Binûn

Bakara Suresi — 70. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

وَأخرج ابْن جرير عَن الْحسن قَالَ مر رَسُول الله ﷺ بِقوم ينتضلون وَمَعَ النَّبِي ﷺ رجل من أَصْحَابه فَرمى رجل من الْقَوْم فَقَالَ: أصبت وَالله أَخْطَأت وَالله فَقَالَ الَّذِي مَعَ النَّبِي ﷺ: حنث الرجل يَا رَسُول الله

İbn Cerîr Hasan'dan nakletti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ok atışması yapan bir topluluğa uğradı. Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanında ashabından bir adam vardı. Topluluktan bir adam ok attı ve: 'Vallâhi isabet ettirdim, vallâhi ıska geçtin' dedi. Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanındaki zat: 'Ey Allah'ın Resûlü, adam yemininde durmadı (yalan yere yemin etti)' dedi.

فَقَالَ: كلا أَيْمَان الرُّمَاة لَغْو لَا كَفَّارَة فِيهَا وَلَا عُقُوبَة

Bunun üzerine [Resûlullah]: 'Hayır, ok atanların yeminleri lağvdır (boş sözdür); onda kefaret de yoktur, ceza da yoktur' buyurdu.

وَأخرج أَبُو الشَّيْخ من طَرِيق عَطاء عَن عَائِشَة وَابْن عَبَّاس وَابْن عَمْرو

Ebû'ş-Şeyh, Atâ yoluyla Âişe, İbn Abbâs ve İbn Amr'dan nakletti;

أَنهم كَانُوا يَقُولُونَ: اللَّغْو لَا وَالله وبلى وَالله

Onlar şöyle diyorlardı: 'Lağv (boş yemin), 'Hayır vallâhi' ve 'Evet vallâhi' [sözleridir].'

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ من طَرِيق عِكْرِمَة عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: لَغْو الْيَمين لَا وَالله وبلى وَالله

Saîd b. Mansûr, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve Beyhakî İkrime yoluyla İbn Abbâs'tan naklettiler; dedi ki: “Yeminin lağvı (boş olanı), 'Hayır vallâhi' ve 'Evet vallâhi' [sözleridir].”

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ من طَرِيق طَاوس عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: لَغْو الْيَمين أَن تحلف وَأَنت غَضْبَان

Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve Beyhakî Tâvûs yoluyla İbn Abbâs'tan naklettiler; dedi ki: “Yeminin lağvı, öfkeli iken yemin etmendir.”

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ عَن عَائِشَة

İbn Ebî Hâtim ve Beyhakî Âişe'den naklettiler;

أَنَّهَا كَانَت تتأول هَذِه الْآيَة {لَا يُؤَاخِذكُم الله بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانكُم} وَتقول: هُوَ الشَّيْء يحلف عَلَيْهِ أحدكُم لَا يُرِيد مِنْهُ إِلَّا الصدْق فَيكون على غير مَا حلف عَلَيْهِ

O, şu {لَا يُؤَاخِذكُم الله بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانكُم} “Allah sizi yeminlerinizdeki boş sözlerden dolayı sorumlu tutmaz” ayetini tevil eder ve şöyle derdi: “O, birinizin sadece doğru olduğunu düşünerek üzerine yemin ettiği, fakat yemin ettiğinden farklı çıkan şeydir.”

وَأخرج ابْن جرير عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: لَغْو الْيَمين حلف الإِنسان على الشَّيْء يظنّ أَنه الَّذِي حلف عَلَيْهِ فَإِذا هُوَ غير ذَلِك

İbn Cerîr Ebû Hureyre'den nakletti; dedi ki: “Yeminin lağvı, insanın bir şeyin üzerine, onun yemin ettiği gibi olduğunu zannederek yemin etmesi; oysa onun öyle olmamasıdır.”

وَأخرج ابْن جرير من طَرِيق عَطِيَّة الْعَوْفِيّ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: اللَّغْو أَن يحلف الرجل على الشَّيْء يرَاهُ حَقًا وَلَيْسَ بِحَق

İbn Cerîr Atiyye el-Avfî yoluyla İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: “Lağv, kişinin hak olduğunu zannettiği, oysa hak olmayan bir şey üzerine yemin etmesidir.”

وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر من طَرِيق عَليّ بن أبي طَلْحَة عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {لَا يُؤَاخِذكُم الله بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانكُم} قَالَ: هَذَا فِي الرجل يحلف على أَمر اضرار أَن يَفْعَله أَو لَا يَفْعَله فَيرى الَّذِي خير مِنْهُ فَأمر الله أَن يكفر عَن يَمِينه وَيَأْتِي الَّذِي هُوَ خير

İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir Ali b. Ebî Talha yoluyla İbn Abbâs'tan Yüce Allah'ın: {لَا يُؤَاخِذكُم الله بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانكُم} “Allah sizi yeminlerinizdeki boş sözlerden dolayı sorumlu tutmaz” kavli hakkında naklettiler; dedi ki: “Bu, kişinin bir şeyi yapmaya veya yapmamaya dair zarar verici bir yemin etmesi, sonra da ondan daha hayırlısını görmesi hakkındadır. Allah [böyle durumlarda] yeminine kefaret vermesini ve daha hayırlı olanı yapmasını emretmiştir.”

قَالَ: وَمن اللَّغْو أَن يحلف الرجل على أَمر لَا يرى فِيهِ الصدْق وَقد أَخطَأ فِي ظَنّه فَهَذَا الَّذِي عَلَيْهِ الْكَفَّارَة وَلَا إِثْم فِيهِ

Dedi ki: “Kişinin doğruluğundan emin olmadığı ve zannında yanıldığı bir iş üzerine yemin etmesi de lağvdandır; işte bu, üzerine kefaret gereken ve kendisinde günah olmayan [yemin]dir.”

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم من طَرِيق سعيد بن جُبَير عَن ابْن عَبَّاس {لَا يُؤَاخِذكُم الله بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانكُم} قَالَ: لَغْو الْيَمين أَن تحرم مَا أحل الله لَك فَذَلِك مَا لَيْسَ عَلَيْك فِيهِ كَفَّارَة {وَلَكِن يُؤَاخِذكُم بِمَا كسبت قُلُوبكُمْ} قَالَ: مَا تَعَمّدت قُلُوبكُمْ فِيهِ المأثم فَهَذَا عَلَيْك فِيهِ الْكَفَّارَة

İbn Ebî Hâtim Saîd b. Cübeyr yoluyla İbn Abbâs'tan {لَا يُؤَاخِذكُم الله بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانكُم} “Allah sizi yeminlerinizdeki boş sözlerden dolayı sorumlu tutmaz” ayeti hakkında nakletti; dedi ki: “Yeminin lağvı, Allah'ın sana helal kıldığını haram kılmandır; işte bunda sana bir kefaret yoktur. {وَلَكِن يُؤَاخِذكُم بِمَا كسبت قُلُوبكُمْ} “Lâkin kalplerinizin kazandığı (bile bile yaptığınız) yeminlerden sorumlu tutar” [kavli hakkında ise] şöyle dedi: Kalplerinizin kasten günah işlediği şeylerdir; işte bunda sana kefaret gerekir.”

وَأخرج وَكِيع وَعبد الرَّزَّاق وَابْن أبي حَاتِم عَن سعيد بن جُبَير فِي قَوْله {لَا يُؤَاخِذكُم الله بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانكُم} قَالَ: هُوَ الرجل يحلف على الْمعْصِيَة يَعْنِي أَن لَا يُصَلِّي وَلَا يصنع الْخَيْر

Vekî', Abdurrezzâk ve İbn Ebî Hâtim Saîd b. Cübeyr'den {لَا يُؤَاخِذكُم الله بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانكُم} “Allah sizi yeminlerinizdeki boş sözlerden dolayı sorumlu tutmaz” kavli hakkında naklettiler; dedi ki: “O, kişinin masiyet üzere yemin etmesidir; yani namaz kılmamaya veya hayır işlememeye [yemin etmesidir].”

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن أبي حَاتِم عَن إِبْرَاهِيم النَّخعِيّ فِي قَوْله {لَا يُؤَاخِذكُم الله بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانكُم} قَالَ: هُوَ الرجل يحلف على الشَّيْء ثمَّ ينسى فَلَا يؤاخذه الله بِهِ وَلَكِن يكفّر

Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd ve İbn Ebî Hâtim İbrâhim en-Nehaî'den {لَا يُؤَاخِذكُم الله بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانكُم} “Allah sizi yeminlerinizdeki boş sözlerden dolayı sorumlu tutmaz” kavli hakkında naklettiler; dedi ki: “O, bir şey üzerine yemin edip sonra unutan kimsedir. Allah onu bundan dolayı sorumlu tutmaz, lâkin kefaret verir.”

وَأخرج عبد بن حميد وَأَبُو الشَّيْخ من طَرِيق قَتَادَة عَن سُلَيْمَان بن يسَار {لَا يُؤَاخِذكُم الله بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانكُم} قَالَ: الْخَطَأ غير الْمُتَعَمد

Abd b. Humeyd ve Ebû'ş-Şeyh Katâde yoluyla Süleymân b. Yesâr'dan {لَا يُؤَاخِذكُم الله بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانكُم} “Allah sizi yeminlerinizdeki boş sözlerden dolayı sorumlu tutmaz” ayeti hakkında naklettiler; dedi ki: “Kasıtlı olmayan hatadır.”

وَأخرج عبد بن حميد عَن أبي قلَابَة فِي قَول الرجل: لَا وَالله وبلى وَالله

Abd b. Humeyd Ebû Kılâbe'den kişinin 'Hayır vallâhi' ve 'Evet vallâhi' sözü hakkında nakletti;

قَالَ: إِنَّهَا لمن لُغَة الْعَرَب لَيست بِيَمِين

Dedi ki: “O, Arapların dil alışkanlığındandır, yemin değildir.”

وَأخرج عبد بن حميد عَن إِبْرَاهِيم {لَا يُؤَاخِذكُم الله بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانكُم}

Abd b. Humeyd İbrâhim'den {لَا يُؤَاخِذكُم الله بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانكُم} “Allah sizi yeminlerinizdeki boş sözlerden dolayı sorumlu tutmaz” ayeti hakkında nakletti;

قَالَ: هُوَ الرجل يحلف على الشَّيْء يرى أَنه صَادِق وَهُوَ كَاذِب فَذَاك اللَّغْو لَا يُؤَاخِذكُم بِهِ {وَلَكِن يُؤَاخِذكُم بِمَا كسبت قُلُوبكُمْ} قَالَ: يحلف على الشَّيْء وَهُوَ يعلم أَنه كَاذِب فَذَاك الَّذِي لَا يُؤَاخذ بِهِ

Dedi ki: “O, doğru olduğunu sanarak bir şey üzerine yemin eden kimsedir, oysa yalancıdır. İşte bu lağvdır, [Allah] bundan dolayı sizi sorumlu tutmaz. {وَلَكِن يُؤَاخِذكُم بِمَا كسبت قُلُوبكُمْ} “Lâkin kalplerinizin kazandığı yeminlerden sorumlu tutar” [kavli hakkında ise] dedi ki: Kişinin yalan olduğunu bildiği halde bir şey üzerine yemin etmesidir; işte sorumlu tutulmayacağı şey budur.”

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن الضَّحَّاك قَالَ: كَانَ قوم حلفوا على تَحْرِيم الْحَلَال فَقَالُوا: أما إِذْ حلفنا وحرمنا على أَنْفُسنَا فَإِنَّهُ يَنْبَغِي لنا أَن نبر

İbnü'l-Münzir Dahhâk'tan nakletti; dedi ki: Bir topluluk helali haram kılmak üzerine yemin etmişti ve şöyle demişlerdi: 'Mademki yemin ettik ve kendimize haram kıldık, o halde [yeminimize] sadık kalmamız gerekir.'

فَقَالَ اله (أَن تبروا وتتقوا وتصلحوا بَين النَّاس) (الْبَقَرَة الْآيَة ٢٢٤) وَلم يَجْعَل لَهَا كَفَّارَة فَأنْزل الله (يَا أَيهَا النَّبِي لم تحرم مَا أحل الله لَك

Bunun üzerine Allah: (أَن تبروا وتتقوا وتصلحوا بَين النَّاس) (el-Bakara suresi, 224. ayet) buyurdu ve buna bir kefaret koymadı. Sonra Allah: (يَا أَيهَا النَّبِي لم تحرم مَا أحل الله لَك

قد فرض الله لكم تَحِلَّة أَيْمَانكُم) (التَّحْرِيم الْآيَتَانِ ١ - ٢) فَأمر النَّبِي ﵇ بِالْكَفَّارَةِ لتَحْرِيم مَا حرم على نَفسه الْجَارِيَة الَّتِي كَانَ حرمهَا على نَفسه أمره أَن يكفر يَمِينه ويعاود جَارِيَته ثمَّ أنزل الله {لَا يُؤَاخِذكُم الله بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانكُم}

قد فرض الله لكم تَحِلَّة أَيْمَانكُم) (et-Tahrîm suresi, 1-2. ayetler) buyruğunu indirdi. Nebî aleyhisselâm'a, kendisine haram kıldığı cariyesinden dolayı yeminini kefaretle çözmesini ve cariyesine geri dönmesini emretti. Sonra da Allah {لَا يُؤَاخِذكُم الله بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانكُم} “Allah sizi yeminlerinizdeki boş sözlerden dolayı sorumlu tutmaz” ayetini indirdi.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن سعيد بن جُبَير فِي قَوْله {وَالله غَفُور} يَعْنِي إِذا جَاوز الْيَمين الَّتِي حلف عَلَيْهَا {حَلِيم} إِذْ لم يَجْعَل فِيهَا الْكَفَّارَة ثمَّ نزلت الْكَفَّارَة

İbn Ebî Hâtim Saîd b. Cübeyr'den {وَالله غَفُور} “Allah çok bağışlayandır” yani üzerine yemin ettiği şeyi aştığı zaman, {حَلِيم} “Halîmdir” yani onda kefaret koymadığı zaman anlamında nakletti. Daha sonra kefaret indi.

قَوْله تَعَالَى: للَّذين يؤلون من نِسَائِهِم تربص أَرْبَعَة أشهر فَإِن فاؤوا فَإِن الله غَفُور رَحِيم

Yüce Allah'ın şu kavli: {للَّذين يؤلون من نِسَائِهِم تربص أَرْبَعَة أشهر فَإِن فاؤوا فَإِن الله غَفُور رَحِيم} “Kadınlarına yaklaşmamaya yemin edenler (îlâ yapanlar) için dört ay bekleme süresi vardır. Eğer (bu süre içinde yeminlerinden) dönerlerse, şüpheshesiz Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.”

أخرج عبد الرَّزَّاق وَأَبُو عبيد فِي فضائله وَسَعِيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَابْن الْأَنْبَارِي فِي الْمَصَاحِف عَن ابْن عَبَّاس أَنه كَانَ يقرؤوها ((للَّذين يقسمون من نِسَائِهِم)) وَيَقُول: الإِيلاء الْقسم وَالْقسم الإِيلاء

Abdurrezzâk, Fedâil'inde Ebû Ubeyd, Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve el-Mesâhif'te İbnü'l-Enbârî İbn Abbâs'tan naklettiler ki o bu ayeti ((للَّذين يقسمون من نِسَائِهِم)) şeklinde okur ve: “Îlâ kasemdir (yemindir), kasem de îlâdır” derdi.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن أبي بن كَعْب

İbnü'l-Münzir Übey b. Ka'b'dan nakletti;

مثله

Bunun benzerini [rivayet etti].

وَأخرج ابْن أبي دَاوُد فِي الْمَصَاحِف عَن حَمَّاد قَالَ: قَرَأت فِي مصحف أبي (للَّذين يقسمون)

İbn Ebî Dâvûd el-Mesâhif'te Hammâd'dan nakletti; dedi ki: Übey'in mushafında (للَّذين يقسمون) şeklinde okudum.

وَأخرج الشتفعي وَعبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: الايلاء أَن يحلف بِاللَّه أَن لَا يُجَامِعهَا ابداً

Şâfiî, Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve Sünen'inde Beyhakî İbn Abbâs'tan naklettiler; dedi ki: “Îlâ, kişinin eşiyle ebediyen cinsi münasebette bulunmamaya Allah adına yemin etmesidir.”

وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {للَّذين يؤلون من نِسَائِهِم} قَالَ: هُوَ الرجل يحلف لامْرَأَته بِاللَّه لَا ينْكِحهَا

İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve Sünen'inde Beyhakî İbn Abbâs'tan {للَّذين يؤلون من نِسَائِهِم} “Kadınlarına yaklaşmamaya yemin edenler için” kavli hakkında naklettiler; dedi ki: “O, karısına onunla cinsi münasebette bulunmayacağına dair Allah adına yemin eden adamdır.”

فيتربص أَرْبَعَة أشهر فَإِن هُوَ نَكَحَهَا كفر يَمِينه فَإِن مَضَت أَرْبَعَة أشهر قبل أَن ينْكِحهَا خَيره السُّلْطَان إِمَّا أَن يفِيء فيراجع وَإِمَّا أَن يعزم فيطلق كَمَا قَالَ الله ﷾

Böylece dört ay bekler. Şayet onunla münasebette bulunursa yeminine kefaret verir. Eğer onunla münasebette bulunmadan önce dört ay geçerse, hâkim onu muhayyer bırakır; ya döner ve evliliğe devam eder yahut da azmedip Allah Azze ve Celle'nin buyurduğu gibi boşar.

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَالطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ والخطيب فِي تالي التَّلْخِيص عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: كَانَ إِيلَاء أهل الْجَاهِلِيَّة السّنة والسنتين وَأكْثر من ذَلِك فوقت الله أَرْبَعَة أشهر فَإِن كَانَ إيلاؤه أقل من أَرْبَعَة أشهر فَلَيْسَ بإيلاء

Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, Taberânî, Beyhakî ve Tâlî et-Telhîs'te Hatîb İbn Abbâs'tan naklettiler; dedi ki: “Cahiliye ehlinin îlâsı bir yıl, iki yıl veya daha fazla sürerdi. Allah ise [bu süreyi] dört ay olarak belirledi. Dolayısıyla îlâsı dört aydan az olursa îlâ sayılmaz.”

وَأخرج عبد بن حميد عَن قَتَادَة فِي قَوْله {للَّذين يؤلون من نِسَائِهِم تربص أَرْبَعَة أشهر} قَالَ: هَذَا فِي الرجل يؤلي من امْرَأَته يَقُول: وَالله لَا يجْتَمع رَأْسِي ورأسك وَلَا أقْربك وَلَا أغشاك

Abd b. Humeyd Katâde'den {للَّذين يؤلون من نِسَائِهِم تربص أَرْبَعَة أشهر} “Kadınlarına yaklaşmamaya yemin edenler için dört ay bekleme süresi vardır” kavli hakkında nakletti; dedi ki: “Bu, karısına 'Vallâhi senin başınla benim başım bir araya gelmeyecek, sana yaklaşmayacağım ve seninle cima etmeyeceğim' diyerek îlâ yapan adam hakkındadır.”

قَالَ: وَكَانَ أهل الْجَاهِلِيَّة يعدونه طَلَاقا فحدَّ لَهُم أَرْبَعَة أشهر فَإِن فَاء فِيهَا كفر عَن يَمِينه وَكَانَت امْرَأَته وَإِن مَضَت الْأَرْبَعَة أشهر وَلم يفىء فِيهَا فَهِيَ طالقة وَهِي أَحَق بِنَفسِهَا وَهُوَ أحد الْخطاب ويخطبها زَوجهَا فِي عدتهَا وَلَا يخطبها غَيره فِي عدتهَا فَإِن تزوّجها فَهِيَ عِنْده على تَطْلِيقَتَيْنِ

Dedi ki: “Cahiliye ehli bunu talak sayardı. [Allah] onlar için dört ay süre belirledi. Eğer bu süre içinde dönerse yeminine kefaret verir ve o kadın eşi olmaya devam eder. Eğer dört ay geçer de bu süre içinde dönmezse kadın boşanmış olur ve kendi üzerinde daha çok hak sahibidir, adam da tâliplerden biri sayılır. Kocası iddeti içinde ona talip olabilir, iddeti içinde ondan başkası talip olamaz. Eğer onunla [yeniden] evlenirse o kadın onun yanında iki talak hakkıyla kalır.”

وَأخرج عبد بن حميد وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: كل يَمِين منعت جماعاً فَهِيَ إِيلَاء

Abd b. Humeyd ve Beyhakî İbn Abbâs'tan naklettiler; dedi ki: “Cinsi münasebete engel olan her yemin îlâdır.”

وَأخرج عبد بن حميد عَن إِبْرَاهِيم وَالشعْبِيّ

Abd b. Humeyd İbrâhim ve Şa'bî'den nakletti;

مثله

Bunun benzerini [rivayet ettiler].

وَأخرج عبد بن حميد عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: لَا إِيلَاء إِلَّا بِحلف

Abd b. Humeyd İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: “Yemin olmadan îlâ olmaz.”

وَأخرج عبد بن حميد سعيد بن الْمسيب وَسليمَان بن يسَار أَن خَالِد بن سعيد بن الْعَاصِ المَخْزُومِي هجر امْرَأَته سنة وَلم يكن حلف فَقَالَت لَهُ عَائِشَة: أما تقْرَأ آيَة الإِيلاء إِنَّه لَا يَنْبَغِي أَن تهجر أَكثر من أَرْبَعَة أشهر

Abd b. Humeyd Saîd b. el-Müseyyeb ve Süleymân b. Yesâr'dan nakletti ki Hâlid b. Saîd b. el-Âs el-Mahzûmî, yemin etmemiş olduğu halde hanımını bir yıl terk etmişti (ayrı durmuştu). Âişe ona: “Îlâ ayetini okumuyor musun? Dört aydan fazla ayrı kalman doğru değildir” dedi.

وَأخرج عبد بن حميد عَن الْقَاسِم بن مُحَمَّد بن أبي بكر

Abd b. Humeyd Kāsım b. Muhammed b. Ebî Bekr'den nakletti;

أَنه سمع عَائِشَة وَهِي تعظ خَالِد بن الْعَاصِ المَخْزُومِي فِي طول الْهِجْرَة لامْرَأَته تَقول: يَا خَالِد إياك وَطول الْهِجْرَة فَإنَّك قد سَمِعت مَا جعل الله للموتى من الْأَجَل إِنَّمَا جعل الله لَهُ تربص أَرْبَعَة أشهر فَأخذ طول الْهِجْرَة

O, Âişe'yi karısını uzun süre terk etmesi konusunda Hâlid b. el-Âs el-Mahzûmî'ye öğüt verirken şöyle derken işitti: “Ey Hâlid! Eşini uzun süre terk etmekten sakın. Çünkü sen, Allah'ın vefat edenler için belirlediği süreyi işitmişsindir; Allah ona dört ay bekleme süresi tanımıştır.” Böylece terk etme süresini [buna kıyasla] ele aldı.

قَالَ مُحَمَّد بن مُسلم: وَلم يبلغنَا أَنه مضى فِي طول الْهِجْرَة طَلَاق لأحد وَلَكِن عَائِشَة حذرته ذَلِك فَأَرَادَتْ أَن تعطفه على امْرَأَته وحذرت عَلَيْهِ أَن تشبهه بالإِيلاء

Muhammed b. Müslim dedi ki: “Uzun süre terk etme sebebiyle kimsede talakın vuku bulduğu bize ulaşmamıştır. Lâkin Âişe onu bundan sakındırmış, hanımına karşı yumuşatmak istemiş ve bunu îlâya benzetmesinden dolayı onu uyarmıştır.”

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: لَا إِيلَاء إِلَّا بغضب

İbn Cerîr İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: “Öfke olmaksızın îlâ olmaz.”

وَأخرج عبد بن حميد عَن عَليّ بن أبي طَالب قَالَ: الإِيلاء إيلاءان

Abd b. Humeyd Ali b. Ebî Tâlib'den nakletti; dedi ki: “Îlâ iki türlüdür:

إِيلَاء

Îlâ

الْغَضَب وإيلاء فِي الرِّضَا أما الإِيلاء فِي الْغَضَب فَإِذا مَضَت أَرْبَعَة أشهر فقد بَانَتْ مِنْهُ وَأما مَا كَانَ فِي الرِّضَا فَلَا يُؤْخَذ بِهِ

öfkede olan îlâ ve rıza halindeki îlâdır. Öfke halindeki îlâya gelince; dört ay geçtiği vakit kadın ondan bâin talakla ayrılmış olur. Rıza halinde olana gelince; bundan dolayı sorumlu tutulmaz.”

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَالْبَيْهَقِيّ عَن عَطِيَّة بن جُبَير قَالَ: مَاتَت أم صبي بيني وَبَينه قرَابَة فَحلف أبي أَن لَا يطَأ أُمِّي حَتَّى تفطمه فَمضى أَرْبَعَة أشهر فَقَالُوا: قد بَانَتْ مِنْك

Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd ve Beyhakî Atiyye b. Cübeyr'den naklettiler; dedi ki: Aramızda akrabalık bulunan bir çocuğun annesi vefat etti. Bunun üzerine babam, annem onu sütten kesinceye kadar annemle cinsi münasebette bulunmamaya yemin etti. Dört ay geçince: 'Kadın senden bâin talakla ayrıldı' dediler.

فاتى عليا فَقَالَ: إِن كنت إِنَّمَا حَلَفت على تضرة فقد بَانَتْ مِنْك وَإِلَّا فَلَا

Bunun üzerine Ali'ye geldi. [Ali] şöyle dedi: “Eğer zarar vermek kastıyla yemin ettiysen kadın senden ayrılmıştır; aksi takdirde hayır (ayrılmamıştır).”

وَأخرج عبد بن حميد عَن أم عَطِيَّة قَالَت: ولد لنا غُلَام فَكَانَ أَجْدَر شَيْء وأسمنه

Abd b. Humeyd Ümmü Atiyye'den nakletti; dedi ki: Bir erkek çocuğumuz dünyaya geldi; o, olabilecek en gürbüz ve en etli butlu şeydi.

فَقَالَ الْقَوْم لِأَبِيهِ: إِنَّكُم لتحسنون غذَاء هَذَا الْغُلَام

Topluluk babasına: “Siz bu çocuğu gerçekten çok iyi besliyorsunuz” dedi.

فَقَالَ: إِنِّي حَلَفت أَن لَا أقرب أمه حَتَّى تفطمه

O da: “Ben, [annesi] onu sütten kesinceye kadar annesine yaklaşmamaya yemin ettim” dedi.

فَقَالَ الْقَوْم قد - وَالله - ذهبت عَنْك إمرأتك

Bunun üzerine topluluk: “Vallâhi karın senden gitti (ayrıldı)” dedi.

فارتفعا إِلَى عَليّ فَقَالَ عَليّ: أَنْت أَمن نَفسك أم من غضب غضبته عَلَيْهَا فَحَلَفت قَالَ: لَا بل أُرِيد أَن أصلح إِلَى وَلَدي

Birlikte Ali'ye başvurdular. Ali şöyle dedi: “Sen [bunu] kendiliğinden mi yoksa ona öfkelendiğin bir kızgınlıktan dolayı mı yemin ettin?” [Adam]: “Hayır, bilakis çocuğumun iyiliğini istedim” dedi.

قَالَ: فَإِن لَيْسَ فِي الإِصلاح إِيلَاء

[Ali]: “Şüphesiz iyilik kastı olan şeyde îlâ yoktur” dedi.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد عَن سعيد بن جُبَير قَالَ: أَتَى رجل عليا فَقَالَ: إِنِّي حَلَفت أَن لَا آتِي امْرَأَتي سنتَيْن

Abdurrezzâk ve Abd b. Humeyd Saîd b. Cübeyr'den naklettiler; dedi ki: Bir adam Ali'ye gelip: “Ben iki yıl karıma yaklaşmamaya yemin ettim” dedi.

فَقَالَ: مَا أَرَاك إِلَّا قد آلَيْت

[Ali]: “Senin ancak îlâ yapmış olduğunu görüyorum” dedi.

قَالَ: إِنَّمَا حَلَفت من أجل أَنَّهَا ترْضع وَلَدي قَالَ: فَلَا إِذن

[Adam]: “Ben sadece çocuğumu emzirdiği için [böyle] yemin ettim” dedi. [Ali]: “O halde [îlâ] yoktur” dedi.

وَأخرج عبد بن حميد عَن الْحسن

Abd b. Humeyd Hasan['dan nakletti];

إِنَّه سُئِلَ عَن رجل قَالَ لامْرَأَته: وَالله لَا أقْربك حَتَّى تفطمي ولدك

Ona, hanımına: “Vallâhi çocuğunu sütten kesinceye kadar sana yaklaşmayacağım” diyen bir adam hakkında soruldu.

قَالَ: وَالله مَا هَذَا بإيلاء

[Hasan]: “Vallâhi bu îlâ değildir” dedi.

وَأخرج عبد بن حميد عَن حَمَّاد قَالَ: سَأَلت إِبْرَاهِيم عَن الرجل يحلف أَن لَا يقرب امْرَأَته وَهِي ترْضع شَفَقَة على وَلَدهَا فَقَالَ إِبْرَاهِيم: مَا أعلم الإيلاءفي الْغَضَب قَالَ الله {فَإِن فاؤوا فَإِن الله غَفُور رَحِيم} فَإِنَّمَا الْفَيْء من الْغَضَب

Abd b. Humeyd Hammâd'dan nakletti; dedi ki: İbrâhîm'e, çocuğuna duyduğu şefkat sebebiyle emzirmekte olan hanımına yaklaşmamaya yemin eden adam hakkında sordum. İbrâhîm şöyle dedi: “Ben îlânın sadece öfkede olduğunu biliyorum. Allah {فَإِن فاؤوا فَإِن الله غَفُور رَحِيم} “Eğer (eşlerine) dönerlerse, şüphesiz Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir” buyurmuştur. Dönüş (fey') ancak öfkeden olur.”

وَقَالَ إِبْرَاهِيم: لَا أَقُول فِيهَا شَيْئا

İbrâhîm dedi ki: “Bu konuda bir şey söylemiyorum.”

وَقَالَ حَمَّاد لَا أَقُول فِيهَا شَيْئا

Hammâd da: “Bu konuda bir şey söylemiyorum” dedi.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد عَن يزِيد بن الْأَصَم قَالَ: تزوجت امْرَأَة فَلَقِيت ابْن عَبَّاس فَقلت: تزوجت بهلل بنت يزِيد وَقد بَلغنِي أَن فِي خلقهَا شَيْئا ثمَّ قَالَ: وَالله لقد خرجت وَمَا أكلمها

Abdurrezzâk ve Abd b. Humeyd Yezîd b. el-Esamm'dan naklettiler; dedi ki: Bir kadınla evlendim ve İbn Abbâs ile karşılaşıp: “Behlel bint Yezîd ile evlendim; fakat ahlakında bir problem olduğu bana ulaştı” dedim. Sonra [Yezîd]: “Vallâhi onunla konuşmaksızın [evden] çıktım” dedi.

قَالَ: عَلَيْك بهَا قبل أَن تَنْقَضِي أَرْبَعَة أشهر

[İbn Abbâs]: “Dört ay bitmeden önce ona dönmelisin” dedi.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد عَن مَنْصُور قَالَ: سَأَلت إِبْرَاهِيم عَن رجل حلف لَا يكلم امْرَأَته فمضت أَرْبَعَة أشهر قبل أَن يُجَامِعهَا قَالَ: إِنَّمَا كَانَ الإِيلاء فِي الْجِمَاع وَأَنا أخْشَى أَن يكون إِيلَاء

Abdurrezzâk ve Abd b. Humeyd Mansûr'dan naklettiler; dedi ki: İbrâhîm'e, hanımıyla konuşmamaya yemin eden ve onunla cinsi münasebette bulunmadan önce dört ay geçen bir adam hakkında sordum. [İbrâhîm]: “Îlâ ancak cinsi münasebette olurdu; fakat bunun da îlâ olmasından korkarım” dedi.

وَأخرج عبد بن حميد عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: إِذا آلى على شهر أَو شَهْرَيْن أَو ثَلَاثَة دون الْحَد برّت يَمِينه لَا يدْخل عَلَيْهِ إِيلَاء

Abd b. Humeyd İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: “Eğer sınırın [dört ayın] altında bir ay, iki ay veya üç ay üzerine îlâ yaparsa yeminini yerine getirmiş olur; ona îlâ [hükmü] dahil olmaz.”

وَأخرج الشَّافِعِي وَعبد بن حميد وَالْبَيْهَقِيّ عَن طَاوس قَالَ: كل شَيْء دون الْأَرْبَعَة فَلَيْسَ بإيلاء

Şâfiî, Abd b. Humeyd ve Beyhakî Tâvûs'tan naklettiler; dedi ki: “Dört [aydan] az olan her şey îlâ değildir.”

وَأخرج عبد بن حميد عَن عَطاء قَالَ: لَو آلى مِنْهَا شهرا كَانَ إِيلَاء

Abd b. Humeyd Atâ'dan nakletti; dedi ki: “Ondan bir ay süreyle îlâ yapsa bile bu îlâ olurdu.”

وَأخرج عبد بن حميد عَن الحكم

Abd b. Humeyd Hakem'den nakletti;

أَن رجلا آلى من امْرَأَته شهرا فَتَركهَا حَتَّى مَضَت أَرْبَعَة أشهر قَالَ النَّخعِيّ: هُوَ إِيلَاء وَقد بَانَتْ مِنْهُ

Bir adam hanımından bir ay süreyle îlâ yaptı da dört ay geçene kadar onu terk etti (ayrı kaldı). en-Nehaî şöyle dedi: “Bu îlâdır ve kadın ondan bâin talakla ayrılmıştır.”

وَأخرج عبد بن حميد عَن وبرة

Abd b. Humeyd Vebera'dan nakletti;

أَن رجلا آلى عشرَة أَيَّام فمضت أَرْبَعَة أشهر فجَاء إِلَى عبد الله فَجعله إِيلَاء

Bir adam on gün için îlâ yapmıştı da dört ay geçti. Bunun üzerine Abdullah'a geldi; o da bunu îlâ saydı.

وَأخرج عبد بن حميد عَن ابْن أبي ليلى قَالَ: إِن آلى مِنْهَا يَوْمًا أَو لَيْلَة فَهُوَ إِيلَاء

Abd b. Humeyd İbn Ebî Leylâ'dan nakletti; dedi ki: “Ondan bir gün yahut bir gece için îlâ yapsa, bu îlâdır.”

وَأخرج عبد بن حميد عَن الْحسن فِي الرجل يَقُول لامْرَأَته: وَالله لَا أطئوك اللَّيْلَة فَتَركهَا من أجل ذَلِك قَالَ: إِن تَركهَا حَتَّى تمْضِي أَرْبَعَة أشهر فَهُوَ إِيلَاء

Abd b. Humeyd Hasan'dan, hanımına: “Vallâhi bu gece seninle cinsi münasebette bulunmayacağım” deyip bundan ötürü onu terk eden (yaklaşmayan) adam hakkında [nakletti]; dedi ki: “Eğer dört ay geçinceye kadar onu terk ederse bu îlâdır.”

وَأخرج أَبُو عبيد فِي فضائله وَابْن الْمُنْذر عَن أبيّ بن كَعْب أَنه قَرَأَ ((فَإِن فاؤا فِيهِنَّ فَإِن الله غَفُور رَحِيم))

Ebû Ubeyd Fezâil'inde ve İbnü'l-Münzir Übey b. Ka'b'dan naklettiler ki o, ((فَإِن فاؤا فِيهِنَّ فَإِن الله غَفُور رَحِيم)) “Eğer onların içinde (eşlerine) dönerlerse şüphesiz Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir” şeklinde okumuştur.

وَأخرج عبد بن حميد عَن عَليّ بن أبي طَالب قَالَ: الْفَيْء الْجِمَاع

Abd b. Humeyd Ali b. Ebî Tâlib'den nakletti; dedi ki: “Fey' (dönüş), cinsi münasebettir.”

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَالْفِرْيَابِي وَسَعِيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه من طرق عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: الْفَيْء الْجِمَاع

Abdurrezzâk, Firyâbî, Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Sünen'inde Beyhakî muhtelif yollarla İbn Abbâs'tan naklettiler; dedi ki: “Fey' (dönüş), cinsi münasebettir.”

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: الْفَيْء الْجِمَاع

İbnü'l-Münzir İbn Mes'ûd'dan nakletti; dedi ki: “Fey' (dönüş), cinsi münasebettir.”

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن عَليّ قَالَ: الْفَيْء الرِّضَا

İbnü'l-Münzir Ali'den nakletti; dedi ki: “Fey' (dönüş), rızadır.”

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: الْفَيْء الرِّضَا

İbn Ebî Hâtim İbn Mes'ûd'dan nakletti; dedi ki: “Fey' (dönüş), rızadır.”

وَأخرج عبد بن حميد عَن الشّعبِيّ قَالَ: قَالَ مَسْرُوق: الْفَيْء الْجِمَاع

Abd b. Humeyd Şa'bî'den nakletti; dedi ki: Mesrûk: “Fey' (dönüş), cinsi münasebettir” dedi.

قيل: أَلا سَأَلته عَمَّن رَوَاهُ قَالَ: كَانَ الرجل فِي عَيْني من ذَلِك

[Şa'bî'ye]: “Bunu kimden rivayet ettiğini ona sormadın mı?” denildi. O da: “O adam benim gözümde bundan [soru sormayacak kadar] büyüktü” dedi.

وَأخرج عبد بن حميد عَن الْحسن قَالَ: الْفَيْء الإِشهاد

Abd b. Humeyd Hasan'dan nakletti; dedi ki: “Fey' (dönüş), şahit tutmaktır.”

وَأخرج عبد الرَّزَّاق فِي المُصَنّف وَعبد بن حميد عَن الْحسن قَالَ: الْفَيْء الْجِمَاع فَإِن كَانَ لَهُ عذر من مرض أَو سجن أَجزَأَهُ أَن يفِيء بِلِسَانِهِ

Abdurrezzâk el-Musannef'te ve Abd b. Humeyd Hasan'dan naklettiler; dedi ki: “Fey' (dönüş), cinsi münasebettir. Eğer hastalık veya hapis gibi bir mazereti varsa, diliyle fey' yapması (döndüğünü beyan etmesi) yeterlidir.”

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: إِذا حَال بَينه وَبَينهَا مرض أَو سفر أَو حبس أَو شَيْء يعْذر بِهِ فإشهاده فَيْء

İbn Ebî Hâtim İbn Mes'ûd'dan nakletti; dedi ki: “Aralarına hastalık, yolculuk, hapis veya mazur sayılacağı bir engel girerse, [döndüğüne dair] şahit tutması fey'dir (dönüştür).”

وَأخرج عبد بن حميد عَن أبي الشعْثَاء

Abd b. Humeyd Ebu'ş-Şa'sâ'dan nakletti;

أَنه سَأَلَ عَلْقَمَة عَن الرجل يولي من امْرَأَته فَيكون بهَا نِفَاس أَو شَيْء فَلَا يَسْتَطِيع أَن يَطَأهَا قَالَ: إِذا فَاء بِقَلْبِه وَلسَانه وَرَضي بذلك فَهُوَ فَيْء

O, Alkame'ye hanımından îlâ yapan, hanımı ise lohusalık veya benzeri bir durumda olup kendisiyle cinsi münasebette bulunamayan adam hakkında sordu. [Alkame]: “Kalbiyle ve diliyle fey' yapar (döner) ve buna razı olursa bu fey'dir (dönüştür)” dedi.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد عَن أبي الشعْثَاء قَالَ: يُجزئهُ حَتَّى يتَكَلَّم بِلِسَانِهِ

Abdurrezzâk ve Abd b. Humeyd Ebu'ş-Şa'sâ'dan naklettiler; dedi ki: “Diliyle konuşması ona yeterlidir.”

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد عَن أبي قلَابَة قَالَ: إِذا فَاء فِي نَفسه أَجزَأَهُ

Abdurrezzâk ve Abd b. Humeyd Ebû Kılâbe'den naklettiler; dedi ki: “İçinden (gönlünden) dönerse bu ona yeterlidir.”

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير عَن الْحسن قَالَ: إِذا آلى الرجل من امْرَأَته ثمَّ وَقع عَلَيْهَا قبل الْأَرْبَعَة أشهر فَلَيْسَ عَلَيْهِ كَفَّارَة لِأَن الله تَعَالَى قَالَ {فَإِن فاؤوا فَإِن الله غَفُور رَحِيم} أَي لتِلْك الْيَمين

Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr Hasan'dan naklettiler; dedi ki: “Kişi hanımından îlâ yapar da dört aydan önce onunla cinsi münasebette bulunursa ona kefâret gerekmez. Çünkü Allah Teâlâ: {فَإِن فاؤوا فَإِن الله غَفُور رَحِيم} “Eğer (eşlerine) dönerlerse, şüphesiz Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir” buyurmuştur; yani o yemin için [bağışlayıcıdır].”

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير عَن إِبْرَاهِيم قَالَ: كَانُوا يرجون فِي قَول الله {فَإِن فاؤوا فَإِن الله غَفُور رَحِيم} أَن كَفَّارَته فيئه

Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr İbrâhîm'den naklettiler; dedi ki: “Allah'ın {فَإِن فاؤوا فَإِن الله غَفُور رَحِيم} “Eğer (eşlerine) dönerlerse, şüphesiz Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir” kavli hakkında, onun kefâretinin fey'i (dönüşü) olduğunu ümit ederlerdi.”

وَأخرج عبد بن حميد عَن زيد بن ثَابت قَالَ: عَلَيْهِ كَفَّارَة

Abd b. Humeyd Zeyd b. Sâbit'ten nakletti; dedi ki: “Ona kefâret gerekir.”

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: إِن فَاء كفر وَإِن لم يفعل فَهِيَ وَاحِدَة وَهِي أَحَق بِنَفسِهَا

İbn Ebî Şeybe İbn Abbâs'tan nakletti; dedi ki: “Eğer [eşine] dönerse kefâret verir; eğer dönmezse o bir [talak]tır ve kadın kendi nefsine daha çok hak sahibidir.”

قَوْله تَعَالَى: وَأَن عزموا الطَّلَاق فَإِن الله سميع عليم

Allah Teâlâ'nın: “Eğer boşamaya kesin karar verirlerse şüphesiz Allah hakkıyla işitendir, hakkıyla bilendir” kavli [hakkında]:

أخرج عبد الرَّزَّاق وَسَعِيد بن مَنْصُور وَابْن الْمُنْذر وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس أَنه كَانَ يقْرَأ وَإِن عزموا السراح

Abdurrezzâk, Saîd b. Mansûr, İbnü'l-Münzir ve İbn Merdûye İbn Abbâs'tan naklettiler ki o, [ayeti] “Ve in azemü's-serâh” (Ve eğer serbest bırakmaya/boşamaya kesin karar verirlerse) şeklinde okurdu.

وَأخرج ابْن جرير عَن عمر بن الْخطاب أَنه قَالَ فِي الإِيلاء إِذا مَضَت أَرْبَعَة أشهر لَا شَيْء عَلَيْهِ حَتَّى توقف فيطلق أَو يمسك

İbn Cerîr Ömer b. el-Hattâb'dan nakletti ki o, îlâ hakkında şöyle demiştir: “Dört ay geçtiğinde, durdurulup da ya boşayıncaya ya da [evliliği] tutuncaya (dönünceye) kadar ona bir şey [talak] vuku bulmaz.”

وَأخرج الشَّافِعِي وَابْن جرير وَالْبَيْهَقِيّ عَن طَاوس أَن عُثْمَان كَانَ يُوقف الْمولي وَفِي لفظ كَانَ لَا يرى إِلَّا إِيلَاء شَيْئا وَإِن مَضَت الْأَرْبَعَة أشهر حَتَّى يُوقف

Şâfiî, İbn Cerîr ve Beyhakî Tâvûs'tan naklettiler ki Osmân, îlâ yapanı durdururdu. Bir lafızda ise: Dört ay geçse bile durduruluncaya kadar îlâyı hiçbir şey [talak sebebi] saymazdı.

وَأخرج مَالك وَالشَّافِعِيّ وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَالْبَيْهَقِيّ عَن عَليّ بن أبي طَالب أَنه كَانَ يَقُول إِذا آلى الرجل من امْرَأَته لم يَقع عَلَيْهَا طَلَاق وَإِن مَضَت أَرْبَعَة أشهر حَتَّى يُوقف فإمَّا أَن يُطلق وَإِمَّا أَن يفِيء

Mâlik, Şâfiî, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve Beyhakî Ali b. Ebî Tâlib'den naklettiler ki o şöyle derdi: “Bir adam hanımından îlâ yaptığında, dört ay geçse bile durduruluncaya kadar kadına talak vaki olmaz; [durdurulduğunda] ya boşar ya da [evliliğe] döner.”