وَأخرج أَبُو عبيد فِي فضائله وَسَعِيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَابْن الْأَنْبَارِي عَن عَلْقَمَة وَإِبْرَاهِيم قَالَا: فِي قِرَاءَة ابْن مَسْعُود / وَأقِيمُوا الْحَج وَالْعمْرَة إِلَى الْبَيْت / لَا يُجَاوز بِالْعُمْرَةِ الْبَيْت الْحَج الْمَنَاسِك وَالْعمْرَة الْبَيْت والصفا والمروة
Ebû Ubeyd Fedâil'inde, Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve İbnü'l-Enbârî, Alkame ve İbrâhîm'den nakletti; ikisi dediler ki: İbn Mes'ûd'un kıraatinde [ayet] / وَأقِيمُوا الْحَج وَالْعمْرَة إِلَى الْبَيْت / [şeklindedir]. Umre ile Beyt'in ötesine geçilmez. Hac menâsik (hac ibadetleri)tir; umre ise Beyt, Safâ ve Merve'dir.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن عَليّ أَنه قَرَأَ / وَأقِيمُوا الْحَج وَالْعمْرَة للبيت / ثمَّ قَالَ: هِيَ وَاجِبَة مثل الْحَج
Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Ali'den nakletti; o / وَأقِيمُوا الْحَج وَالْعمْرَة للبيت / şeklinde okudu, sonra: "O (umre) da hac gibi farzdır" dedi.
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه والأصبهاني فِي التَّرْغِيب عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: أمرْتُم بِإِقَامَة أَربع
İbn Merdûye, es-Sünen'de Beyhakî ve et-Terğîb'de el-Isbehânî, İbn Mes'ûd'dan nakletti; dedi ki: "Dört şeyi ikame etmekle (yerine getirmekle) emrolundunuz:"
أقِيمُوا الصَّلَاة وَآتوا الزَّكَاة وَأقِيمُوا الْحَج وَالْعمْرَة إِلَى الْبَيْت
"Namazı dosdoğru kılın, zekâtı verin, Beyt'e hac ve umreyi ikame edin (yerine getirin)."
وَالْحج الْحَج الْأَكْبَر وَالْعمْرَة الْحَج الْأَصْغَر
"Hac, büyük hacdır; umre ise küçük hacdır."
وَأخرج ابْن أبي دَاوُد فِي الْمَصَاحِف عَن يزِيد بن مُعَاوِيَة قَالَ: إِنِّي لفي الْمَسْجِد زمن الْوَلِيد بن عقبَة حَلقَة فِيهَا حُذَيْفَة وَلَيْسَ إِذْ ذَاك حجزة وَلَا جلاوزة إِذْ هتف هَاتِف: من كَانَ يقْرَأ على قِرَاءَة أبي مُوسَى فليأت الزاويه الَّتِي عِنْد أَبْوَاب كِنْدَة وَمن كَانَ يقْرَأ على قِرَاءَة عبد الله بن مَسْعُود فليأت هَذِه الزاوية الَّتِي عِنْد دَار عبد الله وَاخْتلفَا فِي آيَة فِي سُورَة الْبَقَرَة قَرَأَ هَذَا (وَأَتمُّوا الْحَج وَالْعمْرَة للبيت) وَقَرَأَ هَذَا {وَأَتمُّوا الْحَج وَالْعمْرَة لله} فَغَضب حُذَيْفَة واحمرت عَيناهُ ثمَّ قَامَ - وَذَلِكَ فِي زمن عُثْمَان - فَقَالَ: إِمَّا أَن تركب إِلَى أَمِير الْمُؤمنِينَ وَإِمَّا أَن أركب فَهَكَذَا كَانَ من قبلكُمْ ثمَّ أقبل فَجَلَسَ فَقَالَ: إِن الله بعث مُحَمَّدًا فقاتل بِمن أقبل من أدبر حَتَّى أظهر الله دينه ثمَّ إِن الله قَبضه فطعن النَّاس فِي الإِسلام طعنة جواد ثمَّ إِن الله اسْتخْلف أَبَا بكر وَكَانَ مَا شَاءَ الله ثمَّ إِن الله قَبضه فطعن النَّاس فِي الإِسلام طعنة جواد ثمَّ إِن الله اسْتخْلف عمر فَنزل وسط الإِسلام ثمَّ إِن الله قَبضه فطعن النَّاس فِي الإِسلام طعنة جواد ثمَّ إِن الله اسْتخْلف عُثْمَان
İbn Ebî Dâvûd el-Masâhif'te, Yezîd b. Muâviye'den nakletti; dedi ki: Velîd b. Ukbe zamanında mescitte, içinde Huzeyfe'nin de bulunduğu bir halkadaydım. O vakit ne korumalar ne de muhafızlar vardı. Ansızın bir münâdî şöyle seslendi: "Ebû Mûsâ'nın kıraatine göre okuyan kimse Kinde kapılarının yanındaki köşeye gelsin. Abdullah b. Mes'ûd'un kıraatine göre okuyan kimse de Abdullah'ın evinin yanındaki bu köşeye gelsin." Bakara Sûresi'ndeki bir ayette ihtilaf etmişlerdi; biri (وَأَtemُّوا الْحَج وَالْعمْرَة للبيت) şeklinde okuyor, diğeri ise {وَأَتمُّوا الْحَج وَالْعمْرَة لله} “Haccı ve umreyi Allah için tamamlayın” şeklinde okuyordu. Bunun üzerine Huzeyfe öfkelendi ve gözleri kızardı. Sonra ayağa kalktı -bu, Osman zamanındaydı- ve dedi ki: "Ya sen müminlerin emirine [binek ile] gidersin ya da ben giderim. Sizden öncekiler de böyle olmuştu." Sonra yönelip oturdu ve şöyle dedi: "Şüphesiz Allah, Muhammed'i gönderdi; o da Allah dinini üstün kılıncaya kadar yüz çeviren kimselere karşı yönelenlerle savaştı. Sonra Allah onun canını aldı ve insanlar İslam'a şiddetli bir darbe vurdu. Sonra Allah, Ebû Bekir'i halife yaptı ve Allah'ın dilediği oldu. Sonra Allah onun canını aldı ve insanlar İslam'a şiddetli bir darbe vurdu. Sonra Allah, Ömer'i halife yaptı ve o İslam'ın tam merkezine yerleşti. Sonra Allah onun canını aldı ve insanlar İslam'a şiddetli bir darbe vurdu. Sonra Allah, Osman'ı halife yaptı..."
وأيم الله ليوشكن أَن تطعنوا فِيهِ طعنة تحلقونه كُله
"Allah'a yemin olsun ki, ona (İslam'a) kökünü kazıyacak bir darbe vurmanız yakındır!"
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ عَن الشّعبِيّ أَنه قَرَأَهَا {وَأَتمُّوا الْحَج} ثمَّ قطع ثمَّ قَالَ {وَالْعمْرَة لله} يَعْنِي بِرَفْع التَّاء وَقَالَ: هِيَ تطوع
Saîd b. Mansûr, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Ebî Hâtim ve Beyhakî, Şa'bî'den nakletti; o, bu ayeti {وَأَتمُّوا الْحَج} “Haccı tamamlayın” şeklinde okudu, sonra durdu ve sonra -tâ (ة) harfinin ötresiyle- {وَالْعمْرَة لله} “Umre ise Allah içindir” dedi ve: "O (umre) nafiledir" dedi.
وَأخرج سُفْيَان بن عَيْنِيَّة وَالشَّافِعِيّ وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن طَاوس قَالَ: قيل لِابْنِ عَبَّاس أتأمر بِالْعُمْرَةِ قبل الْحَج وَالله تَعَالَى يَقُول {وَأَتمُّوا الْحَج وَالْعمْرَة لله} فَقَالَ ابْن عَبَّاس: كَيفَ تقرؤون (من بعد وَصِيَّة يُوصي بهَا أَو دين) (النِّسَاء الْآيَة ١١) فبأيهما تبدؤون قَالُوا: بِالدّينِ
Süfyân b. Uyeyne, Şâfiî ve es-Sünen'de Beyhakî, Tâvûs'tan nakletti; dedi ki: İbn Abbâs'a: "Allah Teâlâ {وَأَتمُّوا الْحَج وَالْعمْرَة لله} “Haccı ve umreyi Allah için tamamlayın” buyururken sen hacdan önce umre yapmayı mı emrediyorsun?" denildi. İbn Abbâs şöyle dedi: "(من بعد وَصِيَّة يُوصي بهَا أَو دين) (en-Nisâ, 11) ayetini nasıl okuyorsunuz? Hangisiyle başlıyorsunuz?" Onlar: "Borçla" dediler.
قَالَ: فَهُوَ ذَلِك
Dedi ki: "İşte bu da öyledir."
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَالدَّارَقُطْنِيّ وَالْحَاكِم وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: الْعمرَة وَاجِبَة كوجوب الْحَج من اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلا
Abdürrezzâk, Abd b. Humeyd, Dârekutnî, Hâkim ve Beyhakî, İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: "Ona bir yol bulabilen kimseye, haccın farz olduğu gibi umre de farzdır."
وَأخرج سُفْيَان بن عَيْنِيَّة وَالشَّافِعِيّ فِي الْأُم وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: وَالله إِنَّهَا لقرينتها فِي كتاب الله {وَأَتمُّوا الْحَج وَالْعمْرَة لله}
Süfyân b. Uyeyne, el-Ümm'de Şâfiî ve Beyhakî, İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: "Allah'a yemin olsun ki o (umre), Allah'ın Kitabı'nda onun (haccın) eşidir: {وَأَتمُّوا الْحَج وَالْعمْرَة لله} “Haccı ve umreyi Allah için tamamlayın”."
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة كِلَاهُمَا فِي المُصَنّف وَعبد بن حميد عَن مَسْرُوق قَالَ: أمرْتُم فِي الْقُرْآن بِإِقَامَة أَربع: أقِيمُوا الصَّلَاة وَآتوا الزَّكَاة وَأقِيمُوا الْحَج وَالْعمْرَة
Her ikisi el-Musannef'te olmak üzere Abdürrezzâk ve İbn Ebî Şeybe ile Abd b. Humeyd, Mesrûk'tan nakletti; dedi ki: "Kur'an'da dört şeyi ikame etmekle emrolundunuz: Namazı dosdoğru kılın, zekâtı verin, hac ve umreyi ikame edin (yerine getirin)."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: الْعمرَة الْحجَّة الصُّغْرَى
İbn Ebî Şeybe ve İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: "Umre küçük hacdır."
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن أبي دَاوُد فِي الْمَصَاحِف عَن ابْن مَسْعُود أَنه قَرَأَ (وَأقِيمُوا الْحَج وَالْعمْرَة للبيت) ثمَّ قَالَ: وَالله لَوْلَا التحرج إِنِّي لم أسمع فِيهَا من رَسُول الله ﷺ شَيْئا لقلنا أَن الْعمرَة وَاجِبَة مثل الْحَج
Abd b. Humeyd ve el-Masâhif'te İbn Ebî Dâvûd, İbn Mes'ûd'dan nakletti; o (وَأقِيمُوا الْحَج وَالْعمْرَة للبيت) şeklinde okudu, sonra şöyle dedi: "Allah'a yemin olsun ki, hakkında Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den bir şey duymamış olmanın çekincesi bulunmasaydı, kesinlikle umrenin de hac gibi farz olduğunu söylerdik."
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن ابْن عمر قَالَ: الْعمرَة وَاجِبَة لَيْسَ أحد من خلق الله إِلَّا عَلَيْهِ حجَّة وَعمرَة واجبتان من اسْتَطَاعَ إِلَى ذَلِك سَبِيلا
Abdürrezzâk, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd ve sahih olduğunu belirterek Hâkim, İbn Ömer'den nakletti; dedi ki: "Umre farzdır. Allah'ın yarattığı kullardan -buna güç yetirebilen kimse için- üzerinde farz bir hac ve farz bir umre bulunmayan hiç kimse yoktur."
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد عَن طَاوس قَالَ: الْعمرَة على النَّاس كلهم إِلَّا على أهل مَكَّة فَإِنَّهَا لَيست عَلَيْهِم عمْرَة إِلَّا أَن يقدم أحد مِنْهُم من أفق من الْآفَاق
Abdürrezzâk, İbn Ebî Şeybe ve Abd b. Humeyd, Tâvûs'tan nakletti; dedi ki: "Mekkeliler hariç bütün insanlara umre [farz]dır. Onlardan biri uzak bir ufuktan (bölgeden) gelmedikçe Mekkelilere umre yoktur."
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد عَن عَطاء قَالَ: لَيْسَ أحد من خلق الله إِلَّا عَلَيْهِ حجَّة وَعمرَة واجبتان من اسْتَطَاعَ إِلَى ذَلِك سَبِيلا كَمَا قَالَ الله حَتَّى أهل بوادينا إِلَّا أهل مَكَّة فَإِن عَلَيْهِم حجّة وَلَيْسَت عَلَيْهِم عمْرَة من أجل أَنهم أهل الْبَيْت وَإِنَّمَا الْعمرَة من أجل الطّواف
Abdürrezzâk ve Abd b. Humeyd, Atâ'dan nakletti; dedi ki: "Allah'ın buyurduğu gibi -buna güç yetirebilen kimse için- bizim çölde yaşayanlarımız da dâhil olmak üzere, Allah'ın yarattığı kullardan üzerinde farz bir hac ve farz bir umre bulunmayan hiç kimse yoktur; ancak Mekkeliler müstesnadır. Zira onların üzerine hac vardır fakat umre yoktur; çünkü onlar Beyt'in ehlidir, umre ise ancak tavaf içindir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالْحَاكِم من طَرِيق عَطاء بن أبي رَبَاح عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: الْحَج وَالْعمْرَة فريضتان على النَّاس كلهم إِلَّا أهل مَكَّة فَإِن عمرتهم طوافهم فَمن جعل بَينه وَبَين الْحرم بطن وَاد فَلَا يدْخل مَكَّة إِلَّا بِالْإِحْرَامِ
İbn Ebî Şeybe ve Atâ b. Ebî Rebâh tarikiyle Hâkim, İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: "Hac ve umre Mekkeliler hariç bütün insanlara farzdır; zira onların umresi tavaflarıdır. Kim kendisi ile Harem arasına bir vadi mesafesi koyarsa (Harem dışına çıkarsa), Mekke'ye ancak ihramla girsin."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عَطاء قَالَ: لَيْسَ على أهل مَكَّة عمْرَة إِنَّمَا يعْتَمر من زار الْبَيْت ليطوف بِهِ وَأهل مَكَّة يطوفون مَتى شاؤوا
İbn Ebî Şeybe, Atâ'dan nakletti; dedi ki: "Mekkelilere umre yoktur. Umre ancak Beyt'i tavaf etmek için ziyaret eden kimseye aittir; Mekkeliler ise diledikleri zaman tavaf ederler."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: الْحَج فَرِيضَة وَالْعمْرَة تطوّع
İbn Ebî Şeybe ve Abd b. Humeyd, İbn Mes'ûd'dan nakletti; dedi ki: "Hac farzdır, umre ise nafiledir."
وَأخرج الشَّافِعِي فِي الْأُم وَعبد الرَّزَّاق وَابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد عَن أبي صَالح ماهان الْحَنَفِيّ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ الْحَج جِهَاد وَالْعمْرَة تطوّع
el-Ümm'de Şâfiî, Abdürrezzâk, İbn Ebî Şeybe ve Abd b. Humeyd, Ebû Sâlih Mâhân el-Hanefî'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Hac cihaddır, umre ise nafiledir" buyurdu.
وَأخرج ابْن ماجة عَن طَلْحَة بن عبيد الله أَنه سمع رَسُول الله ﷺ يَقُول: الْحَج جِهَاد وَالْعمْرَة تطوّع
İbn Mâce, Talha b. Ubeydillâh'tan nakletti; o, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işitmiştir: "Hac cihaddır, umre ise nafiledir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَالتِّرْمِذِيّ وَصَححهُ عَن جَابر بن عبد الله أَن رجلا سَأَلَ رَسُول الله ﷺ عَن الْعمرَة أَوَاجِبَة هِيَ قَالَ: لَا وَإِن تَعْتَمِرُوا خير لكم
İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd ve sahih olduğunu belirterek Tirmizî, Câbir b. Abdillâh'tan nakletti: Bir adam Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e umrenin farz olup olmadığını sordu. [Resûlullah]: "Hayır, fakat umre yapmanız sizin için daha hayırlıdır" buyurdu.
وَأخرج الْحَاكِم عَن زيد بن ثَابت قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ إِن الْحَج وَالْعمْرَة فريضتان لَا يَضرك بِأَيِّهِمَا بدأت
Hâkim, Zeyd b. Sâbit'ten nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Şüphesiz hac ve umre iki farzdır; hangisiyle başladığın sana zarar vermez" buyurdu.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالْحَاكِم عَن ابْن سِيرِين أَن زيد بن ثَابت سُئِلَ عَن الْعمرَة قبل الْحَج قَالَ: صلاتان
İbn Ebî Şeybe ve Hâkim, İbn Sîrîn'den nakletti: Zeyd b. Sâbit'e hacdan önce umre yapılması soruldu, o da: "İki namaz [gibidir]" dedi.
وَفِي لفظ نسكان لله عَلَيْك لَا يَضرك بِأَيِّهِمَا بدأت
Bir lafızda ise: "Allah için üzerinde iki ibadettir; hangisiyle başladığın sana zarar vermez."
وَأخرج الشَّافِعِي فِي الْأُم عَن عبد الله بن أبي بكر أَن فِي الْكتاب الَّذِي كتبه رَسُول الله ﷺ لعَمْرو بن حزم إِن الْعمرَة هِيَ الْحَج الْأَصْغَر
el-Ümm'de Şâfiî, Abdullah b. Ebî Bekr'den nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in Amr b. Hazm'a yazdığı mektupta: "Şüphesiz umre, küçük hacdır" [ifadesi yer almaktadır].
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب عَن ابْن عمر قَالَ جَاءَ رجل إِلَى النَّبِي ﷺ فَقَالَ: أوصني قَالَ: تعبد الله وَلَا تشرك بِهِ شَيْئا وتقيم الصَّلَاة وتؤتي الزَّكَاة وتصوم شهر رَمَضَان وتحج وتعتمر وَتسمع وتطيع وَعَلَيْك بالعلانية وَإِيَّاك والسر
Şuab'da Beyhakî, İbn Ömer'den nakletti; dedi ki: Bir adam Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip: "Bana tavsiyede bulun" dedi. O da şöyle buyurdu: "Allah'a ibadet edip O'na hiçbir şeyi ortak koşmazsın, namazı dosdoğru kılarsın, zekâtı verirsin, Ramazan ayında oruç tutarsın, haccedersin, umre yaparsın, dinleyip itaat edersin. Açık olana (insanların arasında yapmaktan çekinmeyeceğin amellere) sarıl, gizli olandan (gizlemek zorunda kalacağın kötü işlerden) sakın."
وَأخرج ابْن خُزَيْمَة وَابْن حبَان عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ أفضل الْأَعْمَال عِنْد الله إِيمَان لَا شكّ فِيهِ وغزو لَا غلُول فِيهِ وَحج مبرور
İbn Huzeyme ve İbn Hibbân, Ebû Hureyre'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Allah katında amellerin en faziletlisi; içinde şüphe bulunmayan bir iman, içinde hıyanet (ganimete haksız el uzatma) bulunmayan bir gazve ve makbul bir hacdır."
وَأخرج مَالك فِي الْمُوَطَّأ وَابْن أبي شيبَة وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن كاجة وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي هُرَيْرَة أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ الْعمرَة إِلَى الْعمرَة كَفَّارَة لما بَينهمَا وَالْحج المبرور لَيْسَ لَهُ جَزَاء إِلَّا الْجنَّة
el-Muvatta'da Mâlik, İbn Ebî Şeybe, Buhârî, Müslim, Tirmizî, Nesâî, İbn Mâce ve Beyhakî, Ebû Hureyre'den nakletti: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Umre, diğer umreye kadar ikisi arasında işlenenlere kefarettir. Makbul haccın karşılığı ise ancak cennettir."
وَأخرج أَحْمد عَن عَامر بن ربيعَة مَرْفُوعا
Ahmed, Âmir b. Rebîa'dan merfû olarak nakletti:
مثله
Aynısını [rivayet etti].
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب والأصبهاني فِي التَّرْغِيب عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ مَا سبح الْحَاج من تَسْبِيحَة وَلَا هلل من تَهْلِيلَة وَلَا كبر من تَكْبِيرَة إِلَّا بشر بهَا تبشيرة
Şuab'da Beyhakî ve et-Terğîb'de el-Isbehânî, Ebû Hureyre'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Hacı bir tesbih getirmeye, bir tehlil getirmeye veya bir tekbir getirmeye dursun, mutlaka onunla bir müjde ile müjdelenir."
وَأخرج مُسلم وَابْن خُزَيْمَة عَن عَمْرو بن الْعَاصِ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ أَن الْإِسْلَام يهدم مَا قبله وَأَن الْهِجْرَة تهدم مَا كَانَ قبلهَا وَأَن الْحَج يهدم مَا كَانَ قبله
Müslim ve İbn Huzeyme, Amr b. el-Âs'tan nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Şüphesiz İslam kendinden öncekileri yıkar (yok eder), hicret kendinden öncekileri yıkar ve hac da kendinden öncekileri yıkar."
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن الْحسن بن عليّ قَالَ جَاءَ رجل إِلَى النَّبِي ﷺ فَقَالَ: إِنِّي جبان وَضَعِيف
Taberânî, Hasan b. Ali'den nakletti; dedi ki: Bir adam Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip: "Ben korkak ve zayıf biriyim" dedi.
فَقَالَ: هَلُمَّ إِلَى جِهَاد لَا شَوْكَة فِيهِ: الْحَج
Bunun üzerine: "İçinde meşakkat/diken (savaş tehlikesi) bulunmayan bir cihada gel: [O da] hacdır" buyurdu.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق فِي المُصَنّف عَن عليّ بن حُسَيْن قَالَ سَأَلَ رجل النَّبِي ﷺ عَن الْجِهَاد فَقَالَ: أَلا أدلك على جِهَاد لَا شَوْكَة فِيهِ الْحَج
el-Musannef'te Abdürrezzâk, Ali b. Hüseyin'den nakletti; dedi ki: Bir adam Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e cihaddan sordu. O da: "Sana içinde meşakkat/diken bulunmayan bir cihadı göstereyim mi? [O da] hacdır" buyurdu.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن عبد الْكَرِيم الْجَزرِي قَالَ جَاءَ رجل إِلَى النَّبِي ﷺ فَقَالَ: إِنِّي رجل جبان وَلَا أُطِيق لِقَاء العدوّ
Abdürrezzâk, Abdülkerîm el-Cezerî'den nakletti; dedi ki: Bir adam Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip: "Ben korkak bir adamım ve düşmanla karşılaşmaya güç yetiremiyorum" dedi.
فَقَالَ: أَلا أدلك على جِهَاد لَا قتال فِيهِ قَالَ: بلَى يَا رَسُول الله
[Nebî]: "Sana içinde savaş bulunmayan bir cihad göstereyim mi?" buyurdu. Adam: "Evet, ey Allah'ın Resûlü" dedi.
قَالَ: عَلَيْك بِالْحَجِّ وَالْعمْرَة
[Resûlullah]: "Hacca ve umreye sarıl" buyurdu.
وَأخرج البُخَارِيّ عَن عَائِشَة قَالَت قلت: يَا رَسُول الله نرى الْجِهَاد أفضل الْعَمَل أَفلا نجاهد فَقَالَ: لَكِن أفضل الْجِهَاد حج مبرور
Buhârî, Âişe'den nakletti; dedi ki: Dedim ki: "Ey Allah'ın Resûlü! Cihadı en faziletli amel olarak görüyoruz, biz cihad etmeyelim mi?" Şöyle buyurdu: "Lakin [sizin için] cihadın en faziletlisi makbul bir hacdır."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن أبي دَاوُد فِي الْمَصَاحِف وَابْن خُزَيْمَة عَن عَائِشَة قَالَت قلت: يَا رَسُول الله
İbn Ebî Şeybe, el-Masâhif'te İbn Ebî Dâvûd ve İbn Huzeyme, Âişe'den nakletti; dedi ki: Dedim ki: "Ey Allah'ın Resûlü!"
هَل على النِّسَاء من جِهَاد قَالَ: عَلَيْهِنَّ جِهَاد لَا قتال فِيهِ
"Kadınlara cihad var mıdır?" Şöyle buyurdu: "Onlara içinde savaş olmayan bir cihad vardır:"
الْحَج وَالْعمْرَة
"Hac ve umre."
وَأخرج النَّسَائِيّ عَن أبي هُرَيْرَة عَن رَسُول الله ﷺ قَالَ جِهَاد الْكَبِير والضعيف وَالْمَرْأَة: الْحَج وَالْعمْرَة
Nesâî, Ebû Hureyre'den, [o da] Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den nakletti; şöyle buyurdu: "Yaşlının, zayıfın ve kadının cihadı hac ve umredir."
وَأخرج ابْن خُزَيْمَة عَن ابْن عمر عَن النَّبِي ﷺ قَالَ الإِسلام أَن تشهد أَن لَا إِلَه إِلَّا الهه وَأَن مُحَمَّدًا رَسُول الله وَأَن تقيم الصَّلَاة وتؤتي الزَّكَاة وتحج وتعتمر وتغتسل من الْجَنَابَة وَأَن تتمّ الْوضُوء وتصوم رَمَضَان
İbn Huzeyme, İbn Ömer'den, [o da] Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den nakletti; şöyle buyurdu: "İslam; Allah'tan başka ilah olmadığına ve Muhammed'in Allah'ın Resûlü olduğuna şehadet etmen, namazı dosdoğru kılman, zekâtı vermen, haccedip umre yapman, cünüplükten dolayı gusletmen, abdesti tastamam alman ve Ramazan orucunu tutmandır."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن ماجة عَن أم سَلمَة قَالَت: قَالَ رَسُول الله ﷺ الْحَج جِهَاد كل ضَعِيف
İbn Ebî Şeybe ve İbn Mâce, Ümmü Seleme'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Hac her zayıfın cihadıdır" buyurdu.
وَأخرج أَحْمد وَالطَّبَرَانِيّ عَن عَمْرو بن عبسة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ أفضل الْأَعْمَال حجَّة مبرورة أَو عمْرَة مبرورة
Ahmed ve Taberânî, Amr b. Abese'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Amellerin en faziletlisi; makbul bir hac yahut makbul bir umredir."
وَأخرج أَحْمد وَالطَّبَرَانِيّ عَن مَاعِز عَن النَّبِي ﷺ أَنه سُئِلَ أَي الْأَعْمَال أفضل قَالَ: إِيمَان بِاللَّه وَحده ثمَّ الْجِهَاد ثمَّ حجَّة برة تفضل سَائِر الْأَعْمَال كَمَا بَين مطلع الشَّمْس وَمَغْرِبهَا
Ahmed ve Taberânî, Mâiz'den, [o da] Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den nakletti: Ona hangi amelin daha faziletli olduğu soruldu. Şöyle buyurdu: "Bir ve tek olan Allah'a iman, sonra cihad, sonra da diğer amellere güneşin doğuşu ile batışı arasındaki mesafe kadar üstünlüğü olan makbul bir hacdır."
وَأخرج أَحْمد وَابْن خُزَيْمَة وَالطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط وَالْحَاكِم وَالْبَيْهَقِيّ عَن جَابر عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: الْحَج المبرور لَيْسَ لَهُ جَزَاء إِلَّا الْجنَّة
Ahmed, İbn Huzeyme, el-Evsat'ta Taberânî, Hâkim ve Beyhakî, Câbir'den, [o da] Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den nakletti; şöyle buyurdu: "Makbul bir haccın karşılığı ancak cennettir."
قيل: وَمَا بره قَالَ: إطْعَام الطَّعَام وَطيب الْكَلَام وَفِي لفظ وإفشاء السَّلَام
"Onun makbul oluşu ne iledir?" denildi. Şöyle buyurdu: "Yemek yedirmek ve tatlı dilli olmaktır." Bir rivayette de: "Ve selâmı yaymaktır."
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط عَن عبد الله بن جَراد قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ حجُّوا فَإِن الْحَج يغسل الذُّنُوب كَمَا يغسل المَاء الدَّرن
Taberânî el-Evsat'ta, Abdullah b. Cerâd'dan nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Haccı eda ediniz; zira hac, suyun kiri yıkadığı gibi günahları yıkar."
وَأخرج الْبَزَّار عَن أبي مُوسَى رَفعه إِلَى النَّبِي ﷺ قَالَ الْحَاج يشفع فِي أَرْبَعمِائَة من أهل بَيته وَيخرج من ذنُوبه كَمَا وَلدته أمه
Bezzâr, Ebû Mûsâ'dan merfû olarak Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den nakletti; şöyle buyurdu: "Hacı, ev halkından dört yüz kişiye şefaat eder ve günahlarından anasından doğduğu [günkü] gibi çıkar."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب عَن أبي هُرَيْرَة سَمِعت أَبَا الْقَاسِم ﷺ يَقُول: من جَاءَ يؤم الْبَيْت الْحَرَام فَركب بعيره فَمَا يرفع خفاً وَلَا يضع خفاً إِلَّا كتب الله لَهُ بهَا حَسَنَة وَحط عَنهُ بهَا خَطِيئَة وَرفع لَهُ بهَا دَرَجَة حَتَّى إِذا انْتهى إِلَى الْبَيْت فَطَافَ وَطَاف بَين الصَّفَا والمروة ثمَّ حلق أَو قصر خرج من ذنُوبه كَيَوْم وَلدته أمه فليستأنف الْعَمَل
Beyhakî Şuabü'l-Îmân'da, Ebû Hureyre'den nakletti: Ebu'l-Kâsım sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: "Kim Beytü'l-Harâm'ı kast ederek gelir de devesine binerse, [devesi] her ayağını kaldırıp indirdiğinde Allah mutlaka ona bir iyilik yazar, bir günahını siler ve derecesini bir basamak yükseltir. Nihayet Beyt'e varıp tavaf edince, Safâ ile Merve arasında sa'y edip sonra saçını tıraş eder yahut kısaltırsa, anasından doğduğu günkü gibi günahlarından arınmış olur; artık amele yeniden başlasın."
وَأخرج الْحَاكِم وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ وَفد الله ثَلَاثَة: الْغَازِي والحاج الْمُعْتَمِر
Hâkim ve Beyhakî, Ebû Hureyre'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Allah'ın heyeti üçtür: Gazi, hacı ve umreci."
وَأخرج الْبَزَّار عَن جَابر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ الْحجَّاج والعمار وَفد الله دعاهم فَأَجَابُوهُ وسألوه فَأَعْطَاهُمْ
Bezzâr, Câbir'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Hacılar ve umreciler Allah'ın heyetidir; O onları çağırdı, onlar da icabet ettiler; O'ndan istediler, O da onlara verdi."
وَأخرج ابْن ماجة وَابْن حبَان وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ الْحجَّاج والعمار وَفد الله إِن دَعوه أجابهم وَإِن استغفروه غفر لَهُم
İbn Mâce, İbn Hibbân ve Beyhakî, Ebû Hureyre'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Hacılar ve umreciler Allah'ın heyetidir; eğer O'na dua ederlerse dualarına icabet eder, eğer O'ndan bağışlanma dilerlerse onları bağışlar."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: لَو يعلم المقيمون مَا للحجاج عَلَيْهِم من الْحق لأتوهم حِين يقدمُونَ حَتَّى يقبلُوا رواحلهم لأَنهم وَفد الله من جَمِيع النَّاس
Beyhakî, İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: "Eğer mukim olanlar, hacıların kendi üzerlerindeki hakkını bilselerdi, [memleketlerine] döndüklerinde yanlarına gelir, hatta bineklerini öperlerdi. Zira onlar bütün insanlar arasından Allah'ın heyetidir."
وَأخرج الْبَزَّار وَابْن خُزَيْمَة وَالطَّبَرَانِيّ فِي الصَّغِير وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ يغْفر للحجاج وَلمن اسْتغْفر لَهُ الْحَاج
Bezzâr, İbn Huzeyme, es-Sagîr'de Taberânî, Hâkim —ve sahih olduğunu belirtti— ve Beyhakî, Ebû Hureyre'den nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Hacılar ve hacının kendisi için mağfiret dilediği kimseler bağışlanır."
وَفِي لفظ: اللَّهُمَّ اغْفِر للحجاج وَلمن اسْتغْفر لَهُ الْحَاج
Bir lafızda şöyledir: "Allah'ım! Hacıları ve hacının kendisi için bağışlanma dilediği kimseleri bağışla."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة ومسدد فِي مُسْنده عَن عمر قَالَ: يغْفر للْحَاج وَلمن اسْتغْفر لَهُ الْحَاج بَقِيَّة ذِي الْحجَّة وَالْمحرم وصفر وَعشرا من ربيع الأول
İbn Ebî Şeybe ve Müsned'inde Müsedded, Ömer'den nakletti; dedi ki: "Hacı ve hacının kendisi için mağfiret dilediği kimse, Zilhicce'nin kalanı, Muharrem, Safer ve Rebîülevvel'den on gün boyunca bağışlanır."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عمر أَنه خطب عِنْد بَاب الْكَعْبَة فَقَالَ: مَا من أحد يَجِيء إِلَى هَذَا الْبَيْت لَا ينهزه غير صَلَاة فِيهِ حَتَّى يسْتَلم الْحجر إِلَّا كفر عَنهُ مَا كَانَ قبل ذَلِك
İbn Ebî Şeybe, Ömer'in Kâbe'nin kapısı yanında hutbe verip şöyle dediğini nakletti: "Bu Beyt'e sadece orada namaz kılma gayesiyle gelen ve Hacerülesved'i istilâm eden hiçbir kimse yoktur ki, bundan önceki [günahları] bağışlanmış olmasın."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عمر قَالَ: من حج هَذَا الْبَيْت لَا يُرِيد غَيره خرج من ذنُوبه كَيَوْم وَلدته أمه
İbn Ebî Şeybe, Ömer'den nakletti; dedi ki: "Kim başka bir gaye gütmeksizin sırf bu Beyt'i haccederse, anasından doğduğu günkü gibi günahlarından arınmış olarak çıkar."
وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن أم معقل أَن زَوجهَا جعل بكرا فِي سَبِيل الله وَأَنَّهَا أَرَادَت الْعمرَة فَسَأَلت زَوجهَا الْبكر فَأبى عَلَيْهَا فَأَتَت رَسُول الله ﷺ فَذكرت ذَلِك لَهُ فَأمره رَسُول الله ﷺ أَن يُعْطِيهَا وَقَالَ: إِن الْحَج وَالْعمْرَة لمن سَبِيل الله وَأَن عمْرَة فِي رَمَضَان تعدل حجَّة أَو تجزىء بِحجَّة
Hâkim —ve sahih olduğunu belirtti— Ümmü Ma'kıl'den nakletti: Kocası, genç bir deveyi Allah yoluna [cihad için] adamıştı. Kadın umre yapmak isteyip kocasından o genç deveyi istedi, fakat kocası vermekten kaçındı. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip durumu ona anlattı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem kocasına o deveyi ona vermesini emretti ve şöyle buyurdu: "Hac ve umre de şüphesiz Allah yolundandır. Ramazan'da yapılan bir umre bir hacca denktir yahut bir haccın yerine geçer."
وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ أَرَادَ رَسُول الله ﷺ الْحَج فَقَالَت امْرَأَة لزَوجهَا: حج بِي
Hâkim —ve sahih olduğunu belirtti— İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem hacca gitmek istediğinde bir kadın kocasına: "Beni de hacca götür" dedi.
قَالَ: مَا عِنْدِي مَا أحج بك عَلَيْهِ
[Kocası]: "Seni üzerine bindirip hacca götürecek bir şeyim yok" dedi.
قَالَت: فحج بِي على ناضحك
[Kadın]: "Öyleyse beni sulama devenin üzerinde hacca götür" dedi.
قَالَ: ذَاك نعتقبه أَنا وولدك
[Kocası]: "Ona ben ve senin çocuğun sırayla biniyoruz" dedi.
قَالَت: فحج بِي على جملك فلَان
[Kadın]: "Öyleyse beni falan devenin üzerinde hacca götür" dedi.
قَالَ: ذَاك احْتبسَ فِي سَبِيل الله قَالَت: فبع تمر رفك
[Kocası]: "O, Allah yoluna vakfedilmiştir" dedi. [Kadın]: "Öyleyse rafındaki hurmaları sat [da masraf yap]" dedi.
قَالَ: ذَلِك قوتي وقوتك
[Kocası]: "O benim ve senin azığımızdır" dedi.
فَلَمَّا رَجَعَ النَّبِي ﷺ من مَكَّة أرْسلت إِلَيْهِ زَوجهَا فَقَالَت: اقرىء رَسُول الله ﷺ مني السَّلَام وسله مَا يعدل حجَّة مَعَك فَأتى زَوجهَا النَّبِي ﷺ فَأخْبرهُ فَقَالَ: أما أَنَّك لَو كنت حججْت بهَا على الْجمل الحبيس كَانَ فِي سَبِيل الله وَضحك رَسُول الله ﷺ تَعَجبا من حرصها على الْحَج وَقَالَ: أقرءها مني السَّلَام وَرَحْمَة الله وأخبرها أَنَّهَا تعدل حجَّة معي عمْرَة فِي رَمَضَان
Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem Mekke'den dönünce, kadın kocasını ona gönderip: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e benden selâm söyle ve seninle beraber yapılan bir hacca neyin denk olduğunu ona sor" dedi. Kocası Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip durumu bildirdi. [Bunun üzerine] şöyle buyurdu: "Bilesin ki, eğer onu vakfedilmiş deveye bindirip hacca götürseydin o da Allah yolunda olurdu." Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem kadının hacca olan düşkünlüğüne hayran kalarak gülümsedi ve şöyle buyurdu: "Ona benden selâm ve Allah'ın rahmetini ilet ve ona bildir ki, Ramazan'da yapılan bir umre benimle yapılan bir hacca denktir."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن عَائِشَة أَن النَّبِي ﷺ قَالَ لَهَا فِي عمرتها: إِن لَك من الْأجر على قدر نصبك ونفقتك
İbn Ebî Şeybe ve Hâkim —ve sahih olduğunu belirtti— Âişe'den nakletti: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem umresinde ona: "Sana yorgunluğun ve harcaman nispetinde ecir vardır" buyurdu.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن حبيب
İbn Ebî Şeybe, Habîb'den nakletti:
أَن قوما مروا بِأبي ذَر بالربذة فَقَالَ لَهُ: مَا أنصبكم إِلَّا الْحَج استأنفوا الْعَمَل
Bir topluluk Rebeze'de Ebû Zer'e uğradı. [Ebû Zer] ona [veya onlara]: "Sizi ancak hac yormuştur; amele yeniden başlayın" dedi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن إِبْرَاهِيم: أَن ابْن مَسْعُود قَالَ لقوم ذَلِك
İbn Ebî Şeybe, İbrâhîm'den nakletti: İbn Mes'ûd bir topluluğa böyle demiştir.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن حبيب بن الزبير قَالَ: قلت لعطاء: أبلغك أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: استقبلوا الْعَمَل بعد الْحَج قَالَ: لَا وَلَكِن عُثْمَان وَأَبُو ذَر
İbn Ebî Şeybe, Habîb b. ez-Zübeyr'den nakletti; dedi ki: Atâ'ya: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in 'Hacdan sonra amele yeniden başlayın' buyurduğu sana ulaştı mı?" dedim. "Hayır, lakin [bunu] Osman ve Ebû Zer [söylemiştir]" dedi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن كَعْب أَنه رأى قوما من الْحجَّاج فَقَالَ: لَو يعلم هَؤُلَاءِ مَا لَهُم بعد الْمَغْفِرَة لقرت عيونهم
İbn Ebî Şeybe, Kâ'b'dan nakletti: O, hacılardan bir topluluk gördü ve şöyle dedi: "Şayet bunlar bağışlanmanın ardından kendileri için ne olduğunu bilselerdi gözleri aydın olurdu."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن كَعْب قَالَ: إِذا كبر الْحَاج والمعتمر والغازي كبر الْمُرْتَفع الَّذِي يَلِيهِ ثمَّ الي يَلِيهِ حَتَّى يَنْقَطِع فِي الْأُفق
İbn Ebî Şeybe, Kâ'b'dan nakletti; dedi ki: "Hacı, umreci ve gazi tekbir getirdiği zaman, onun bitişiğindeki yüksek yer de tekbir getirir, sonra onun yanındaki, nihayet ufukta son buluncaya kadar [böyle devam eder]."
وَأخرج أَحْمد وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: قَالَ رَسُول الله صلى الله عَلَيْهِ وَسلم
Ahmed ve Hâkim —ve sahih olduğunu belirtti— İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
من أَرَادَ الْحَج فَليَتَعَجَّل فَإِنَّهُ قد تضل الضَّالة ويمرض الْمَرِيض وَتَكون الْحَاجة
"Kim hacca gitmek isterse acele etsin; zira [binek] hayvan kaybolabilir, hasta hastalanabilir ve bir ihtiyaç ortaya çıkabilir."
وَأخرج الْأَصْبَهَانِيّ فِي التَّرْغِيب عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ تعجلوا إِلَى الْحَج - يَعْنِي الْفَرِيضَة - فَإِن أحدكُم لَا يدْرِي مَا يعرض لَهُ
İsbahânî et-Terğîb'de, İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Hacca —yani farz olana— acele ediniz; zira hiçbiriniz başına ne geleceğini bilemez."
وَأخرج الْأَصْبَهَانِيّ عَن أبي جَعْفَر مُحَمَّد بن عَليّ عَن أَبِيه عَن جده قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ مَا من عبد يدع الْحَج لحَاجَة من حوائج الدُّنْيَا إِلَّا رأى الْمُخلفين قبل أَن يقْضِي تِلْكَ الْحَاجة وَمَا من عبد يدع الْمَشْي فِي حَاجَة أَخِيه قضيت أَو لم تقض إِلَّا ابتلى بعونه من يَأْثَم عَلَيْهِ وَلَا يُؤجر فِيهِ
İsbahânî, Ebû Ca'fer Muhammed b. Ali'den, [o da] babasından, [o da] dedesinden nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Dünya ihtiyaçlarından bir ihtiyaç sebebiyle haccı terk eden hiçbir kul yoktur ki, o ihtiyacı görmeden önce [hacdan] geride kalanları görmüş olmasın. Görülmüş olsun veya görülmemiş olsun, din kardeşinin bir ihtiyacı peşinde koşmayı terk eden hiçbir kul da yoktur ki, kendisine günah yükleyen ve karşılığında ecir alamayacağı bir kimseye yardım etmekle müptela kılınmış olmasın."
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط عَن أبي ذَر أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: إِن دَاوُد ﵇ قَالَ: إلهي مَا لِعِبَادِك إِذا هم زوارك فِي بَيْتك قَالَ: لكل زائر حق على المزور يَا دَاوُد إِن لَهُم أَن أعافيهم فِي الدُّنْيَا وأغفر لَهُم إِذا لقيتهم
Taberânî el-Evsat'ta, Ebû Zer'den nakletti: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Dâvûd aleyhisselâm: 'İlahım! Evinde seni ziyaret ettiklerinde kulların için ne vardır?' dedi. [Allah] buyurdu ki: 'Her ziyaret edilenin ziyaretçisi üzerinde bir hakkı vardır ey Dâvûd! Şüphesiz onlara [hakkım], dünyada kendilerine afiyet vermem ve bana kavuştuklarında onları bağışlamamdır.'"
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط عَن سهل بن سعد قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ مَا رَاح مُسلم فِي سَبِيل الله مُجَاهدًا أَو حَاجا مهلا أَو ملبياً إِلَّا غربت الشَّمْس بذنوبه وَخرج مِنْهَا
Taberânî el-Evsat'ta, Sehl b. Sa'd'dan nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Allah yolunda gazi, ya da ihrama girmiş veya telbiye getiren bir hacı olarak yola çıkan hiçbir Müslüman yoktur ki, güneş onun günahlarıyla birlikte batıp o da günahlarından arınmış olmasın."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب عَن عَمْرو بن شُعَيْب عَن أَبِيه عَن جده
Beyhakî Şuabü'l-Îmân'da, Amr b. Şuayb'dan, [o da] babasından, [o da] dedesinden nakletti:
أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ الْحجَّاج والعمار وَفد الله سَأَلُوا أعْطوا وَإِن دعوا أجِيبُوا وَإِن أَنْفقُوا أخلف لَهُم وَالَّذِي نفس أبي الْقَاسِم بِيَدِهِ مَا كبر مكبر على نشز وَلَا أهل مهل على شرف إِلَّا أهل مَا بَين يَدَيْهِ وَكبر حَتَّى يَنْقَطِع مِنْهُ مُنْقَطع التُّرَاب
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Hacılar ve umreciler Allah'ın heyetidir; istediklerinde verilir, dua ettiklerinde dualarına icabet edilir, harcadıklarında kendilerine karşılığı verilir. Ebu'l-Kâsım'ın canı elinde olan [Allah]'a yemin ederim ki, tümsek bir yerde tekbir getiren hiçbir tekbir getirici ve yüksek bir yerde telbiye getiren hiçbir telbiye getirici yoktur ki, önündeki [bütün varlıklar da] toprağın bittiği yere kadar onunla birlikte telbiye ve tekbir getirmesin."
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن أنس بن مَالك قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ الْحجَّاج والعمار وَفد الله يعطيهم مَا سَأَلُوا ويستجيب لَهُم مَا دعوا ويخلف عَلَيْهِم مَا أَنْفقُوا الدِّرْهَم بِأَلف ألف
Beyhakî, Enes b. Mâlik'ten nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Hacılar ve umreciler Allah'ın heyetidir; O onlara istediklerini verir, yaptıkları dualara icabet eder ve harcadıklarının karşılığını bir dirheme bir milyon [olarak] geri verir."
وَأخرج الْبَزَّار وَالطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط وَالْبَيْهَقِيّ عَن جَابر بن عبد الله يرفعهُ قَالَ: مَا أمعر حَاج قطّ
Bezzâr, el-Evsat'ta Taberânî ve Beyhakî, Câbir b. Abdillâh'tan merfû olarak nakletti; şöyle buyurdu: "Hiçbir hacı asla im'âr yapmaz (fakir düşmez)."
قيل لجَابِر: وَمَا الإِمعار قَالَ: مَا افْتقر
Câbir'e: "İm'âr nedir?" denildi. "Fakir düşmez" dedi.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالتِّرْمِذِيّ وَصَححهُ وَالنَّسَائِيّ وَابْن جرير وَابْن خُزَيْمَة وَابْن حبَان عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: قَالَ رَسُول الله صلى الله عَلَيْهِ وَسلم
İbn Ebî Şeybe, Tirmizî —ve sahih olduğunu belirtti—, Nesâî, İbn Cerîr, İbn Huzeyme ve İbn Hibbân, İbn Mes'ûd'dan nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
تابعوا بَين الْحَج وَالْعمْرَة فَإِنَّهُمَا ينفيان الْفقر والذنُوب كَمَا يَنْفِي الْكِير خبث الْحَدِيد وَالذَّهَب وَالْفِضَّة وَلَيْسَ للحجة المبرورة ثَوَاب دون الْجنَّة وَمَا من مُؤمن يظل يَوْمه محرما إِلَّا غَابَتْ الشَّمْس بذنوبه
"Hac ile umreyi birbiri ardınca yapınız; zira körüğün demir, altın ve gümüşün pasını/kirini giderdiği gibi bu ikisi de fakirliği ve günahları giderir. Makbul bir haccın cennetten başka bir mükâfatı yoktur. Gününü ihramlı geçiren hiçbir mümin yoktur ki, güneş onun günahlarıyla birlikte batmış olmasın."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن ماجة وَابْن جرير وَالْبَيْهَقِيّ عَن عمر عَن النَّبِي ﷺ قَالَ تابعوا بَين الْحَج وَالْعمْرَة فَإِن الْمُتَابَعَة بَينهمَا تَنْفِي الْفقر والذنُوب كَمَا يَنْفِي الْكِير خبث الْحَدِيد
İbn Ebî Şeybe, İbn Mâce, İbn Cerîr ve Beyhakî, Ömer'den, [o da] Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den nakletti; şöyle buyurdu: "Hac ile umreyi peş peşe yapınız; zira ikisini peş peşe yapmak, körüğün demirin pasını giderdiği gibi fakirliği ve günahları giderir."
وَأخرج الْبَزَّار عَن جَابر مَرْفُوعا
Bezzâr, Câbir'den merfû olarak nakletti:
مثله
Bunun benzerini.
وَأخرج الْحَرْث بن أبي أُسَامَة فِي مُسْنده عَن ابْن عمر مَرْفُوعا
Hâris b. Ebî Üsâme Müsned'inde, İbn Ömer'den merfû olarak nakletti:
مثله
Bunun benzerini.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد عَن عَامر بن ربيع مَرْفُوعا
İbn Ebî Şeybe ve Ahmed, Âmir b. Rebîa'dan merfû olarak nakletti:
مثله
Bunun benzerini.