرير وَمُحَمّد بن نصر فِي كتاب الصَّلَاة وَابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات عَن مقسم قَالَ: سَأَلَ عَطِيَّة بن الْأسود ابْن عَبَّاس فَقَالَ: إِنَّه قد وَقع فِي قلبِي الشَّك فِي قَوْله الله {شهر رَمَضَان الَّذِي أنزل فِيهِ الْقُرْآن} وَقَوله (إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر (الْقدر الْآيَة ١) وَقَوله (إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة مباركة) (الدُّخان الْآيَة ٣)
İbn Cerîr, Kitâbu's-Salât'ta Muhammed b. Nasr, İbn Ebî Hâtim, Taberânî, İbn Merdûye ve el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Beyhakî, Miksem'den nakletti; dedi ki: Atiyye b. el-Esved, İbn Abbâs'a sorup şöyle dedi: "Allah'ın: { شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ } “Ramazan ayı ki, onda Kur'an indirilmiştir”, { إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ } “Şüphesiz biz onu Kadir gecesinde indirdik” (Kadr, 1) ve { إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُّبَارَكَةٍ } “Şüphesiz biz onu mübarek bir gecede indirdik” (Duhân, 3) buyrukları hakkında kalbime bir şüphe düştü.
وَقد أنزل فِي شوّال وَذي الْقعدَة وَذي الْحجَّة وَالْمحرم وَشهر ربيع الأول فَقَالَ ابْن عَبَّاس: فِي رَمَضَان وَفِي لَيْلَة الْقدر وَفِي لَيْلَة مباركة جملَة وَاحِدَة ثمَّ أنزل بعد ذَلِك على مواقع النَّجْم مُرْسلا فِي الشُّهُور وَالْأَيَّام
Oysa o Şevval'de, Zilkade'de, Zilhicce'de, Muharrem'de ve Rebîülevvel ayında da indirilmiştir." Bunun üzerine İbn Abbâs şöyle dedi: "Ramazan'da, Kadir gecesinde ve mübarek gecede toptan bir defada indirildi; sonra da bundan sonra aylar ve günler boyunca peyderpey yıldızların mevkileri üzere [parça parça] indirildi."
وَأخرج الْفرْيَابِيّ وَابْن جرير وَمُحَمّد بن نصر وَالطَّبَرَانِيّ وَابْن مرْدَوَيْه وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ والضياء فِي المختارة عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: نزل الْقُرْآن جملَة
Feryâbî, İbn Cerîr, Muhammed b. Nasr, Taberânî, İbn Merdûye, sahih olduğunu belirterek Hâkim, Beyhakî ve el-Muhtâre'de Ziyâ, İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: "Kur'an toptan indirildi.
وَفِي لفظ: فصل الْقُرْآن من الذّكر لاربعة وَعشْرين من رَمَضَان فَوضع فِي بَيت الْعِزَّة فِي السَّمَاء الدُّنْيَا فَجعل جِبْرِيل ينزله على رَسُول الله ﷺ يرتله ترتيلاً
Bir lafızda da: "Kur'an Ramazan'ın yirmi dördünde Zikir'den (Levh-i Mahfuz'dan) ayrılıp dünya semasındaki Beytü'l-İzze'ye konuldu; sonra da Cibrîl onu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e tertil üzere (tane tane ve açıkça) indirmeye başladı."
وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: شهر رَمَضَان وَاللَّيْلَة الْمُبَارَكَة وَلَيْلَة الْقدر فَإِن لَيْلَة الْقدر هِيَ اللَّيْلَة الْمُبَارَكَة وَهِي فِي رَمَضَان نزل الْقُرْآن جملَة من الذّكر إِلَى الْبَيْت الْمَعْمُور وَهُوَ موقع النُّجُوم فِي السَّمَاء الدُّنْيَا حَيْثُ وَقع الْقُرْآن ثمَّ نزل على مُحَمَّد ﷺ بعد ذَلِك فِي الْأَمر وَالنَّهْي وَفِي الحروب رسلًا رسلًا
İbn Cerîr, İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: "Ramazan ayı, mübarek gece ve Kadir gecesi... Şüphesiz Kadir gecesi mübarek gecedir ve o Ramazan'dadır. Kur'an toptan Zikir'den dünya semasındaki Beyt-i Ma'mûr'a -ki Kur'an'ın konulduğu dünya semasındaki yıldızların mevkiidir- indirildi. Bundan sonra da Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'e emirde, nehiyde ve savaşlarda parça parça indirildi."
وَأخرج ابْن الضريس وَالنَّسَائِيّ وَمُحَمّد بن نصر وَابْن جرير وَالطَّبَرَانِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: أنزل الْقُرْآن كُله جملَة وَاحِدَة فِي لَيْلَة الْقدر فِي رَمَضَان إِلَى السَّمَاء الدُّنْيَا فَكَانَ الله إِذا أَرَادَ أَن يحدث فِي الأَرْض شَيْئا أنزلهُ مِنْهُ حَتَّى جُمُعَة
İbnü'd-Dureys, Nesâî, Muhammed b. Nasr, İbn Cerîr, Taberânî, sahih olduğunu belirterek Hâkim, İbn Merdûye ve Beyhakî, İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: "Kur'an'ın tamamı Ramazan'da Kadir gecesinde dünya semasına toptan bir defada indirildi. Sonra Allah yeryüzünde bir şey meydana getirmeyi murat ettiğinde, onu toplayıncaya (tamamlayıncaya) kadar oradan parça parça indirdi."
وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: نزل الْقُرْآن جملَة وَاحِدَة على جِبْرِيل فِي لَيْلَة الْقدر فَكَانَ لَا ينزل مِنْهُ إِلَّا مَا أَمر بِهِ
İbn Cerîr, İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: "Kur'an Kadir gecesinde Cibrîl'e toptan bir defada indirildi; Cibrîl de ondan ancak kendisine emredileni indiriyordu."
وَأخرج ابْن الضريس عَن سعيد بن جُبَير قَالَ: نزل الْقُرْآن جملَة وَاحِدَة فِي رَمَضَان فِي لَيْلَة الْقدر فَجعل فِي بَيت الْعِزَّة ثمَّ أنزل على النَّبِي ﷺ فِي عشْرين سنة جَوَاب كَلَام النَّاس
İbnü'd-Dureys, Saîd b. Cübeyr'den nakletti; dedi ki: "Kur'an, Ramazan'da Kadir gecesinde toptan bir defada indirilip Beytü'l-İzze'ye konuldu; sonra insanların sözlerine cevap olarak yirmi yılda Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e indirildi."
وَأخرج أَبُو يعلى وَابْن عَسَاكِر عَن الْحسن بن عَليّ
Ebû Ya'lâ ve İbn Asâkir, Hasan b. Ali'den naklettiler ki:
أَنه لما قتل عَليّ قَامَ خَطِيبًا فَقَالَ: وَالله لقد قتلتم اللَّيْلَة رجلا فِي لَيْلَة نزل فِيهَا الْقُرْآن فِيهَا رفع عِيسَى بن مَرْيَم وفيهَا قتل يُوشَع بن نون وفيهَا تيب على بني إِسْرَائِيل
Ali öldürüldüğünde o hatip olarak ayağa kalkıp şöyle dedi: "Vallahi bu gece öyle bir adamı öldürdünüz ki, Kur'an'ın indirildiği, Meryem oğlu Îsâ'nın [semaya] yükseltildiği, Yûşa' b. Nûn'un öldürüldüğü ve İsrâiloğullarının tövbesinin kabul edildiği bir gecede [öldürdünüz]."
وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن جريج قَالَ: بَلغنِي أَنه كَانَ ينزل فِيهِ من الْقُرْآن حَتَّى انْقَطع الْوَحْي وَحَتَّى مَاتَ مُحَمَّد ﷺ فَكَانَ ينزل من الْقُرْآن فِي لَيْلَة الْقدر كل شَيْء ينزل من الْقُرْآن فِي تِلْكَ السّنة فَينزل ذَلِك من السَّمَاء السَّابِعَة على جِبْرِيل فِي السَّمَاء الدُّنْيَا فَلَا ينزل جِبْرِيل من ذَلِك على مُحَمَّد إِلَّا بِمَا أمره ربه
İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, İbn Cüreyc'den nakletti; dedi ki: "Bana ulaştığına göre vahiy kesilinceye ve Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem vefat edinceye kadar onda Kur'an'dan indiriliyordu. O yıl Kur'an'dan inecek olan her şey Kadir gecesinde indirilir, yedinci semadan dünya semasındaki Cibrîl'e indirilirdi. Cibrîl de bundan Muhammed'e ancak Rabbinin kendisine emrettiği kadarını indirirdi."
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الضريس عَن دَاوُد بن أبي هِنْد قَالَ: قلت لعامر الشّعبِيّ: شهر رَمَضَان الَّذِي أنزل فِيهِ الْقُرْآن فَهَل كَانَ نزل عَلَيْهِ فِي سَائِر السّنة إِلَّا مَا فِي رَمَضَان قَالَ: بلَى وَلَكِن جِبْرِيل كَانَ يُعَارض مُحَمَّدًا مَا أنزل فِي السّنة فِي رَمَضَان فَيحكم الله مَا يَشَاء وَيثبت مَا يَشَاء وينسخ مَا ينْسَخ وينسيه مَا يَشَاء
Abd b. Humeyd ve İbnü'd-Dureys, Dâvûd b. Ebî Hind'den nakletti; dedi ki: Âmir eş-Şa'bî'ye: "'Ramazan ayı ki onda Kur'an indirilmiştir' [deniyor]; Kur'an ona Ramazan'daki hariç yılın diğer zamanlarında inmemiş miydi?" dedim. O da: "Evet [indi], lâkin Cibrîl o yıl içinde indirileni Ramazan'da Muhammed ile karşılıklı okurdu; Allah da dilediğini muhkem kılar, dilediğini sabit bırakır, dilediğini nesheder ve dilediğini de ona unuttururdu" dedi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن الضَّحَّاك {شهر رَمَضَان الَّذِي أنزل فِيهِ الْقُرْآن} يَقُول: الَّذِي أنزل صَوْمه فِي الْقُرْآن
İbn Ebî Hâtim, Dahhâk'tan nakletti; { شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ } “Ramazan ayı ki, onda Kur'an indirilmiştir” [ayeti hakkında] şöyle dedi: "Orucu Kur'an'da indirilen [aydır]."
وَأما قَوْله تَعَالَى: {هدى للنَّاس وبينات من الْهدى وَالْفرْقَان} أخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن جريج فِي قَوْله {هدى للنَّاس} قَالَ: يَهْتَدُونَ بِهِ {وبينات من الْهدى} قَالَ: فِيهِ الْحَلَال وَالْحرَام وَالْحُدُود
Yüce Allah'ın: { هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَىٰ وَالْفُرْقَانِ } “İnsanlara bir hidayet rehberi, hidayetin ve Furkan'ın apaçık delilleri olarak” buyruğuna gelince; İbnü'l-Münzir, İbn Cüreyc'den nakletti; { هُدًى لِّلنَّاسِ } “İnsanlara bir hidayet rehberi” buyruğu hakkında: "Onunla hidayete ererler", { وَبَيِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَىٰ } “Hidayetin apaçık delilleri” buyruğu hakkında da: "Onda helal, haram ve had cezaları vardır" dedi.
وَأخرج ابْن جرير عَن السّديّ فِي قَوْله {وبينات من الْهدى وَالْفرْقَان} قَالَ: بَيِّنَات من الْحَلَال وَالْحرَام
İbn Cerîr, Süddî'den nakletti; { وَبَيِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَىٰ وَالْفُرْقَانِ } “Hidayetin ve Furkan'ın apaçık delilleri olarak” buyruğu hakkında: "Helalden ve haramdan apaçık delillerdir" dedi.
وَأما قَوْله تَعَالَى: {فَمن شهد مِنْكُم الشَّهْر فليصمه} أخرج ابْن أبي شيبَة وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: كَانَ يَوْم عَاشُورَاء يصام قبل أَن ينزل شهر رَمَضَان فَلَمَّا نزل رَمَضَان ترك
Yüce Allah'ın: { فَمَن شَهِدَ مِنكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ } “İçinizden kim bu aya erişirse onda oruç tutsun” buyruğuna gelince; İbn Ebî Şeybe, Buhârî ve Müslim, İbn Mes'ûd'dan nakletti; dedi ki: "Ramazan ayı [orucu] indirilmeden önce Âşûrâ günü oruç tutulurdu. Ramazan indirilince [Âşûrâ orucu farz olarak] bırakıldı."